Title: Amigoe di Curacao
ALL VOLUMES CITATION PDF VIEWER THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00101447/00113
 Material Information
Title: Amigoe di Curacao weekblad voor de Curacaosche eilanden
Alternate Title: Dagblad Amigoe di Curacao
Physical Description: Serial
Language: Dutch
Publisher: Amigoe di Curacao
Place of Publication: Willemstad
Publication Date: October 2, 1915
Frequency: verschijnt wekelijks; vanaf 8 jan. 1936 2 x per week; vanaf 1 maart 1941 dagelijks
daily
regular
 Subjects
Genre: periodical   ( marcgt )
 Notes
Dates or Sequential Designation: 21 dec. 1883-jrg. 93, no. 58 (9 maart 1976).
General Note: Vanaf 8 jan. 1936 zonder ondertitel; vanaf 1 maart 1941 in de kop: dagblad; vanaf 6 okt. 1948 met ondertitel: dagblad voor de Nederlandsche Antillen.
General Note: Later uitg.: Willemstad : NV Paulus Drukkerij.
General Note: 1069: 4244 is gebaseerd op jrg. 107, nr. 40 (1990) van Amigoe.
General Note: 1005, 1003: Beschrijving gebaseerd op: 1899.
 Record Information
Bibliographic ID: UF00101447
Volume ID: VID00113
Source Institution: University of Florida
Holding Location: University of the Netherlands Antilles
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 72707361
ccp - PA0044408
 Related Items
Succeeded by: Amigoe

Downloads

This item has the following downloads:

PDF ( 1 MBs ) ( PDF )


Full Text




























RLE OOD O.


Veranderd is de toestand van de
week aiet, maar toch is er genoeg
gebeurd om een gebeel auder verloop
to verwachten dan over bet alg~emeen
voorzien kron worden.
D~e hoofdeaudachit word; plotse-
ling opgevorderd voor bet Wester-
front. Terwijl in het Ooeten de
R~ussen seer veel to dolen geven sann
de D~ultschers, bebben eindelijk de
Verbondenen in het Westen kane ge-
zien een poginog tot doorbreken be
weaen. En het is hun gedeeeltelij k
gelukt ook.
Trouw werd de taktiek van French
en Joffre g~evolgar omn steeds den
vijand over de geheele linle tegelijk
oann te vallen. Ziju krachten mooten
dan verdeeld blijven en kunnen zich
niet samentrekken op een enkel punt.
D~e Engelche viootbegon mesten
de be bombardeeren, de Belg"" leangs
de Yeer to spoken, deEgelseh.
man in den Zutd-Westhoek van Bel
ga~t sljo geschut to laten spelen. 1)e
VTerbouden Franschen en Engelechen
deden in den drichoek van Souchez-
Arras-Lille, stoute sauvallen op de
loopgraven der Duitschere en vero.
verden eindelijk na masoden van
strijd bet geheele Laybrinth. Bet ge
lukte hun de govechtelinfe meer Oost.
weartetot aan Ll~le te verleggen en
Looe, vlak onder Lille gelegen, in to
nemen. ZwarT word daar govoch
ten, seer mooie voordealtjes worden
er behaald, mayft~ dst alles was
slechts yourrpostengevecht;i de eigen.
like groote strijd had elders plants.
Tueechen de Suippee en de Aieue,
een terrein Insluitend dat geheel en
al begrened word c door het Argon I
nerwoud, hebbeni de Franechen een
ultval godaan, welke wonderwel g'e-
lukt is Over eeni breedte- van 25
K. M. sijo ze van 1--4 K M. oIp een /
door Duitechera bezette vlakte voor
altgedrongen, en hebben dat gewon
nen terrain no al een week in hun
besit kuunen behouden.
D)At is en blijft een groote over.
winning en kan beechouwd worden
ale een voortzetting der victorie~bij
de Marne behaald in Mei 11. D~aar,
on is bet succes der Franechen op
dit oogenblik vanl dubbele beteekenis.
D~rie, vier meanden lang werd op
de Woeuvre-vlakte, in bet Prienter
bosch en het Argonnerwood het be
viget g~estreden; en eindelijk is ou die
etrijd beelist ten gUnate der Fran
echen. Aan doodotn, gewooden en ge.
vangenen verloren de Duitchers
150.000 man
We mogen redelijkerwijee ve~ronder,
stellen, dat de Franschen, eenuslal
doorgebroken, nu ook wel verder
sullen komen. Zi) sija reeds grenaderd
tot de tweedle verded igi ngelijon der
Diuitschers. Daut wil due eg~gen, dat
de groote, met sorg voor~boreide ver-
schausingen genomen warden en de
Duitechers thans oubeacherud kome"
to staan tsgenover de Franschen, die
sich met hun verded igi nge werken
dekken.
Wil dese overwinning beslissend
sijo, dan moet de gehe~ele Ouetheek
van D~uitechere gezuiverd worden,
maar soo ver sijo de Franschen nog
Diet.
Waarr so nog niet sijo, kunnen se
komen, ze hb~ehe dea goeden weg
al ingeologen.
Afwachten is due ook dese w~eek
weer de boodechap. Maar juiet, om.
dat de winter op handen is, verwarch
ten wre wel, dat men sann weeresij.
den heast sal maken.
Over een pear weken weten we meer.
Dast durfden we een meand geleden
noo niet seggen. We weten nu a~l,
dat de Gosteorijksche Gesant UvMBA
door Weene n it Washington sal
worden terugg~eroepen, was een nieu
we concessie van de Teutonen son
N. Amerike :ateakOQRP~t.
We weten ook, dat de Balkan-
quaestie nog long niet is opgelost
en Bulgarije sich maar niet uitepreekt.
Was dat dear geaen meets, wreet


------- r---- ----r- ----- ------ ------- -:-1.---11_- r --


rDit B~lad verachijut elken Zaterdag. iiBUREAU VAN DIT BLAD ii Voor bet H~uitealand per jaar fl. 10).--
Ab\ onnementaprije voor C~ulatao, lIon aire, Auba A4fzornderlijke nummere fl. 0.1:5.
en dle liovenwindsche eilanden per drie maanden I 'rt~erliRnt NO 4., Overlijde. Prijai der Advertentii~n vanI 1--7 rege~ls f. ().;i: \ou!r (
fl. 2.-- met vooruit~betaling. DRKE.B ;BGES kenl reel meer 75 cts.


spionnen en de Oostenrijksehcl grA-
naten den dood manidenl. CaHrmnl;
lziet er bijua vroolijk nit : t'n netted
buisjee en witte ,,tratto~rie"', was
men de lichte Friubanosche w~jine
schenkt, de lieve ougeving- van hehl
stadje van g-olvende heuvels, die ziet
vredig in de Judrio spiegelen, zou
den one den oorlog bijua doen vepr
geten, waenneer de kaunoueni niet hnn
titaneastemmen deden hoiureu, die de
ruiten van de buizen doen ra~mmclen.
Het leven in 't provinciestadje ganit
zijn ganget~je van altijd : een groot
gedeelte vsn de bevolkmg~ is gedu-
rende de ai vasie rustig geblevren, wepl
wetende, dat hun verlossingr nabij
was en er miets to vreezenu viet.
Alleen het Slavische element beeft
het b~eter geacht eich te verbergeni
on spionnagediensten te verrichten.
Alle dorpen tueschen Cormous en de
Isoozo (Capriva, Mlorsai, ILucinico)
warden door de milita~ire autoriciteite
ou truimd, omdat bet spion uagienesten
warea. De Oostenrijkers me~eten or
een kolossa!e organoisatie op na hou.
den, welke nat~uurlijk door de eerr
g~ieke maatregelen van de Italia~n.
siche autoriteiten nu vernietigd is.
Eigenaardiig is, dat de G)osteorij
kers er selden in selgen k rijgsgevanu-
genen te maken : de laastte ilijten
door het Roode K:ruie te Geni:ve =up
gemaakt, ziju er on to~ bewijeen, dat
bet santal Italianen, krijgspgevangen
in Oosteurijk (voornamelijk in de
stad Laibach geconcentreerd) older
bet duicendtal blijft, terwiji die selfde
listen (welke dieneo moeten on de
teep. familie~ledeo der gevrangenenl in
beide landen in de gelegenheid~ to
etellen met dezen be correspondleeren)
de officieele Iteliaansche opgaven van
20.000 Ooetenrijkeche krijgager~an-
genen tot op den 30eo Juni 1. 1.
beveetigen.
De Ooeteu rij k see verliezen san
dooden en gewonden maoeten ook
enorm sijo : de lichte tarijke Ita
liaansche veldkanoonen van het
Fransebe type 75 -slingeren eenioni-
gelooflijk aantal b~ommen in de vij-
audelijke gelederen en siju bijna to
vergelijken met groote machinme-gew~o-
reo.
Vooral bij Podgora en ook op de
Monte Calvario -- wear de Oosten.l
rijkers hun voorsriebtige defenrievel
taktiek niet meer kondeon toepaessen
en met dozijoen togenaanvallen bij-
ona onder dekking de verloren po-
eities poogden te herwfinnan wast
't den Italianen mogelijk, met hun
gemakkelijk to transporteeren veld.
batterijen vreeselijke verwoestin~gea
in de vijandelijke gelederen~ aas te
richten. Hoe juiet die batterijeo door
buo kanonniers bediend werden, be-
wijzen de mass' vormlooze lij ken
iin sommige ravijno enn diepe groe-
ven, wearaan de D~olomieten zoo, rijk
zijo, na de bestorming van de div7er-
se telingndoor de Italianen ge.
vonen sToll~d" t~ nog toe moetenl de (Oos.
tenrijkers ougeveer 80.000 man ver
loren hebben en aartshertog; Enge-
nius, die de operates tegen Itabe~
leidt, heeft dan oo~k, volgens mede.
dealingen van krijgagevangen officie.
ren, 100.000 man veraterking ijlinge
sangevrsagd.
Voor het eeret hebben de O~osten-
rijkers san de loonzo van stikgas-
bommen gebruik gemaakt. Ofechoon
de Italianen dit; voorrien hadden en
er ook Foidoende maskere uitgedeead
wren, heeft dit unfaire strijdmiddelr
toch enkele elachtoffere kunnen ma
ken, daar de soldaten er weivig Just
in schijnen to hebben, h~un makers
be gebruiken.
Ik heb reeds geechreven van de
moeilijkheden,' die de Italianeo b~ij
hun opmarech onderviaden : men kiin
er zeker van zijo, dat die waarmedel
de Franechen benoorden Atrechit --
waar ze codeaks hevige gevechiten
en groote verliezen oogenschij ulij k
maar weinig vorderingen maken -
to kampen hebben, niet soo groot
sijn. Bij Podgfora bv.hebben
compagnieiin genietroopen nachten
achtereen gew9erks om een rote to
ondermijoen wear een paar Ooaten.
rijkeche batterijeo verdektt opgesteld


____~_~___~___~ ___ ~_____ __~_~


C 41


door de leden der pauselijke bothou-
ding, walke door de kleuren der
geestelijke gewaiden en de uniiform
der edelwacht, een schitterend~ schouw.
spe~l bood~, met souvereine miozaam
beid den verteg6Do~oordiger der N~e-
derlandethe Reg~eering.
D~eze drukle in de Fransche taal
dija erkentelijkbeid ult voor de boo~e
ontvangst, hem te bourt gevallen
bij de noneming van ~deo poet, waer.
toe hij door bet vertrouwen van
H. M. de Koningin der Nederla~nden
was geroepen. Zijoe Excelectie her-
Innerde daarbij san de edele poging~en
van den V~ader der Chriatenheid in
bet belang der versachting van dan
oorlog en het verkrijgen van den
vrede, naar welken ook door Neder-
landl vuriar words uitgeeden.
Z. H. de Paus memoreerde in sijo
antwoord de bemoei~ngen, weardoor
Nederland sich steeds ouder leiding
sijoer edele K~oninglo beeft ouder.
sebeiden in het trachten naar rust
en welvaart ooder de volkeren, die
deartoe op de vredesconferentie be.
randelaagden. In 't bijsondter sprak
Z. H. de hoop uit. dat de opdracht
sann den Nederlanduchen gesant ver.
strekt, niet; welaig son bijdragen too
het bespoedigen vrln den vrede, wear
de natilin amachtend unar verloogen.
Na de wisseling desaer korte toe
epraken noodigde de Paus den ge-
sent ult in sijo particuliere vertrek.
ken, en geleidde hsm oser de pau.
eelijke bibliotheek. Aldaar had kne.
echen beideo een onderhoud van
ougeveer een kiwa~r'ar !,lants, wear.
over ult den aard der saak niete
kan worden raedegedeald.
Ruim een hbalf our undien bracht
mr. Regout een besoelr bil Z. Em.
Kardinaal Gasspard, paneelijk Stant.
secretarris, waarbij hfi telkene word
omringd door betsell e ceremoniilel
geleide.
Evenals oniangs bil gelegeo held
der ontvangst van de Eqgeleche en
Beglgiahe gesasten, Sir Iloward en
mr. Van den Heuvel, die helde kia-
thollek agon, begaf sich ar. Regout
ten elotte lang~e de scala regila naar
de basillek van St. Pieter, wear bij
ont~rangen word door een lid .van
;het, kapittel, die hem wiljwater reikbe
evsenar bet graf von den H. Petrue
geleidde, alwaar bll eenigen ljd to
gebed doorbracht.



188 IIS IS830.

De bijsondere correspondent van
de ,,Tel." schrijft ult Odine :
De groote veldeleg san de loonso
outwik~kelt slch gerteadig, wordt eteede
beviger, hardnekkiger, bloodiger. Van
Plays tot Monfalco~ne, lange de ri-
vier, die no eene donkergeel troebel,
dan weer krietaslbelder, tusechen de
rotsen ann .weerrsijden doorglijdt,
duren ainds wteken eindeloose artille-
riednellen en wilde infanteriebatsio-
geo voort. Eindelijk doen de Gootetn
rijksche trospen, in 't bijcooder de
Blaven en Hong~aren, sich van hun
beate sijde keunen, mear de Italia.
neu verdubbeleD hun pogingeneonde
doodeverachti ng, waurrrmee. sij etry.
den, doen one denken son de legend.
dariache ondernemiopen van hun G~a.
.ribaldi. De communique's van beide
legers, die sieb hier met elkander
meten, stemmen dearin overteen, dt
dae selag; ale een dler hevigate veld.
elagen, die in de aeatete maendeo
Europa teistereo, beechouwd wordt.
Wi) leven hier in een voortdurende
seouwachtige B~epanning : het kanoo.
gebuderdagin dgg uit, selfe op
grooten afetand, wordt op dan dqur
een ware marteling. In de D~olomiten
(Ka~ratplateau) bebban zich natuar.
lijk~erwijze de~ talrijk~ste en Seate Oos.
teorijksche troepen g~econcentreerd :
pun artillerie werpt een enorme mas
sa granaten op de Italia~nsche po
sities en ale de wind in oose richtlag
waait, is bet selfe mogelijk de Oos.
tenrijkeche artillerie van de Italiaan-
sche te onderecheiden.
floewel het front altgestrekt is,eo


oiemand, bet blijft een gebaspel zon-
der end. 1)e regeerende Vorsten beb-
ben krachtene hun faullierelatie met
den D~uitschen Keizer over bet alge
mneen andere sy mpathbilien dan de
volkeve~rtegfenwoordiging on het mi
nisterie.
--- -

Eell schruven van Z. H. den Paus.

De Hellige Vader bee~ft tot het
Zwitsersebe Epiecopaat een echrijven
gericht, dat luidt ale volgt .
Eerwaardigfe Broeders, G~roet en
Apostolischen Zegeo:
Door uw eerbledig; schrijven, dat
glj kor t na u w bisseho psco nfere ntle
tot One hebt gericht, w9ordt Onse
opmerkzaambeid gevestiad op het
sehouwepel, waarvani Wij met groote
moeite nauwelijke enkele oogenblik-
.ken de gedachte kunnen afwenden.
Wmi) nemen deel in den kommer der
bedroefden ; on hunnentwdl wordon
Wri) door zorgeu gesdrukL en cijn Wij
met work overladen, on hunnentwl
Ibeklemmen One da nahte
an stigde vrargen. Wat de, ~Barm~har
tig eid ken ingeven en wat de om'
standigheden mnade brengen tot her.
stel van den vrede en tot leolgm? a
der oorlogpoOeden, beproeven Wij,
gelijk u bek'end is, boven alles ver
tronwenrd op Hem, die steeds goede
bedoelingen eteunt.
Eerwanrdjge Broeders, bij al dit
wnpengekletter hebben Wij vaak en
met liefde Onze godachte gewend
tot bet Z~witsereche volk, en met u
begrijpyen en gevoelen W~ij, wat de
Ziwitsers voor de weldaurd van deD
vrede v66r alles to darken hebben
man God en san bes beleidl van hun
re eering;. Hetgeen gij One schrsift,
n. dat gl] met groote vreunge hebt
opgemerkt, dat het burgerlijk bestuar
van awe republiek One ter sljde stant
in Onzen rusteloosea liver en bet
streven, om to arbeiden voor bet heill
dergenen, die lijden. En dat glj
Ilevendig wenecht, dat sulk een heil~
same wederkeerige samenwperking van
,dag tot dag' worded bevorderd, besiset
One duidelijki, houseer blj u, Eer-
weardige Broeders, en bij uw mede-
burgere; dievcolgene door Ons verstrek.
.te randgevingen en 't initiatief Onzer
vaderlijke voorsorgen werken, en hoe
bogg en van walke beteek~enia bij de
Zwiteere de menechlievendheid fa. et
verhengt One u to kunnen versekereo,
dat uw tevredenheid en uw wenschen
-ook de Onre sy~n-
En terwiji W1] naar verdieoste uwe
gevoelene van eerbled jegeos One en
de dooduschtig~e mom~en, die uw land
regeeren, prizzeg,.verlecuen WI u,
Eerweardige Broeders, en sann e
toevertronwde geestelijkbeid en g?
loovigen, als underpand der goddeli3-
ke genade van ganscher basrte den
Apostollechen Zlegen*
G~egeven to Rtome bij St. Peter,
den 17eo Augustus 19 5.
(g. BENED~ICTUS XV)

DO N808Flalltl881188z8Bt brligilBP818.

ROME, 19 Aug. (Vau ,,D~e Tijd" cor"
respondent) .
Hedenmorgen had met grolot cere.
monlel t~en Vaticane .de onwanngst
plate van Z.Ex. mr. Regout, tijde-
lijk gesant bij den B. Stoel, ter
overhandiging van sijn grelo~ofsbrieven.
Aun de trappen van het San Da.
masoplein werd de gesant opgewacht
door twee buesolanti in uniform, die
hem naar boven geleidden, waar
Z. Exrcelentie word outrangen door
Mg.den pauselijken majordomus.
Bjbet doorechrijden der verechal-
lende vertrekken, welke near de
troonsaal geleideo, werd den gasant
de militaire eer bewezen door de
leden der gewapende pauselijke korp-
sen, die aidaar in klelo gala-uniform
sljo komet alwachtt~ea.
In de statige troonzaal begre~ettae
lj. H. Paus Benedictue XV, Qsuringd


men gelijktijaig met~ deze-lfde hevig-
beid, met doenelfden bovenmenache.
lijken moed bij den Mon~te Nero, op
het Karetplateau, bi] ~Monte San IMi-
ebele (reeds door de It~alianen vero
verd), Podgora, Doberdo, Monte Ba.
bortino en Monte Santo, strijdt, iser
toeh maar 44u punt, wearop zich
aller verwach tin gconocentbreert : Goers I
1)e eerate belaugrijke btard van ,,Ita.
lia irredenrta," wearvain de burgers
eiods jaren hun Italisaneche natio.
onliteit tegen- de methodische' slavi.
satie der Ooeteurijkeche regeo!ring
verdedigen, sal weldra in bet beit
van de Italianen komen.
Om dese stad, of clever dit uitge.
strekte eyeteem van verd ed igi ngs.
worken, dat algemeen als do sleutel
van Tritist b~eachouwd wordlt, sij n
stroomen blloeds vergot~en op de
naakte kalkbellingen van de heavels
van Podgora. De naeam van die tra.
gieche plate sal in de geschiedenie
blijven en later beriaoeringen van
danteake verech ri kk ing oproepen .
Vier weken long~ hebben dear Italia.
neo en Oostenrl~kers elkaar onop.
houdelijk en op betrekkelijk korten
ofetand gebombardeerd, dear hebben
de bereaglieri getoond, dat er met de
bajonet in onze dagen nog goed
work kan worden verricht. Meter
voor meter werdl dear san de Ooe.
tenrijkers een formidable positive ou t.
rukt. No is die beuveireeks een groot
kerkhof, de loopgraven van gews
pend beton, hebben o gehouden to
bestaan, zijn vergruied door bet he
vige bombardement on de Oasteoriik.
sche infanterie of lever Hoongaar.'
eche Hovad ~- die de selling zoo
long kerdeat verdedigde, is schrik.
bared gealoruken en gedomoraliseerd,
Van het san de overdljde der river
Eselegen Goers, probeere-n de Oosten.
i'ijkers met onophoudlelijke tegenaan.
vallen het verloren terrein to her
wvinnea en van den. Mlote Sabotino
plingert hua artillerie hanr shrap.
pells. Maar telkene en telkrens weer
word~t de vijand terug ~edreven :
de dhppere It~aliaansche bataljone
~weten van seen wijken. D~e telling
,sal alleen ddo weer ontruimd wor.
,den, wanneer de troopen van Victor
Emanuel near Goers optrekken. .. .
De veroveine van PodgorH en deo
Monte San ichele is het begin van:
~het eirnd.
De Italiunanche legerkorpsen sijo
wonder 44n aarseling, met de wiekun.
stig~e sekerheidI, dat de overwinning
beheldd most worden, naar de Ison.
sto-linle opgetrokken. Bij bet begin
van de campag~ne waren alle hoog.
ten in bet besit der Ooeteorijkers on
alle boogten van soliede en versterk.
to loopgraven voordean, vormden
soovele fo~rmidabele forten, die vero.
verd mloeeten worr~e. De groeogrij.
se rijen wren echter niet to stuiten,
liepen kalm togen het moordend
your in, schenen artillerie en machine.
geweren eenvoudig to negeeren : hun
strijdkreet ,,Savoia !" moet geklon
kren hebben ale het ,,Ave Caesar,
morit~uri te salutant. ..." hunner
voorvaderen.

De wegen die van Udii neaar Cor-
mone (over de vroegere polidieke
grene) en van Cormclne naar Pod 0.
ra leideo, bieden op bet oogeob ik
een levendig schonwepel. Ammunitle-
conivooien, op weg naar hun beatem.
ming, lange colonnes krijgagevange.
nen, meet vermagerde, uitgeputte
stakkers, g~ewonrdea, die near de
veldhospitoleo vervoerd worden, ver
sche troepen, die hun kameraden
gaan aflossen, trekken of en as eon
vullen met kri~gagedmuisch de anders
zoo stille mencholieke landonwen
van Frilsul (het antieke Forum Juli).
Cormone is de eenige plantP diebt
bij het front, wear het kanougebut
der niet soo verdoovend en senuw-
schokkend op one inwerkt.
Daar komt men eiodelijk wat tot
ruet en is bet mogelijk met relatie
ve kalrote sijo indrukken be versalue
leo. Ook omdat Cormons niet soo'n
anboplg, apggtig sanzicht beeft ale
de dorpen, wear de tijd tegen de


Zaterdiag 2 October 1815.


82ste .faatrgangr


No 186 i


~w l K ELA D


`VOOn


DE CITR A CA OS CH E I L9N D sN





houden een dialect te zijo en is even
als 't Hollandsch een taal.
Ik wse eene in 't Noorden vau
Friceland in een hotel, wear beereo
en boerimoeon tobu taal met elkaar
sanl 't praten waren en hoe ik miju
best ook deed, ik kon hen met geen
mogelijkbeid verstaan. Eo ale sij
nooolt geen Rolleadelch geleerd of ge-
hoord hadden, dan souden so mij
ook niet bebben verstaan.
Vandaarr spree~kt men ook wonder
Overdrijving van de Friesche taal en
letterkunde.
Een beel duidelijk voorbeeld, waar
dialect beeft opg~ehouden een dialect
to agon en taal is gewordeo Is P'or-
tugaeeec h ten opeichte van bet
Speansch.
Van eenselfden ooreprong n. 1. La-
tijo, hebben sij stch langzamerhand
van elkander verwijderd en elk zich
zelfstandig ontw8ikkeld. Beide kunnen
elkander, sonder voorafgaande stu
die en omgang, niet meer verstaan.
En hoewel no 't Speaaech wearachiju-
lijk boven 't Portugeesch stanet, is
en blijft 't Portugeeech even goed
een teal ale het Spaansch.
Na deseu omweg komen wij tot het
Papialmentu terug-

WCordt vervolg~d.
IP'. G. J. EYBERS.


B0fichllil Ilit (16 11010110.


het den Italianet) org lastig maskten
In drie punten werden massa's gela
tine neergelegd, welke men daarna
op grooten afstand tot springei
bracht. De geheele rots met aijn bat
terijen sakrte met een doffee ela~g alr
een zandhoop ineen en. .. de Italia~
nen wareo weer een stapje verder
Het terrein was dan ook maar a
te g~unstieS voor de Ooeteorijkers
bun loopgreafayetemen vormden wa
re overdekte wandelgalerijen en da
20 zich dear veilig dachten, bewije
de luatige WMiener Musik, die 'e avondr
uit buo stellingen opklook. M~erk
waRardig genoeg hielden sich de ,,Man
dloline-spelers" doodstil. .. Ik za
trachten den levers een idge to gever
van de aanvalataktiek der Italianen
zooale mi)j die door een gewonlder
bersaglieri-luitenant verklaard werd
Natuurlijk werd geen enkele posi
tie bij Podgora, aoch bij San Michel~
of op bet Karesplateau bij den eer
steu aanval genomen. Men rend~
voornit, werd teru gged rev en, her
Ilieuwde den'etormaanval tothbet doe
'oereikt was. V66r de infanterie-actit
worden de vijandelijke loop~graver
door de ware artillerie hevig gebom
bardeerd. D~e stevige cementwerken
der Oostenrijkers werden zoodoend~
tot gruis geschioten en federe gra
naat die de rtementwerken moest
beuken, ging vergezeld van een kroon
van karteteen, die de rest van de
vijandelijke troepen nit hun loop
graven laagden. Toen eindelijk die
loopgraven z66 bewerkt waren dat
ze niet meer gehoudea konden wor-
deo en de pri k el dre adversperri qgen
vernietigd, tro kken de patrouilles
ult, die met nijptangen de draden der
electrische geleidingen doorsneden en
de palen enz. van die inestllatie met
dvoamiet moesten laten springen.
D~eze patrouilles gingen meestal een
sekeren dood to gemoet doch steeds
wren er dapperen to over, die het
waagstuk wilden ondernemen. Weini.
gen keerden er van bun nachtelijke
ex editice terug.
Eindelijk kon dan, bij het aanbre-
ken van den dag, de infanterie, on-
der dekking van een niouw bombar-
dement, den bajonetesanval beginner.
Afija brsve bersaglieri-luitensat, een
levendige Napolitaan, liet rich hier
door zijo vreeselijke herinneringen fn
meesleepen en zija verhael klookfn-
testisch. D~och z'n enthousiasme was
zG6 oprecht, dat ik niet man s'n woor.
den twijfelen kon. Bij hatl de bestor-
mmeg van den Monte Calvario bijg~e-
woond en vertelde, dat het gevecht,
cor~pe-&-corps, in het bleeke morgen-
licht iets bovenoatuurlijks had. Op
bet selgveld, na de verschrikkelijke
beateiging~ van den berg, bezanid met
stukken lood en ijzer en rookrende
puinhroopen, woratelden mannen in
eengekrookeld ale wilde dieren. ~e
gewereu had men weggeworpen en de
woedende m016e nam bet karakter
van een straatgevecht san, meseen son
bajonetten wren de eenige wapenen.
Van verre en van nabij boarde men
in de valleien de kanoonnen daveren
en daartueechen de smartkreten van
duizenden die on hulp, riepen.
___~7~-
Ingezentlen stakken.

18ts0787rPapialen9Bll
011 ZiBo Sebilf Z8.

Een der ledeo van de late of 2de
Kamer deed dit jaar de vrnag ,,of
bet wel wenachelijk was 't Papiamentu
z66 te verwearloozen, ale het tot on
toe het gevarl was geweest."
Ziedaar, ook ten opsichte van het
onderwije een heel verstanrdige vrang.
Alis mij dere vrang gedaan werd,
son ik dadelijk wonder eenigr quaes
tie autwoorden : ,, Hreelem aal uiet
wPenachelljk,"~ en wel op de volgende
gronden.
De kinderen in de buitendistricten,
soowel te Bonaire, Curaqao sle Aruba,
(voor eoo ver se naar school gaan) -
ontvangen gewoonlijk tot hun 12de
& 13de jaar onderwijs.
WaC'nneer dere kinderen van school
g~aan, dan- kennen ze op zijo b~ooget
een klein beetje Bollandech mis.
schien nog olet voldoende om een
briefje to schrijven in oneamechan-


gender sinnetjes, van Hollandsch spre.
ken is geweoonlijk geen sprake en hun
Paplamento, dat ze van buis ult
meeg~enomen bebben, hebben se ook
niet goleerd, hebben den indruk ge-
ksregen, dat Papiamentn eig~eolijk geen
taal is, lete dat se mear moeeten
afleeren en dit is toch de taal en in
de meeste gevallen de eeniase tael,
dlie ze tot hun dood blijven sprekeD.
't Gnat dearmede, sooals een stade-
sendeling in Brussel beweerde VBD
de Vlasmach sprekende kinderen, die
naar scholen gasu waar in 't Fraech
oodrwja even wordt a gaan ze
moer8t chun~ 12d of 13de jaar van
school, dan kennen ze geen Vislamach
en geen Franech en ook van het an.
dere onderricht is meer dan de helft
verloren gegnan en soo outstant er
een groote achterstand in 't ooder,
Zo~o is het ook met he g~ros van
de kinderen hier. Zre kena~n ge~n


n hun moediel. ioor bet serst geh~oort
t on root geworden sijude, ale ze ds
d bulp van bun mreeder noodig heb
ben, en siiek en misselijk in hd~e ko
men, dan laten re alle mogelijke to
la dien ze kenuen of elet kenner
-op si) en klink~t het to hun moeder
taall ,,Mamachi Mamachi yds
e mi mi to muri I
e la de tweede pleats noem ik hel
een beetje verwea~nd ale men sich soc
t minachtend over sij n elgen tea
r Wotlaat.
oo komt bet wel eens voor,dai
een boerenjongen, die een tijdlanoC
het stadeleven gesien beeft on dear
t son gewend le, met een sekere me,
yachting sija neus optrekt voor dija
Sboerenougeving, wear blj opge
groeid is
ItEn soo komt bet, ook hier wel
, voor dat een ,,kindi van Curagao
dat een of twee jaar in Amerika ge
weest ie, en dan terugk-out het Pa.
;tpiamento niet good meer kent, blj
!spreekt het met Amerikaansch ac
tcent of een beetje moeilijk. Zoo le.
-mand noemt men hier heel eigen
aardig I ,,un Americanu di awa du.
shi."
Wanoeer ik bler see definitle van
,,taal" geef, dan doe ik dat oiet,
omdat de menechen, die dit lesen
sullen het niet weten, of dat dit de
were definitie is, maar alleen, omdat
ik sprekende over ,,teal" dit niet
achterwege kran laten.
Men zou kunnen seg~geu t
Wanneer een sekere groep van
menechen (50.000 of 500.000 -de
boeveelheid doet er niet toe) hun
gedachten en g~evoelene in bepealde
gearticuleerde klanken, die voor de.
selfde dingen op dezelfde wijze attijd
wederkeeren, san menschen van die.
seltde groep, knonen mededeelen,
omdat bun ooren op die klanken op
deselfde wljse reageeren, ale degene,
die me ultepreekt, veronderatelt, en
dat menschen, die oiet tot die g~roep
behooren, niet dan na veel oefening
die selfde faculteit verkrijgen dan
kan men seggen, dat dese mensehen
een ,,taal" epreken. De ontwikkeling~-
echrijfwljse baar poieie of prosa -
komt niet to bespreking.
Deze defnitle, die wearachijulljk nog
wel wat korter en du ldelij ker kan
g~egeve~n worden, mear voor 't doel
bier is se voidoende, leidt one you
self tot de definitie van 't begri p
dialect."
Men son bet bijfan niet gelooven,
welk een verwardheid er bij vreel
menbehen, die betrekkelijk toch goed
outwikkeld sijo soowel hier ale el.
ders, bestaat, ten opsichte van bes
woord ,,dialect" of sonale men bier
gewoonlijk gebrc~ikt ,,patrtis" met
accent op de eerete lettergreep -
evenals soirbe.
Van de verechillende beteekenissen,
die het woord dialectet" heeft en
't workrwoord ,,dlalegein" waerVBD
het afg leid is, ie voor one be~rip
,,dialect" deschien dit wel de beate
o. 1. wijie van epreken of wijee van
uite reken.
E k land, wear de teal voor seen
sekere groep de leadende of boold*
taal geworden is sooale in Iunitech-
lead 't Hoogduitech -10 Nederland
het Hollandech, in Spanje 't Casti-
liaansch, heeft een legio dialecten die
.alleo min of meer van de hoordteal
earwijken. Echter nietlandien slo,dat
Idialecten een vervorming of verwar-
ding sijo vanL de hoofdteal neen,
de dialecten sijo altijd wonder en de
hoofdtaal io de jon :ere formatie, in
sekeren sin, de verfljoing van de
dialectes).
Vandaar dat de dialecten van Ne-
derland bijv. meer overeenkomet beb-
ben met Duitech of Engelseh dan
't Holl~adech se~l. In oude ttjden
stooden die talen dichter bij elkaar.
Z~oolang on in seker land in een se-
ker gedeelte d~eavan een taal g~e-
eproken words afwiikend van de
boofdteal, doch bet verechil niet
soo root is of lemand, die de hood
taal spreeks, kan, wonder voordf het
bestudeerd be hebben vrijwel denl'man
verstaa n, die de afwijkende taal
spreekt en otngeseerdd man, die
de atwijkenlde teal spreekt, den man,
die de huoordtaal sepreekt, dan beeft
men een diarlect."
't Groote verechil sit hem boofd-
sakelijk in do ,,wijse van uittpreken."
Wijkt nu dit dialect soover van


de hoofdteal af, niet alleen door wij-
re van nitepreken, mear ook andere
ding~en, dat de man, die de boofd
taal epreekt, den anderen die bet dia-
lect spreekt, niet meer, sonder vorO-
algaande studie en praktijk, kan
verstaan, dan beeft het dialect op
gehouden een dialect te zijo en is em
teal op, sich self.
De trap van ontwlkkeling does
weer niete ter sake.
In Nederland 0. a. heeft, men veel
dialecten wearvan sommige voor een
Hollander moellijk sijo te verstaan,
mear met eenig~e inepanalog kran M1)
het toch.
Eo ook een boer aft G~roningen of
Limburg die 't Hollandslch nooit be.
paald geleerd heeft, komt, in Ameter.
dam, Haarlem of 's G~ravenhage heel
goed terecht
Met 't ]Friesech is 't evenwel anders.
Friesch heeft in sekeren sin opge-


r. Papiamentti ets geen B~ollandlsch et
r- ook van bet andere ouderwlje geaa
r, veel verloren, omdat ze lanugen tije
n de taal, waario bet onderwlja ge~e
t. ven wordt, nifet begrijpen.
es Scherteend zeide eens een ouder
. lwijser hier op Aruba : 't is toch el
r. genaardig, de kinderen spreken PA
rl piamentu, reeren Hollandsch en al
: ze can school grlan, spreken sc
-~ Speanseb.
,t Staat me~n op 't standpunt, dal
it Paipiamentu een taal 18, die meaa
s soo gauw mogelijk moet wordeu nit
. g eroeid, dan sal ieen het niet erg vin
r- den, dat ce geen Papiamento ken
li nea, maar men moet bedenkren, dal
n dit ,,uitroeien" niet zoo gemakkelijk
I, gaat. Een teal beeft een tani leven
n let eens op Malta, waar de Engel
1. s chen met al hun moeite en gestead
i- door de macht van een wereldtaal
e 't volk geen En~gelech hebben hun
. nien leeren.
e Een felt is het on blijft het, dat
de overgroote meerderbeid van de
!l bevolklolg hier nooit geen andere
e taal kout en sal kennuen dan Papia
n mentor en dat dit, nog wel eenige ge
- neraties sal doorgaa~n,
SEn die taal nu, waarin de meesten
e zich beel bun leven bewegen, bus
-dierbaarate belangen in bespreken,
t kennen re eenvoudig niet bewusts
1En niet alleen dat dit 't geval is met
wat men het volki noems neen -
.ook onder de eerste families kout
!het vrij vask VOOr, dat men ook
ldear tot aan zijo dopod eigeolijk ook
Imaar &in teal spreekt en die taal ie
SPad:iamentu.
1e kent wel was H~ollandeeh,
Spaanseb of Engelech, maar bet zif o
ter mear weinigen die een van die
talen volkomen kennel
Toch is vrijwel de algetmeene mee-
ning : de Curagauao~ar is polyglot.
de taal vrij spoedig te spreken (nood
leert bidden) besit blj wel, mear in
!veel meer gevallen, dan men dat
son~ denken, blijft Papiamentu toeb
het werkelijke voertuig voor hun
epreken en denken.
En ook dese teal, al spreekt men
ze eD VOelt men ze volkomen, kent
men Diet ,,bewuet" (natuairlijk de
uitzonderlogen oiet te na geeproken).
In miju gesprekken met Papiamen-
tu sprekende West-Inditire van ver*
achillende stand en outwikkellog over
Papiamentu, bemerkte ik, dat dit wel
de meest voorkomende en vastataan-
de meeningen zijo, die men over Pa
pismentu heeft.
Ze zegges : Papiamentu le gleen
teal* (officieel 18 dit uitgeeproken
door den WelEd. Heer A. Jesurun
in het tweede jaarlijksch verelag van
bet G. T. L. en V. G. blz. 102) en
dan kijkt men u met oogen san,
waaruit verbasing spreekt over uw
dombeid, als men some soo idioot
mocht zijn to denken, dat het w41
een teal to.
Pa iamentu e o' t' un lenga, bo sa l
En dan komt men in een wanhopig
gesprekr over de quaestle, wat eige~o.
lijk 't begrip ,,taal" is.
De meesten hebben dan een dog
matisch sionietje ult de een of eoand
re g~ratomatica van butten geleerd
en omrdat dit nu niet heelemnael van
toepassing is op Papiamenrtu, komen
ze tot de conclude e: Paptamentu -
onu t' un lenga, bo salI en dat,,bo
se" moet er bij, want daarin sit de
wljsheld.
De vraag wordt niet gedaan of
Paplementu een al- of niet outwlk.
kelde taal is (ofsehoon hij veel
ontwikke~lder le, dan menig West-
Inditir denkt)-- maar of bet see taal
is of niet.
Nu, als een sekere groep van
meneehen, in bepealde gearti
culeerde klankin, hun leven lang hun
hoogate belangen bespreken, wie kan
dan nog soo obiedom sijo to zeggen,
dat dit geen teal is.
Wanneer men een definitIe moet
geven vanl wat een ,,volk" le, dan
son ook iemand kunnen reg~gen, on
dast een nog onootwikkeld volk geen
late of 2de kamer beeft, geen wet
ten togen dierenmiebandeling, geen
dwangwetten voor suffragettee, geen
wetten togen te lange hoedepelden
etc. etc. zoo'n groep van menechen
is g~een volk.
D~e vtasng is uiet op welk een trap
van beschaving of degeneratie staet
een volk, niear wat men redelliker.


wijz marverstaan wonder 's begrip
,,volk." iniemand, die genoegsame
ontwikkeling en bewustheld beeft -
kan de juiete formule geven.
En soo is cok wanneer men een
gaoede en welbewuste voorstelling
heeft van 't beg~rip ,,tnal" Papia.
mentu, buiten alle kijf een taal -
even good ale welke andere ook.
Hun bedoeling met ,,Paplementu
is geen teal" sal wel dese sijo, soo.
ale men sept vanl een peard, dat
half blind ro, kreupel aan twee poo.
ten en sich met moeite voorteleept -
,,dat is geen paerd." -
Nu, spreken sij sulk een oordeel
over hun taal uit, dan noem ik dart
in de eerete plant o nd ankbaar,
wRant in die teal toeb hebben slj
voor bet eeret den moedernasm lee.
ren uitaprsbken en in die taal heb-1
ben sij de li~efkoosende woorden van -


met name, waar bet gaat over
feiteo, in dezelfde boofdstukken
verhaaRld,7die de grandelagenl van
den christolijken gotdsdieuct raketh
als dear sijn 0. a :
de schepping van het heelal door
God in het begin van den tijdl
voltrokken;
de afzooderlijke schepping; van deni
menach;
de vorming van de eerate vrouwf
uit den eeraten man;
de eenheid vani het mnenschelijk
gealacht;
bet ooreproo kelij k geluk van do!
eerste ouders in stant van recht.
vaardigheid, volkomeobeid on on
sterfelij k eld;
een gebod door God san denr
mensch geeoven, om sijo geboor-
meambeid to beprroevenr;
de overtreding van het, goddelijk
gebod, op atnoraden vtan den doii
vel wonder de gedlAante van een
elang;
de verwerping van onze eerste ou-
ders uit deo stBat van OOrRpron
kelijke onschuld;
de belofte vau een tookometigen
Verlosser.
c. LDaor het bij het echrijven van het
eerate hoordstak van Glenesis niet
In de bedoellog lag van den ge
wijden schrijver, on de innerlijke
Samenatelling van de sich tbare
dangen en de volledige opvolging
der schepping op wetenechappe-
lijke wijee to leeren, maar daar
hij liever zijn volk wilde bijbren-
gen een populaire keninis, over-
eenkomend met de toeumalige op.
vattingen en sangepast aan den
cio en het bevattmgafvermog~en der
mealschen, is het niet noodig;, bi)
de verklaringi daarvan nauwgenet
en altijd de taal der wetenechap
to willen terugvindeo.
4. Elet woord yom=dag in het eer
ete boofdetuk van G~enesis mag
naar verkiezing in den eigeolijken
sin als dag of in den oneigeolij-
ken shn als oobepaalde tijdruimte
worden weergegeven en hierom-
treat staat ooder de bijbelver.
klaarders de meeningenetrijd vrij."
Onze sanhaling ase lang, manr
noodig on het boek to leeren ken-
Den. IMeu siet bet, het iseen beknop.
to handleiding voor booger ouder
wije. D~e leeraar moet s~elf den vollle-
digen teket der bijbelcommissie er
by] voegeu en verklarea.
Eeret als de leerling duidelijk weet,
wvat onomatootelijk vastatsat krach-
tens Godldelijke Openbaring kan hij
begincen me t bet woord to g~even
man do ineer of minder wetenschap.
pelijke veronderatellingenr der men
schelijke uitlegkunde.

3811 FFSIMisco.

I~enige Curagaotionare bebben do!
tentoonrstelling te San Francisco be-
zo~cht eu zijn vol lof over de Curs-
(roache losending. Onze aideeing
meakt in het mooie Nedlerlandsche
paviljoeu een heel goed figuur. Wat
meer is, er werd o~pgemerkt, dat seer
veel bezoekere met de grootste be
langstelling de monstere van zout,
aloB, dividivi, an oranojeschillen in fin
ke stopflesechen tentoong~esteld be
sichtigden, maar vooral kon men
niet uibgekeken komen san de C:u
rega~oache hoeden. D~e Heer H. J.
COrrEN 1IENRI9 UEZ sal bepaald vol.
doening sma-ken van de vele moei-
ten, welke hij cich gegeven beeft
voor dese tentoonstaBlling. D~e Curs.
gaosche stroohoed is stellig overall
ale mooi, degelijk eni good bekeud
geworden .
Do0k waren er =t 1~00 foto's van
SOUBLETTE & E'ILe waarop vooral
de haven sterk arnntrok.
Bet groote D~iorama van de Cura-
gaosche haven maakt een beetje zon-
derlingen indruk en achijut getee-
kend neaa een oude rent van een
~eew geleden. Maar degroote be.
drijvigheid kout er goed op uit.

CHPa980 g01888181108.

De Firm S. E. i.. iManuno & SoNs
theeft een prachtig reclame-boo~kje ult.
gegoven van bear kolenetation. Bet
,oe vereerde exemplaar wordt In
dank aanvaard.


Dit boekje bevat een levendige
vooratelling van one haveobedrijf
,p zijn druket eni sal een seer gun
stigen inidruk achterlaitenr bij allen
die het doorbloadreD.
Acht~er in het boekie word een
kaart gevoegd van Noord en Zuid
Amerika, Afriks en Europs, met
Duragao ale middelpunt van bet we-
reldverkeer. Uit one haens stippe-
len de lijnen near alle grooteha
rens in de oude en nieuwe wereld,
terwijl overall de afetand near Cu-
ragan wordt aenagegeven.
13hopen, dat een dergelijk kaar-
;je ook voor sal komen in het re-
:lame bookje van het Vreemdelin-
genverkeer.

El Insparcial.
Met vrengde begrooten wij bet
Isoofdartikel van D~inedag 11. L-as In-
lustrlas, El Imparoial kan er vast op


Met de Gaetota is gisteren hier ann-
gekomen de Hoogwmardige Heer
~on IMAYEUL DE CAIGMY, Benedictij'
ner Abt van Mount St. Benedict to
Tunapuna op Trinidad. Zijoe Hoog-
weardigheid is op reis near Colon
on aidaar een nieuwe stichting voor
to bereiden.
Zooals men weet, sijo de Paters
Benedictijoern drie jear geleden op
Trinidad gekomen, waar all eoeen
Ilandbouw en ambachtseachooloe-
deo a eKu -mieste begonoon voor de
L40,0 Koe ies.
1)e vestiging op Trinidad moes.9
tervens dienen ale toevluebteoord bs]
eventneele revolutie in Brazilill, wear
de Benedletijoen groote kloosters be
bitten.



Deaar staat nog een leelijke oude
echuld to krtralen
Ale bij toeval~diepten we deser daen
ult een etapel kranten een b~oekje
op, dat one ter recensie was toegre
zondon door de firma C. L~. vaN LAN
G)ENBUYZEN to Amsterdam.
Bet was de GeschieBdenia der Ope -
baring van hret Oude Testamenlt.
Deze Geechiedenis is bedoeld als
handboek voor bet ooderricht in de
Bijbeleche Gesebiedenis voor R. K.
Kweek-en Normaalacholeo, Hoojiere
Burgerscholen, Gymnasia en Semi-
naris.
b~e echrijver is de Weleerw. Heer
W.vaN DEN AENGEL, rector der
Sint-Ludgeruekweekachool te Hillver-
sur*
Het bookje koet logenaeid f l00
in ebonden f 1.40.
Van hoeveel nut dese meer weten-
echappelijk en oversichtelijk geechre-
ven geechledenre wezen sal voor meer
ultgebreid en hooger ~oderwije biljke
ult ji 3 Ilet sea-dagenteerk en de WVe'
ttenachap. We eebrijven er een blad-
sijde ult over I
i. Vooral no de wetenechappelijre
ontdekkingen der laestete jren Is
de vrang meer op deo voorgrond
gedrong~en t selk is het karakler nan
heteerh~aal, dat Genesis ons ~doet over de
toording ran het keeala F
2. Voorop plaeteen we eenige be*
elul ten, die de Bij belco m missie
beeft nitgevaardigd, om leiding
to geven sann bet wetenechappe
lijk ondersoek van de eerate
hoofdetukkren varn Genesis
M~en mag niet leeren, dat de drie
a. eerate boofdebukken van Genesis
oiet- de verbalen bevatten van wer
kelijk gebeurde dingen, verbalen na.
melljk, beantwoordend san de ob.
jectieve workelijkbeid en historische
wlearhleld.
Men m0hag due oiet leeren, dat de-
se verbal sijo, ofwrel sprookjes,
ontleend son de mythologie~o en
cosmogenlie~n van de oude volkre.
reo en door den gewijdeo ecbrij.
ver van alle polytheletieche dws.
lingen gesulverd en op de mono.
thel~etische leer esng~epast;
ofwel allegoriel~n en stonebeelden,
Van den grondelag der objectleve
werkelijkheld outdaan en elechits
voorgesteld, om wonder den eebijo
van Ihistorie godedienetige en wije.
geerige wearheden better ingeang
to doen vinden;
ofwel legendeo, gedeeltelijk histo.
riech wear, gedeeltelljk versonnen
en met een sekere vrijbeld semen-
gesteld tot onderrichting en stich.
ting van geest en hart.
b. Men mag den letterlijkren historl.
schen sin niet in twijfel trekken


Kerkeluke berlchten *




















Tegerr $52 geboorten staan 43 sLterfgevalleo plus 5 levenlooe aange.
geveneo. D~ue sijn we weer voornitgaand~e.
In het stadedistrict kwamen echter 21 geboorten voor bij 27 sterfge-
vallen. Daar is de toestand Dog niet normnaal,


4 5
1 2
0 2
0 1
0 3
518


Stadedistrict 12 9 12 9
2e. district 9 3 8
3e. district 2 4 1 5
4e. district 0 0 0 0
5e district 7 7 8 6
Totaal: 30 22 24 28


BU nii t e a r la n d * ** * *


,Ann de bespreking van den oor-
log in zija tegenwoordige phase en D B LD DE
in sijoe oorsaken werd 18 Aug. 11.
in den D~uitechen Rijksedg

088 IIalaagrijke FrilS van Ila 5
I ukskanseller von Bettinann Hollweg Ia ATe oEN TRICO

g~ewijd. En de groote saal van het .
monume tale g bouwK met ed a g Urlnt p r l s e

Berlijn daverde gedurende die rede c sdd e de 'a
berhaaldelijk VaD de toejuichingen C 1 R de rga
der volkevertegenwoord igere. ;
~eD raijkaknseie ebdeegeatme t g'o DismzO. El verdadero
wedero m grooteche g~ebeurteniesen *~rad c es mcs n ti
hebben plaate gehad.red o es as ut -

,,Alle met doodeverachting: en met C~t L~ y eSta Se obtiene
geweldigen inset van menschenievene
ondernomen pogingen van de Fran* co *al g tm
wchen, om ons Weesthout re door- t ~ a l g t n
breken, mialukten door bet taaei
ulthoudingovermogen van onse dap I
pere troepen I Itall@, dat het soo
varig begeerde vreemds goed gemak-
kelijk dacht toB ku~nnn verovereo,
word tot dueverre achitterend at c
geselaen, niettegenstaande de n-a
merieke overmacht en de meedoo-
geolooze opofferinlg van menschen-
levens. Ouwrikbaar houdt het Turk* (de Aceste Parro de
a ear le fr stand san de srenelf oeei iao e& ao

Rnr verbloege ug dej bil jddi conr Hipofesfitos)
met de verbonden trosen eag
beel GaliciB, Poleo,Lithauenbio Iene
r erl adrst u deKRussen.vic ewn 0- Qne eS al 811tO-CO1-
in at vijands land vormen onze lines
oere ee bneu!et I e ur mu b erkeole- centrado y tbnico a
nienwe elagen toe te brengen. Fier v t
en wonder vrees, vertrouwend op ~on-V Z
ze dappere troepen, hunnoen wij de
tookornet tegemost aien."
De rijkekaneelier kwasm na dit al. ""*
gemeen expose, waarvan bijna elkse
volsin gejuich outlokte, tot bet spre
ken van dankwoorden eaanhet adree--
in het bijaouder van Nederland on
van Z. H. den Paus. wordeo gedwongen in volle see ED* Om b00 hoogete, geldt voo~r mij
,,Te midden van de oorlogever- geleche militakren sau boord te ne- Bij God is niete oomogelijk. Ik w
schrikkingen, saide blj, gedecken wl)i men on hun bevelen op to volgen. liiever in den etrijd valley, dan her
dankboar de krachtdadige menschen. Engeland beset souder omelag uit den weg sljo gegnan. K~onin;
lielde, welke de naburige neutrale G3rlekeche ellanden, omdat dlt sijo Edward sag in de persaoonlijke be
Sstaten betoonden bi) den terugkeer militaire operaties bevorderb. Met Yorderlog: van de Engeleche inelu
Svan burgers uit het vijandelijkre bui- sijo bougenooten wil her, 't neutraele tingaepolidiek tegenover Duitechlan
tooland enl bij de uitwisseling vn Grinekeoland dwlogen tot gebiedeaf sijo booldeank. Na sijo dead hoopt
krijgagevangenenl. (Toejuichingen.) atand, ten elode Bulgarije aan silj ik, dat de door one reeds in 190
Ned~erland wijdde reeds ten tweeden side to krijgen. ingeelede onderhandellogen om to
male aa nuit Engeland terug~keeren- ,,In Poletn verwoest bet met de o vereentemermingf to komen, bete
de awaargewonden offer. en hulp- geallieerden voor de vrijheld der souden vlotten."
vaardigde noodige sorg. (Toejuichin- volkreren etrijdeade R~ueland v66r En on begon de rijkekanseller ee
gen.) Ikbreng dat volk den lonigen den terughtocht van sija legers, het seer belaugrijk stuk politieke e
dlank van de I)uitsebe natie. (Toe- giansche land; dorpen wordlen to de diplomatieke historie ult de later
juichingen). Ik voeg dearbij een aseh gelegd; de oogset words ver- jlaren op te hale. Hij gewasgde vs
woord van bisonderen dank voor den nield, de Joodeche en Christeli ke be Ide bekende vredeeminate van lot
SPaus I (Toejuichingeno ) die het denk- volking naar onbewoonde oor en g~e- Hldane to bet voordaar van 1911
beeld van de oit~wisseling van geven zonden. Eqj veremachten daarbyj to ,,Haldane verseker e mij, dat (
geneun en coovele worlen van men- de poelen van de Rueeische wegeo en Engelsebe reg~eering met den oprec
;schenliefde gedurende den oorlog in de versegelde goederenwagene son* ten wenach naar toenaderlog ve
vooredurend steunde en sich bijson- der veneters, Z66 cset de vrijheld on void was ~i) wars ougernet over (
der verdienatelijke heeft gemaakt bl) de beachaving ernit, wearvoor onze toen verwacht wordende D~uitecl
de verwezenlijking: ervan,. tegenatanders strijden. vlootwet. Ik vroeg bem of he
En nou begon dephlilppica 8tog~en ,,Bl)ij versekeringen de bescher*l eenl openllijke schilkklog met on
de vijanden a Frankrijk, Ruelan mer to sijo van dle kleinere staten, weardoor alet alleen een Onitec
vooral Eng~eland I recent Eng~eland op een seer eleeb~t ngelche oorlog, mear elk-e Eur
r,,Wij zouden in bet eerete oorloge geheugen van de wereld." De rijke peesebe oorlog onmog~elijk xou wR
jaar overwRonen bebben, riep de k~anselier herionerdi! aan Engeland's den, niet m46r waerd was dan el
rijkseknselier ult, omdat wil decen bonding tegenover de Boerenrepu*l pear Duiteche dreadnoughts me
.oorlog einds lonlg boosaardig' had. blieken, toeDeOVer Egypte en Persl@ lof minder.
- dlen voorbereid, terwiji sij lin on en side a Wie sulk een polidiek oert, Haldane scheen daarvoor wel ie
-schuldige lielde voor den vrede nMet heekt net bet reebt omn een land, dat to voelen a vroeg mlj echter of w
n gereed waren voor deo strljd. Gi) 44 jear den Europeeechen vrede ver* wanneer wij den rug tegen Engelal
herinnert u de oorlogzeuchtige artl. sekerde, dat, terwiji bsnoe alle an. Cgedeks hidden, niet Frankrijk op b
kelen, welke de Rueeleche minteter dere mogendheden oor og voerden lijf souden vallen en bet veroietige
van oorlog in het voo~rjarar vanen solanden veroverden, eleebte voor Ik antwoordde, dat de vredespo
1914 liet publiceereo, wearing hulde freedsame ontwikkeling leefde, oor' tiek, welke Duitechland ruim
word gebracht cann de volk~omen ge. logs"uchtigheld en land ong~er to ver- jaar gevoerd had, one eigenlijk vo
reedheld van hst Russiache leger I wif,, jten ; dat ie, sel de rij~kekanseller sulk een vrang mo~~ie t vrijwaoorepa
glj herionert a de herhaelde nittar. wonder stormachtige toeuinchingen, Wij hadden, Ide i ovrp
tende taal van~ Frankrijk to de knichelarij. Eco onwreakboar getm- nlen koeeterden, de schoonste ge
loatete jaren;rjk to gij2 weet, dat Frank. g~enie voor de bedoelingen van de g~enheld gehad tijdene den Boere
rij, zo dkwlle et Rueland'e be Engeleche polidlek, voor het out- oorlog en den Russiech-Japanech
U hoefte san geld bevredigde, ale staan van den oorlog, noemde spre oorlog on onse oorlogsuebtigh~
voorwearde stelde, dat eteeds bet ker de bekende rapporten van de to tooneo. Dultechland wenechte o
grootate godeelte van de leening Belgieche g~eessten, welkre rapporten reebt in vrede met Frankrijk te
voor de oorlo suitrusticp son wor. to Lrondeo, Parije en Petereburg, ven en sou evenmln Frankrijk ae
den gebruikt, Sir Edward Grey selde sooveel mog~elijk doodgeswegeo wor- vallen als eenia ander land.
op 3 Aug. in het Engelche parle. den. Want het betreft bler de in- Na Haldane ae vertrek werden
ment : ,,Wif met Oce6 machtltie elatinogepotidek van Engeland. onderhandelingen voortgenet.
vloot, sullen, wanneer wij son den Doch alle toenaderi ngepoginog
oorlog deeinemen, eleebts welnig Was en no kwam de rijkakane*ee van Dailtechland mislakten, etma~t
X Imeer doen dan wranoeer wilj er butten lier onwpillekeurig sijn eigen pereoon of op Engeland's wantrouw en otw
blijveu." Iter eprake brongeno de DUiteche sooals mloltster Gtrey sich u~ltdrok


,,Wie metsu~lk een ellendig-sake- IpoIlidekt over dese aenagelegeobeden op de vrees van Engelsd o
like nuchterheid ann den vooravond niet tog~elcht, of eloot sqj opzette bestaande vrtendschap met andl
van zija sigen oorlogeverklaring lijk de oogen ervoor, terwijl ze maar mogendheden in govaar te brengl
spreekt; wie dearnaar ook de po- steede naar een vergelijk socht 7 Dat beteekende voor D~ultschland i
litiek van sija vrienden leidt, die Noch bet een noch bet ander deed lelode der besprekingen. Wat Aequl
0kan dat eleebts doea, wanocer b~lj sj. op S October 1914 te Cardiff 1
weet, dat blj en sija bonrdgenooten ,Er stja krkgaen, welke mi) poltiteke w ~eerde, dat nal. de Daitache stae
gereed' sijn. De fabel, dat Enlgeland( kortcichtighleld verwijten, omdat Iklilleden elechten, dat Engeland si
elechts ter will van Belgt& sann den s teede weder beproeide den wreg to ba- a bsolunt tot neutraliteit son
ooring deeloam, beeft Engeland lo- nen tot overeenatemming met Engre- plichten ingeval Daitschland in e
tusechen self opgeg~even s was Mlet land.,,Ik dank God, dat Ik het deed. loorlog word gewikikeld, was een v
tehandhaven. OfU de kzlelnere volke. B et le duidelijk, dat dese menechen* drasting der fetten.
ren thane nog gelooven, dah Eoge- moordende wereldbrand had kunneo ,,Ongetwijfeld hidden wij In
land en sljo bondgenooten oorlog wrorden voorkomen, wanocer een op- begin oovoorweardelijke neutralit
voeren ter beecherming van ben, reebte op yrede geriebte overeen- gejliseht; in den loop der onderhr
van vrijheld en beachaving ? stemmlog met Engeland tot etand delingen echter hidden wij ons
,,De neutrale handel ter see le were gekomen. Wie in Europa had elech beperkt tot bet geval, d
r- door Engelaend ann beaden geledla e gda dan ogt oorlog willen maken ? Duitechland seD OOrlug werd opI
n ooveel het ulevermocht. Voor Mlocht k met sulk een doel voor drongen. Dat verselde hij sIja tl
d D~ufttchland beetemde waren mogen oogen den arbeld alwijseD, Omdat, hoorders nies.
'ook op neutrate echepen nMet meer dese moeilijk was en steeds opnienw ,,Ik acht mfj gereebtigd to zegg
vervoerd worden. 19eutral e chepen vruchteloos bleek 7 Waar bet goaa dat hij daarmede de openbare .m


Br. Me. Kortenaer is 6 September
ult Nederland vertrokken, most 16
September sanikomien voor Funchal
(Madeira) on 2 dagen later vandaar
wReer verder te reizen naar St. Vin-
cent. Berekend werd, dat de oor.
logebodem aldaar 23 Sept. sou arri.
veeren, den volgendeo dog door rei.
son naar Sta Lucia, 4 October dear
aankomen en 5 Oct. vandaar weg.
etomen naar C~uragno.
Reeds van te vor~en roepen wi)
Commandant en officieren, alemede
allen schepeling~en een bartelijk wel-
kom toe.

POstSFj.

De Adm. v. Fin. meakt bekend,
dat eene rail uit )Ned rlanedrlermi t
gerea k t bij het vergean der esrperian

Draadll00zO *

Sinds gernimeni tijd wordt de elec-
trische kracht ten behoeve van het
station voor drandloose telegrafle
betrokkzen van de central en sulke
doordat de windmolen wegene het
kalme weer ntet grebrulkt kon worden.
De benlinemotor word voor he$
doel onbrulkbaar, weardoor men ge-
uoodzasks werd, de dynamo van
d~ezen motor to verbindlorg Le shellen
met de electrische central. Een en
ander was seer koetbaar Voor bet
Gouvernement, betgeen de Monteur
H. Kluiver deed beeluiteo, een voor-
etel in to dieDOD tOt den sankoop
van een fulnken Kromboutmotor van
16 P,.K.
Deser daglen werd dese motor ont-
vangen en in working gesteld door
genoemdenl monteur, die slch op bul-
tengew7one wijee van tijn task heeft
gekweten. Nu behioeven we oiet meer
bevreced te zijo voor eventueele de-
Cefeetn en onkoeten betreffende bet
laden der batterij, sanged~en het
Gouvernement op 's oogeablik voor
sies is van twee landlmiddelen, n.L. het
minetkoathare, den windmolen, en den
.Krom boutmotor.


P08tSFU88 an

TIils can onafgehealde( en onrbeatelbaa
beyonden brieven

Hotel Bolivar, Ursulfts Conquete, Lu
creela de Mulceny, Alejandro D). C. Go
mes, Virghlia Steba [2], F. Forman, Ma
rfe Guadeloupe, Nicolina La Crlti, Djal
I a8ur nbre ka ut Fnoer a r.Everdingen.


Markthericht van (188
Cuaa ch 8 tiandlsh it

V an 1 Oct. 1915.


rekenen, dat wij trouw sullen staan
aan zijne sijde, zoo dikwijls hij een
laos breek t voor invoering van
nieuwe nijverheid, of ont wik keling van
reeds beetaande I

In eijn blad van gisteren beeft de
Ieachte Collega oouk lete g~eschreven I
near sanleiding van een Ibericht uit I
Trhe Tampa Mornaing Tribune ddor ~El I
Heraldo. alhier bek~end gemaakt. [
De Colleg~a stelt zich olet to vre
den met het valeche dearvan te
weers reken, mear gaat ook van de I
veroupderatelling ult, dat Mg~r.VUYL.
BTEKE werkelijk dat bericht in de
wereld beet gesouden.
(p welken ground kan El Imparcial
nuolgn letsd b di~t ouden or op
bet eilantd Cureano 65000 menechen

wo oweten 50.000 negers, 15.000
Indianen 11 en 3000 Hloll~aders. Maar
dat meakt to samen 68 000 I I
En Al die 68000 zouden het groot-
ete gebrek lijden, ja, sterven van
honger 1
Dat bericht is zoo absurd op sich
zelve, dat een ieder onmiddellj sa
verklaren, sooiets kau Mgr. VUYL-
BTEKE oumogelijk g~emegd heb~beD.
Waarom erdan over geeproken al)
of het een ernstig bericht ware, at
eenigf geloof verdient ?

Phosphaat.

Zieaoo, de gang sit er in deTo
23 Sept. vertrok van bier d rm.
penLberg.
25 Sept. de Beelaurm'
2 Oct. de ~iZZie.
IDat sijn er al 14 van '6 jaar.


H00@ BeoZ0k.

De G'oulverneur heeft, verg~eceld van
ziln militaireni adjudant, op den
29eten Septemberj. een bezoek ge.
bracht ann de Hendrik-school.


$188?-r aB 80186BhaBR.

In de g~ewone jaarlijkeche algemee.
ne vergadering; va~n de SpeAr- en Be-
leenbank van Curagao op 28 deer
gehoudenr, werden de balane so de
winst- en verlieerekening over bet
huishondelijk jaar 1 Jull 1914 -- 80
Juni 1915 gloedg;ekeurd on bet divl'
dead op f 20.-- per sandeel vastge-
etell.
Herkozen-worden de voorzitter, de
hesr A. Jesurun, en de bestuursleden,
de beeren J C. B3. Forbes, E. IM. Pensio,
RI S. de Lunooy, J. Sutherland, C. G.
de HEseth Is. en S. E. L Maduro. ter
wijl in de Rlants van de beeren R. J.
Rtoijer en 3. Senior, die niet ini taaumer-
king wenechten te komen voor een
herkieziog tot beetauralid, gakozen
werden de beereo C., S. Gorsira en
A. Gf. Statius Muller.







1. Verbands Grus Marach Hartmann.
2. Nabuchodonoeor Onverture Verdf.
3 SI tu 8avatel Valseelulty. Penaullle.


il

g
e-
i-

19
It
er

,n


rd
2.

h
,r-
de
he
!m
e8,
Ih
o0-
,r*
en
er

,te
ij,
let
!D.
rli-
40
or


!le-
ao-
len
eld
,p-
le
an-

de

:en
ent
rel,
re,
de
ete
en.
bee
ith
be
ts-
ich
er-

er-

het
lelt

len
aet
ge-
oe

en,
ee


A ADNOTEN t(Pindaa p~erKKG f ..
DIVIDIVI per K(,G~........................ ,,
ORANJESCHILLEN per KG3.slkw. ,,
id. per KG.2e k. ,,
,1'TEENVELLE EK. K. ..9"" """"' ,
WOL per KC.G).................... ....:.... ,,
011A lENVELLEN per stuk......... ,,
BENNDE8REAN >er K.K%**** ..*** ***** ,
STRHOOHOEDEN p(hroplab )'""' "
A waliteit No, 1............per dostyn ,,
,, ,,1(gebleekt),, ,, ,,



,, 6 ,, .. O.4..
n .. g n .... .
,, 8 ,, ,, OLA ,.

,, 11 ...... ,,
,, 12 ,, ,, OLA ,*
.. ,, ,, ,. .L'{
., 15 ., .... ,


0.60
U.40

0.13
0.50

8,25
5.

-. 9
8
9
12.5i


,,1 van 25 c.M. of minder i.


FanCtable our Favorite


D~onizettl


5. Mit Hiers and H-and falre Vaterland
Marach Herold.
6, Fantaflae aurl1'Etole du Nord l ulty.
Meyerbeer.
7. Veriornes Glitek Nocturno Eilenberg.
83. La Ratoners Danza 1 ulty. J. Bookaljon.

Zondagavond om 7.30 our Oversijde


Mr. Ms. g0716888?.

De vele vrienden van Kolonlel L.
VAN DER WAQL sullen met geniegen
veroemen, dat ZH EG. Vrijdag 8
October a. e. wPeder in hun midden
sal sijo.


Gedurende de laatste 8 dagen wel
den in het flecalast sanagebraicht, e
door middel van petroleum verdelg
24 rattea.


Barg er lUke stand.

O~pg~Aaf va1 het anotal geboort~o, sterfg~evallen en howelijken, welke
hebben pleatst ebad gedurende de meandl Augustus 1915
GCeboorten. Overleden Aangegeven.

M. gest. Vr, geesl. in echt b. echt iM. galH. Vr. gesl. Leveti Huwel.


RattB8.


































S8Eten Isaggygge
D~it Weekblad b vt aII ~lti
gleu, Rentebetalingen, Nienweberich
ten, Producties, in 440 woord alle
wetenswfeardigheden op financilial ge
tied; het geeft ger~egeld hooget in-
teressante Boofd-ertikelen, Koeralijet
der meet actleve fondsen en Beure-
verelagena oit blanen. en buttealand;
bet verstrekt gratis advies in de
rp riek Rantwoordingen ens., ter
wijl eene per maand een prijelijet
der premieloten wordt gepubliceerd.
Ook vermeld het b-lad alle uitio'
tingen der kleinere leeningen v~an
Ge mleenrten, Tramweg- en andere
bh satachap pljen.

,fijg f 2, So- fr 5. 1)p. j.
wpuari itgrepen de proel~ds krostelooze contree
tot 100 aummers van uHItoothere fonden.
BUREELEN:
BILDECRDJKsTRAAT 98, DEN HAAG.
BONDGE~NOOTENSTR. 19, BRUSSEL
'Proebunmmers sijo gedurende een
qapead op sauvrage gratis verkrijg.
4ear en Abonnementea (welke op den
hlten van elke meand hunnert in.
Igaise) worden sangenomren bij den
Ultgever van de C~ourarnt.


tto Amsterdam 18b
A,~Cntwerpe~n 1885,
"Ch108gO 83 l
,, Curacao. Eerscte Prlj 8~ear~e
medaille,, t904.
,,Brussel 1910
Ouracjao, WJaterkarxt Otra-



Adverteert~ steedP
mN. PIe

Amig00 (li C11I'&0(1


V00R DE HUISM OEDERS

Wilt gij in aw huis ongelukken vroorkomen, zoo raden wilj U aanl
GE~BRUJIKT A LT'PIJ D




]LtongAN xlltinez.z
NrEAT-ly O RK.
Dit is de eenige petrolie, welke gedurende de laatste 38
jaar geen enicele ramp veroorzaakt heeft. Geen gevaar vool
ontploffing, geen rook, geen stank Volkomen vellig.
1 Te koop bfS G. ~~WEINK EN ZONEN.



HAVEN-NIEUXE WS.

VAN 25 SEPT. -9 OCTI.
schip I Kapitein Asunkomst vanl Vertrek seam~t

Pr Fr Hendrik P Kentagstein 24 areph A materd am 25d Kept New York
scid 7 Joo lkson a ecalb ar N-or
Phiandelphis H litchborn 8a0 .. INew York 1 OCt. Ias~ G~uayra
Feana IC Breman 2 Oct. New York 8 New York
s sa'"eogera M olbk 13 p. Mhlaraealbo 2 ,, Afearalbk~o
I, watlem V P J vd Gor aff 6 ,,New York 6 Amsterdamn
Sta rangeren M Lovik 7 ,, IMaracabo 7 ,, IMaracalbo
Zulia 8 8 MorrIe 9 ,, New York 9 .. Alracalbo
oranj~e Nassau (AR N yboer 9 ,, (Amsrterdam I10 ,, INew York


Orator AH~ Broun 25 gept IUverpool 25~ Sept P ho Colombia
Savoia A A Poggl 1 Oct. Glenova 2 Oct. Colon
Liasic ICronbergI 80 dept 84& Jiarbara 1 ,, Helaingborg



achoeners.a Ankonast van Jbehaoeurs.l Vertrek / reaar.


'steun van .dat van alle volkeni, moe-
ten wij de bevrijding van de wereld.
see .aidwingen, niet am die alleen to
beheerec he D, sooale Engeland dat
wil, maar opdat se alle volken in
gelijke mate dienen kan. Wi) willen
ziju en blijven de verdedigere der
vrijbeid van groote art kleine volken.
(Levendige toejuichingen).
Niet wij zijn bet, die ~de klqipe
n ties bedlreigen. Ik heb h)er vol
sarekrt :Riet stven de volkereeeeeeen9988888888 :on
Germaarnsch raes op bet oog. De
diplomaten van de Entente doen at
bet mogelijke, on de Balktouvolkeren
tot de meemiog te brengen, dat de
.overwinnsing der central mo~gendhe.
den hen in het verdert cou storten,
terwiji die der Entente hun daaeren-
egnvrij heid, o nathea kelij kbeid,
dibeding van groudgebled en
economnise en voorustgaug son ver
zek~eren. D~och ik heranner eraao,
dat, elechts weiolge jaren geleden,
de machthonger van Rusland onder
de zineprenk : ,,de Balkanu voor de
Balkarnyolkeren" den Blalkanbond
sebiep, dien toen door begunetiging
van de Servieche contractbreuk te
genover Bulgarije weder is utteen
gevallenl. De D~uitseb-Oosteo rij eche
.overwinning in P~olen zullen de Dal
kanyolkeren van den Rueelechen druk
bevrijden.
En eland was een seteunpilaar voor
de 'Sakanetaten ; ale bondgenoot
van Rusland kan het no nog eleebts
de bedreiger hu inner onat hankelijkheld
sijn.
Geen aulder groot volk heeft in de
leatate eenw sooveel to lijden gehai
als het Daiteche en toch kunnen wij
dit noodlot liethebben, dat one door
sulk' lijden den prikkel tot zoo ge
weldige praestaties gaf. Voor het
eindeijk vereenigde Rijk was leder
jear van vrede winet, wvant wonder
oorlog kwamen wij het gelukkiget
vooruit Wij hidden den oorlog niet
noodig. Dnitschland beeft noolt naar
de oppermacht In Europeagestreefd
Zije eersucht was, in den vreedzamen
wedetrijd met de groote ea ksletoe
volkeren vooraan te staan. Dese
oodlog heeft getoond, tot welke
grootheid wij in etaat sijo, ale wij
gSestenod worden door once eigen ze
delijke kracht D~e muacht die one de
innerlijke kracht gaf, kunnen wi)
niet anders dau in den sin der erij
beid gebruiken. De volk~eren, die door
hunne regeeringen tot den oorlog
tegen onse zijo opgehitat, baten wij
nies, maar eentimentaliteit hebben
wij afgelegd. We szullen den etrijd
voortzetten tot devolkeren van de
ware echuldigen den vrede eiecheo.
tot de baan vrij words voor een
nienw Europa, dat vri) is van Fran
sebe ranealne ,en Russische verove-
rinlgszucht enl Enageleche voogdlj
Ae hap. en e rd okn
at ra ctig sode landedug teo us
chingen.

BB811 00880f.
Si en salud estA resentida, so tra
to de adivinar eintomaes 4 imagi
oarse sofermed ades. Mucho m~e
prudent y eficn ser~B dejorse de

o ne no l~i i mo v po e os

timp roteneo 8 adoedcohobuen uBho
to en mi clientela la E~mulside de
Scott en el requitismo, anemia, ca.
Todos lae nedaed oco al on va
de loe pulmones, y que on vista
dedichoe resultadonr la recomiendo
como una excelente preparaci6n.
Co. unPblo I. Torregro 8r, Ci~o5'" g




TeR ~Spoedigate
te koop nang~eboden a

Een ledikant, kinder-led~ikant,
nachtkastje, inuenkast, wasch-
tafel, tafels, booken- en aadere
katsten, Thiegenkast, ~mangel,
zmil met beeld.


Te bevragen in den voormid-
dag bij den Heer Hf. S~tatiuts-
Muxller, Roodeweg*







Vaen den Brandhiofsteaat --,Sdralaio
1 sipeciaista; den ObuyGat i
orderwhedadrBGE 916 ue

Orwe~aot di comessalta *
89 i di 10-12 A. M.
r -s P. R


mowg in Engeland op onverantwoor tnaln '"schirachky, dat wij van Gos.
delijke wFijze misleidde. teorijk-Hongparije niet konden ver,
,,Het is mij onbegrijpelijk, boe wachten, dant het met Rervii,. waar
Aequith den gang van saken~, dien mede bet op voet van corlog stood,
hij nauwkeurig kent, zoo onjuist kon zou onderhandelenr, doch dat bet
voorstellen, om daciruit beeluiten te peo grrootA foUt ZOU zijo, iederege
trek~ken, die volkomen in strijd sij durchtenwissoling met Petereburg to
met de wearheid. weigeren. Wij warea weliswear be-
Nadat wij met de volle werenachapl reid, ornet plichten als bondgenoot
van de aan I)uitechland vijandig~e to vervullen, maa~r moesten weign.
rieb tingr va n de Enpeleche politiek real o ne door Oas~t enrij k-Ho ngarije,
met hee utiterate g enzen van tegemoetkoming grving~en, in den wereldbrand te la-
gegaa n zijo, souden wij door een teni trekked. Techirsebky untwoorl-
onpeboorde verdrasiing van de fei de hierop, dat Berchtold opmerkte,
ten voor aller oogen ann de kask dat er workielijk een mieverstand
gesteld worden. Mocht bet onzen beerachte, eni wet aan de zijde van
vijanden gelukken ook bet vaetstel- Rusland.
len van dese feiten in het wapen- De Ooetenrijksche gezAnt te Pe-
gekletter van dezen menschen-on- tersburg had dadelijk eene opdracht
waardigen oorlog tusechen tegen el- in dien geest oatvangen. Toen in
kaar oppgejsagde volkeren Le doen Engeland kort voor den oorlog de
verdwijones, zoo zal de tijd komen, opgewondenheid steeg en men ernatig
dat de geschiedenie hear oordeel sal twijfelde man onze bemoeilogen voor
vellen. den vrede, maakte ik do~ze gebeur-
Toenmaals was het oogeablik ann- tenis in de Engelsebe pner be~kend.
gebroken, waarop Engeland en Nu wordt daar achteraf geinsinu-
1)uitechland door oprechte toeonde- eerd, dat de bedoelde gebeurtemiesen
ring dea wereldvrede hadden kunneo in het geheel Diet hebben plaatt
verzekeren. W-ij waren heroid : Eo Regreprn en dat do instructie aan
geland weigerde. Aan die schuld ont 1Tsehircichky een verziosel is, om de
kout het nimmer meer. openbare meemnig op eeadwaalepoor
Spoedig daarop wrisselden sir Ed- to brengen. Giij sult met. mij toe
ward Gfrey en de Frsasche ambassa stemm~en, dait daze verdachtmarking
deur te Londeni, Cambon, de bekende geenn autwoord waard is. Toen bet
brieven. welke uitliepen op een gfenoemde mieverstand was opgehel-
F'ransch-Engelech defensief verbond, derd, hidden de bespreking tusechen
betwfelk intusseben door dearnaast Petereburg on Weenen plants, totdat
getroffen regelingen van de weder die ten lotte door de mobilisatie
zijdsche general staven en admire van bet Russische leger ooderbroken
liteiten feitelijk een offensief verbond werden. Ik herhaal : ij verhaastten
werd. Gok dit feit masrkte de En- Idirecte besprekingeni tusschen Peters
geleche regeering niet beirend. Earet buirg en Weenen met den grootsteu
toen geen terugweg meer mogelijk na-druk en met goed gevolg. 1)e be-
was, deelde zi) bet op 3 Aug. 1914 wearing, dat wij de Engeleche you~r-
san het volk mede. Tot dat tijd stelleo tot het houden eener confe
stip hadden de Engeleche mitieters rentie hebben gew~eigerd en deardoor
in bet parlement steede verklsard, aan den oorlog schuldig sijo, is een
dat Engfeland zich voor het geval van die lasteringen, wearachter onze
van een Eurtopeesch conflict volko- tregenstanders hun eigen schuld ver-
men alle vrijheid voorbebield, bergen willed
,,Dezelfde taktiek volgde Engeland 1)e oorlog werd elechts door de
bij ziju in het voorjaar van 1914, mobiliseering van Ruselad's leger
begoonen marineonderhandelin gen: onvermijdelij k. Wlij sullen denj strijd
met Rusland, toen een marineover teen deze lasteringen even overwin
eenkomet werd ingeleid, waarvan de need voerea ala den grooten strijd
Russische admiraliteit hoopte om dearbuiten op de selgveldea. Oze
met behulp van Engelsche schepen twcepen en die vau Ooet~eorijk-Hon-
onze province Pommneren de weld ~garije hebbea thane de bij het con-
den van een Rusfsiche invasie deel gree van Weenen vasteestelde Pool-
achtig te doen make. sche grenzen in het Oosten bereikt.
,,Zloo was de ring der Entente met Op bolden rust de plicht, het land
immer duidelijker uitgesproken anti- te besturen. Het noodlot dwong
D~uiteche bedoeling steede faster ann- leeuwen larng de D~uitche! Polen, t~egen
ecogesloten. elkaar te strijden. D~och de hernce-
Wjwaren gedwongen den toe- ring; san dese oude geschillen doet
at aod to beantwoorden met de mili. geen afbreuk a~n de waardeenrig
tire wetsootworp~en van 1918." voor bartstochtelijke vaderlandsliefde
Gok ten naienne van Rusland ten aiheld, waarmede het Pooleche
trachtte ik vriendschappelijke ver volk zijue .oude wettelijke liefde voor
hloudingen to bevorderen, overtaigd g odedienstvrijheid wonder swear lijden
als ik was, dat deardoor do alge legen het Ruesenidom verdedigde en
oren. Eann~ grdzo y~rm 1 erd de edek oodro bt ti dedewe oorl ~
an de aot ammzer o ieeknom st bolijdeat ooo beb jeno bvaby d

correct en berushte op vertrouwer, sal sijo van eene ontwikkehing, die
Ign toch werd de algemeene toestand alle g~eschillen tusschen Djui eche
miet verbeterd daar de revanche IPolen mit den weg za suimneo. Moge
gieest van Frankrijk en de oorloge bet land, van het Ruzsisiche juk be
zuebtige al-slaviatische uitbreidings vrijd, teen gelukkige toekomet te e
zucht in Rusland door de Engeleche moet gaan, wserbij het sijo bijson er

n an93ennwerd a anght ontwke e n. td ule bet be

diat, wan eer ik opwaleti aortl vonde tuians e ree tv arig~eo w
deel to nemen san een conferentie hedeni, die de oorlog medebrengt'

tikc rg~el bi a deh o lueich d de woeuitd e Rusn in I~be la
komen kuonen worden. D~it vooratel geslagen heeft, sullen wij traebten
werd hier 27 .Jul door den ambas to genezen.
sadeur gedaan. In bet onderhoud Deze oorlogr sal, naar mate hij
met G~oscheo, waarin de minister lang~er dourt, ee n ut duizend wooden
antebdulte can ced elake denevo bleoe dedilin pdenachrtel et to
deelde hij Goschen mede, dat, vol- sal, sal er niet zoo ultzien alS ODze
Ke0s ei~ i11 agkchtigontReR and, vijandelurdroomenet e5j m lben h
teowisseling met Berchtold weaschte 1)uitechland, als vazalstaiat van bet
en dat een rechtstreekeche bespre Ruessiche reuzenrijk weer in bet leven
king tussehen Petersburg en Wee- roepen Neen, dese geweldige wereld-
neo tot een bevredigend resultaat; oorlog zal geen voorbljgegaue toe-
zou kunnen leiden. Bet was dus het standen terugroepen. Een nieuwe
beate, den afloop van die bespreking toestand moet geschapen worden.
at te wachten. Als Europa tot rust wil kornec, dan
Sir Edwacrd Goeschen berichtte dit kan dat alleen door een onaantaet-
naar Londen, waarop sir Edwasrd baar sterke positive van Duitechland
Girey antwfoordde, dat dit mnderdaad geschiedzn.
de beate method was. G~rey sloot 1)e Engelche politiek der ,,balance
eich destijde bij de D~uiteche ziene of power" most verdwijnen. eij is,
wijee aan en trok nadrukkeijk zijD e~oale de Engeleche dichter Shaw


vo~oratel tot het bouden eener conf~e ooiange zeide, een broeiksvo
rentie in. Intueschen zetten wij orize oork gto.
bemiddeling-actie in het bijzonder te Toen onze ~gezant op 4 Augustus
Weenen voort, in een vorm, die tot van Grey detsheid nam, zeide dese'
het uiterate going van wat met onze dat de tuaschen Engeland en Duitech
bondgen ootechaeppelij ke verhouding land uitgebroken oorlog hem in staat
vereenigbaar was. zou stellen, ous bij bet sluiten van
O)p 29 Juli deelde de D~uiteche ge Iden vrede grrootere dienaten to be.
zant to Petersburg mede, dat Saso wijzen dan door do neutraliteit mo.
not hem had verklaardl, dat het ka eli k gwetwr i tlezc
bine to eene dirctebespekloen res chter bet verelagen D~uitech
categorisch afgewend bad. Er bleef l and de reuzeogestalte vac een over.
due niete audersL over, dan op Grey's whonend Rusland voor. Dan zou
vooratel tot het houden eener codfe een verzwakt D~uitechland goed ge
rentie van de vier magendheden terag noeg geweest zijn on ale vazal van
to komen. D~och aangezien de regee Engeland to dieneo-
ring te Weeoen aich intusechen tor Duitschland moet' sijn positle zoo
een~ directed gedachtenwisseling met alithouwen, bevestigen en versterken,
Petersburg hereid had vrerklaard, wasr dat andere mogendheden noott weer
bet duidelijk, dat er een mieverstand san een ineluitingepoli tiek sullen
beerechte. Ikunnen dec ken.
Dearom seinde ik naar Weeuen' Tot ous eigen bell soowel als tot


Curagao


den 2en Oct. 1915 *

De Voorzitfter

A.JESUUWN.


II. NI. de K~oninrgin der


Neelad


83EKROO)ND


Hirondelle
Blackwood
Juanr Luis H
Rosa Maria
Mario H
Carolina D
MariaLeoncita
Clara C

Maria
~Peria d~easa


Maraeal bo
Barbados
Araba
Aruba
Cartagena
8to Domingo
Aruba
Rio Hacha

Maracaibo
Sto Domingo


Abeon~a El
Sirena
Maracaibo V
Juan Luis H
Gloria V
Rosa Mdaria
Perla dle Orma
Virgiiai H
Matiaeousica


Sept.
..
,,

~1
I,,
,,


Pto Rico
Pampatar
Maracatbo
Araba
Maracalbo
Aruba
Pto Rice
Vela de Coro
bArua


Sept
,,


,,
,, .

Qet.


BEKENDM AKI N ,


De verkoop van ZILVEREN
GtOUDEN en JUWVEELEN
VOOR H~ERPEN, beleend ter
Speacr- en Beleenbank van len
.1aart. 1914 tim 31sten Augiustuxs
1914 wonder No. 9091 K, tim
;No. 762$ L~zal plaats hebben
up Donderdag, den t October
,a.s., en volgende Donderdagen
Belaunghebbenden word~en ver-
aocht den verkoop to voorko-
men, door de aanzuivering der
verschuldigde interesten.


E-lect c~caa.-uibd


"Plti~L~~hPetfect"
Wi~~~~n Fec~zi cl;i ~ovch.




,,,, i.s,.til ...OIUUw ouI
n d.v....od* nnouuma s-r


Exc lsveC n p. I Agentfor theDuth W

ud OCL -C~~YW~I *
Soubl~ The wtt e et rs Frla uls,
HOPIOTOGd calnvR ue l AFltENrl
k~~WiL, i hr. Lr UDAcN c h rl it




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs