Group Title: Haitian Creole course syllabi
Title: Teaching Demonstration
ALL VOLUMES CITATION PDF VIEWER THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00100083/00002
 Material Information
Title: Teaching Demonstration
Physical Description: Archival
Language: English
Haitian Creole (Kréole; Kreyòl ayisyen)
Creator: Hebblethwaite, Benjamin
Publisher: Benjamin Hebblethwaite
Place of Publication: Gainesville, FL
Publication Date: 2009
 Record Information
Bibliographic ID: UF00100083
Volume ID: VID00002
Source Institution: University of Florida
Holding Location: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.

Downloads

This item has the following downloads:

Teaching_Demonstration ( PDF )


Full Text



From the first semester:


1. Brief review of days of the weeks and related activities.
2. Days of the week plus expressions of time.
3. Communicative using expressions of time.
4. Several activities which introduce and review body terms.
5. The emphatic use of the verb YE.
6. Several activities combining sentences & the definite article.
7. Oral vs. nasal vowels in Haitian Creole.

From the second semester:

1. Comparison of adjectives: intro & practice.
2. Four negation expressions: pajanm / poko / pa... anyen / pa... ditou.
3. Emphasizing through predicate clefting.
4. Emphatic adjective clefting.
5. Reviewing numbers through world events.
6. Sing "Manman" by Manno Charlemagne together.



REVIZE JOU YO AK ESPRESYON TAN


jou yo:

dimanch
lendi
madi
mekredi
jedi
vandredi
samdi


aktivite tipik sou jou yo:
m al nan yon bal
m al nan sinagbg
wikenn nan konmanse
_ mwen al nan klas kreybl la
_ mwen pa fr anyen menm!
_ mwen al legliz
wikenn nan kaba
se nan mitan senmenn nan
m al nan moske







M ap pale de ki iou?
Se ki jou jodi a?

Se te ki jou ye?

Se te ki jou anvanye?

Se ki jou demen?

Se ki jou apredemen?

Se ki dat madi pwochen?






AKTIVITE KOMINIKATIF:
PALE KREYOL AK PATNE OU
Egzanp,
A. Ki sa ou te f& ye?
B. Bon, ye, mwen te lave rad mwen yo. E ou
menm?
A. Mwen menm, m te ale nan yon fet.

1.Ki sa ou te f& ye?
2.Ki sa ou pa t fb ye?
3.Ki sa ou te f& anvanye?
4.Ki sa ou ap f& jodi a?
5.Ki sa ou ap f& demen?
6.Ki sa ou ta renmen f& demen?
7.Ki sa ou ap f& apredemen?
8.Ki sa ou ap f& senmenn pwochen?
9. Ki sa ou a f& ane pwochen?


51S








Kb moun


Bouch / je / nen / kou / bra / do / sousi / cheve / tet / fwon / tete


Egzanp:
Ou pale ak li:


bouch


Ou gade ak li :
Ou santi manje ak li:
Ou panse / reflechi ak li:
Ou penyen li:
Bebe bwe let manman la:
Ou gen yon kesyon. Leve:
Ou pote sak ou sou li:


je
nen
je
kou
tete
bra
nen


oubyen

oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen


fwon?
kou?
tit?
cheve?
lestomak
sousi?
do?








K6 moun kontinve


Lestomak /jenou / pye /
/ z6tey /


Ou kenbe yon plim ak li:
Ou montre ak li:
Ou mache vit ak li:
Ou kraze manje ak li:
Ou lapriye sou li:
Ou raze 1 ak jilet ou:
Ou ekilibre k6 ak li:
Ou mache sou li:
Ou chita sou li:


kuis / bra / ranch / koud / dwet / machwa /jenou / figi


koud
jenou
janm
pye
kuis
bra
ranch
koud
kuis


oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen
oubyen


men?
dwet?
dwet?
machwa?
jenou?
figi?
zbtey?
pye?
lestomak?


8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.







a. Lod!

Montre koud ou!
Leve bra ou!
Manyen men ou!
Louvrije ou!
Femen je ou!
Mete men ou sou zorey ou!
Manyen pye ou!
Kache dwet ou yo






(







b. Ban m von lbd!


Benn, montre...


c. Bay patne ou yon lbd!

Montre...
Leve...
Manyen...
Louvri...
Femen..
Gouye
Mete...
Manyen...







Revize k6 a epi sevi ak atik defini an


Egzanp,

ATIK DEFINI
1. Sa sa ye?
2. Se tet la.


Vokabile
men
jenou
do
je
kwis
lestomak
pye
manton


dan
janm
zep1l
zotey
kou
tet
dwet
machwa


figi
ranch
fwon
nen


VI








Ko ak kkk maladi ki fe ko a soufri


A. Vokabile k6
je
tet


moun nan:
bra nen
vant deye


Maladi ak pwoblim vo. Ki pati nan k6 a afikte?
Egzanp:
1. Ou pa ka d6mi Sa afekte je yo, tet la ak tout kb a.


Ou gen lafyev
Larim ap koule nan nen ou
Ou foule pye ou
Ou kase bra ou
Ou gen dyare


afekte...
afekte...
afekte...
afekte...
afekte...


J
I .......................


__


pye
janm


jenou
brenn








B. Vokabile k6 moun nan:
vant zorey lestomak dan deye
gbj bouch vant tet

Maladi ak pwoblim vo. Ki pati nan k6 a afRkte?
1. Ou gen vant fe mal Sa afRkte...
2. Ou gen mal dan Sa afRkte...
3. Ou gen doule nan ke Sa afRkte...
4. Ou pa ka tande Sa afRkte...
5. Ou pa ka respire Sa afRkte...
6. Ou touse Sa afRkte...
7. Ou vonmi Sa afRkte...







VEB: YE

Nou deja konnen veb ye a nan kont6ks keksyon yo. Pa
egzanp, ki keksyon ou ap poze pou repons sa yo?


montre kache
Mwen byen! >
Li uite eka >
Li nan klas la >
Se yon chwal. >

Ki kesyon ou ap made ?


Li
Li
Se
M


never mwen ven.
chita lakay.
yon klas.
ap boule


Ye gen


von 16t fonksvon tou: li bay anfaz


Li se yon Ayisyen
Ou se yon moun fou
Yo se Kiben
Nou se Ameriken


Se yon Ayisyen li ye!
Se yon moun fou ou ye!
Se Kiben yo ye!
Se Ameriken ou ye!








Ak patne:


Nou se elev
Yo se pwofese
Li se bouche
Mwen se famasyen
Nou se gason.
Yo se fi.
Li se abitan
Mwen se yon rape
Nou se elev Inivesite Dyouk


Gade imaj la. Kisa ou we?

A. Se yon chwal?
B. Wi, se yon chwal li ye!







A. Se yon chat?
B. Wi, se yon chat li ye!


A.
B.


- Se yon bef?
- Non, se pa yon bef li ye. Se yon gason li ye.




















3. Se yon chapo?


5. Se yon machine? 6. Se pwofese yo?


1. Se yon fi?


2. Se yon chen?


4. Se yon kamyon?







Pratike ak revize

Egzanp yo:
Ou menm


Patne


Li se yon bouche. Se pa vre!
> Se yon bouche li ye wi!
Li se yon moun fou Sepa vre!
> Se yon moun fou li ye wi!


Yo se volb

Nou se chany


Se pa vre!
> Se vole yo ye wi!
Se pa vre!
> Se chany nou ye wi!


Nou se biblyoteke
Yo se pwofese
Li se boulanje
Mwen se famasyen
Nou se fanatik T-Vice.
Yo se fi.
Li se mason
Mwen se dokte


Kounye a dekri ou menm. Patne ou made:
Ki kalite moun ou ye? Se yon...







Konbine fraz de fraz yo. Sevi ak atik defini an.

Mwen pran plim nan. Li bon.
Mwen pran plim ki bon an.
Mwen lave chemiz la. Li sal.
Mwen lave chemiz ki sal la.
Mwen p6di bagay la. Li enp6tan.
Mwen p6di bagay ki enpotan an.


1. Yo we moun nan. Moun nan janti.
Yo we moun ki janti a.

2. Yo achte jwt _la. Jwet la bel.
3. Li aprann sije_a. Sije a difisil.
4. Mwen lave machine nan. Machin nan bel.
5. Nou li liv la. Liv la enteresan.
6. Li achte manje_a. Manje a che.
7. M bwe kafe a. Kafe a f6.







Ak patne ou, f* fraz


Egzanp: Pwofese kreyol la
Se pwofese kreybl ki mechan an.


Non yo:
Ayisyen an
Kiben an
Ameriken an
bourik la
kabrit la

Adjektif yo (Ou m6t
entelijan
janti
mechan
rich
fou


ti gason an
elev nan klas
moun fou a
fia
famasyen an


kreybl la


sivi ak adjektif pa yo tou!)
piti
serye
fatige/bouke
pov
danjre








Dekri pwofesyon sa yo nan yon fraz relative.
Egzanp:
Kisa bouche a fV?
Bouche a se moun ki vann vyann nan

1. Famasyen an
2. Pwofese
3. Kwizinye a
4. Bibliyoteke a
5. Polisye a
6. Dokte a
7. Machann nan
8. Prezidan an
9. Kawotchoumann nan




S 9







Otograf ak pwononsyasyon:
kolonn 1 kolonn 2
k6n vs. kon
pan vs. pan
laplen vs. plen


Mete atik defini ki
b6n vs.
pan vs.
ayisyen vs.
ven vs.


konn
pann
laplenn


bon an :
bon
pan_
ayisyen
ven


pann

venn








KONPAREZON ADJEKTIF LA


Pi gwo pase / Pi piti pase
Ki sa ki pi gwo? P6t la oubyen televizyon an?

Ki sa ki pi piti? P6t la oubyen televizyon an?


Ki moun ki pi bel? Arthur Rimbaud oubyen


Ak patne ou, konpare moun, bet, ak bagay sa yo:


Prezidan Niks6n ak
Kalif6ni
Lafrans
Madona
Dyouk
Kondaliza Rays
Ti chat
Zonbi
poul
Kris W6k
Dokte Fil


Prezidan Kate
ak Florid
ak Etazini
ak Djanet Djaks6n
ak Inivesite Laflorid
ak Opra Winfre
ak Tig
ak Tchelsi Klintonn
ak kochon
ak Edi Mefi
ak Sadam Isen


Paul Verlaine?



Adjektif
entelijan
bel
sosyalis
seksi
bon
janti
mechan
danjre
led
komik
fou







I. Kek mo negasyon ki chita devan veb la:


1. pajanm + veb

Egzanp yo:
M pa janm we 1 non.
M pa t janm tande sa.
Nou p ap janm vizite ankb.

1. Kisa ou pa janm genyen? M pa janm genyen yon chato.
2. Ki kote ou pa janm vie ale?
3. Ki moun ou pa janm vie we?
4. Ki sa ou pa janm vie manje?
5. Ki djbb ou pa janm vie fe?

2. poko + veb

Egzanp yo:
Yo poko ban mwen lajan mwen.
Li poko rele mwen.
Ou poko menm gen dizan.

1. Kisa ou poko fe nan lavi a? M poko kondi yon avyon
2. Ki kote ou poko ale?
3. Ki klas ou poko pran?
4. Ki lang ou poko pale?
5. Ak ki moun ou poko pale?







II. Kek mo negasyon ki chita apre veb la:


3. pa + veb + anyen

Egzanp yo:
Li pa fr anyen.
M pa gen anyen.
Yo pa konn anyen.


1. Eske ou gen yon kado pou mwen? Non, mwen ...
2. Eske yo gen manje pou mwen? Non,
3. Ou gen yon bon djob pou mwen? Non,
4. Ki lb ou pa fr anyen? M...

4. pa + veb/adjektif + (direct object) + ditou

Li pa travay ditou
Lougawou a pa bel ditou.
Nou pa vie we li ditou.
M pa vie sa ditou ditou ditou!


Ou gen anpil lajan?
Ou gen anpil timoun?
Ou kwe late a plat?
Eske ou manje krapo?
Eske ou te fr yon Old6p jodi a?


Non, mwen...
Non, mwen...







Ranpli espas vid la ak bon mo negasyon an. Repons

1. M pa ekri [ ]
2. Telef6n nan pa sonnen [ ]
3. M we yon zonbi. [ ]
4. Li pa ka f _, li pa entelijan. [ ]
5. Li pa vini, li gaspiye tan mwen [ ]







Bay anfaz! Nou te deja etidve kek estrikti pou mete anfaz


Pa egzanp:


* Yo nan kay la.
* Li se famasyen.


Kisa?
Kisa?


Se nan kay la yo ye!
Se famasyen li ye!


Kreyl6 kapab mete anfaz sou vbb/adjektif yo tou:

Egzanp,
M ap travay.

Ki sa ou apfe la?
Se travay m ap travay wi.


travayi
+ verbi


[m ap travayi]
[subj... verbi]


Li fou!
Ki kalite moun liye?
Se fou li fou wi.


foui [ou foui]
+ adjectives [subj...


adjectives


Se
Se


Se
Se







Pratike ~ A. Ki sa ou ap fV? B. Se ekri m ap ekri


a) ekri (mwen)
b) d6mi (li)
c) achte (nou)
d) manje (yo)


e) jwe (ou)
f) travay (yo)
g) pase (iron) (mwen)
h) kanpe (li)


i) danse (yo)
j) etidye (nou)
k) bwe (li)
1) gade (yo)


Se pale m ap pale! Se aprann n ap aprann!


1. Yo chita nan yon bis.


bwe


Se vwayaje y ap vwayaje nan bis la.

2. Yon lougawou [werewolf] nan z6n nan.
3. Nou mete anpil manje sou tab la.
4. Nou antre nan sinema a.
5. Li antre nan ba a.
6. M pral we dokte.
7. Ou s6t nan yon libreri.
8. Ou s6t nan yon bibliyotek.
9. Jak antre yon boulanjri.
10. Jan-Kl6d pote balon boul la.
11. Dyouk ap jwe Laflorid nan foutbol.


/ vwayaje
/ vwayaje


kouri / rankontre
bwe / manje
gade / sakle
entire / bwe
naje / malad
vann / achte
prete / achte
kraze / achte
danse /jwe
pedi / genyen







Kisa moun sa yo ap f*?


III II
H::: IDc


1. 2. 3.


El


tL


1
o


MSac,-..


N>-- I
L -'*







Nouvo estrikti yo: ALA + ADJ + S + ADJ

Nou deja we sa: VEB: Se travay 1 ap travay
ADJEKTIF Se bel li bel

Pou adjektif yo, gen yon 16t estrikti:

Ala bel li bel! How beautiful she is!
Ala beli [li beli]

Adjektif
(Lapli ap tonbe).
Ala mouye yo mouye (Look) how wet they are!

(W ap travay di).
Ala bouke ou bouke (Look) how tire you are!

(L ap gade yon fim komik).
Ala kontan li kontan (Look) how happy she is!

Pratike ala ak pwonon yo (fM yo kout si se posib:

Pratike: janti ~ li -> Ala janti 1 janti!

enteresan ~ li fache ~ mwen gwo ~ yo
tris ~ yo move ~ nou fou ~ li
serye ~ nou rich ~ li led ~ yo







Non yo:
Pratike: mouye chat la -> Ala mouye chat la mouye


frekan gason an
danjre ~ tig la
gwo ~ kochon an


rapid ~ chwal la
piti ~ kabrit la
parese ~ elbv la


malad ~ timoun nan
fache ~ granmoun nan
pwop ~ chanm nan


Revaji! Li deskripsyon an. Revaji ak Ala...


Estrikti a:


Ala + adjektif+ sije + adjektif
Ala + bel + li + bel


Adjektif yo:


sal (dirty)
mechan
led


saf (greedy)
long
bon


bel
entblijan


1. Kabrit la kaka nan kay la!
2. Kochon an manje tout bagay!
3. Kanna vole nan syel la.
4. Lanbi a koute 10 dola!
5. Kong lan gen yon longer 5 pye!
6. Krab la pichkannen ou!
7. We! M renmen zaboka anpil!
8. Gen anpil sik nan gato a.
9. Moun sa a tankou yon lougawou!
10. Yon elev konnen tout repons yo.


che
sikre








Esprime sipriz ou akAla...














1. 2. 3.




















4. 5. 6.








Lot estrikti anfatik ki konekte. Egzanp,


* Ala mouye li mouye
* Ala fache 1 fache
* Ala bon sa bon
* Ala bel li bel


Se pa ti mouye li mouye!
Se pa ti fache li fache, non!
Se pa ti kras bon sa bon!
Se pa de (2) bel li bel!


a) Chemiz la chire
d) L6 a che
g) Fi a b6zo
j) Yo fache


Kay la sal
Gason an chelbe
Fi a frekan
ou mechan


c) Bikini an bel
f) Peyi a difisil
i) Li gwo
1) konpa a bon


Adjektif ak veb anfatik yo konbine

a) Eske n ap mete anfaz sou
yon veb oswa yon adjektif anba a?

Ala mouye yo mouye.
Se entire yo entire kay la.
Ala bel mwen bel.
Se manje mwen manje fig la.
Se danse y ap danse wi
Ala bouke ou bouke vye boug
Ala kontan I kontan
Se seye I seye, podyab!








janti li
Alajanti lijanti!
ap d6mi yo (v)
Se dbmiy ap dbmi!


enteresan ~ li
ap travay ~ li (v)
tris ~ yo
serye ~ nou
gwo yo
fou ~ li


kouri ~ mwen (v)
t ap chache ~ mwen (v)
move ~ ou
rich ~ li
led ~ yo
kanpe ~ nou (v)


Pratike:


F*7


a


't)!: :'ii











AKTIVITE NIMEWO YO:
REVIZE YO AK DAT ENPOTAN NAN VENTYEM SYEK LA

Enstriksyon: Mande patne ou keksyon an.
Patne a dwe bay yon repons konplk.
1. Nan ki lanne dezyem lag& mondyal la te koumanse?

Repons:

2. Nan ki lanne dezyem lag& mondyal fini?
3. Nan ki lanne ameriken yo te ale nan lalin?
4. Nan ki lanne lag& nan Vyetnam fini net?
5. Bisantne ameriken se te nan ki lanne?
6. Eleksyon Wonal Wegan nan se te nan ki lanne?
7. Dezyem eleksyon Wegan nan se te nan ki lanne?
8. Eleksyon Dj6dj Bouch la (papa a) se te nan ki lanne? ~
9. Eleksyon Bil Klint6n nan se te nan ki lanne?
10. Dezyem eleksyon Bil Klint6n nan se te nan ki lanne? ~
11. Eleksyon Barak Obama a se te nan ki lanne?




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs