Title: Amigoe di Curacao
ALL VOLUMES CITATION PDF VIEWER THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00101447/00114
 Material Information
Title: Amigoe di Curacao weekblad voor de Curacaosche eilanden
Alternate Title: Dagblad Amigoe di Curacao
Physical Description: Serial
Language: Dutch
Publisher: Amigoe di Curacao
Place of Publication: Willemstad
Publication Date: October 16, 1915
Frequency: verschijnt wekelijks; vanaf 8 jan. 1936 2 x per week; vanaf 1 maart 1941 dagelijks
daily
regular
 Subjects
Genre: periodical   ( marcgt )
 Notes
Dates or Sequential Designation: 21 dec. 1883-jrg. 93, no. 58 (9 maart 1976).
General Note: Vanaf 8 jan. 1936 zonder ondertitel; vanaf 1 maart 1941 in de kop: dagblad; vanaf 6 okt. 1948 met ondertitel: dagblad voor de Nederlandsche Antillen.
General Note: Later uitg.: Willemstad : NV Paulus Drukkerij.
General Note: 1069: 4244 is gebaseerd op jrg. 107, nr. 40 (1990) van Amigoe.
General Note: 1005, 1003: Beschrijving gebaseerd op: 1899.
 Record Information
Bibliographic ID: UF00101447
Volume ID: VID00114
Source Institution: University of Florida
Holding Location: University of the Netherlands Antilles
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 72707361
ccp - PA0044408
 Related Items
Succeeded by: Amigoe

Downloads

This item has the following downloads:

PDF ( 1 MBs ) ( PDF )


Full Text

Dit bldvrcin lknZtra.BREAU VAN 01T BLAD VAfondrik umr~~ .5or bet Buitenland per jarcr ti. 10.-
A~boo nem en tsp rij voor Cur aqao, Bon~i re, Aruba Afodrijenmes l .5
en de Hoveuwvindsche eilauden per drie mtlanden Ri~a erh RHE N O 4, Overzljde. P~rija; de~r Advertentibn van 1--7 rebels f. (I.:-in: v~oo-r l.
It. 2.-- met voorub~betarling. i DRUKKER. B. L. BOGAERS.I kenl regel meer 7'A cts.


liget sau de oevers bij de ultmon-
ding der rlvieren. Een al te stelrk
soutgehalte is voor de Bbisophoren
niet voordeelig. Vandaar da-n ook
vindt men se nlet ann de seesijde,
w4B1 son den bionenkant van het Rif.
water. De harder rote of klip en het
gestadigee i golfgeklote geven de saden
gee tid ich aan den bodem vast
te hechlten. Doch ook al zon dit be.
swfear alet beetnsan, ligt bet voor de
hand, dat een binnonwater gelijk Bet
*Rifwatter, Lagoen of Schottegat Bet
door regen outrangen, of van de
landsijde afetroomend water, langer
zal vasthouden dan de volle open
see. Bij kalmen waterspiegel blijft ~
bet zoet water selfe eenigen tijd op
test soU)te drijven ZOnde rich~ to vr.
meogen. Om diezelfde reden due sljn
de uitmondingen der rooien sulk een
uiteet goe~thikse badesl voor den
groei der R'hizopheren.
Dg beate gelegeabeid om de Man.
grove van nabij te bestud~eereo is wel,
waesnertnae in een postje ean de
Xuidsilde van het R'ifwaerw longede
Man trktogel~boshe opvaart~. Bet aller
eerst~ ~~~a trkta u emint, dt
dishe acodoordriaghaar warose van
wortele, waarodeelnticin
den bodem hee t vastctgenet. eihi
80vendien siet men hier en daar
order eo rondom die mangpelbosch.
jes een groote menigqte van rechtop.
staande lenige w9ortels van +f 20
e~d. hoogt~e, die ale een etoppelverld
of ale de tandon van een ag wit
L~~~~r ~ -L---~-^ di~~l


tijde in bet belang van den vrede
hebben geeproken en gedaan,
Bet chr.-hist. Organ meakt dear.
bi] dan de volgende opmerkingen,
die seker verdieD90 OothOUdeD tO
woorden a
Het komt ous voor dat g~een rede-
lIjk mensecb, althana geen Chrietea,
al- of oiet protestant, ontkennen
kan, dat betgrene in dat opsicht
door die Pausen verricht is, met
den g~eest en de bed-oelinge van on-
cen Heer en Heiland volkomen in
overeenstemmiog is. Op treffende
wijze zijo de grooten deer narde er
op gewezen, dart sij menig~maal de
ordeningen Gode ter sijde hebben
gesteld om toe te geven see hfin
sucht nealr beerechappij en macht.
Trouw sijo de Paneen opgek~omen
voor bet recht, voor de swPa kkren,
voor de .kleine starten, tegen onop.
Ihoudelijke versterking der beweape
ningen; voor eebeidegereebten. G3eene-
shes hebben sij het recht en de ver.
plichting ontkend om, deenoode ge-
wapenderhand, eigen recht on eigen
land te verdedigen, maar krachtig
komen sij tegen elke agressieve po-
litiek op. De Paneen beriepen zich
daarbij eteeds op den Heer der
Kerk, Jesus Christns, so outleendon
hon beyoeg~dheld t~ot eprekren met
gezag man hun ,,hellig ambt."
Dit sijn feiteo.
Nog merkweardiger is intaeecheD,
betgeen de redactate eao bet elode
van haar artikel schrijft :
Nadab sij in verbsad met bet bo-
ven~tetnade een korte beachouwing
heeft gewijd san bet tijdelijk ge-
seatosebup bij bat Vaticean so ge-
wesen op de overgroote bekrom*
peubeid, wearvao bet son getro e
nlet to willen laieteren naar e
Pane -die ,,ervaak goeden onl
chrietelijken raad geeft," beeluit sij
aldus:I
Eene erkenning dat de Pass geee-
telijke macht over de chris e~jke
algemeeoe kerk besit, son, ging sij
van de Regeering wit., met hes pro-
testantismre, met gebeel oase blato
rie, on mes de groudwfettelijke gelijk.
heid van aile kerken vFierkant, in
strijd sija en de godedienestwisten
en de kerkelijke onverdrangsaaembeid
wneer oprakelen, wearsan wij lang-
samerhand b~egioen to ,ootkomen-
Voor dit alles eetera es'ftabas hee-
gensnd geon govast door bet sen
dnnear bet YaeMaen van eene
tijdelijke missie, die bevordering van
deo vrede ten doel beeft. Wel sou,
indies ook thase de Paua tooot iete
goeds to kunnen verrichten, stjo ~ge-
sag in de oogen derweld ee
toenemen. Madar mogen wij one dear-
over erg~eren ? Indlen de Peauee en
de hem ondergeordende geeetelijk-
beid sich steeds tot gesagustoefening
bapearld. on van mac~ht~ebetoon afe
sien hadden, son er nooit eenRe
formatie plaeae hebben gehad, die
leiden moeet tot godedidentoorlogen.
as veen ortragt st~ch teal eeas af, of herd
rarkc *** groot modesi aoor de C~hriate k
Kerkes~ sesa wi, indies orr g6* Harder
worasl met c~Pgenoea gasag bekinedl as
all Asdden Bieell to houdean t
Wij hebben ous veroorloofd de
lastat regels in &It citant oursif he
does drakkeo.
Zij varcmen de clone tra dit artiltet,
werva~a wtj do korte blesorisebe
opmerking over bet al of niet oct
sensen der Refrmadie en bet ,, raacturee-
betoon der Paeusen nu .maer onbe.
sprehen sullen laten.

Db id01Bf YER 118 Pharaz6IShll.

Ult de Nienw~e Tilbouigeehe Crt.
Welke overwrinningen er ook in
den oarloge magen st1D beheld -
of aiet beheald van 460 trioant
kan men met sekrenheki gsewagew,
n.1. den triomf van het p~haraetemleee.
Bet eene volk verwijo sann het
andere snoodbeden so growelen en
d sden in etrijd seet de ,,mleoshe.
lijfkbeid" en -och _gelds bet, weer ale
to den tdjd van Bomnerus: er workt
geso~aldi to en butten Troje.


plasteelijke voordeelen beteekeneo
alechts lets, ale ze geleidelijk vergroo-
ten en volgebouden worden, en dat
schijot ook no niet het gevel.
Er beeft due een kleine versebui-
ving pleats gehad en nu sitten de
legers weer vast.
Mdaar de D~uits8cher e itten veel
verder in Rusland dan een meand
geleden en makken nu cok naar den
Balkan af.
W~aar moet dat op ultloopen 7
--- ~-

118 11UIBDllld~l lN 5111RUDE
II *

Het Lagoen, dat bijna laugs de
gewheele Zuidkuet van Aruba van
eobe oloado tot voorbij O)raajestad
doorloopt, vormt, voor zoover bet
sich lauge bet Ooetelijk grelegen Ba.
vanet uttetrekt, de Commandeurabaai,
en togenover de mleer Westelijk ge.
leg~en hooldpleats Oranjestad de
ei enlif~ke haven van Aruba en beet
d A dePaardenbaai.
Dat Lagoes en de seer smalle, hter
en daar cGoderbroken landstrook van
koraalriffen, 'die het L~agoen van de
see schefldt, kan men bet beet ver
gelijken 'met. bet RifJ n het Riftoater
sani de Zuidsilde van Curagao ten
Westen der haene tot ooorbij Zagnit6'
D~e geologische formatie` is preefee
desedfde. TPoch is or een opat'erkelrik


wanneer de regeo bij stroomen neer
valt, het struikgewas en vooral de
bladerenkroon der boomen, bet be-
melwater eenigtine vasthoudt, en
elechte larngzaamb bi drupplner
de aarde last afvloelen, e get
bet water mper gelegeabeid in den
bodem t~e dringen. Oak boomwortela,
die boven leans den groud beenkrui,
pen, of in roolen uitateken, vormen
nist seldeo een middel, on het water
op te stuwen en over eeJ grooter
terreinopperylakte te verprei en, en
door den grood be larten opsuigen.
Waar due, sooeal op Atubta, calling
alle boomgroei verdwijot,scalblj over.
vioedige regens veel meer water en
oak veel eneller naar de lagere ge-
deeltren aretroomen en, nergene op
sljn weg togeog~ehouden, met out-
staimig geweld meer sand en stee.
oen in de roolen naar see mede-
voeren.
Waren nru de Maengelbosechen in
bet Lagoen san de landsijde vooral
bij de nitmonding der rooien nog
.geepeard gebleven, dan had men
bet kwaaed nogC seer veel kunnen te.
gengaan. Maar dese uitroeitug is just
oorsaak geweeet, dat de verasadia
der Peardenbasi yrij en ougebinder
binnen den kortst mogelliken tijd kan
plate vinden
Om s~ich hiervan een g~oed begrip
to vormen, diet de leser wat meer
VBD Dabij met dese zonderlinge ea
hoogat markwaardige bromeoort. kren.
ois te makren '


'---- [e bbaieeu ~i~eu~c!h~,~:~le het wat~ner pneteken. t]J an ann.
oar~freblj. 'qt Reftouter is ten Ooeten 1) oaituoheehle irblik leart men eeret btteieefo van
on Westen en langs de geheele Zuid vereehillod manglooto a n ht hoeveel wealrde die boomnen tooeten
silde, op somcmige plaetsen ook ten wnerk Eoora -erh sijo wearsif n grote eeige t
Noord~er sonr de landsijdd dicht be. dea ven. Ur. I. BOLDIreac viptadse neia, de moning dr rooleo mea~te da
groeid met mangroveboschfeab In het lse alie vier opg~enoemd en beechJ1 e stevigg idver rkt en oudoodrig.
Lagoen vaen Aruba daarentegen vind~t veo. Professor IMr. W. F. R. Sum~N berwottei rjlseltk etan ultzegroeid,
men in den omtrek van Oranjestad ass~, die in 1886i.asos ellnden be. 191* wortele esiuer op erek itend den
de mantovre alleen nog op de kleine soebt, sege, dah bet .Ryboater van Co. g~e woelle sio er ollne waerstroom e
kiorealalandjfee in den mond der regao teen der waniglCe p~leateen is, van ldien aerool e breen, sij h~odeo
haven. Aan de -landsijde vanl het wear al dese vier eoorten neast al- steeneo en takken bekn. llsi wadoor
Lagoen is de mangrove, voo~r zoove~r sander g~evondao wPorden' dtennen rool wordt elege leard ouvr
Ik weet, blfjia nergens mneer te 19in. De eerate ea vournasmate is de bidel Mij wrtegen elaen sd, en elib
den, tensij misee~bien in den omtre-k Bhisepher~a Mange. de eigeo~lijke uran bldesink enen, bletto en da at dat
van Balashi. Dat is vroeger snder Rs roe, hier de Mangel corrd of~ Mas e~l demph emateral near see 6f dool
geweest. Oude menechen op Arabah genoem .deatl campsa op riabr. near t bet Lagoae
weben, he(Gas doonr persoonlijke her. Oe weed G)eneearpusereetas, oer wrtU afgeroe rd~: W~el isr warst a
inneri~ng of fij traditiet, dat ook arsu de Laga~cularkeracemosa.. Dese beldeo- Wde sand. end moderbde tus ehren
de kInodrijde, en juiet voornamoetijk behoorea tot de Com~bretacken. .De de'"d worel sichrbd lansaerhando.
di&Ar, wear de rooien detmondon, vierde heet Aetoersia attida se beho~r' hooe nr~l Maric isigedarer eend nieu
het Lagoen in vroeger ti & diebt tot de Ve~nrobnano. Al dese vier soor we mer Weardciheld drer mangrove
met manrgrove ofi mangel osebtjes ten dragen den aleeee ns Zeldensal mn ichada der bladero en
begroeid was. van maspnel. Doch over de nadere van dseo boo m nina bt webaterneer.
Hoe komt bet nu, dat dese zoo lulandsche naamsaandardmgh;eeracht' hangdene boogten et alleeD ande r
goed als gebeel ano' die sij~e ver. voomr soover bet de drie laestae aeoor buiehotenard er bebjeeu sinds en
wenen zeijn 7 ten betreft weeinig oveseenatemming eientige neerhangodcje taknd Men
D~e eerate oorsaak, die het begin Zij wolrden an eens grape, dan weer kanig a n, dat de ogtske,. waso
werd van de' algebeele uitroeitajg, is toist~e, cJaefeJ ratsa manogel genoead, de~ ble e en en de takkten va eea p
reede ruim 10 jaar geledeo door naar gcselau men mieer dese, of wrel deboom~e een aanen nemen, teg el 'k
den toenmaligen clorrespondent val gene eigenachap dier planten op h^ en tom ten weatr ersand nne t rdt
Araba in dit blad, ale volgt, be. ooB beeft. Voor de n aet-deskundige wearop seten bij verad etfjgt elt
schreven : on zoeker gelijken se door buo soodra de worel bij grooter~gf diepte
...... ,,Toen bet fort routman tenl lasgwerpigelederachtigebladeren seer d(op' den hardens rtbode eooten, di
Westqp varr dat LagoeD gebouwd veel op elkander, doch in bloem- en verheft hden plat schodmbeoogter.
werd, liet men al dat meagethout asdkyor~ming verechillen ze asanmer wehij de orntel tinh denoogr sterij
wegkappen, om er kalk mede to trlik w gendeo sikodrems tnaoh wer over.
broaden, en, nadat die natuurlijke We sullen den leser verder alien fle~dig vkoedsel vioen. En dvear
beahutingver WOD asstattegeleerdeo hotaniechen ombaal bespa. waar sonasle ann de buttendljde der
eich~-e b oet er (der riooien) met het ren. In boordseak. squ toch aile 4 bshe etke snoebne,
zand in het Lagoen en van dearuit sort~en voolr bet doel, dat wij hier sochiteu, hoo bovken hset waer, utt ,
in see, en dbmpts soodoende een ep bet oog hebbes, min o meer go die t~eakken tal van lunhtwrortel, die
gedeelle van denl mond der haven." ecri~k.t. Mrrar omdat de eerste,. die alweer niet in loodrechten stand,
(A~migoe diJ Ouague 18 Febtruari 1905). Rhisophora Mangel, makelifker herken- maar in boogrormi e richtint bes
Doch cok nog in interre jaren bedft baaor io, en door sandrorming en water opsoekren en al no weer niense
de mangr~ove op overvioedige wibse aanplantinggrootere voordeelee to~or tnptngooseevordn
Arabla van braodhout voormien. Bij onerr doebaanbiedt, sal tk desealleen steupamen meeh relpenom eat worel.
een verg~eijking der drie Beneden beepreken. stelset to steeds wiljderen kring wear
wtindeehe Eilandon Palt bet terstoovd De Rhbsephora Maagle noemrt men verder oit to etrekken
in het oog, heoe knal en boomlooe) hiermngdolborrd. I)esaelatandeche neam Wekijdemnrv sd eet
het-;m!ircrabiaseee landechapis~v3morl l son demand up een dwselspoor kun- ideale Srlant, die men voor bet tegen.
in het bewo~onde gedealte. D~e reden oen breng~en, want op bet eerete ge- anFrversanding van de Pear.
ifgh voor de hand~. Terwrji men op stcht valt er niete roods eaa de plant 'lbbasi tich denten kau.
Curagno en Bonaire no de daling te ontdekken. Maar weaneer men Inl een lantate artiltel wil Ik nog
der aloiS-prijsen dese enitour gebeel m~et een mes de bast van een tak in 't kart anngoven, boe dat plan
on at opgat is de Airabiaan, ook atenijdt, slet men het hont epoedig utt be voereo.
ooen die cultuar weinig~ ~winetgevenod daarna eterk roodlkleaven~. De vieschers '
meer wsas,. et an getrouw Jebleven. neemen dese soort bij voorkeur Man P. A. EnWnEN.
D~och bet geschiedde heleae tea koss~e get the,; om~dat sij de luchtwort~ele or
vel -het hootge~R8e. N~adas eerst van afbreken en gebruiken om hun
geleideiiijk allee. #ati boom of struik vischlijnen made in to wrrijven, en te- 0Ea 11si 988.
treet~te, voobr het kokeu van betl gen rotting te conserveeren, omd't
elo~eap wia s opgSestooks, kwam de dese luchtwtortelu veel looistof (td. De ,,Neder~lander" bovrt, een hoofd-
m60grove ano :de beurs on viet ook nico) beratten. adikel naar sanleidin~g van het g-
desrs ten offer san de tiiji van den Deze mangrove is een troplehebe ebrift e t de bekende Dauitecher d.
'hoatitakiser, plants, die in seewater groeit. Toch Boose Webberg onlange over het
En wae s to darran het; woodes. h~eet dese plant el delgelijk ~behoef. Panesdom en doo wereldvrede uit-
kelijk gevolg geweest ? C Flte anneeig soet water. Daarom gaf, en wearing men een overzicht
De oodervinding leert, dat, ookL outwtfikkelt sij sich -bet best~ on we. vindt, vean.hetgeon de Pasueen.te allen


Zat~erdag, 10 October 18I. .


82~ste .fear gang


No. 16~59


I


WE EK ELA D V00 R DE CU RA CA D ECHE I LA4N D EN


GRE O ODO .


In den Balkan beeracht een hope
loose verwarring. De samenatelhng
van het nieuwe Grlekache ministerse
is Vlot in zijn work gregaan ton ver-
zekert grooter steun aan K~oninki
C~onstantijo, die sich liefet onsijdig
boudt. IDit is een groote togenvaller
voor de Verbondenen, die or soo vast
op gerekend hadden, dat G;riekenland
met hen zou meegnaan, ale Bulgarije
cich son anneluiten bijdeTeutonen.
Maar Bulgarije beeft stch pro-
Duitech verkloard en Grlekenland
blif ousljd ig.
DeDulteche troepen affo 3 October
weder begonnen met de belegering
van Belgrado De Servibre hebbel
kraebt~ig tegenetand geboden, en voch-
ten better dan verwacht werd door
hun vijand, mear ten elotte hebben
de Duittchere na 8 dagen toch dese
prachovesting ingenomen. De over,
tocht over de Donau to na aan de
Ooetourijksche troepen versekerd. In
het begin werden ze nog woelecans te
ruggewforpen, doch ten sl~otte sullen
de ServiBre het moeten afleggen tegeo
de Dultache troepen.
Roemeniti blifft even voorzichtige
bonding bewaren als Grfekenland. ~e
volkabetoogingenaryin wel and.DIuitch
maar de Regeering echijnt sich teferk
genoeg te govoelen, om san de stroo-
ming van het volk weeretrand to
bieden
De Premier van Rtoemeni@ beeft
nan de ItarlianEsebe Regeering laten
weten, dait Roemen~ig beechonwd kian
worden ale teker de partij der Ver-
bondenen to zullen kieten, maar bet
tijdstip waarop RoemeniB cich in den
krijg zsl steken blifft siteluitend aan
de Re ~eering voorbehouden.
De Premier van Griekenlland beeft
11 Oct. 11. aan de Kamer modege
deeld, dat het levenabelBog Vau
Griekenland elechte de Detutrali~teit,
zoo noodig gewapend, to hrindha.
ven, LDe Regeerlog sal bet hoofd we.
ten to blfeden sarr de komende ge-
b~eurtenirseen en de Volke ver tegeo.
woordiging son over biet optreden
der Re eering tevreden agn.
Die a getreden Premier, de Beer
Venizelos, nam met dese vPerk~larisg
aeen genoegeD, Binoenlandeebe on-
suten wilde hij niet verwekken, nu
Buiteolaudasche dreigden, mn-r de
Kaemer zou de Regeering elechtes
etemnen, soolang bij de eeonaial san.
genomen en goedgekeurde polidieke
begineelen werd volhard. Wi) willed
niet Trag~en, of wij tenl oorlo; sol
len t~rekkien of niet, wa~t wij weten
willed is, wanneer we nu etedeltjk
ba~oen G u~e~riekeehe Regeering lnat zich
niet vau hsaer Eltuk brecges. Op een
vrang van Servier, woearom Grieken.
land nog niet mieedeed, daar Bal-
garije toch Servill had man evallen,
antwoordde Griekenland, aet lese
aenval een suivor particulier karak-
ter ~had en geen toternrationaal
Balkanisch. Moebt de sanval van
Bulgarije gericht wvordan op den
Balkan ton bet algem~een, dan sal
Oriekenland Servill bij eplringen.
Bet eigen land loot nog geen ge-
vaar en dearom bligven Roemenii
en Griekenland yourrloopig thuie.
De bestmande verwaerring kan due
nog grooter wlorden.
Op bet oorlogaveld is bet niet to
zien, dat Daitechlated eentr~e troepen
heeft afg~ecooderd voor ServiB; alleen
schrijaoe togenwoormdig ook meer Oos
teorijkeche soldaten aen het Weseter
front te opereeren, dear de Frase~hen
srinds een paar weken telkene vltn
hun dubbelen1 vijand sprekett, terwiji
se vroeger el~tehtse de Dukleehers
n oemden.
Geh-eet de weelr door is het overal
balen en brengen geweest. Beide le.
gers tracktren, In bes Goeten zoowel
ae in bl'eb Wester, telkebnsl tertlg~te
whioen wat -ze Perioreo bebben. Groo
to voonieleo werden niet beheaed,
wlaardoor de krleinere overwinningen
weer tran beteekerote verliezen. Use





en hij moet ziju eignn huis sanete
ken. DeFI frabrikant wor)Ldt betvolen :
verwoest je fsbriek. Rij doet bet.
Tot allen eeide men : dekt de bron-
nen toe; velt de bosschen neer; maakt
de s~rtratwegen onbegnHanbear, monrit
het nog groene graarn neer. Bet ge
beurde Nit edgeepaard.De
prachtige beerlijkbeden met roomrijk
verleden, karsteelenl met ophaarlbrug
gen, die eeuwen gearotseerd hidden,
wrerden tot pain gemaakt soo goed
als Ren armaitlige boerenhoeve. Ou
de meubels, portretterre van voorou-
ders, oude wlondschilderingenl, taplj
ten, eel geheele gcechiedenis word
een provi der viamUme. M~aur dat
was nog niet alles. Al die daklooze
unischerr werden bijeen gedreven en
tot hen zei men : Nu de kerken tegen
den groud. Toes wierpen de menschen
sich op hun knie~n, smeekend :,,DHt
kunnen wij niet, nu oiet en nlooit I"
E~r me esten aparte brandatichtere-
aideelingen gevormd worden. lIe ker
ken werdeo mnet petroleum begoten
en dynamiet patronen er tegeui aan
geleg~d. D~e kerken woerden verwoest,
tot met deo groud gelijk gemaakC.
Het P'olen van nu is een woestenij.
Millioeuen menechen warea, wonder
lets to besitten, san weer en wind
blootgesteld. Met kolfatooten mnoes.
too ze van de pubboopen weggedre
ven worden Als in een reusachtig
net dreef bet Russiech leger deze vrou-
wen, kiuderen en grijesasrds voor Eich
ult. Yeleo violent in alooten en beteken,
die kleintje eon de beel ouden. ~e
stroomJ measchen ging er over beco,
naar Warachau, in de boop duar een
to~evlucht to video. Mdaar reed
stood de D~uitecher coder de moren
van WNarachacu en de ontruiming der
stad begon.


Ing~ezonden stukken*


Enkrele opmerkingen
naar aanleiding van 't artikel

Van D*- G. J. Eybers
over 't Papiamrentach,
Amilgoe di Carraqao, a October.


Men zou h~et bijua niet gelooven,
welk een verwardbeid er bij men
echren, die betrekketlijk toch goed out.
wikkeld sijn, bestant ten opzlchts
van taal en dialect. D~eze nitepraak,
met een pear opzettelijke verande
ringen, outleend san 't schrijven van
D*' Eybers, zou ik oiet; better weten
to Illustreeren ala ZEd. met zijo eigeo
artikel gedaan beeft.
Niet uit vijandige gezirdheid of
verstoordheid, maear otn te voorko
men, dat er meer waarde man gehecht
zou worden, dau 't verdient, ben ik
soo vrij eenige opmerkingen to ma
ken. Ik hoop daarmee van dianat to
st n alle leden van bet ,, Algemeen
N derlandsch Verbond,"' alle oprech
to Nederlanders, die hun rationale
plicht en belang en 't belang van
't onderwije begrijpeqn en all Cura-
gaoilre die genoeg liefde en sympa-
thie voor 't Moeder~land hebben, dat
se de opbloei van de Nederlandsche
taal van barte zullen toejuichen en
bevordereo. Ofechoon nog nistt long
in de kolonie, weet ik toch, dat he
aalutal niet soo gering is. Ter sake
dau I


de cultuurta~len, dat 't niet de drag
ster is van een trlgen culture on
karakteristieke uiting van beechant.
de en outwikkelde mentaliteit, dan
is dat ook z66 wear, dat 't heele.
maal niet dom is, dat te beweren.
En 't is toch duldelijk dat men er
dat mee bedoelt; men hoort die be.
wering als 't Papiamentech neaset of
togenover de cultuartalenened
wordt. In dien tio is ook trich
geen taal, en v~olgene 't getuigenis
van enkele Vlaming~en, ook bet
Vlsamach nog nist. Ziet [)*. Eybers
nu 't molentje dat hij zich self voor
de oogen heeft gefanotaseerd 7
D~e meer po~tische dan zakelijke
g~evoelenarumenten van oudankbaar.
beid e d. laten one vrij koud, al
prikkelen ze tot erg~ernie. D~at kan
iemand wel erg aandoenlijk voor
stellen; inaar 't volk zelf voelt noo
niet, getuige de verk~laring van D*.
E~ybers self. En beleas I Sommige
outwikkelde Nederla ndere evenmin
tenl opsichte van hun eigen taal,
waaraan ze toch ounoemelijk veel
meer danken Hos souden ze andere
in een Nederlandsche kolonie hun
landgenooten in het publieke en so
cMale verkeer van hun nationale taal
willen berooven. Hoe men dit noemt:
verltoochening van sijo nationaliteit,
gebrok san geviiel van eiaenwaarde,
gemaksucht, behaagtucht of wat
dan ook, een schoo~ne nasm verdient
't oiet.
Men segt, wonder san de belangen
van het ouderwije en sijo land, son
der aan de eer van zijn natie to
detiken, met meew~arige beving van
quael-grootmoedige sentimentaliteit
of trillend pathos van materialisti.
aebe, kiortzichtige humaniiteit in de
stem : ,,Men mag toch een volk siju
teal niet outuemen 1" le het dan
zoo moeilijk to beseffen welk een ze.
genrijk g~ood mnen een volk geeft in
een cultuurtaal en welke weldaden
dnarin opgeealoten liggen ?
W~narom moet men afdalen tot de
lagere steel vtan en onbeslawarde tal,
omr menachoenop to beffen tot b~oo.
ger region, l8menr de hand kan
reiken ult de hoogte ?
Wtearom voortgekropen over on.
gebaande padeo met outelbare be.
lemmeringen, in de lasgt'e, ale een
g basude weg leidt nallr de hoog-
Waarom een moeisa~me en toeb
vrlj onvruchtbare arbeld gekozen,
waarbij men een groot deel van sijn
prestige inboet en op den dour cok
eenigestine schade beloopt san sljo
geeatelijke meerderheid ?
Ale D*. Eybers naar anoleding van
sijo definitie van teal: ,,Wanneer
een zskere groepsivan menachen ens..."
echrljft : ,,D~ess de~oitle, die waar
schijolijk nog wel wat korter en dul.
deliiker had kunoen gegeven wor-
den '..., dan stemmen we dear vol.
komen mee in on souden er bij wil.
len voegen en trooral heel seeI feistr:
't is een erbarmelijk mielukte proe.
ve van psycho-ph~ysiologische beps
lIng. Vooral met die,,reactle van de
ooren" csl iedere zielkundige en phy
eioloog in de maag bitten.
IMaar 't ergete komt nog. Eeo leeje
over dialect c. a. meet Ir*. Eybere
maar man vakmanonen overlaten,
liefst in wetensebappelljke tijdeebrit.
ten. Wellich~t kan ZEd. de moeilijk.
beid van dat onderwerp niet weg~eo,
wat bem trouwene niet soo kwaltjk
to nemen 18 D~aartoe 18 heel was
historieche en contemporaine dialeet-
studie noodig en vooral de l~astte
is nog van betrekkelijk jongen da


(Vgl Dr v. Giaineken t.a. pl 277). ,D eigfenaardigheidder Hollan
,,dters om hun taal voor sich te hou
in structuar is 't Papiamentech ,,den, buiten mededinging, heeft van
abeoo een primitieve oasi,waasrdoor ,,joiigs at man, evenals in de Oost,
't ver bene en elke cultuurtaal stanet, ,,too ook in dit gedeelte van de
eon ale soodanigS is't de getuige van ,,West~ verhinderd, dat H~ollandech
I)ab dit in tegenepreak le met de ,.gerslaveln werden in het roatig be
workelijkbeid, ten minete blj een vrt) ,,sit gelaten van hun kinderlijk brab-
gloot aantal Curapuoilre, bebben de ,,beltealtje, het Neger-Engelseh, en!
Een to danken anrn de onoraking en ,,wel verre van te eischen, dat zij
kqnualemaking: met cultuartalen. teengn hun meester verstaanbaar
't Is verkeerd at Paplementsch, ale ,,Elollanodsch gebruikten, spraken de-
trral op sich, to minachtleo, maar e hen t~oe in de bunne.
even verkeerd 18 6t, daarsaa een ,,Nu nost zelfe sijo er, en niet zoo
[Iluate to willed geven, dir! 't uitet ,,weinig, wonder de beachaafde Ne.
e komt. ,, derlau daiche bevolking, die voor
Als doel van t eerste onderwijs .,den schiju onse teal be goed vin-
k.no men in 't algemsea aangeve : ,,den voor 't gewone volk, mean
det menschen ontrankelijk to maken ,,inderdaad bet wel genoeglijk vin-
voo~r booger en breeder ontwikkeling. ,,den self in de kromme taal der
te brengen tot rijker en diepergees ,,weinig ontwikkelden tegraeduinen.
teeleven. Daarvoor is een cultuur- ,,Van dae drie Guyana's le~ Suriname
tHal noodigI; dear valt oiet aan te ,,het eenige, dlat zija bevolking niet
twijfelen. Wie denkt er in 't Moe* ,door de Gouv~eroemente boal kan
derland ann om teen of ander dialect ,,bereiken Verseilt een onzer Boech.
,te guasn oodterwljzen, op groud var, ,,oegers op F'ranech of Engelseh ge-
't gleen ii'. Eybers aanyoert voor ,,bied, dan blijkt bet, dat hij seer
't Paptamentech ?- warnt er signer ,,goed de talen daar leert spreken;
beslist, waar 't selfde van gezegd kan ~I,,maa Hollandeeh verklaart hij niet
worden. ,,machtig to kunneo worden. En
Daaervoor eiu 't noodig zifo dat ,,sijo verklaring; wordt sanvaard.
dialect to maken tot bet voertalg ,,Wat in Goet IndiB selfe nu nog
van de Nederlandsche cultaur. ,,wel een enkele mael v66rkompt, dat
Wat reusenwerk dat le. kunoon we ,,de Inlander een sanuw krijgt als
ultetekend leeren nit de gesehiedeois ,,hij het weagt H~ollandsch to spre-~
van ous Algemeen Beacehtad. Bet ,,ken, dat gebeurt tegenover de in.'
Franech, Griekech en Latijo bobben ,,landers van Huriname ook nog."
de Nederlanders in st~ant~ est~eld hun Zal dat zoo blijven 7 Elulde aan
teal mondig to maken. Nog to de de Nederlandere van on I. We weten,
17de eenw waren bijrln al de Leid dat men al een goed eind op weg
sche profs van meeting, dat 't 1101- is, dank vooral asn deo krachtigen
Landeeb een minderwaardig taaltje eteun der Missie, om te bereik~en
was, onigeschikt voor booger~e cultuar wat 1)r. kiewiet de Jo~nge verder
en ontwikkeling Maar gelukkag heb echrijft f
ben manenne als Spleghel, Roemer ,,1 meer togemostkoming, bij
Viesseer, Flugo de Groot, Simonl Ste- :,minder onverechilligheid, bij grooter
vin, KaHrel vain Mander, Samuel Cos ,,overtuiging bovenHl van do waardo
ter, Hooft, Vondel on eindelijk ook ,,der ultbreiding van bet Neder
't A'dameeba stadabeat~uar bet tegen ,landech, soou binenkort het Neger
deel bewereo. ,,Engelech tot de pleate z130 terug.
De Franken diel Galli6 overmnees- ,,gebracht, die bet took~omt. Eu die
terden, k wamen in onmiddellijke san ,,plyggteate i niet een eereplalsts."
raking met de Ro mei neehe beecha- Waner a die tijd sanbreken
ving on sagen hun schamele teal1 on voor C~uragao 7 Of is 't hier beter ?
dergaan in de Romaansche, die verre L~ulateren we weer eens naar Dr.
de meerdere was~. Toch sal wel geen K~iewlet de Jonge:
Frank dearover getreurd hebben- ,,D~e Nederlanders willen niet dwin.
A' em cbe ge uerle e di hter war weerb~e Ht is een de gd I ee
den met hun geestverwanteni in Lel- ,,en laten leven. Maar zi) tooneo
den, Haarlem,' a ag~e so elders de ,,vask een alofbeid. die een gevolg
leermeestere van 't volk on hunne ,,ie van gemie aan gevoel van eigen-
taal werd de taal van de outwikkel ,,waarde. Van dnt gemie weet ook
den, van den beechaarden omgang ,,de kolonlie Curagao danig mee to
en van bes wetensebpeij nsoaree.
clal vrker btte enintle~men D~it gemie, en een 46usijdig mate
buiselijken kring, waar ook thaus rialieme, gevoeg~d bij een sekere ge
nog op meorge plants het dialect mak. en eleursucht van de nakome.
gerokten wordt. lingachap, hebben de gewrankte
'eEB t is mija vaete overhginlg en toeetandeo op taalgebied doen ouit.
die van vele onderwqijzere hier in de staan. De schuld ligt niet blj 't
kolonie, dat een antijdige propagan- tegenwRoordige geslacht,; maar laten
da voor 't Papiamentech op de echo wif niet berust~en in dlieo toeetand
len, in gaval van success, een over. door 'n sekere Jan-Salegeest; be
maidelijke insinking en teruggang van grij pgen w otrze nattionale plicht ala
'L ouderwije son ten g;evolge bebbeo. zonen enochteren van Groot-Neder
ED dese overtuiging staunt ook oP land en de woorden waarmee Dr.
fetb. iewiet de Jongye over Curagao be.
Als, 't, geen die ooderwijser schert. eluit, zullen, hopen we. spoedsig
secd sel : ,,'t is roch eagenaardig, d- bewaarheid worden : ,, t Valt mons.
kindereo epreken Pa~piementech, leel ,,lijk terrein to herwinene. Toch
ren Bollandsch en als se vanj~ schoo ,,geechiedt dit, en. door ooverdroten
gasu, spre~ken se Speanech," op fei- I,,arbeid en samenwrerking voeg ik
ten bornet, is dat ten mioete een ,,er bij kau cok op taalgebied Cu.
teekten, dat er toeb behoefte gevaeld .,ragao de mpoole Hlolleandeee kolonia,
words uan een beechaelde taal, wat ,,squ, die zil thaus tot bewonderinR
die Arublanen stellig tot eer strekt.,,vPan alle vreemdelingen inderdsea
WAt dat gezeur met Malta betrett, ,,ie. ............,............~..................
dat is weer mispleatet; dear gAnt Mijo plan was sanvankelijk niet
't orp Italiaanech of Eng~elch; dit op 't 2de stuk vano De. Eybers In
son wel eerligesine to vergaelijkeq ln sio e gaan; mear ZEd. discht one
met oose Bovenwindsche, Overagens soo'o verechrikkeli ke poeepas op,
is 't, algemeen bekend, dat Juist de dat 't een on a rbetreffende 't
Engelschman 't best sijo tanl heeft begri dialect wel sijo out sal babben.
weten uit, te breiden, soodat, thaos Des. ygbers meoet me da~t niet kwa.
180.000.000 menschen Engelseh spre lijk nemen, 't gaat niet on personen
ken. Beechamend voor menig Neder- mear on meaken en trouwens, iemand
lander, die vasek sleebt sq~u catio- die zich ale gide opdringt, dilent
neal belong en pliebt beg~raipt, die toch self den weg; to weten.
er w~einig voor voelt agJo elven c~ul. De beteekenisesn vano het woord
tunr to verbreiden, de eestelijke dialect sijo tot drie terug to brengenr.
band tueschen kolonie en moed'er 10. V oo reer t gebruilkt men 't
land be veraterken, daerdoor 't ma woord in togenstelilnig met cultuar-
terii~ele verkeer te bevorderen en taal. In dien smn kanr 't Pa la
waardeernog to kweeken voor Nede r mentech een diarlect genoead war en,
lande grootheid in datgene wearin al boudt men snch meeeltal ann den
ook een kleto land groot kan zijo leageren zin van tasl varillteiten
en weardoor Nederland een eere tegenover een 'oeecheafde, uit een
pleats inneemst wonder de beachaafde of meer dearvao outwikrkeld.
Ianden, en seker niet wonder behoeft 3o. Op de 2de pleats bedoelt men
to doen voor de wsusthejgenede Unie, met dialecten locale lealkringen, groe-


die met sijo dollargeriaokel en mate .peeringen naar 't geographiech ea.
riitele overweldiging ook somrmge menwoD6D en kan men blivoorbeeld
van onze Antillere betoovert en neer een Nederlandsch dialect omajchrijven
slast in blinde mec betrekking; tot ale een groeptaal, gedproken ale
Nederland vask ondankbare be. moedertaal, door een Nedersoudsche
wondering, bev~olking, die op een scherper of
Bier sei me eens iemand die 's we. vager omllynd gedeelte van dlen aard-
tenek en he lmbeasi niet a herteend bdm te samei wooe Hnbe
Hlollandech t~e leerea en al s e van I, 1en 1)
sl~choolb at siaraten ze liever elecht Hoe moeilijk 't is, hiervan dedgren-
Speanch ofa schawelijk Eng~eleeb seo uan to gevTen blijktvodeea
dan Hollandeeb. men mear eene een teoolossen-kaart
Meerdere oorsaken sijo ter verkla* to sien krrij b. De bofdulecten sij
ring 880 bed even; mas seker is eeno voor 'akedehrlandec Bozllandschran
mende wearheid sit in wat, Dr. H. kisch, bet Brabantech Frankisch,
J, Kiewlet de Joone, Voorsister van h et Ulmburgsch Franklech (de aulo.
bet A. N. V. hande~eud over 8nrina chtlihoee) bet Afrikaanech, het iol-
me durft echrijven in ,,Nedlerland in liandsch der Deenache Antillen (soo
den acrzanvag der 90ate eenwt," A. W goued ale nitgestorven), ~het ,\eet-
Sijthoff's Uitgevere Ma~stchappy], Indieeb, het Noord-Amerikeansch,
Leiden, 1910 : bet Ceylousch, bet Oost Inldisch


Behalve dan Belgill, dat in leader
geval bet recht asu sijn kant heeft,
is er geen een quiver op de grand,
Belg~i8 alleen mag zich souder eenige
gewretenpwroeging beklagen over het
schrijuend en afsebuwelijk onrecht
wearonder bet lijdt. ledere lielg die
in den strijd het leven liet of een
druppel bloed vergoot, deed het in
den strijd tegen het ourecht; en
ledere stuiver schade door den Dutt-
scher sangericht blijft arls bloedschuld
op bet Dubsebhe volk drukken.
Pharazeisme is het no wonseer
mren in D~uitchland, ter rechtvaardi
ging van eigen wangedrag afgeeft
op de Belgische franctireurs en op
de vijandigheid der burgerbevolking
1)aargelaten, dat wij aan dat franc
tireur schap niet hard gelooven : de
eerste stap van den eerstes Lhit-
schen sioldaePt op Belgischen bodem
w~as al ourecht zooals de laastte stap
van deo laateten D~uitecher een on-
recht sal sijn.
lu de wereld beersebt dan ook al
g~emeen deze opva-tting, maarr dear-
om beeft nlog niet ieder bet recht
van medesprehen in het vonnie.
Wie in een glazen buis sit moet niet
met steeues werpen, zegt het spreek
woord en soo p~ast het allerminst
ann de Engeleche natie den Duit
Pcher over den inval in BelgliB groo
te verwfijten to doen, Wij zijn hlier
in one land dau toch deo' inval
der Engelechen in Transvaal en
Oranjet Vrijetaat nog niet vergeten.
De meest gore hebzucht men
decke aan de diamantaijuen -bracht
den Eng~elechman tot dien statenroof,
wearbij in de concentratiekampen,
weario 21.000 yrouwen en kinderen
werden vermoord en bet noble werk
der lydietbomnmes (bomlmeo met ver-
stikkende gaseen) het zuiver gehalte
der Engeleche beachaving weer eene
re meer san het licht beeft gebracht.
Is5 het dan geen pharzeri'sme ale
men den Engelsehman boort opge-
ven van sijui sorg voor de vrijheid
van kleine volken en zijn veront
waerdiging boort luchten over bet
optreden der DuitlschetDroepen en over
hun gebruik der stikgassen ?
Er is meer.
Over' de verwoeetingen in BelgiB)
sangericht worden groote galmoen
utgeto e -no rdeb edeo ge obon -
geheel sstematische verwoesting
door de Ruseen in Polen aaugericht
swijgt men als een mof. Toch is het
ourecht hier even aoed ourecht ale
het onrecht; dear. En dat men zoo
met twee maten meet bewijet, dat
niet zorg voor de rechtvaardigheld
maar heat tegen den vijand san bet
woord ie.
Men kan doorgaan.
1)c! Franechen verwijten den D~uit-
echer de vrernieling van kerken en
kathedralen. Goed. Miaar self last de
edelste rege ering van bet ed el te
der volken ult godedienetbast de
katholleke kerken in puin vallen an
set bet de bedienareni dier kerken in
de voorste gelederen der strijdeaden.
En verder.
lie IUuitecher echireeniwt sijo ver-
on~twserdiging ntt over de poging
van Engeland om bet Duiteche volk
uit to hougt~ere. Hij zelf geeft ech-
ter Belgiti nist aan een ge~antaseer
den maar san den werkelijken hron
gerdood prije. In het ourechtvaar
dig door hem besette en vernielde
land zijo kinderen en zwakken van
bouger ougekomen en wat zou het
zijn geweest, wanneer Amerikaansche
liefdadigheid niet te buip was ge


eoeld I Dat de kindereu in de buiten-dis. tum en verre Ran voltooid. Alleen
Bet sijn elechts eokele voorbeelden tricten zoo weinig Hollandsch .ken. souden we weuschen, dat oningewnij.
van bet door one geeignaleerde pha nen, ale ze met hun 12de of 13de den niet onbekookt ale voorlichtere
razeleme, mear eij kunrnen door ie- jaar van school gaan, mag niet optraden. De formuleering; ,,wijze van
der onbevooroordeeld mensch wor al sargument gebruikt worden, soo spreken," blijkene 't verklarende of
d~eo vermenigv;uldigd. long die toestandl door mleer gelde bedoeld als ,,wiljee vau uiteprekeo"
IMag men dan niet VaD den triomf lijken en sedelijken steno, door bevor is 500 ODRO10bkkg mogelijk, dear se
van bet pharazeleme spreken ? dering van schoolbezoek en ~wellicht noodaakelijk een norm veronderstelt,
hier of daar door verbetering van die alleen beetant als abstractie,
method heel veel gunetiger kan hier teooevolge van gebrek~kig in.
H00 (10 8118888 illge 81ga 18 wordeo. zicht en due gebrekkige ulting of ale
111118101148. 1)at meer outwikkeling en keonis onbelijude fictie, outstaan nit de
de buitenbevolkingf niet voldoeode sucht om to oordeelen over zskeo,
Eco medewerker van de Db~pche zou kuonen bereiken in en do~or het die men mear heel opperylakklg
de Toulouse die met de Russische Nederlandsch is een klahkkelooze he kent,
legers in Polen meetrekt, schrijft over wering, wacrvoor men noch psycho- De groeptalen die men dialecteo
het~ stelsel van ,,octrulming", dat del physiologiach, ooch ooderwvijakundig, noemt~, verechillen in klankeysteeP,
Russen dtear bebben toegepast. D~e noch ult de ervarinlg, noch uit de flexie, idioom, syntaxis, accent, ryth
beachrijving, near pereoonlijke wear geechiedenis van audere volken ookr me en melodic, uo nog a t meer dat
neming, is van Juli, sonder nadere maar een awak bewija kan geveo. Diet zoo met 'n enkel woord son to
dagteekening. floe Warscebu werd D~e vergelijking met Brussel, op duiden ie.
ontruimd, schildert bij aldus: sichaelf al onlhoudbarP, kAn een ern. 't Papiamentech is een oreoliseering
General 8miroof had bevel ge~ge stig man oiet als steunpunt gebrui- van Spaansch en Hollanldech, een
ven roudom de stad een strook van ken, ale hij oiete kan sanuhalen don tool van creoolsehe strucknur met in
800 wPerts breedte g~eheel leegle ruim see vage algemeenheid van gee stade- hoofdmeakr geradbreakte Spaansche
te te maken. Dat is blijkboar bet sendleling. en verder H~ollandsche woorden.
eemige middel den alles voor sich ult Ale ik wil seggen, dati iemaned oliedom (Ireoolch noemen wij elke fectee-
neerelaandeo opmarach van! de drie moet zija om to kunnen beweren dat 'rode taal, die in den mond van
vijandelijkre legers teen to houdeo. 't Papiamentach geen taal is, dan ",inb orli ngen,-- niet san flexte of
Spookle ere van onrustbarende 'be. maSK ik eersti wel ecos oodersoeken althans oiet san den bapealdeo
weeglijk eid, die aan de San plotse- of ~e dombeid niet bij meself schuilt I "vorm,, eran gewood -bijua al haar
ling verdwijulen om twee dagen later of Ik wel begrijp, wat daar mee be ",declinatie- en conjugatie-vormen
in K~oerland weel op te staan, dul doeld wordt. Geen enkel wolrdl beeft "heeft in eboet. en in haar sotaxis
veleche legers, die ult OostenrijkersI buiten de streoge vakterminologie "een eigenaardig;e kortheld van sto-
bestaao, .ale Pruisen verkleed'e oni ut en vaste beteekenie; 't verband moet "nen, een houteragheid van construe
Beieren, die ale honved gekleed siju. altijd den sin bepalenul Aleduitmog van ",ties, en een opvallend groot get~al
Nanwelijka is bevel gegeven, of de to ieleleven in geart~ik leer e an okn ,,pauses en atbrekingen vertoonl.'
lefonen bellen en de ordoanansen is 't Papitrmeutech wonder twijfe ells (Dr. J. v. Ginoniken Haendbook der
vrtrekkem, sommier ren fa r a i ujel z oel ork 'tN gter-meng~ezich Nederlandsche Teall. 210).
overall brand. Butter en keasteelen wearlijk niet drnk op te maken. ,,H~eb Papiamenteeb is ult de men
in brand eteken, ja selfe st eenen, als ,Msar ale iremand reg~t ., Pa piamen tec h ,,geling van een A~frikaanech neger.
<1st mogelifk wase. Tot den boe. is geen staal" en dearmee wil t~o kn ,,idioom eoneen moderne Europeesche
wordt gezegrd: steek. fe buisi in brandi non geven, dat 't Oiet behoort tot ,,cultuarbaal g~esproteo."










IA TUBERCULOSIS



OS un& enferlROGRG COR-

tRglOsa que ta~n falcil-

IROnie f ,Hiraen XOS flCOS

que 10l pobres.


TOdar personal que tongar la
WASHor propednsd df debilidad
p Oalmnr, wMaq~ieHi~n
onmic ncro wat lar








(de Aeeks pure de
Higado de Bacalao






aa


echrijven over iete wat me na an
hart light. .. ..

8fet ifadetriand gnetd 8 t

uragao. W. J. WALBOOMERS,
LEEHAAR NED T. & LM OI



ggfilhtil Ilit (16 Ko010ie,0.


het werk gestelde pogingen on meer
fondeen to verkrijgen elechts in soo.
ver tot eenige uitkomet geleid, dat
hear de beachikking over meer geld-
middeleo eeret na alloop VaD den
oorlog is toegezepd. De mastaschap.
pij heeft sich darirop tot den Minie-
ter g~ewend met bet verzoek hear
een nader restelooe voorechot, thans
van f 30,000, te verleeane, teneinde
in staat to wo~rdeo gresteld bet be

dsahde t~ec rk moern ano doge
sanplant, die na de reeds in het be-
gin van dit jaar logevallen regent
zicheopnieuw dseer poed last aeozieo
18Dg der kolonie randsaam voor bet
vserocht voorechot te verleeneo.
Het dloel van de proetneming is
toch nog niet bereike, terwijl even*
min is gebleken, dat een gunstige
utela ui elote o in
at ag ustges n o su


Gjedurende de laatete 8 dagen wer-
den in bet fleealast sangebracht en
door middel van petroleum verdelgd
24 ratten






Uit **0 groot pak kranten van
Sto. D~omidgo oemeo we de Lastin
van 6 October en: lezen dear ver-
eebillende berichten, die one den toe.
etand voldoende teekenen *
Italtl. Uit seer goede bron verne*
men wij, dat gisteren Amerikaasnsche
troepeu (een compagnie infant~erie)
Usnaminthe (Juana M~ndes) bezette,
dat geleg~en le op & 5 minute van
Da i~ab6n.
Bet gerchct goat, dat bij het in
besit nemen deer plaate een gevecht
ontebond tueschen de Amerikeaanece
troepen en de felatisatnsche, mear
dit word miet odicii~el bevestigd
Sto. Domingo. Maandag a e. zullen
in de Hoofdetad on het Binnenlaurt
eenige trak temenuten worden uit be.
taald. Er staan er nog te betalen
van Juni I1.
In de Provincie San Pedro de
MaCo rie heereebt algeheele rujt.
Go0uverneur RrcurT sal de burger-
wa1cht ontelaan.
Morgen, 7 Octo~ber, sal de Gevol-
machtigde Gesant der Yer. Stateo,
r I. Exe. WfLI bui W. RU88EC door den
IPresident der Republiekr in gehoor
joutrangen worden om sijo geloofs
Sbrieven san to bieden.
De inkomete n ut de Aeeijazen be-
-droegen in Januarri 1915 $ 7.660,76
e n in Juli II. % 16 058.46, Zij sija
Ilteede etijgende.
n -


~ ~ ___ ___ ~


n






.


C


'1


be
't











































































t






t
,

,
-
r

-


,I



o

3f


i

-
e.
r
el
m


e~~terochthone). (Vgl. D~r. v. Gloneken
Bandbook I, 15).


le aE e l dere bnetteel i van da-

Zoo sij o K~eltisch, Germaansch,

maansch. Gotisch, Frrankiech, Bak
elech, Idelandsch, F'rieweb e. a. dia-
lenten van 't OerGermaransch ; Bra.
tun tech,r im ursch iH ollan ~c
en West Brabantach van het Bra
bantach, enz D~ese laantte groepee
rangen aijo de vrucht van het histo-
riseb vergelij kend tsaloodersoek,
waarvan onze Lambert ten Kate
en de gebroedere Grimm in LUnitech
land de baanbrekers sijn.
In de beteekenisseo wonder 20. en
So. het t'apiumentsch een dialect to
noemen gaat bezwaarlijk ; men zou
't don in elk geval moeten indeelen
bij de Afrikaansche negertale~a-
D~aaro~m heeft men talen als't Pa-
piamentech, Neger Engelech e. d go
groepeerd wonder den rcasm creolisee
ring.
,,Somormig! Lunitecheres beweren wel
,,eene, dat Nederlandseb eeni dialect
,,is van het Lhitech, wat soo dwaean
,is, dat men er miet epos over book
,to spreken," schrijft. I~e. ~Eybere
We sullen zien of dat noU werkelijk
soo dwaas is. Er siju D~uiteche taal-
kundigen geweest die 't West Ge,*-
maansch, ook wel ale dialect groep
van bet Oer-Germlaanech, 't ~Duitch
noemden en onderecheidden in Hoog
Daitech, Mid~den Dzuitech en Neder Duitsch.
No behoort 't Nederlandsch tot 't
Neder LDuitseb en is due in deze
terminologle een D~uitesch dialect, (be
teekenie wonder So.). Er squn er echter,
die de klok hebben hooren luien ean
met Duitech 't, Hoog Duitech bedoe
len en dan natuarlijk de plank~ glad
miselaan ; mear 't saol Its. Eybers
toch* wt-l begrijpelijkr sijo, dat er heel
wat historieche taaletudie uoodig is
on dat te beaijzlen. Wat blijft er
nu van de dweasheid 7
Ik sou nogv meer op- en anomer-
kingen kunnen maken, want elke
allnea tOOnt gems son insicht en
opperylakkig dilettantisme ; maar ik
denk, dat 't, de levers nu wel duide-
lijk zal sijul, boeveel vertrouweu ze
in de uitepraken van U~s. Eybers
mogen heb~ben.
k i luiten met een saahaling
ult 't meermaale aenffgebalde gemiale
w~erk van D~r. van Ginneken :
,In one kleine land e, tueschen
,, 8Fotere culture uotrai vrdwaal ,

caroor iwonrden ci henllane"
,am rjdpe cnonpart jdig en v e
,lan an langen douir in wijze on
,,volging VaD Biles bet beete. Zoo
,zijn wlj Ned~erla~ndere geworden
,wie wij tijo. Zoo groeide ook bur
,oude West-Germaanch tot Neder
,,Frankiech, M~iddel-NYederlandech an
,,onder Friesch-Sakeischen invioed
,,tot Hollarndsch, eoo wergl oose
,,kleurlge moedertaal veelzijdigS, ge
,,smaidig en road, gelijk sij ten bul
,,digeonz lae in coze hoofden leeftl
,,op oneIppe rwet
,,W1Cant ja, mogre ook de Moerdijk
Langng eeni water- en geloofsecheiding
,,geweeet sijo, die bet de verdran~g
,,asam eid ueschen Noord enr Zuid
,,mo ljk ve te o~ver ruggen, lasr
,,nu nog eel l~audgrenes langs Zeeland
,,Noord-Brabant en Limnburg suijden
,,lnook een deel der onzent over~
,,g~estoken near West of Oost, naar
,,Ceylon of Zuid-Afrike, en mogen
sjdear door het verlooy der hi
,,storische, oorlogezuchtige bewegin
,,gen thans nret allen meer leven
,,onder Nederlandsche vlag I er leefi
,,toch in alle Nederlandsche hioofder
,,en er gloelt toch in alle Nederland
,,eche harteu, sooveel bloed- soovee
,,geestverwantecharp, zooveel overeen
,,komet van gedachten en begeerten
,,sooveel Kelijk boid van vaardigbeder
,,en behoeften, zooveel eendrac~ht var
,,deugden en -ook wij ziju men
,,seben sooveel gelijkbeid in ni
,,priptenewaerdige eigensebarppen
,,kortom sooveel gevoel van solid
,,riteit, dat Holland niet is eel


,provinciatil bookje vau Nederduit
,,eche cultuar, noch Vasandlerenr eet
,,wiDg~eeWOti VBD Fraeoche overbe
, echaving, noch Zuld-Afrika bee
,,gewoon een Engelsebe kolonie
,maar dat wij allen to remen 46I
sijo en g~elukkig om bet eigenaar
,dige van one el en volkewezen
" Bmen v Fmee h adt men iR sa

derandof in beelds raak dei
",Nederlandechen stam, niet lie
" "misechlen, maar tasi.,;


8o moge 't zij of -o poe ig worden


ZleerEerw. Heer Redacteur, miju op
rechten dauk voor de plaestruintt
Kauo ik I. z~Eyberse oiet dankbaa
soln voor zain artikel, dan toch wt
voor de sanleiding, mij gegoven, or


van den Brink is tevene belast met
den dienet van dtn Predikant LM.
H. J. Bosch van Loenen.
Aan den kommies 2de klasse der
belastingen albier C. M1. Nuboer is
tot heretel van ~esoo dbeid een
maand verlof verleend.
i enriette Kwiers, in het besit vao
diploma i,. is tijdelijk belast met
liet geven van onderwije in bet hoe-
deaviechten san de tueterechool to

8tb urille erdue fwesigheid van den
wij k meeater van de 3o wijk alhier
C. 8 Goreira JPt~s. is de beer C.
af I~brt belaedtmet Rienel functieth
stitie opJ St. Eustatius T. G. Hleyli-
ger is voor den tijd vano twee garee
beooemd tot Rech ter--co mmissaris
belast met de instructive van etraf-
saken bij dien Read.



Lifat canr onafgehaalde en onbetelbaar
beoonden briem a

Aurello Brunet, LivI Busby, R en El. Ca.
ala, Pedrito Ekseon. Teresa Flander, Rica~rdo
Biart, Hernandes & Co., Alejatndro Hernan-
Joee Pam Fwerc Wilddeon dl C,
Coenella Parulina. Lettenan Pieters, Reljnita
Pieter, leidoro Pinedo 2. Ellea Prieto, John
N. Risand, Abigall Silva a- c. Jose Paldo,
Elisa Stocker. Henraque Valhbruelt.
Aangeteekende stakken: Marcelino E. Al.
vares 2, Mattilda B~har, H. H. R. Chapman,
Loreaso T. Corelca, A. G. Enriques, Leticia
de Leaear, J. C. 8 Forbes, Conado Hart, J.
M. Ortega Martiner, Rebut, Mlartano Ville-
rroel.
Drakwerken: Leticia de Lesear 2, Rebeeen
de Ortega, Ofella Molvie.





Aanl de Eerast Bisal Cultuar-Maat
chapplj werd een reo teloos voor-
schot van I 25.000 ten laste van de
kolonie Curagao verleend
Het koloniaal belaug brengt me-
-de aldus z gt de Milnist~er van
olooi~n in de toelichting tot 'o
tweetal suppleteoire beg~roo tinDgen
r rsp. voor sijo department en yoour
.Curagao, beoogeode eenl noder voor
chot van f 30.000 toe to kenn~eo--
rdat'n annplantran seisal opgroote
'chael words beproefd, tenelode al
due te doen uitmaken of de elsal-
bouw, in 't groot gedreven, in de
koloose wisoten kan afwerpan.
Gedurende den betrekkelijk korten
stotd, d dt stand gePbrachte onderneming
aan den arbeid is gew~eet, heeft sil
-~ m et twfee seldcsaam langdurage tsjd
prken van drooglte te kampen ge
had, ale gevolg; wearvan de maat
~- s ebappij sich bijsoodere geldelijke
offers beeft molten getrooeten en
maonalling: van hare geldmiddeler
noodig; gewordenJ ie. Ten gerolge
e van de tijdsomeatandigheden hebbec
., echter de door de mastechappij ir


gerkeluke BeriddGBa.
Giatereamorgenft is de Hoogwaar-

actUN met de Saoa tqetMFgkeo
I'el8 VOOrtge586 01480 Trluidad. I
dceber B. m8 Zi ilj nenwoe stic
opened worden.

Hedenmorgen is met de Speaneche
boot Legea pi"YA 8 LerD e rgoen
GROS B AAartebischop van Embse
P~auselijk Delegeat on Huitengewoon
Gezant bij de RogeeringZ van Colomu-
bia. Zr. D. H is op sijo doorreis naar
Rome.
*

jMet de Estelle vertrekt de Weleerw.
Peter W vaN TEEFFELrEN nearP de
Bovenwindleo om Pastoor to wor*
deni op bet eiland St. Burtholomry.
De Weleerw. Pater C. HARTENDORIPP
is verplantalt naur St. On~rtiu N.G*
on Pastoor JaN PaUL IrELGEUR keert
van daar met de ~EEstel terug naar
zlin vroegere parochie van Ban* WVil
brordo alhier.
Een voorepoedige reis en behouden
aankomet worden aiille toegewenscht

gy, g$. gOftSB80F.

De ,,Kortenriar" heeft den volgeo-
den 6tat-major :
Kapitein ter zee L P. W van
der Wal, comrosudint* LuitornantR
ter see le. kl. J. C. F. H~ooyka~se
le ofilier, en J. Bosem; luitenants
ter see 2~e klasse jhr. O. van deo
,Brandeler, jhr. ~M. P.Coertsen de
Kock, H. van Rooy, P. J. Feterie
en J. Hiuygens; luitenants ter see
3e kl. A. Scheffetsar, W. Harmeen
en P. K roonen berg off. van ge
tondheid le. ki Hl. R Voret. id
2e. kl. L tiendriks; off. van a~dmi
nistratie 2e ki. 1. E l 8uyter, id.
8e kl. J. Everts; officier-machinist
le kl. J. T. Chatm egoe, boofd der
machinekamer; id. 3e kl. F. D)ams
ve; Inachintatenl A. D. Jongke~es, W.
Moree, J. Buisman, P. C.A. Schiller,
J. N. G~tone.
Chet der equipag is opperrchip
per J. W. Davidsre.
Naar wij vernameo had de Colo-
nel met opret zijn reie wat ver-
treagd. om bij klaarlichten dag hier
bmnneu to va~llen. I~e overgesechoten
tijd werd ethter good besteed om
di~cht, lan a de ellanden te varen en
de echepe angen (van de seemlilitie)
beteroin be a le enoheid teo teller de

Ook word er nog een haalen jacht
georganiseerd, wearbij d rie flinke
ex mplarde werder lbutchgetman u-
vernementebhuize en Donderdagavond
wasdded Gouverneur aau boord ge-
noodig .
Eledenavond is er algemeene recep-
tie ten Gfouvernesnentabuise.
De Commandant ea Off~icieren son-
der verder beleefde uitoo Idiging round
voor een receptie aan boord oP
liorgeompiddag van 5--7 unr.
Een groep van t 50 schepelingen
brachten reeds een bezoek sau |de
grot van Hato,
De kennismakirrg is hernien wd,
weer werden nienwfe bandeB V80
vriendschap gelegd tusech~en de Ne
dterlandsche Mafrine on de ('urs so*
sche bevolking.

Ph11All~rmossch. Orkest.

10 bet s.g.,l Kr~anaehouw had gie*
teren avood een concert pleats, dat
wij zeer tot onzen s 'lt niet kouden
13jwoueu. De volgende week hopen
we er een verselg over uit be kun.
nen brengen.

BoekGISclieaw.

Lifet cza~n Ele-aooorden. Weinigen sul
len tot dueverre van Bet-woorden
belbben gehoard, en toch sal bet vool
ve en seer outtig stij dear meer ver
trouwd mee te raene Het sijn een
lo~ubig woorden it at onsijdige ge
e~ct, zoo herhanelli~k aen struikel


blk voor CurAaga60aare bij het Hol
lanldsch spreken en echrijven.
Het handig beiekje is voor 15 ets
te verkrijn op bet St Thomae-
College. ewrdten dienete del
echolen semeng~esteld door deo Eerwf
Frater M. HERMdan, W.J. WALBoo
MhIonsBe kieurig'let uitgegetven'dool
de Drukkerij' v. h:' Vieuriant.
Wij wethechen beOt in valer handeL



D~ezer dages wRerden de Statutel
der Curagaoeche Vereeniging tot be
vordering; van bet Vreemdelio en ver
keer ann de leden rondgestuard.
We hopke nu ook epoedig bet R~
clameboe je be sien verechainen*
0Zallele Iberichtal *
1)e p'redikaut bij de Vereen igd
P'rotestanteche Gemeente albier W


MBRIl M11RIE TH[$K1100,

Zacht on kalm is Vrijdagnacht
drie unr de Zeer Ebrw Overste
der Zuster~e-Onderwijeere~seen,
IMARE MARIE THEONILLE, In den
Hleer outelapen. Baar overgaug
tot een better leven ging heel
geleid-elijk zoader do minute be.
nauwdheid ; als een der WFijse
LMeagden" had sij boal lamp
b~randende gehouden en wachtte
op de aankoodigmng : D
Bru idego m komt, go Bem
tegemoet i"
laE 0 slepende azmkte had reedd'
maar toch scheen ecoige weken
geleden g~edeel telij ke genoezing
saudstande, toen ploteeling ie
inzmuking kwam sn de ziekte vrij
enel een einde maekte sunD haar
betrekkelijk nogfjong leven.
D~e Eerw. Zuaters Francisc.-
nesseu verliezen in M ARE THE
ONILLE eent zorgfZarne Moeder eo
vooreichtig Overste. Hoog ern
stig van levensopvatting gevoFl
te or lin rled de swarehnerr
ambt en beliverde zichi steeds
den ech t religiouzen, deo een-
Poudi en, Franciskaanchen
. geest; wonder bare Zueters te be-
waren.
Zi) spoorde allen san zieb ge
beel sun bet Onderwija to geven
en zooveel mogelijk op de hoog
to toe blijven van de elechen
des Pijde, Met nianwlettende
sorg inspecteerdle ~MARE THEO*
NILLE persoonlijk de echolen en
was in hear onrdeel volstrekt
niet toeKevend, man~ veelal
scherper dan de Gouvernements.
schoolopsioner. Bitter griefd e
btrearH 8,dat beth rd elev n
tenecholen, wear sij sulk een
opofferend leven leiden, dikwijls
su oweiuigo geweraireddewerd.
to zi) dan sit on hare dochte.
ren te bemoodigen en to troos.
tea.
Zwar r, zeer ewa ir sal daar-
on het verlies van zulk een
g~oed e Mooc~der door de Eerw.
Zustere govoeld~ worden.
Verschillende Families in de
stad zuilen ME~RE THEONIjLE OOk
misene, daar Zij eteeds op sulk
een kiesche wijee te gemoet wist
te komen san de bezwareni om
de kinderen toe~b nog op de
Burgerschool te laten gaan,
D~e schoolkinderen self weten
maar at te good, hoe hartelijk
,CERE THEONILLE in allen be-
langstelde.
D~e armen aullen has~ nuge
dachtenia segenen.
W1i) bieden den E~erw. Zustere
van bet St. Martinuagetieibt
in bet biander en allen -verigen
Zuhters i her algemeen van
bar~te onze opreebt gemeeude
deeloemning.

Maejuffr. MARIA. Eu~zA 088Eu.
blok werd te Eesiche~n in Belgii
geboren 2 Febr. 1857, deed bare
intrede in bet klooster to Ro.
zendaal 8 Sept. 1875 en I gde
have B. Gelofken at 18 v ~
1877, -
Na worksaam geweest te z!ju
in Nederland, te Zunderb, Am-
sterdam, lieu Haag, wear Zij
roverste was, kwom 1MtRE Tatco
NILLE 5 Juni 1897 op Curagao
enr vo gde de Zeereerw. MElRE i
FuncicA opala algemeene
OvPerate ~~rcin de~' 11were van Cu'
ra so.
Uintereamiddag 5 unrverricht'"
to de Hoogeerw. Pater Prosr
cnrie, I'. fr. G;. WOL8KEY, dearbij
geasesisteerd door deo Zeereerw.
Parter P. A. EUWEns en Pater
WAHLEN, de lijkplechtigbeden in .
de kapel van her St. Mlartinue-
g'estich t.
De rouwyverteierinlg was net en
deftig en de deelneming ooder
de bevolkring algemeen.
D~aarna werd het stoffelij k
overschot ten grave gelead naar
Habeai, wear de Overstj te mid-


deu harer Zueters de opstanding
en verbeerlijk~ing verbeidt.

SZU 118 Illts 77018.








Tot onze dlhepe dnoetheid over~leed gistevren in het

St rI~TlHsrTINU ESTIciT
onze beminde Orelrste, de Zeed~ersaarde Flere




na Vroomtren to zign Vaen de (1.11. Sacramenten detr Stetrvenden.

Plamnens de Eetms. Zasters:

50Euq ldlAlIE T)1EODERIQU1E.
Curarcao, 16 October 1915.




~^~"M~~~~M~"~cm-~ ----caeos de debilidaid, org~nica en que
b~C~i~j~CY4~Cse rquiere el empleo del aeite de
^ ^^^^^^~------- higado de bcealso, eD combinaci6n
con los hipofoefitae de cal y de soda.
*Todos loe orgamiemos se beneficiani
Verloo* con COOn seo, pero la primers infancib
tiene en ella en verd adero salvavidas."'
~t~. h ~t~tr~Dr. Joe4 Ma~lnuel Castillo, Bocon6,


Pl010ga])liSil0 Illridithig.

Soublette et Fils,
FOFOPPOTOGRAPEN
yAN


Bru a -- Cura~aO.
2 7 October 191tAi;







Para nifloe y allise que se de
~arrollan con dificultad nada mejerl
spede d~rseles que la. Emulsiboa do~
Sco tt. Ee on poderoso fortificant
gbue hace ealrne y hueso por ear
ppuramente un elhmento eientitcemes
$e concentrade. Los msrdaceo. esp*
sialistae en ehtermedades de los nifler

le prEmulei~ de Sct semo seem
erte certificado *. a
''Deede bace dies allos qus e lerse
~L~pro eei6o de medieo-citrmano-paer.
Uero en eate:Dietrito, no be dejrado di
;reecribir g g~ran.parte de mle.clies
oe Em amsDde 80 4,m por l' i
Bantee resultadoe, en todos aque~lle


Hel Fchip1 kan vervreven 111 pas
sagirs 1kinw in 7 hutonVer-
scheidene weehilerie inge~richte salon,
als eat-, geaelscha-pe en rookealons
shasn hun ten dnireste
Zee groote reddfingpbo-ten h~ieden
voidoende ruimnte om, inr geval van
nood. alle op)Varendlien to? k ounlen
op~nemen. Het SChip is Ve~rsionl van
I.en inrich'iog mano craloeto

Ice vnorthe~weging~ teechierit do.I
eenr triple ~expansiP machineP, iie! bij
PC0 sl81oomtdrulk varn 180 lbs, per
vierk. Eug., dulm 3350 L H.P., ont
wvikkielt en bet sichip, bij een genid-
d~elden diepgangf v usi 22' 0" eere
snlelheid geeft vont 13 knoopen per
unr. 1)e stoomn word gele~verd door
vier enkele schotsche ke'els elk mnet
drie varen! Het tot rta verwarmings
(Ippervia hdrag 9600 Vir.
voet Lbe diameter der ketels is
15'-0", de lengte 11'-16'; zij sijn
voorsien van eene inrichting voor
Howden's geforceerdea~ trek. 1)e
schroef beeft een diameter van 16'-6".
D~e geheele machine-i tsta~llatie werd
vervaardigd door de Nederl. Fa
briek vanl Werktuigen en Spoorweg
materiantr te Amsterdam.
Bet su~bip is gebonwd ooder toe-
sicht van den beer, M. A. C~ornelis
sen, scheepebouwkundig ingenieur te
Amsterdam ; de meebtoes worde
gebouwd order toesicht van den
beer J. Lambrechteen, werkrtuigkun
dig t-oingen Ufdes. Usfrssnieur van den K~oninkl.

Giroeueveld, Van der Poll & Co. en
lut~ters &Z Zn. leverdeo onderachei-
deniqk: de electrische installabie en
de salonversiering.
Z~aterdag a. s. wFordt deze boot in
onze hrven verwa~cht.


RA~ i telalan ,


De oBInneig" v88 M81100 088
W8Chtelulk concert*


_ ...


I TPe koop bO (3 WINKEEL EN ZONE.





VAN 9 0CT. 23 OCTr.
scampD \ Kapiteak IAeukerort vnI Vr j\ert~rek naar
-~~~ -.-"


"Pitutur~gh Perfect"
wir. Faciar i. best all through.
THE bSt. arnoh m~enal-ouek, pl~ham. wans.w k*d
wre poembletomnu facara
WML~ nluYIse-ol ore ,- t.r
rr 'eC ~I oiio ~no
Ms ,tirra'" aW~~ta~VY
o @,-~~ uaL n
'".a'"Aril .. .....
nod~~~~~" o Y is Illb
~ k~o*r F** .ar d .. w
rd~~~~r? ulLY-~1
h' vsh Tb.c orr o sm. as rul rL;

J.R UH. EA~. JOUBERT
Iusersrtrant Nose



Exclualve Agent for the Dutch W. I.


B~IZ~ENDMAKING~



De verkzoop van ZTIVEREN
GOUDJEN en Jt;TWEELTENi
VOORWERPEN, beleendt ter
Sys e Beleenanak9k Van led
'hart.11 tim $18~t61 Au 8
1914 wonder No. 900~1~ tim
NO. 16$20 I4,salplht 91&1 11en
op Donderday, den 21l Oct.
a&e., en volgende D~onderdagen.
Belan hebbenden wordcen ve
zocht enverkoop to vroorko4
men, door de ananmivermngdrt
verschuldigde interesBten.


_ ~II_
I


_ _ __ II_ ~____ YP


kFen, ?'e hot hu~n.:P PP rr w e o hij
droegen om trife sinaputeioigen to
anderdrukken.
Wart was nu de roden van die
uithundighieid 7
Voor twee wpken badden de Con.
stituioinnalisten .Mrxicostad na see
bezatting van een week weer mroeton
verlaiten, grootendeels tengevolge
vndetn base, dieni de bevolking
van~r de botofdsatnd hunl ten r~echte of
Iten outrrchte tood~lr:11 gr. ie neg~ Ann
gewakkerrstH was ewordetn. door her
voor ,,valch") verklar)en varn al hus
palpierengeld E~r is see leciing, d~ie
segt, ddt senige stoutmuedige Zapa-
tieten ploteeling bet ,,Palacio Na
cional" bpsetten, gewaspend met m~s
chineg~eweren, terwiji een modere troep
de Conlstitutionalisten in den rug~auan-
goPvHllen had 5ZOodat de 1-ustatern de
stad ijlinigs moeste outuue.I
boeverre zulks uip waarheid berust
heb ik niet kunrnea nagnan, meaar
oniwaarschijnlijk dunkt bet mij niet,
Oe Zapatisten scheneo zich or echter
oidet zeer op hun g~emak te gevoelen,
tenminate na een tiental dag~en, ver
lieten "sij de st~ad, soodat dese son-
der besetting was. Van die gelegeu.
h~eid mcask en de Carransisten ge.
bruik om IMexico-stad weer in to
palmen, wat tot gavrelg had, dat
de bevolking van Vera-C~rus, 's moral
gens om vier nur gewekt moeet
worden. It htxap eeb~Dter van harte
dat deze oieuwe ,,inneming"' der
boofdstad de laatete m~oge wesen,
want dergelijke oech~telijke vrenlgde-
onthoezemfogen ai~n may en voorsre.
ker ledereen, die op sijo naabtrust
prija st~elt, olet heel sangenasm.
D~e nederlagen, die de Carrandieten
de lastate dagen geloden beeten to
hebben, met daarrbij steeds o~ienwre tr
emnissie's en versebillende decreten
met betrekking to bhet papiereng~eld
deden de peso nog meer dalen (1
peso is 5 ete. Am.), ofschoon er de
saatete degen een geringe housee val,
waar to nemen, en de waarde tot~B6
ete. Am. stee .
Wat den m litrairen toestand aan- i
gast, is er sonale reeds eerder ge
echreven, varn hieruit geen peil op
to trekked. D~e voorneamste gene-
raals in dienet der zich noemende
regeeringseprtij, sijude sanhangers.
van Carranza, siju de geunrelrsa
Gonzales en Obreg6D. Eeresgenoorn
de vecht in de buurt van de hood
abad on laastagenoemde opereert in
bet Noorden. D~an wionen sij dese
pleats ~en dan gast een andere weer
verloren; dit lastate steede stitzwij-
enod want bier publiceerit men eleebts
e verelaningeni en wpord er al eens
boegageven, dlat er een pleats opge-
geveD is, dan is dat gbeurd oni
strategiache redenea en leher feites
lijk ale een overwinning te beechose

De Mlaarbode.










gh ~e


al. stn. deo Koiiurin cdr Nederlanne~(


BEKROOND~


de artikelen, wearvaau 32 in beide D~oor do warinte had ik den selap
richtingen werden vervoerd. H~e voor- niet spoedig kunnen vatten, en zoo
naamete door het kanaal verzonden was het twee our geworden, voordat
artikelen wvaren steenkolen, cokee, ik eindelijk in iMorpheus' armen rust
hoper, meel, Ijsererts, hout, ijzer- en t e. Ofechoon ik anders altijd rust~i-
etaalartikelen, machines, spoorweg- ge nachten door mag brengen, werd
material, nitraten, petroleum, eui- ik dian uacht door droombeeldeo ge
ker, tin en wijuen. kweld en met~welk een schrik out,
Bet verkeer door bet Sueskaneaal waakte ik door het geluid van echel,
heeft intusechen tot nu toe niet de akaligachel klinkende basuione. Ik
pninete nchade geleden door de ope wreef mijo oogen eens goed uit,
ning van het Panamakanaal en be( meende half, dat de oordeeledag
elet or naar uit alsoi leastagenoiemde sangebroken was en meakte bi) mij
voornamelijk sal myj aangewezen opl selven de seer nuchters opmerking,
de ontwfikkeling van mieuwve verkeers dat ik dear beelist het mijoe aan
gebleden, sooals de westkust van meet hebbeo. Nienw laweat, verge.
mud-Amerika, zeld van oorverdoovend tromge.
lifet sdhet v ego~f ddooootwik~ke tofelpdeod emi] klaar makke uik
namakanaal in den leatsten tijd snellen, ea dear beneden stooden
niet voorloop g door een terugalag een zestiental Mexicaoen te trompet-
sal worden gevolgd, nu de Pacific teren, te roffelen, te schettereD VBD
Masil Steamship Company liquideert ik weet. niet wat eo boven alles ult
wegens de bepalingen der nieuwe La die vreeselijke bazuinetooten, die
Follette scheepawet, die het gebruik iemand door bet geheele lichaam
van goedkoope Chineesche arbeiders gingen. Een blik op! de verlichte
verbledt. Het schljot dat de Inter- stadhuisklok deed mrj eien, dat het
national Mercanbfe Marlue Compa* op elagf van vieren was.
ny, die viji echepen met een inhoud D~e shapers op de banken van de
van 50.000 ton beeft gekocht, dese ,,Plaza" (en dat sijo er heel wat) zag
voor den dienet op den Atlantlechen ik stch ultrekken, hun hoed grijpen
Ocean sal annwooden, zoodat voor en eenigatins onzeker nog van deo
ooischepen ann het verketr op slasp, kijken near diegrappenmakerij
den 1rooten Oceean sullen worden De balkons in mij@ ougeving begoo-
onttrokken. nen ook leven to vertoonen en allerlei
figureD, g~ekleed in pyama's on ande-
Ctomachip Venezuela. re soorter van nachtgewaad listen
stch mien. Eo de naebtelijke serenade
8 Set wrd mt ueti volhield manrr san, terwiji daarboven
8 *et war me guei gv die eterren fookeldeo en het heel in
op de Noordsee de proeftocat ge- de verte b~likrsemlichtte, ale were het
houden met bet se. ,, enezuela" een een illuminatie. En daar begonnen
e alen vracht- en passaglerestoom me opeene de klokken van de kabbe.
a sip, voor rek~enmng van deo Kon. draal, reebt over mij, to briden.
Wes t-In dischen Ma~ldienet to Am. Denkt U eens in, wfelk een gaelu~id
eterdam gebouwd door de Nederl* vier ware klokken geven kunners
Scheepebouw Mijj. te Amsterdam. '
De bofdametu ensi' l toen dan ale er Mtexicanen belast zi n
De~~ ~ hofameiCe *i ; *a om ze in beweging te brengen. se
tueche 1.. 30'- ; rooatebred-stooden daar te tiekken, elkaar met
to 3'-";holle 85'-3 Deplacement korte uitroDe sa eavueld, terwi'I
bij een gemiddelden diepgang van 'rdee bc wle n e sor
aa-~) sio Eg, tes.hamer op de klokken to timme
Bet schip is gebeel van steal ge ren" zoo hard ze maar konden.
bouwd naar de voorechriften van Van alle sijden k wamnen de ult
hLeo d's boogate klasse 100 A 1 en buo soeten droomeu opgvewektte b
eeteen verzooken bak. Een dub- woners to voorsehijn en enelden op
bele bodem looptover de geheele leng- he glId b'e s ied bet b sh
te van het echip door en is ver-, e~t ge uitogela o n le tgese al
deeld in 14 afsonderlijke tanks; in- odan drongen hunce uitroepen
genehotuw rhet a.**etw d tot mij door: ,,onaeming; va~n M~exi
echotten v7erdeeleD bet schi in acht ,"aegle ata ieb
ofronderlijke ai deeling en Het: sa ten aelkaa lachead mann terwitl se
var ageschiot loopt door tilt bet toekekent, hoe de tamboers den roffel
awningdeck. sloegeo en ben ten op bet streak ge.
Er sljo drie over de volle scheepB*pane ve
lengte doorloopende stalen dekken~ sp o anno ve rl 'e beeva
nal. tueschendek, boveadek on tent Na meuso da eva debelvnos rende
dek. Hierboven sijo nogf gebouwd wetrarva men lustig de tro o~ertten
een promenade- en een sloopendek weer deed klinken. Otm vi' our
Teot- en pro menadedek~ sun mn de
passeagier everblij ven bedekt met li wasbjlj e d oaitd
toeilo en ioeDees-d vr dese plate genoeg ,,bearrberd" was
linleuteg~e;de vergeverdwfeaen Gl), vergeseld v~an een
gedeelten met teakbout. rroemngemselehbee,
Vier landraimen, die door tion irot mnpt ,u;elthbr"
etoiolero ~oren ~eieo, iennlmear dearea word bet mij nog niet
etot emierevn woden bdiend, I dee n gegued mijo onderbroken selap
tot vrvoe vande lding In evort te setten, want het klokken-
rulmen zijo alle stutten op grooten ge~lui biold met onverflauwde hevi;-
afstand van elkaar gepleatet on (heid san tot seven unr, to~rwijl tel-
soo mi hmoglelijk belemmering t" kene troepeD militairen voorbij trok.
~~t~~ven~ b b ldn


A msterdam


18t3,


,, ~Antwerpen 193 n1885
i,, utrag~ao. Eerste Prija Eere
medaille, 1904..
j,, Brussel, 1910
Curacao, Waterkanlt Otra-
ba de


3Wit gij in uW huis ongelukkes :voorkomen, zoo ~raden wij U aaul
GEBRU~I T AL;~TIJD

UZ~ Ac~lMA~iy E"=
VSAN

ItO ngllian il Milrti'd110Z
NE~3TI&Y ORK.~
Dit is de -eetnige petrolie,. welke gedurende de laatste 383
jaar geen enkele rarmp verorstaakt heeft. G~een gevaar vool
Dntploffing, geen rook, geen :-stank. Volkornen veilig.


8 8 Morrie
D Eleasnoot
Mi Lovik
M Lovik
8 8j Morria
Fore~t
Aoas
'& Lowth
GW Goodman
G D Nieman
R 'Wagenmaker


I a Pongg
uNls..
A Egstail
C: Bremn e
W'D rayer
WH~name


New York
Amsterdacm
Maracatbo
La Quayra
Maracalbo
New-York
La Guarra
Maracatbo
New York
Amsterdam
New York


com,
Nomfolk
Coldn
Pto Cabeuo
New York
Ltrerpool


Oct.
, I
,,
,,
,,
.,
..
. I
,,
,,
,,


Alaracalbo
New York
La Guayra
Maracatbo
New York
SLa Ganuyra
New York
Marseaslbo
Marseatbo
New York
A msterdam


senova
c~uba
Barcelona
tlimpt Roade
Hampton Rde
Pto Colombia


ulia
(Ifarae Nakssaw
Etarageren
6ta vangere c
Zulia
Caracas
~iCaraces
Maracaibo
Weneluela
Iommewfine


w6aves,
ordeassion

Wtles
;ilanmas


9 Oct.

18 ,
14 ,
14 ,
20 ,
Yo ,
Sa ,,
Sa ,,
24 ,,


w~G oct.

11 ,
16 ,,


16 Oct.
15 ,
18 ,
.11
18 ,
18 ,


: Sclrenoer.


I schoenme.l | erwen


I C.P..


( Aarlkomlle I


...


O Oct. Marsecalie ai Am. 1
0 A.!Ruba s~L irena H 1
0 2 Maracatus V irginia H 1
o .. IMarOease. are.He& 11
0 draba a r~ ~sacaibo V I
a :. Vela ~ deogg str del M~ar I
5 Amoba '&&tgio H (15
a A 'ruhe R oss staria 13
Clicia V 12
Sildde tl 14
Ana Soda 114
Veaus 114
Juar Lu 1(



ven~trekt de ,Esteepe?' a.e. Idaandag
visa h mab rtre."


Pto Rico
Marcseabo
Yerla de Coro
Aru ba
&Iara~caibo
Araba
Maracalbo
J acmel
Maraceaibo
Maresenbo
rlub


Oct.


, I
,,
,,
,
,,
,,
. ,
,,
,.


Coragao, den 16en OctB.91. ls.


'Waarachbjalijik
sche enlander,


easr de oovenwind-


Over Cura080.

,,D)e Javabode"' verm~eldt, dat te
Batavis einde Juli ] L. door den beer
B. Immink een causerie zou worden
gehoudeo over Curagao, opgeluisterd
door talrijke lichtbeelden
1)e beer Immiok, die vreel gereied
heeft, bracht in 1908 een bezoek
Ano C!urag~o. NR zijo terugheer in
Nederland in begin 1909 bracht de
heer Immick~ in een ve~~rgd~r~ing van
but Koaniklijk Aardrijkekundig Ge
nlotechap, g~ehouden in Artis to Am-
sterdam, veralag uit vrtn betgeen hij
op rijo rels beleefd had.
H~et deed dit op~ zoo luidige wijze,
dat hem van verechillende' sijden
en uit verechillende pleatsen ver.
zoeken werden gedeaa, eijo lazing; to
herbalen. Than spreekt iedereen
over Curagao, doch slechts weini
gen weten iets van dat land of
D~aarom is het een goede gedachte
van den beer Immink om just nu
op de hem eigen prettige wiJse one
vee! van dat land te vertellen en
veel in beeld van dat land to ver.
toonen. *
Wfj hope dat zijo voordracht een
groot publiek zal trekken, soodat
hij een mooi bedrag san het Oura
Caofond e sl kunnenl afdragen."

liet PRnamlknali888.

In heat eerate exploitatie-jaar beb.
ben de Panama-kanaalrec~ten
$ 4424.256 opg~ebra~cht, waarvan
$ 7598 in de eerate maand (Juli
1914 en $ 541~.185 inr de lasate e
(Juni 1915). Er valt een geleidelijke
stijging waar to nemen. Het aantal.
Oceeanschepen, die door het kanaal
voeren, bedroeg in Juni.1 1 140, zijude
het boogate tot no toe bereikte
clifer.
G~edurende Juni stjo 320.619 too
vrachtgoederen door bet ksanaal ver-
conden van des Atlantischen naar
den Grosoten Oceaan en 282561 ton
in de tegenovergestelde richting,
totnial derhalve 603.180 too. ~ese
vrachten omvatten 132 verachillen


vooa D-J rrm 0ooE


A.~ JE8URUN.




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs