• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Front Cover
 Half Title
 Title Page
 Table of Contents
 Main
 Back Cover






Title: Nieuwe West-Indische gids
ALL VOLUMES CITATION DOWNLOADS ZOOMABLE PAGE IMAGE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00099461/00039
 Material Information
Title: Nieuwe West-Indische gids
Alternate Title: New West Indian guide
NWIG
Abbreviated Title: Nieuwe West-Indische gids
Physical Description: 250p. : ill. ; 25 cm.
Language: Dutch
Publisher: M. Nijhoff
Place of Publication: 's-Gravenhage
Publication Date: 1955
Frequency: four no. a year
quarterly
completely irregular
 Subjects
Subject: Civilization -- Periodicals -- Caribbean Area   ( lcsh )
Genre: periodical   ( marcgt )
 Notes
Citation/Reference: America, history and life
Citation/Reference: Historical abstracts. Part A. Modern history abstracts
Citation/Reference: Historical abstracts. Part B. Twentieth century abstracts
Language: Dutch or English.
Dates or Sequential Designation: 40. jaarg. (juli 1960)-
General Note: Published: Dordrecht : Foris Publications, <1986->
 Record Information
Bibliographic ID: UF00099461
Volume ID: VID00039
Source Institution: University of the Netherlands Antilles
Holding Location: University of the Netherlands Antilles
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: alephbibnum - 000273853
oclc - 01760350
notis - ABP9733
lccn - sn 86012467
issn - 0028-9930
 Related Items
Preceded by: West-Indische gids
Preceded by: Christoffel
Preceded by: Vox guyane

Downloads

This item has the following downloads:

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )

PDF ( PDF )


Table of Contents
    Front Cover
        Front Cover
    Half Title
        Half Title 1
        Half Title 2
    Title Page
        Title Page 1
        Title Page 2
    Table of Contents
        Table of Contents 1
        Table of Contents 2
        Table of Contents 3
    Main
        Page 1
        Page 2
        Page 3
        Page 4
        Page 5
        Page 6
        Page 7
        Page 8
        Page 9
        Page 10
        Page 11
        Page 12
        Page 13
        Page 14
        Page 15
        Page 16
        Page 17
        Page 18
        Page 19
        Page 20
        Page 21
        Page 22
        Page 23
        Page 24
        Page 25
        Page 26
        Page 27
        Page 28
        Page 29
        Page 30
        Page 31
        Page 32
        Page 33
        Page 34
        Page 35
        Page 36
        Page 37
        Page 38
        Page 39
        Page 40
        Page 41
        Page 42
        Page 43
        Page 44
        Page 45
        Page 46
        Page 47
        Page 48
        Page 49
        Page 50
        Page 51
        Page 52
        Page 53
        Page 54
        Page 55
        Page 56
        Page 57
        Page 58
        Page 59
        Page 60
        Page 61
        Page 62
        Page 63
        Page 64
        Page 65
        Page 66
        Page 67
        Page 68
        Page 69
        Page 70
        Page 71
        Page 72
        Page 73
        Page 74
        Page 75
        Page 76
        Page 77
        Page 78
        Page 79
        Page 80
        Page 81
        Page 82
        Page 83
        Page 84
        Page 85
        Page 86
        Page 87
        Page 88
        Page 89
        Page 90
        Page 91
        Page 92
        Page 93
        Page 94
        Page 95
        Page 96
        Page 97
        Page 98
        Page 99
        Page 100
        Page 101
        Page 102
        Page 103
        Page 104
        Page 105
        Page 106
        Page 107
        Page 108
        Page 109
        Page 110
        Page 111
        Page 112
        Page 113
        Page 114
        Page 115
        Page 116
        Page 117
        Page 118
        Page 119
        Page 120
        Page 121
        Page 122
        Page 123
        Page 124
        Page 125
        Page 126
        Page 127
        Page 128
        Page 129
        Page 130
        Page 131
        Page 132
        Page 133
        Page 134
        Page 135
        Page 136
        Page 137
        Page 138
        Page 139
        Page 140
        Page 141
        Page 142
        Page 143
        Page 144
        Page 144a
        Page 144b
        Page 144c
        Page 144d
        Page 144e
        Page 144f
        Page 144g
        Page 144h
        Page 145
        Page 146
        Page 147
        Page 148
        Page 149
        Page 150
        Page 151
        Page 152
        Page 153
        Page 154
        Page 155
        Page 156
        Page 157
        Page 158
        Page 159
        Page 160
        Page 161
        Page 162
        Page 163
        Page 164
        Page 165
        Page 166
        Page 167
        Page 168
        Page 169
        Page 170
        Page 171
        Page 172
        Page 173
        Page 174
        Page 175
        Page 176
        Page 177
        Page 178
        Page 179
        Page 180
        Page 181
        Page 181a
        Page 182
        Page 183
        Page 184
        Page 185
        Page 186
        Page 187
        Page 188
        Page 189
        Page 190
        Page 191
        Page 192
        Page 193
        Page 194
        Page 195
        Page 196
        Page 197
        Page 198
        Page 199
        Page 200
        Page 201
        Page 202
        Page 203
        Page 204
        Page 205
        Page 206
        Page 207
        Page 208
        Page 209
        Page 210
        Page 211
        Page 212
        Page 213
        Page 214
        Page 215
        Page 216
        Page 217
        Page 218
        Page 219
        Page 220
        Page 221
        Page 222
        Page 222a
        Page 222b
        Page 222c
        Page 222d
        Page 223
        Page 224
        Page 225
        Page 226
        Page 227
        Page 228
        Page 229
        Page 230
        Page 231
        Page 232
        Page 233
        Page 234
        Page 235
        Page 236
        Page 237
        Page 238
        Page 239
        Page 240
        Page 241
        Page 242
    Back Cover
        Page 243
Full Text
I



































DE WEST-INDISCHE GIDS



























































































N.V. VAN DE GARDE & CO'S DRUKKERIJ. ZALTBOMMEL














De


West=Indische (ids

WONDER REDACTIE VAN

Mr JOHANNA L. G. FELHOEN KRAAL
Mr B. DE GAAY FORTMAN, W. R. MENKMAN
Dr P. WAGENAAR HUMMELINCK
en Dr J. H. WESTERMANN



VIJF EN DERTIGSTE JAARGANG


| , -, -



B 4
t. --, . -


pS-GRAVENHAGE
MARTINUS NIJHOFF
1955










































Copyright x955 by Martinus Nijhoff. The Hague, Netherlands
All rights reserved, including the right so translate or to
reproduce this book or parts thereof in any form


PRINTED IN THE NETHERLANDS
























INHOUD VAN DE VIJF EN DERTIGSTE JAARGANG
Biz.
CONTWIc-MENKMAN, A., Besprekingen .. . .. 177
FELHOEN KRAAL, JOHANNA, Caribische letteren
(Caribbean letters) . . . . . . .... 192-218
Besprekingen . . . . ... 22-229, 230-231
FLORSCHuTZ, P. A., Besprkingen . . . . .. 226-228
FRENKEL-NIEUWSTRATEN, E. M., Besprekingen. . 95-96
, GEIJSKES, D. C., De landbouw bij de Bosnegers van de
Marowijne (Agriculture as applied by the Bushnegroes
along the Maroni and Tapanahony rivers); 15 afb.
buiten de tekst. . . . . . . ... 135-153
HARTOG, JOHAN, Bouwsteenjes . . . . .233-234
HELSDINGEN, W. H. VAN, Aruba en de separacion
(Aruba's wish to secede) . . ... ...... 113-134
Voorlopige balans over de uitvoering van de Ei-
landenregeling Nederlandse Antillen (Provisional
survey of the application of the Island regulation in
the Netherlands Antilles) . . . . . 72-90
Het statuut voor het Koninkrijk der Nederlan-
den (The Statute of the Kingdom of the Netherlands) 182-191
JOURDAIN, ELODIE, Le verbe en crdole martiniquais (The
verb in the creole language of Martinique) . . 39-58, 71
KRUIJER, G. J., Besprekingen . . . . .. 97
LICHTVELD, Lou Enerlei Creools? (One kind of creole?) 59-71
Besprekingen ... ........... .. 174-177
-- Bouwsteentjes . . . . . . .... 178-179
MEILINK-ROELOFSZ, 4? A. P., A survey of archives in
the Netherlands pertaining to the history of the
Netherlands Antilles . . . . . . .. 1-38
MENKMAN, W. R., Besprekingen . . . . .. 171-173
OUDSCHANS DENTZ, FRED., Een welvaartsplan voor
Suriname in 1770 voorgesteld door Gouverneur Jan
Nepveu .. . . . . . . . . 91-94
Bouwsteentjes . . . . . . . .. 234

















VI INHOUD VAN DE VIJF EN DERTIGSTE JAARGANG

Blz.
REDACTIE, Bevestiging van het Statuut (met foto). .. 181
SAMSON, PH. A., Aantekeningen over kunst en vermaak
in Suriname v66r 1900 (Notes on art and entertainment
in Surinam prior to 1900) .. . . . . .154-165
SIMONS, R. D., Het partikel sa in het Surinaams. . 166-170
TUTEIN NOLTHENIUS, A., Getijmolens in Suriname
(Tidal mills in Surinam); 9 afb .. . . . . 219-225
VOORHOEVE, J., Bouwsteentjes . . . . .. 178
WAGENAAR HUMMELINCK, P., Besprekingen 96-97, 229-230
- Bibliografie (Bibliography) . . .. 98-112, 235-242
- Bouwsteenes . . . . .... 97, 179-180, 231-233

BESPREKINGEN
ARNOLDO, FR. M. (A. N. Broeders), Gekheekie en nuttige
plante van de Nederlandse Antillen, 1954 (Fl.). ... 226-227
-- Wat in her wild groeit en bloeit op Curafao, Aruba en
Bonaire. Zakflora, 1954 (Fl.) . . . . ... 227-228
Gedenhboek Landswatervoorniening in de Nederlandss An-
illen 1928-z953, 1952 (W.H.) . . . . . 96-97
GREBVNBROEK, BEN VAN, Papieren huiten, 1953 (F.-N.) 95-96
HARTOG, JOH., Aruba, soals hed was, roals het word, 1953
(W.H.)..... ............... ... 229-230
ITERSON. S. R. VAN, SchOduw over .,Ckocamata", 1954
(C.-M.). ...... . . . . . ... . 177
In de ban van de Duivelsklip, 1954 (F.K.) . .. 230-231
KLERK, C. J. M. DE, De immigratis der Hindostanen in Suri-
name, 1953 (M.) . . . . . . . . . 171-172
QUINTUs Bost, A. J. A., Drie eeuwen grondpolitiek in Suri-
name, 1954 (M.) .. .. .. .. .. .. ... .. 172-173
VOORHOEVE, J., Voorstudies tot een beschrijving van het
Sranan Tongo, 1953 (L.) .. . . . . . .. 174-177
Winkler Prins Encyclopaedie, Saba, Sint Eustatius en
Sint Maarten, 1953 (K.) . . . . . . . 97
WALLE J. VAN DE, De Nederlandse Antillen: land/volk/cul-
tuur; The Netherlands Antilles: country/people/culture,
1954 (F.K.) .. . . . . . . . . 228-229

BIBLIOGRAFIE
Articles (W .H.) . . . . . . . .... .98-112
Separate publications (W.H.) . . . . . .. 235-242

BOUWSTEENTJES
Aruba en de Separaci6n: een aanvulling (H.) . . .. 233-234
Goede Surinaamse tijdschriften (W.H.) . ... ... 180
Joodse kleurlingen in Suriname (O.D.) . . . .. 234
Kanttekening bij het artikel van Lichtveld: Enerlei
Creools? (V.) . . . . . . . . . 178
Naschrift op de Kanttekening bij: Enerlei Creools? (L.) 178-179




















INHOUD VAN DE VIJF EN DERTIGSTE JAARGANG


Biz.
Nederlandsch Koloniaal Centraalblad (W.H.) . . 97
Periodieke publicaties op Aruba (uit Johan Hartog, Aruba)
(W.H.)........ .............. .231-233
Pinart's Aperqu sur 'lle d'Aruba (W.H.) . . . . 179







































De uitgave van De Weg'-Indische Gids wordt mede mogelijk gemaakt
door een financiele bijdrage van de STICHTING CULTURELE SAMENWER-
KING, Amsterdam, en van o.m. de volgende donateurs: N.v. ASSURANTIE
MAATSCHAPPIJ DE NEDERLANDEN van 1845, 's-Gravenhage, N.v. BILLI-
TON MAATSCHAPPIJ, 's-Gravenhage, N.V. CURAyAOSCHE HANDEL MAAT-
SCHAPPIJ, Amsterdam, KONINKLIJKE LUCHTVAART MAATSCHAPPIJ N.V.,
's-Gravenhage, MADURO & CURIEL'S BANK N.V., Curaqao, NEDERLAND-
SCIHE HANDEL MAATSCHAPPIJ N.V., Amsterdam, N.v. OVERZEESEGAs- N
[tLECTRICITEITSMAATSCHAPPIJ, Rotterdam, DE SURINAAMSCHE BANK
N.V., Paramaribo.
























A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS
PERTAINING TO THE HISTORY OF THE
NETHERLANDS ANTILLES

BY

M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ

The Netherlands General State Archives
(Algemeen Rijksarchief) at The Hague are divided into three
s actions. The fi r st sec io n contains the Central Government
records up to the year 1796, those of the Boards of the East
India Company and the two W\st India Companies, and those
of the colonial administrations overseas, as far as these have been
transferred to the Netherlands.

The West India Company's first charter dates from 1621,
whirlas Curacao was not conqueredd by the lutch until 1634.
For the earlier period of the colony's history it is thus necessary
to resort to the First West India Company's ar-
c h i v e s (archief van de Eerste West-Indische Compagnie), the
greater part of which have, however, been lost.
When J. ROMEYN BRODHEAD was makirg extensive researches
for the publication of his "History of the Slate of New York"
(1856) he came on the basis of official information to the
conclusion that these First West India Company archives had
hien sold for scrap paper in 1821. This he reported to his Govern-
ment.
Later authors, such as HAMELBERG and L'HONORA NABER,
re-iterated this fact and exposed it as a sample of 19th century
vandalism. They were wrong, however, for old inventories saved
from the end of the 18th and earlier 19th centuries clearly indicate
that most of the First Company's archives had already been lost
at that stag'. All the papers destroyed in 1821 were dated later
than 1674. They were concerned for the most part with financial
affairs. It is probable that a large portion of the archives of the
West-hld:sche Gids XXXV

















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


first West India Company was already done away with in 1674
on the occasion of the Company's reorganisation. The remainder
still in existence today has been catalogued in a manuscript
inventory containing 80 numbers.

The Central Board of the W.I. Company known as Heren XIX (the
nineteen trustees consisting of representatives of the five confederated
Chambers) kept records of their meetings, both secret and ordinary ones.
Of these proceedings only a few years are still extant, those for the period
1623-1624 and 1629-1645. The same applies to those of the Amsterdam
Chamber, which cover the periods 1635-1636 and 1668-1674.
The surviving proceedings of the Zeeland Chamber meetings are more
comprehensive. With the exception of the years 1646-1658 they form a
consecutive series between 1626 and 1674.
These 13 volumes, however, have no indices.
Any research concerning the Netherlands Antilles will thus first
necessitate the sifting of the proceedings, then a search through the
meagre remainders of other series, such as the copybooks of outgoing
letters of the Nineteen, 1629-1657 (3 nos.) or the proceedings of sub-
committees set up by the Nineteen (the so-called besognes), 1645-1665
(4 nos.).
The Zeeland Chamber archives contain, moreover, a few miscellaneous
papers: reports, descriptions, commissioning, charters for new colonies
to be settled, agreements, journals, etc., part of which also contain
data on the Caribbean area.
A letter about the conquest of Curacao on 27 August 1634 by PIERRE
LE GRAND has been preserved among the Amsterdam Chamber papers.

In addition to the archives of the First West India Company,
other papers will require to be consulted, in order to cover the
first period of colonization, in particular those of the S.ates
General, which had secured rather wide powers according to the
terms of the charter.
A new Chartered Company was formed in 1674. It is more
accurate, however, to regard this change as a reorganisation of
the existing Company, since the only important modification
was the reduction of the membership of the Central Board from
nineteen to ten members. Nine of these ten were representatives
of the several Chambers, as the Nineteen had been, the tenth
member being appointed by the States General.

Of the Second West India Company's archives
(archief van de Tweede West-Indische Compagnie) which are
far more complete than those of its predecessor a manuscript
inventory is bound in the same volume which contains the inven-
tory of the first Company. This inventory was compiled by A.



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


TELTING early in the present century. Though useful, it does
not contain any data on the organisation and administration
of the Company nor on the archives themselves, such as one is
accustomed to expect nowadays.
The papers of the Second W.I.C. are likewise divided into sub-
sections: those originating from the Board of Heren X and those
from the Chambers.
To some extent these sub-sections contain the same (i.e.
duplicate) papers. This applies especially to letters from the
colonies to the metropolis, of which as many copies were des-
patched as there were Chambers.
Since by reason of this fact references to the Antilles papers
were included in the inventory under several different headings,
TELTING published a survey of the sources of the history of the
Netherlands Antilles in the 1st and 4th annual report of the
Historical Society at Curaqao 1).
In the Heren X sub-section the most important series is that of the
proceedings from 1701 to 1791 (22 nos.).
The Zeeland Chamber papers contain an additional series beginning
with 1674 to 1791 (20 nos.). Both these series have indices and chrono-
logical registers.
In the Heren X sub-section the secret proceedings for the periods
1675-1700 and 1663-1789 (2 nos.)have been preserved. Important also
are the copy-books of letters to America among which those to Curacao
are to be found, 1691-1791 (9 nos., with index till 1779). Apart from
these, drafts are also extant covering the periods 1687-1690 and 1722-
1784 (10 nos., without tables).
Letters from Curacao exist in 13 nos., 1700-1788, with tables; also,
resolutions and sentences for the years 1704-1758 (6 nos.) and papers
on several law cases, 1721-1792 (4 nos.). Particulars of individuals
are provided by military pay-books, 1675-1792 (6 nos. with indices) and
by the lists of family and capitation taxes, 1786-1791 (1 no.).
Some papers on miscellaneous subjects prove to be of more general
importance, such as those pertaining to the fortification of the island
(1737-1743) while a report by the naval commander, SCHRIJVER, on
conditions on the island dates from 1737.
Letters addressed to the Heren X from the island of St. Eustatius
have also been preserved for the years 1697-1778 (6 nos.) with tables of
contents till 1767. Mention might also be made of the papers concerning
the purchase by the W.I.C. of the isles of Saba and St. Eustatius in 1681-
1683, and of those concerning the transfer of Saba and St. Eustatius
into the custody of the French in 1784; a report made to the Stadhouder

') A. TELTING: Bronnen voor de Geschiedenis van de Nederlandsche
Antillen in het Rijksarchief te 's-Gravenhage. Jaarlijksch verslag van hec
Geschied-, Taal-, Land- en Volkenkundig Genootschap gevestigd te Wil-
lemstad, Curafao, I and 4, Amsterdam, 1897 and 1900.




















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


in 1791 on St. Eustatius, St. Martin and Saba and "observations regard-
ing the commerce of the islands of Curaqao, St. Eustatius, St. Martin
and Saba" (after 1788).
The same division has been made as regards the papers of the Am-
sterdam and Zeeland Chambers. The Amsterdam papers include pro-
ceedings for the period 1674-1791 (117 nos., with tables), secret records,
1701-1750 (I no.), and copy-books of letters to America, 1675-1791
(12 nos., with tables till 1779). Another series contains letters to Curacao
1773 1786 (4 nos.) and some drafts, 1687-1791 (2 nos.) Also letters and
papers from Curacao, 1700-1791 (51 nos., the majority with tables).
A second series including the same documents 1732-1794 (13 nos., the
majority with tables). A separate register of secret letters was also
kept during the period 1680-1689.
Apart from a few letters and papers from St. Eustatius dating from
the 17th century (1666, 1679, 1680, 1686) the consecutive series, also
including letters from St. Martin, starts with 1722 and extends as far
as 1791 (20 nos., with tables). A second series contains letters from St.
Eustatius and St. Martin 1723-1779 (4 nos.). One separate paper may
be mentioned here in connection with the American War of Inde-
pendence, i.e. a deduction and memoir of JOHANNES DE GRAAFF, the
commander of St. Eustatius, 1777-1779.
As regards the Zeeland Chamber, the archives contain proceedings
for the period 1674-1791 (76 nos., with chronological registers, tabl *s of
contents etc., 27 nos.). Secret resolutions have been preserved for the
period 1758-1777 only (1 no.); further, instructions, 1675-1798 (4 nos.,
with tables); copy-books of foreign letters, 1675-1791 (9 nos.); Ictttrs
from the Amsterdam Chamber to Curacao, 1773-1789; idem from
Curacao to the Zeeland Chamber 1700-1791 (31 nos.). Most of ths3 are
provided with tables. Letters to St. Eustatius are extant for the period
1773-1791 from the Amsterdam Chamber and the Chamber of the Maas
(Meuse) i.e. Rotterdam (1 no.). Letters were received from St. Eustatius
and the other islands during the period 1688-1791 (17 nos.), the series
showing hiatuses between 1715 and 1717, and between 1770 and 1733.
The registers contain tables of contents. Some pay-books originating from
St. Eustatius have also been preserved for the period 1726-1779 (5 nos.).
The archives of the Chamber of the Maas only contain letters and
papers from Curaqao, St. Martin and St. Eustatius, 1701-1723 (23 nos.);
1774-1791 St. Eustatius, St. Martin (7 nos.).
Only a few papers on special subjects concerning St. Martin have
been preserved in the archives of the second W.I. Company, for instance
a plan for purchasing the French half of St. Martin for the Dutch W.I.
Company and documents concerning the delimitation of the boundary
between the two zones of the island, 1748-1763.

A number of papers, mostly from the 18th century, concerning
the Antilles may be found in a collection known as W e s t I n-
d i a n M i s c e a n i a (Verspreide West-Indische stukken)
which btlorg for the greater part to the Second Company's
archives, but which have not yet been incorporated (manuscript
catalogue of 1410 numbers, arranged topographically).


















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


The abolition of the Sxcond West India Company in 1791 led
to the settirg up of an interim Directorate for the West Indian
Colonies. The Council for the Colonies in the
W e s t I n d i e s (Raad der kolonien in West-Indii) b gan its
activitiesin 1792. The archives of both ) irectorate
a n d Co u n c i (archief van directie en Raad) are d. scribed in
a manuscript catalogue (190 nos.)

Similar papers are available for the Council's period of office (up to
1795) as for the W.I. Company: the proceedings of the Central Authority
(22 nos.) and the letters to and from Curacao (2 nos.). The series of
pay-tboks relating to Curaqao is also continued (2 nos.); letters to and
from St. Eustatius and St. Martin are contained in 7 nos., only some of
which possess tables of contents.
Among the separate papers there are some concerned with the shipping
traffic to the islands. This archival group also contains a report on the
isle of Bonaire, dated 1793.
The former Chambers continued to exist as departments of the new
administration. Papers for Amsterdam and Zeeland have been preserved,
such as the Amsterdam proceedings (4 nos. and tables of contents).
Zeeland proceedings (6 nos.), outgoing letters, Amsterdam (4 nos, and
a table of contents) and Zeeland (3 nos. and tables of contents), in-
coming letters, Amsterdam (I no.) and Zeeland (2 nos.).

As has already been stated, the archives mentioned so far
belong to the first section of the General S'ate Archives held at
the Hague, whereas the archives we shall now proceed to treat
belong to the second d section n, i.e. the Central Government
records subsequent to 1795/1796.
During the "French period" from 1795 to 1813, when the Ne-
therlands were under French influence the West-Indian colonies
were administered in the Netherlands from 1795-1801 by the
Committee for the Affairs of the Colonies
and Possessions on the Guinea Coast and
in A m e r i c a (Comitd tot de zaken van de koloniAn en bezittingen
op de kust van Guinee en in Amerika).

The Committee's arcHives are listed in a provisional manuscript
catalogue (247 nos.). Its proceedings (draft, secret and fair copies) with
indices and appendices form the backbone of this collection for the whole
period up till 1800 (41 nos.). These archives also contain outgoing letters
to Curacao. St. Eustatius and St. Martin for the period 1795-1800
(3 nos. with indices).
The reports of the departments of "policy" (i.e. home affairs) and
justice, of militia and defence and of commerce and finance (all with
index), and the petitions received, may all contain data concerning the
history of the Antilles, but this is especially the case with 2 numbers of



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


missives and appendices from Curaqao (1796-1802) the journals dis-
patched from the island between 1795 and 1798 (3 nos.), and the Accoun-
tant-General (boekhouder-generaal) 's missives with appendices and jour-
nals, 1796-1798 (I no.). There is even one volume of the political pro-
ceedir gs of the Governor and Councillors of Curacao, dispatched from
the island.
Documents concerning the island's defence and a list of plantations
and properties sold on April 6, 1795, show the repercussion in the Carib-
bean area of events in Europe.
A general roll of persons having paid the 4% tax (25th penny) accord-
ing to a notification dated May 9, 1797 may be of importance as regards
the history of families. There is also a list of functionaries in office on
Curagao, St. Eustatius and St. Martin in 1796. As regards the two latter
islands the most important documents are 2 volumes of missives plus
appendices, with index; while as to St. Martin itself, besides a memoir
on the defence of the island, most of the documents preserved are of a
financial nature.
Proceedings with appendices are extant for the departments of Am-
sterdam (19 nos.) and Zeeland (5 nos.) both with indices; further a
copy-book of outgoing missives from Amsterdam, covering the period
1796-1800 (with index); from Zeeland drafts of letters 1795-1801 (1 no.)
and petitions 1795-1800, with index (1 no.).

The Council for Possessions and Establish-
ments in America (Raad der Amerikaanse bezittingen en
etablissementen) came into being on January 5, 1801 and func-
tioned till July 1806.
The manuscript inventory of its archives (265 nos.) is provisionally
arranged in the same way: proceedings (57 nos. containing ordinary
and secret proceedings, appendices and indices), copy-books of letters
to and from the colonies, e.g. from Curavao 1801-1807 (4 nos.). The
journals of the Governor of Curacao for the period 1804-1806 (5 nos.,
with appendices) and the proceedings of the civil council meetings of
the Governor and Council of Curagao during the period 1800-1803,
have also been despatched.
Separate papers concerning CuraCao of which mention may be made
are those on the surrender of the islands to the British in 1800 (2 nos.),
the rolls of military officers stationed with the troops in Curagao 1795-
1804 (2 nos.), petitions to the Staatsbewind (State Government, i.e. the
central authority in the Netherlands) on Curagao affairs, matters sub-
mitted to the Council of American Possessions for advice and reply
(1804). In addition to these documents, the Council's secretary,
J. C. VAN DER KEMP, collected a number of papers concerning Curagao
and Surinam (Dutch Guiana), referring, for instance, to the activities of
the French agents at Guadeloupe aimed at Curagao 1797-1801, to the
British attack in 1804 and further a roll of Company officials stationed
on Curagao during the same period.
Letters from St. Eustatius with appendices have been preserved for
the period 1802-1805 (1 no.); and journals for the period 1802-1803
(1 no.); likewise for St. Martin, 1800-1806 (2 nos. with tables of contents).


















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


Correspondence between the Governor and the Home Council between
1803 and 1806 (4 nos.) is also to be found in these archives. For the
rest, papers concerning St. Martin deal mostly with financial and ship-
ping matters, apart from a description of the island, dating from 1805.
Information on the troops in the West Indies is contained in Council
papers e.g. officers' rolls and pay-books, with alphabetical register.
The Amsterdam department of the Council is i.a. represented by a
copybook of letters from 1801 to 1803 (2 nos.), and by reports of the
Council's commissioner 1803-1806, with tables (7 nos.).
The Council for the American Possessions was succeeded in
July 1806bytheMinistry of Trade and Colonies
(Ministerie van Koophandel en KoloniAn) which functioned until
December 31, 1807, when its activities were taken over by the
Ministry of Naval and Colonial Affairs(Mi-
nisterie van Marine en Koloniin) the activities of which came to
an end on the incorporation of the Kingdom of Holland into the
French Empire in 1810.
The records of these Ministries (provisional manuscript inventory,
97 nos.) contain the Ministers' written reports (verbalen) with appendices
for the period 1806-1807 (4 nos.). Extracts only exist for the years 1808-
1810 (3 nos.). The archives also embody ministerial orders, 1806-1810,
copy-books of ministerial missives to Cura9ao, 1806-1807, to St. Eusta-
tius, 1806-1809 and to St. Martin, 1806-1810, all three with tables of
contents (3 nos.) and a copy-book of outgoing secret missives 1804-
1807; reports and letters of the Head of the section for West-Indian
affairs 1806-1807; letters with appendices from St. Eustatius, 1807
(I no.), from St. Martin and Saba, 1807-1809 (5 nos.); letters to St.
Eustatius, St. Martin and Saba 1809-1810. Pay-books have been pre-
served from Curacao, commencing with 1802 (1 no.), and from St.
Eustatius and St. Martin, 1802-1810 (2 nos.), with alphabetical registers.
Curacao's conquest by the English in 1807 gave rise to a number
of papers concerning accounting, fortifications, officials, civil and mili-
tary. Also some documents are extant concerning the swearing of the
oath of loyalty to the new sovereign in the Netherlands, King Louis
NAPOLEON, by officials in the West Indies (1806-1808). As regards
St. Martin, apart from a few financial documents there exists also an
account by a former Governor of a British attack on the island in 1809.
Some general memoranda on the West-Indian Possessions dating
from 1806 and 1807 are contained in the Ministry's records. No papers
exist in the Netherlands concerning the central administration of the
Dutch colonies during the period of incorporation in the French Empire
After the inauguration of the United Kingdom of the Nether-
lands, data on the Netherlands Antilles are to be found in the
Ancient Archives of the Ministry of Colonial
Affairs after 1 8 1 3 (oud archief van het Ministerie van
Kolonitn na 1813) in which much correspondence with, and
concerning, these islands has been deposited.



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


These Archives, to be found in the General State Archives
at the Hague, are arranged in chronological order and may be
easily consulted by means of the classified indices and the alpha-
betical annual indices.

Apart from these records, other documents of particular importance
but poorly inventoried are as follows: The Proceedings of the High
Council of the West Indian Colonies, 1828-1829 (1 no.); reports on the
West Indies in general, 1815-1823 (8 nos.); the dispatches of the Gover-
nor-General of the West-Indian Possessions, 1830-1843 (46 nos.);
Royal Decrees and Ministerial Decisions on the West Indies in general,
1814-1824 (2 nos.).
As regards Curagao these archives contain the journal of the Govern-
or-General of that island and of the dependencies of Bonaire and Aruba,
1816-1828 (16 nos.); idern, in duplicate, 1817-1828 (23 nos.); the govern-
ment journal 1830-1849 (78 nos.); proceedings of the Political Council,
1816-1827 (12 nos.), of the Court of Civil and Criminal Justice, 1825-
1828 (I no.); Royal and Ministerial Decrees concerning Curacao, 1814-
1828 (2 nos.); reports on Curacao, 1816-1823 (8 nos.); letters. 1816-
1829, 1836-1845 (19 nos.).
As regards St. Eustatius, St. Martin and Saba the archives contain
the Governor's journal, 1817-1823 (7 nos.); the journal of the Commander
of St. Martin and Saba, 1816-1828 (3 nos.) with duplicate copy, 1816-
1819 (2 nos.); the journals of the Commander of St. Eustatius, Saba
and St. Martin, 1828-1833 (20 nos.; for 1828 St. Eustatius and Saba
only); reports on Saba, St. Eustatius and St. Martin, 1815-1824 (4 nos.);
records of the Political Council 1817-1822 (2 nos.); records of the Court
of Civil and Criminal Justice, 1820-1828 (1 no.); letters, 1816-1823
(13 nos.).
For St. Martin, the archives in question contain resolutions of the
Commander and members of the Political Council, 1816-1821 (2 nos.);
written reports of the President of the Political Council, 1823-1828
(1 no.); proceedings of the Court of Civil and Criminal Justice, 1823-
1828 (1 no.); letters 1816, 1817 (1 no.).
Finally these archives include appointments of, and pensions to,
civil servants, and ministers of religion in the East and West Indies and
elsewhere, 1815-1819 (1 no.); lists of deceased Europeans in Surinam,
Curaqao, St. Eustatius, St. Martin, 1816-1829 (1 no.) and reports on the
slave trade, 1818-1823 (2 nos.).
Besides the sources mentioned the archives of the several Ministeries
and those of the Kings' Cabinet (State Secretariat) may be consulted.

All the archives mentioned so far concern the successive ad-
ministrations of the West-Indian Colonies IN THE NETHERLANDS.
Royal decrees of December 22, 1915 and July 7, 1919 ordered
the archives accumulated in the West-Indian colonies up till
1828 to be transferred to the Netherlands. A comparison of these
with old inventories, however, shows that many documents
- especially those relating to the earlier periods have been lost.



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


The transferred archives till 1828 have been catalogued,
inventories with detailed introductions prepared by R. BIjLSMA
havirg been published in the annual reports on the Ancient
S ate Archives for 1920 and 1924 1).
The transfer to the Hague of West Indian Archives covering
the period 1828-1845 was ordered by a Royal decree of May 12,
1930. Manuscript inventories covering this period were prepared
by E. HOOGENDIJK, an official of the General State Archives.
A list of the West Indian Archives compiled by H. HARDEN-
BERG 2) has been published as part of a survey of the General
State Archives in 1953. The same sequence used in this survey
is followed below.
One centralized administration covering all the Dutch \Vest-Indian
Possessions functioned for the period 1828 to 1845 only. Manuscript
inventories exist of the archives of this central administration, i.e. the
Archives of the Governor-General of the Dutch
West-Indian Possessions (archief van de Gouverneur-gene-
raal der Nederlandse West Indische besittingen) 1828-1845 (948 nos.) and
the Archives of the High Council assisting the
Governor-General of the West-Indian Posses-
sions (archief van de aan de G;ov'erneur-generaal toeg evoegde Iloge Raad
over die bezittinen) 1828-1832 (17 nos.).
As regards the Antilles, the most important documents are the ar-
chives of the Governor-General, divided into two sections: G e n e r a I
Sec r e t a r i a t (Algemene secretaries) 1828-1832 known as Govern-
ment Secretariat (Gouvernements-secretarie) between 1833 and 1845 -
and the Bureau of the Military Command l(ureauvan
het militair commandment) 1828-1845. In 1845 the latter was suspended
and incorporated into the Government Secretariat.
The records of the General (Government) Secretariat contain, inter
alia, the journals of the Governor-General, 1828-1845 (63 nos.) with tables
of contents after 1833; draft proceedings 1828-1829 (7 nos.); the
incoming letters of the Ministry of the Colonies with appendices for the
same period (37 nos.); incoming documents from various authorities
(195 nos.); incoming letters from the Director of Curaqao, Bonaire and
Aruba with appendices (33 nos.), idem from the Commander of St.
Eustatius and Saba (3 nos.), and from the Government of St. Martin
(5 nos.). There is also a diary, with index, covering these incoming
documents (83 nos.). The archives in question also contain the journals,
with appendix, of the Director of Curagao, Bonaire and Aruba 1829-
1845 received as incoming documents by the Governor-General (23 nos.);

') R. 13BUsIMA: Het oud archief van Curacao en onderhorige eilanden
Bonaire en Aruba. Verslagen 's Rijks oude Archieven 92zo, supply. 1924.
De oude archieven van Sint Eustatius, Sint Martin en Saba. Verslagen
s Rijks oude Archieven 1924.
2) De Rijksarchieven in Nederland. Overzicht van de inhoud van de
Rijksarchiefbewaarplaatsen.


















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


copies of the proceedings of the Court of Civil and Criminal Justice at
Curaqao with copies of the appendices, 1830-1842 (7 nos.) and Curagao
ledgers. 1828-1842 (12 nos.).
Similar papers exist for the islands of St. Eustatius and St. Martin, i.e.
journals of the Commander of St. Eustatius and Saba, 1829-1845 (5 nos.)
copies of proceedings of the Court of Civil and Criminal Justice of St.
Eustatius and Saba with copies of appendices, 1829-1840 (3 nos.).
ledgers, 1830-1842 (7 nos.), journal of the President of the Political
Council, in which was vested the civil and military authority (gezagheb-
ber), of St. Martin, 1829-1844 (4 nos.), copies of proceedings of the Court
of Civil and Criminal Justice of St. Martin with copies of appendices,
1829-1841 (3 nos.), ledgers of St. Martin 1828-1842 (11 nos.). A daily
record 1830-1845 exist (33 nos.) of the volumes of copies of outgoing
letters 1828-1845 (38 nos.), in which the letters 1830-1842 to the Go-
vernment of Curacao and dependencies (2 nos.), those to St. Eustatius
and Saba (1 no.) and those to St. Martin (I no.) are recorded separately.
The archives of the Governor-General contain further regulations,
instructions and notifications, some of them with tables of contents
(6 nos.). Among papers kept separately is a copy of a report of the Gover-
nor-General for 1829, with appendices. Furthermore, documents on
special subjects are classified topographically under separate headings.
Military affairs concerning the Antilles may be found recorded in
the archives of the Military Bureau. Here are kept orders received
from the Government (16 nos.); incoming documents from the Ministry
of Colonial and Naval Affairs 1834-t844 (11 nos.); papers received
concerning affairs of Navy Units stationed in the West-Indian Pos-
sessions and military affairs regarding Curaiao, St. Eustatius and Saba,
1828-1833 (6 nos.); papers received from Curagao, 1834-1844 (11 nos.);
idem from St. Eustatius and St. Martin, 1834-1844 (11 nos.); idem from
the Commander (gezaghebber) of St. Eustatius and Saba, 1834-1840 (3
nos.) idem from St. Martin, 1837-1840 (1 no.); reports, petitions, etc., re-
ceived 1828-1844 (65 nos.), idem concerning the Civil Guard (schulterif),
1829-1844 (16 nos.) and concerning persons sentenced 1827-1838
(11 nos.). A roll of these persons was kept from 1825 to 1837.
Most of these registers have tables of contents while a daily register
exists of the papers received 1838-1845. The outward letters, 1825-1845,
with tables, have also been preserved (25 nos.).
Among the documents on special subjects belonging to the military
Bureau may be mentioned those on the fortification of Curagao in
1827 and 1828 (1 no.).
Of the archives of the High Council of the Netherlands West-Indian
Possessions only the proceedings, 1828-1832, with appendices, are
extant (15 nos.), partly with tables of contents.

The Government Archives of the island of
C u r a a o (bestuursarchieven van het eiland CuraFao) for the
period 1709-1828 contain the records of the Director and
Co u n c illo rs (Directeur en Raden) 1709-1803, and those of
the Provisional Government by Commissio-
ners and Councillors (provisioned bestuur door Com-



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


missarissen en Raden) 1803-1804. The latter was an interim
body, set up after Curasao had been restored to the Netherlands
by the British and functioning until the arrival of a Governor
in September, 1804.
The inventory of these archives has been published in the report
of the General State Archives for 1920 p. 617-629, with supple-
ment in the report for 1924 p. 133-134 (254 nos. in all), and a
supplement MS inventory (4 nos.).
In the beginning political and juridical affairs were not kept strictly
distinct in these archives since the same Councillors dealt with both
matters. After 1774, however, the Court Rolls and sentences with case
papers were kept in separate series. With the exception of a few volumes
of draft proceedings of the Director and Councillors and some frag-
ments of registers on resolutions and sentences commencing in 1709.
the actual series of resolutions and sentences (including petitions re-
ceived and case papers) commences with the year 1727 (67 nos., with
tables from 1770 on). The first number contains no resolutions. Up to the
year 1756 these volumes also contain the resolutions and sentences
passed by the Commissioners for Puny Affairs.
In 1774 a separate series of Director's and Councillors' resolutions,
together with incoming petitions, deeds of revision and of oaths con-
cerning sentences began to be kept (38 nos. to 1804) and another series
of Court Rolls and sentences pronounced by the Director and Councillors
(48 nos., to 1804). The resolutions have tables of contents from 1783 on,
the rolls from 1786. A series of draft proceedings of meetings of the
Director and Councillors' (with appendices) begins with the year 1791
(12 nos.); idem regarding meetings of the councillors commissioned to
hear pleas for 1789-1801 (3 nos.).
From 1790 onwards a separate series of petitions with decisions of the
Director and Councillors was compiled (15 nos., with annual tables).
A series of edicts, licences, passports, commissions, instructions and
oaths taken by officials commences as from 1720 (66 nos., with tables
from 1764 on), while there is also a register of outgoing documents leav-
ing the Fiscal Councillor for 1792-1793.

On June 12, 1804 the Central Government (Staalsbewind)
of the Batavian Republic laid down a new constitution for Cu-
ragao and the dependent.isles. Supreme authority was vested in
a Governor and a Political Council. A separate body was charged
with the administration of justice, i.e. the Court of Civil and
Criminal Justice, which Court obtained its own administrative
office. Both Council and Court continued to exist after the capture
of Curacao by the British, a "Governor and Commander-in-Chief"
beipg appointed as head of the Government.
Curagao reverted to Dutch rule in 1816 on which occasion a
new settlement regarding Government policy, the administration



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


of justice, and trade and shipping for Curacao and the dependent
islands, was established by the Royal Decree of S ptcmbcr 14,
1815 (No. 58).
The supreme executive power was vested in a Governor-General
who was at the same time the Commander-in-Chic f of the Army
and Navy. In 1820 this title was simplified to that of Governor.

AninventoryoftheArchives of the Governor and the
two Councils (archieven van de Gouverneur en de beide Raden)
from 1804 till 1828 has been published in the General State Archives
Report for 1920, p. 630-651, and for 1924, p. 134 (496 nos.). A manu-
script supplement includes 74 additional numbers.
Government journals from 1816 on exist (12 nos. without index),
regulations, instructions and ordinances since 1816 (16 nos. partly
provided with tables), commissioners' instructions and instruments of
oaths taken by officials from 1807 onwards (14 nos.), the Governor's
notifications since 1816 (17 nos.) the copies b"ing provided with indices),
incoming petitions with decisions 1816-1829 and repertories till 1823
(13 nos.).
A file of requests for the inhumation of corpses 1823 1827 (with
table) is interesting genealogically. The incoming documents include
royal decrees laying down regulations and instructions, etc., 1814-1826
(4 nos.), and internal letters on civilian affairs 1809-1827 (12 nos.),
letters on military affairs 1816-1827 (6 nos.), naval letters from 1817-
1827 (4 nos.), letters from the Civic Guard, 1823-1827 (5 nos.), letters
from Bonaire and Aruba (7 nos.), and from abroad (4 nos ). Repertories
exist covering incoming decrees, letters, instructions and regulations
for the period 1814-1827 (5 nos.).
Reports on their administration received from the Boards of Orphans'
Trustees have been preserved for 1808; the same from the councillor-
fiscal on prisoners, 1827-1828.
Among the incoming papers of the Governor's archives (gouverneurs-
archiel) are also the journals of the Commanders of Aruba, 1816-1826
(3 nos.) and of those of Bonaire, 1816-1827 (1 no.), while for this period
publications and notifications from St. Eustatius are also present.
Apart from a number of documents received from the Ministry of the
Colonies in 1815, all the letters from the Netherlands are missing.
Outgoing papers to the mothercountry are present for the period
1816-1820, while a repertory relating to these continues up to 1824.
Incoming papers, 1816-1829 of which copi-s or duplicates had been
sent to the Netherlands with outgoing letters, are kept separately (20 nos.).
Further papers preserved are outgoing civilian lett rs to the dependen-
cies (11 nos. with repertories); outgoing military letters, till 1823 only
(I no., with an alphabetical register, 1816-1826). Only repertories are
extant of the outgoing papers concerning the fortifications, 1826-1827
(1 no.) and of the outgoing letters to the Civic Guard, 1823-1824 (1 no.).
Outgoing letters to the naval authorities, 1816-1827 (3 nos. with re-
pertory), and outgoing letters to addresses abroad 1816-1825 (3 nos.,
with repertory) have been preserved. Of the outgoing letters to Bonaire
and Aruba only a repertory is extant (2 nos.).



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


A series of notifications regarding inheritances, etc. commences
from 1807 (17 nos. with tables), deeds of manuimission exist for the period
1808-1815 (5 nos. with tables); different kinds of warranty deeds, 1807-
1816, refer to the transport of passengers (26 nos.).
1Th'-se archives contain moreover reports, verbatim and others,
bills of lading, claims and certificates, documrnnts concerning inheritan-
ces (1817-1829 with table), also statements of colonial revenues and
church revenues, 1826-1827.
News items concerning the revolution in Veinezuel. derived from the
Caracas daily papers have been preserved 1817 1819; and a number of
papers on geological and mineralogical research regarding the soil of
Curacao, Bonaire and Aruba dated 1827.
lDcumtents of the Political Council (Politieke Rand) begin in 1804,
in which year a series of council meeting proceedings was begun (25
nos.). he same applies to petitions received, decisions on th so. noti-
fications regarding inheritances, etc., licences, passports, etc. (68 nos.).
A series of letters of manumission starts from 1816 (11 nos.). Almost all
series contain tables.

Proceedings of the Court of Civil and Criminal Justice (Raad van Ci-
viele en Crinminele Juslitie) begin with 1805 (24 nos. with tables). In-
coming documents and drafts of outgoing letters have been preserved
for the period 1816 1827 (12 nos.) petitions and decisions thereon from
1805 (37 nns. with tables); (Court Rolls and sentences from 1804 (10 nos.);
instruments of evidence and oaths appertaining to sentences for 1806
(9 nos. with tables).
Draft proceedings of the Councillors Comimissioned to hear pleas
(Radcn comniissarissiin tot hcI houden der dingtalen) lb gin as early as
1802 but continue only as far as 1817 (12 nos.): sentences of the said
councillors have been preserved for the period 1804-1827, and appen-
dices to the sentences for the period 1816-1827 (12 nos.).
Statements on revision of sentences, 1806-1825 (4 nos.) and case
papers of civil and criminal cases. 1816-1827 (15 nos.) are also to be
found in this group. Most of the volumes mentioned contain an index.
As regards the Councillor-Fiscal (Raad-fiscaal) the following documents
have been preserved: government dispositions 1817 1827, incoming
letters 1816-1824, police reports 1827-1828, and outgoing letters for the
period 1816-1828 (42 nos.).
Personal data may be found in the ships' muster-rolls, 1821-1825
(4 nos, with index) and in a list of passengers arriving at Curacao,
1819-1821.

The inventory of the Archives of the Commissioners
for M inor questions and Disputes (Conmissarissen
van mindere question en geschillen) has also been published in the repor-
of the General State Archives for 1920, p. 652 et seq. (48 nos.). This
court had been established in 1717 for cases involving sums not exceed-
ing 300 pesos. It was known generally as the Little Council in contra-
distinction to the Grand Council of the Director and Councillors. It was
only after a separate secretary had been appointed to the Little Council
in 1756 that it began to form its own archives.



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


The data for the first period are to be found in the series of resolu-
tions and sentences of the Director and Councillors. Of the Little Coun-
cil's papers those present are: court rolls with sentences and appendices
1757-1815 (41 nos., since 1771 with tables) and proceedings 1803-
1815 (7 nos.).

The inventory relating to the Board of Commerce and
M a ri n e A ff ai rs (College van commerce en zeezaken) established
by constitutional regulation of September 14, 1815, and charged with
the administration of trade and maritime affairs, was published in the
report of the General State Archives for 1920, p. 654, with a manuscript
supplement inventory (22 nos.). There are also proceedings with appen-
dices, since 1816 (11 nos.), court rolls with sentences 1816-1827 (12
nos.) and summonses issued by the Board with related documents 1822-
1823 (1 no.).

In the reports for 1920 (p. 677-683) and 1924 (p. 136-137) the inven-
tories of the archives of the Cou nc i llo r-A cco u ntan t-G en e-
r a I (Raad boekhouder-generaal) and the C o u n c i 1 o r-C o m p t r o 1-
ler-General of finances, and other accountable
o ff i c e rs (Raad conlroleur-generaal van Financiin en andere compta-
bele ambtenaren) 1779-1828 have been published (184 nos., plus 4 more
in a MS inventory).
The interim Directorate of the West-Indian Colonies had appointed
a Councillor-Accountant-General on Curacao in 1792. After the restora-
tion of Dutch rule in 1816 this functionary was referred to as the Comp-
troller-General.
Only a few of the former councillor's documents have been preserved,
viz., lists of accounts of government revenues, goods in stock, etc.,
1792 (1 no.), a register of balance sheets 1795-1796 (1 no.), and inco-
ming letters from Bonaire and Aruba 1799-1800 (1 no.).
The journals of day to day transactions of the office of the Councillor
-Comptroller-General (Raad contrarolleur-generaal) have been preserved
for the period 1816-1827 (10 nos.). Also incoming government circulars
from 1819 (33 nos.); registers of outgoing letters (7 nos.) and General
office ledgers (12 nos.), both series since 1816; taxation registers for the
Collector-General from 1820 (3 nos.), idem for accountable officers
from 1819 (6 nos.); registers of capitation and family-taxes, 1820, 1823
and 1827, listed topographically (10 nos.); idem for the store keeper,
1819-1821 (1 no.); several series of registration books 1816-1828
(34 nos.) among others concerning capitation and family tax, tunnage
and import duties, pay rolls of civil servants 1816-1825 (6 nos. partly
with indices), transcript cash-books 1816-1825 (2 nos.), excise accounts
1816-1828 (1 no.), accounts of tonnages of foreign ships 1820-1821
(1 no.); a register of patent licences issued; a current account of the
Commander of Bonaire and of the tax collector at Aruba, 1818-1821
(I no.); a book of accounts from Aruba, 1821-1829 (1 no.). *
Documents preserved relating to the office of the Collector-General
(ontvanger-generaal), referred to after 1821 as the Collector-in-Chief,
are: a consumption tax ledger 1818-1823 (with index), cash-books
1820-1822 (2 nos.), a register of taxes on houses and furniture 1828



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


(1 no.), a journal of taxes received on horses, vehicles, ferries and tilt-
boats, and water-canoes 1820 (1 no.): a register of revenues for colla-
teral inheritance 1816-1830 (1 no.), clearing journals 1818-1826 (5 nos.),
a current account for import and export duties 1822-1827 (1 no.), a
list of recognizances received for exported good 1823-1826 (1 no.);
weighhouse records of incoming goods 1816-1826 (2 nos.), and a journal
of legal fees received 1825-1826 (1 no.).
The Civil Servants' Pensions Fund (pensioenfonds voor amnbtenaren,
was founded in 1818. Proceedings of meetings of the administrative
council with appendices are extant for the period 1819-1827 (9 nos.),
as well as a journal, 1819-1827, and ledgers, 1819-1826 (2 nos.).
A separate functionary was installed in 1762 as auction master (vtn-
dumeester), from whose office auction books have been preserved from
1779 (18 nos.).
A separate office was set up for stamp duty receipts (onivangst der
zrgelrechten), the journals of which are extant for the period 1809-1816
(5 nos.).

The papers of the military commander (militaire commandant) contain
only incoming reports for 1805 (inventory in report of General State
archives for 1924, p. 138; 1 no.).

The store-keeper (magazijnmeester) appointed in 1816. kept registers
of goods received and distributed and of victuals; two of these are pre-
served covering the years 1822-1828, also a register of officers' rations
for 1823-1828 (inventory in report for 1924, p. 138. and manuscript
supplement, 2 nos.).

In the Civic Guard (schutterij) archives (inventory manuscript sup-
plement, 4 nos.) we find the commander's incoming and outgoing papers,
1821-1824 (2 nos. with tables), a register of regulations and orders for
the Citizen's Militia and the Civic Guard, 1816-1823 (1 no.) and a pu-
nishment book relating to non-commissioned officers, corporals and
other ranks, 1823-1825 (1 no. with alphabetical index of names).

In 1828 a new constitutional regulation for the Netherlands
Possessions was promulgated, which provided as mentioned
above a central administration covering all the possessions
in the West-Indies. The supreme authority in Curacao, under the
Governor-General, was vested in a Director, assisted by a Po-
litical Council. In 1833 the title of Director (directeur) was changed
into that of Commander (gezaghebber) and the Political Council
(Raad van Politie) was succeeded by a Colonial Council (Koloni-
ale Raad). The dependant islands were administered by a Com-
mander subordinate to the Commander of Curacao.
The office of the Governor-General established in 1828 was
repealed in 1845, so that from then on there was a direct relation-
ship between the gezaghebber of Curacao and dependencies and the



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


Ministry of the Colonies. The gezaghebber's administration covered
not only Curagao, Aruba and Bonaire but also St. Eustatius,
Saba and the Netherlands part on St. Martin. The new function-
ary assumed office on July 19, 1845.
The government archives for this period, 1828-1845, are listed in a
manuscript inventory only.
The main series of the Archives of the Director (direc-
teur) or Commander (gezaghebber) and the Secretary of
t h e Co o n y (holoniale secretaries) (378 nos.) are the Director's journal
for the said period, with appendices, 1819-1839 (30 nos.); incoming in-
ternal civilian letters (19 nos.) with 3 nos. of alphabetical repertories for
the period 1824-1841; incoming military letters (18 nos.); letters from the
naval authorities, 1827-1840 (14 nos.); idem from the Civic Guards and
Reserve, 1828-1839 (12 nos. with repertory, I no.); letters from Bonaire
and Aruba, 1828-1845 (18 nos., with 1 volume of repertory covering the
period 1824-1842); incoming letters from abroad 1828-1829 (2 nos.)
with repertory for the period 1834-1840 (1 no.). Further a general
repertory of the incoming letters between 1827 and 1846 (6 nos.).
Although the letters received from the Netherlands are missing, a
chronological repertory of them is extant for the period 1824-1836.
Moreover, a series of petitions with appendices, 1828-1845 (21 nos.);
requests for export permits for slaves, 1834-1846 (6 nos.); requests for
the inhumation of corpses 1828-1847 (4 nos, partly with indices); for
marriages without charge 1835-1840 (1 no.). A repertory of the requests
in general covers the period 1824-1833 only.
Also present are weekly reports from Dutch men of war, 1828-1834
(1 no.); the pilot's reports on incoming and outgoing ships 1828-1836
(1 no.), reports of the police commissioner on prisoners 1829-1836
(1 no.), reports from the Commander of the Engineers on the condition
of government buildings 1825-1838 (1 no.), written reports from various
officials on their inspection of imported victuals 1828-1840 (1 no.
with table); rolls of the population of Curagao compiled by wardmasters,
1838-1845 (1 no.).
The journals of the Commanders of Bonaire and Aruba are extant
for the periods 1827-1837 and 1827-1845respectively (4 nos. and 12 nos.).
Government and Garrison Orders have been preserved for the period
1822-1834 (2 nos.), a register of letters to the mother country, 1826-1844
(1 no. with table); government circulars for the whole period (71 nos.,
with tables); registers of outgoing internal letters 1827-1845 (8 nos.)
and letters to military authorities 1823-1839 (3 nos.).
There is an alphabetical index to the military correspondence for the
period 1834-1840 (1 no.).
Other outgoing papers contain letters concerning fortification, 1826-
1833 (1 no.); letters to naval authorities 1827-1843 (2 nos. with alpha-
betical index 1834-1840), letters to the commanders and other officials
on Bonaire and Aruba 1816-1843 (5 nos.), outgoing letters to addresses
abroad 1825-1840 (2 nos.), letters to captains of packet-ships 1827-
1832 (1 no.), to trade commissioners, consuls and the representatives of
various countries 1824-1843 (2 nos. with tables), letters to the store
keeper 1827-1843 (1 no.; the index covering the period 1827-1841).


















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


Moreover, notifications from private persons concerning manumis-
sions of slaves have been preserved, 1828-1832 (2nos. with tables);
instruments of oaths taken before the Director of the colony, 1832-
1834 (3 nos.); a register of certificates issued between 1824 and 1836
(1 no.); letters of manumission with appendant documents, 1828-1836
(8 nos. with alphabetical index); instruments of security for obtaining
letters of manumission, 1834-1839 (1 no.); a register (with notes) of
letters received in the colony, 1832-1837 (1 no.), lists of persons arriving
and departing, 1821-1842 (4 nos.); registers of passports issued, 1833-
1844 (2 nos.); contracts for the hiring of government slaves by private
persons, 1839-1840 (1 no.); a list of slave transfers, 1840-1842 (1 no.);
regulations, instructions and notifications, 1794-1846 ( 6 nos., partly
with index).
Manuscript and printed publications covering the whole period have
been preserved in a series of 37 nos. with tables.
Among the documents concerning special subjects relative to either
Curagao, Bonaire and Aruba in general, or to one of these islands in
particular, are an instruction issued to the supervisor of the gold mining
on Aruba, circa 1827; papers concerning the administration of church
and poor relief funds of the Protestant Church on Curacao, 1826, and a
register, with annotations, on the Indians of the so-called Wild Coast,
who were living on Aruba in 1827; also financial documents concerning
the islands; papers relating to civil servants; idem on the cultivation of
cochineal imported from Cadix and on the import of sheep to improve
the breed, 1837-1838; lists of foreigners present on the island, 1834-1836,
a list of plantations (c. 1840), etc.
For Aruba a list of persons having lands under cultivation, with
indication of the area cultivated in 1839, has been preserved.
Among the papers dealt with by the secretary of the colony we may
mention a register of outgoing letters, 1831-1840 (2 nos.), and an alpha-
betical repertory covering his correspondence, 1831-1840 (1 no., with
alphabetical index).

The Political Council (Raad van Politie) was suspended when another
constitutional regulation came into force. Its archives contain minutes
and decisions with appendices, 1828-1834 (10 nos., with tables); in-
coming papers, 1828-1834 (6 nos., with tables); a register of outgoing
letters, 1828-1833 (1 no.); sales contracts made before the Council,
1834 (1 no., with index); papers concerning appeals heard by the
Council in 1832 (1 no.).
The archives contain draft proceedings of the Colonial Council
(Koloniale Raad), which succeeded the Political Council in 1833 (12 nos.;
tables for the period 1834-1835 only).

The Court of Civil and Criminal Justice (Raad van civiele en oriminale
Justitie) administered the law. This Court was replaced by the Bench
for the Colony of Curagao and Dependent Islands (Rechtbank der kolonie
Curofao en onderhorige ailanden) in accordance with the constitutional
regulation of 1833. The Court's (later Bench's) archives contain minutes
of meetings with appendices, 1828-1845 (18 nos., with tables); petitions
received with the decisions thereupon, 1828-1845 (17 nos., with tables);
West-Indisabe Gids XXXV 2



















18 M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ

registers of outgoing letters, 1828-1835 (1 no.); sentences of the Court
(Bench), 1828-1845 (26 nos., with tables). The Bench recorded sentences
in civil and in criminal cases separately. In addition, case papers con-
cerning civil and criminal cases are present for the period 1828-1845
(32 nos.). The Commissioned Councillors or Roll Commissioners (Raden
Commissarissen of Commissarissen ter role) of the Court of Justice kept
their own records, of which those for the period 1828-1845 still exist
(17 nos.); also a register of sentences (3 nos. with tables); papers used by
the Roll Commissioners, 1828-1845 (18 nos.); statements made and oaths
taken, 1828-1844(10 nos. with tables); deeds of appeal 1821-1832 (1 no.);
a roll of appeals, 1831-1832 (1 no.); press notices regarding inheritances
etc., 1828-1844 (6 nos., those for the period 1832-1836 with tables.)
The fiscal office had been suspended in 1828. The police commissioner
was charged with the function of public prosecutor and in 1834 he was
replaced by a King's proctor. The archives contain all these officials'
journals from 1829 to 1835 (9 nos.); also the documents received by the
councillor-fiscal, later called the public prosecutor, 1828-1845 (36 nos.,
partly with tables); registers of outgoing letters, 1828-1845 (13 nos.);
registers of remonstrances preferred by the public prosecutors, 1830-
1835 (7 nos.); a register of judicial expenses 1822-1830 (1 no.); muster-
rolls of ship's crews, 1826-1844 (10 nos. mostly with alphabetical indices);
transcript reports of the councillor-fiscal and his successors concerning
prisoners, 1822-1836 (3 nos.); a current account kept between the Coun-
cillor-fiscal and the Police Commissioner on the one hand and the Collect-
or on the other, 1822-1828 (1 no.); a register of funds received and de-
posited by the Clerk to the Court on behalf of the "Lazarus Fund",
1834-1839 (3 nos.); summonses of various judicial courts, 1824-1829;
testimonies of witnesses, 1833-1836, etc.

The Commission of Puny Affairs (College van kleine
zaken), which administered justice in all cases involving amounts up to
150 guilders without practioners' assistance, functioned till 1833. In
this year such affairs were brought under the jurisdiction of three mem-
bers of the Bench, called Commissioners for Puny Affairs.
Their archives (45 nos.) contain draft proceedings with appendices
(17 nos.); sentences (9 nos. with tables); documents used by the com-
missioners (16 nos.), lists of cases brought before them, 1829-1833 (2 nos.).

The Board of Commerce and Shipping (College voor
commerce en zeevaart) adjudicated all cases which in the Netherlands
were referred to the Commercial Courts. In cases involving more than
300 guilders appeals were heard by the Political Council. In 1834 the
Board of Commerce and Shipping was abolished and the cases it had
dealt with were henceforth decided by the Colonial Council. The archives
contain 15 numbers in all, 6 comprising minutes with appendices, 2,
registers of sentences from 1828 to 1833, with tables, and 7, papers used
by the Board.

In 1828 the administration of financial affairs
(verschillende financidle ambtenaren) was put in the hands of a Comptrol-
ler, his title being altered in 1833 to that of Administrator. The archives



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


(158 nos.), which are divided into five sections, viz., those of the Comp-
troller (Administrator), of the Collector, the Comptroller's subordinated,
of the administration of the Civil Servant's Pensions Fund of the Auction-
eer and the pilotage records contain the following documents:
Comptroller (controleur or administrateur)'s documents: journals of
official business, 1828-37, 1839 (10 nos.); registers of outgoing letters
(13 nos.); receipts and expenditures cash book, 1828-1833 (1 no.);
bookkeeper-auditor's journal of receipts and expenditures, 1830-1831
(1 no.); general office ledgers (18 nos.); registers containing statements
of receipts and expenditures, 1833-1845, (8 nos.); idem regarding
orders to pay (10 nos.); idem regarding property tax paid, 1831-1844
(6 nos.); registers of assessments of property tax, 1827-1844 (21 nos.);
list of creditors, 1828-1840 (2 nos.); invoice books, 1836-1845 (2 nos.);
register of expenditure according to the budget, 1834-1851 (3 nos.),
one of these numbers (1834-1837) contains lists covering the period
1823-1830 of deceased persons, grouped according to religious denomi-
nation, in connection with their estates; lists of salaries, pensions and
gratuities paid out to civil servants, 1826-1845 (9 nos.); reserve cash
books, 1826-1841 (2 nos.); cash accounts, 1837-1844 (1 no.); contracts
regarding various deliveries, 1825-1834 (2 nos.); budget statements for
Curagao and dependent islands for the period 1828-1836 and 1844,
with relevant papers (1 no. with table); lists of daily wages, accounts for
materials, etc., for the maintenance of Government buildings, 1827-
1836, 1844 (1 no.); monthly statements of finances and of accounts
chargeable to the Government, 1835 (1 no.); register of the value of
imported or confiscated goods, 1828 (1 no.).
The records of the Collector (ontvanger) comprise: tax registers,
1827-1842 (4 nos.); Chief Collector's registration books, 1828-1845,
(13 nos. partly with tables of contents); papers concerning collection
of taxes by legal action, 1828-1832 (1 no.).
The records of the Civil Servants Pensions Fund (pensioenfonds van
amblenaren) contain: minutes of the meetings of the Board of Admin-
istration, with appendices, 1828-1845 (11 nos.); incoming documents,
1843-1845 (1 no.); register of outgoing letters to the Head Adminis-
trative Office for Pensions at the Hague and to officials on Curacao
and dependent islands, 1819-1838 (1 no.); Pensions Fund Ledger, 1827-
1834 (1 no.).
The auction master (vendumeester)'s records contain the auction
books, 1827-1844 (11 nos.) with alphabetical indices. The Pilotage
(loodswezen) records contain a pilot's receipts and expenditures cash
book, 1828-1838 (1 no.).
Some financial documents are to be found in the records of the military
commander (militaire commandant; 3 nos.). These include statements of
food supplies received and used in the military hospital, 1837 (1 no.);
statement of artillery material received and issued for the forts, 1831,
1836-1837; pay lists of men employed by the artillery in Curacao, 1829
(1 no.).
In the storekeeper's records (magazijnmeester; 5 nos.) a tax register
is to be found, 1821-1830 (2 nos.); also invoices for foodstuffs, etc.,



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


received in Curagao from the Netherlands, 1816-1828; invoices for
military and other goods delivered from Surinam, with appendices,
1830-1837 (1 no.); statement of goods in stock and goods issued from the
garrison's clothing store, 1837-1838 (1 no.).

The records of the Civic Guard (schutterij) and the Reserve (land-
storm; 40 nos.) divided into two sections, viz., those of the Commander
of the Civic Guard and those of the Commander of the Reserve, contain,
in the first section, documents received by the Commander, 1825-1845
(5 nos.), ith tables; register of the Commander's outgoing letters, 1825-
1836 (1 no.) with table; battalion orders, 1821-1845 (7 nos.) partly with
tables of contents; statements of the strength of the Civic Guard and Re-
serve, 1821-1845 (4 nos.); punishment roll for non-commissioned officers
and corporals of the Civic Guard, 1835-1838 (1 no.); guard duty rosters
of the Civic Guard, 1835-1845 (11 nos.); register of fines collected from
officers, non-commissioned officers and other ranks of the Civic Guard,
1821-1830 (1 no.); statement of the clothing and weapons of the Civic
Guard and Reserve, 1837-1838 (1 no.). The records of the Commander
of the Reserve include papers received by the Commander from the
Governor (Director) of Curagao, 1822-1845 (1 no.); other documents
received, 1827-1838 (3 nos.); outgoing orders and letters from the Com-
mander, 1825-1838 (2 nos.); statements of the strength of the Reserve,
1839-1841 (3 nos.).

By the Constitutional Regulation of 1828 the administration of local
affairs had been put in the hands of a Municipal Council. In 1832 the
administrative system of Curacao was simplified, the activities of the
municipal administration being transferred to the Political Council.
The archives of the municipal administration
(gemeentebestuur 42 nos.) including the old ecclesiastical and civil
registration (Burgerlijke stand) records had to be transferred to the Go-
vernment Secretariat, while the financial administration now came under
the bookkeeper-auditor.
As regards the municipal administration the following documents have
been preserved: draft proceedings of meetings, 1829-1833 (5 nos.);
government notifications received, 1828 and 1831 (2 nos.); papers
received from the Colonial Director, 1829-1833 (5 nos.); reports, etc.,
received from various bodies and officials, 1828-1832 (4 nos.); reports
from the Orphans' Trustees submitted to the municipal government,
1832-1833 (1 no.); petitions received, 1828 (1 no.) with table; repertory
appertaining to incoming documents, 1828-1832 (1 no.); register of the
outgoing letters of the Chairman of the Municipal Council, 1828-1833
(2 nos.); alphabetical repertory of the latter's correspondence, 1828-
1832 (1 no.); official reports of cash verifications and audit of the ad-
ministration of accountable institutes and officials, 1828-1833 (3 nos.);
accounts of receipts and expenditures of the Protestant Church and
of the Orphans', Ownerless and Insolvent Estate Court for the years
1828-1829, with appendices (1 no.); accounts of receipts and expendi-
tures of church and other organizations, 1829-1832 (2 nos.); budget
estimates and accounts of receipts and expenditures of the municipal
administration, 1829-1832 (1 no.); papers concerning the municipal



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


budget for the years 1829-1832 (1 no.); notifications received by offi-
cials of the Civil Registration Office, 1831-1832 (1 no.); notifications
from various authorities received by the secretary and collector of the
municipal administration, 1831-1832 (1 no.); memorandum books of the
municipal collector, 1830-1833 (2 nos.); journals of the Police Com-
missioner, 1827-1834 (8 nos.).
The inventory of the Orphans' and Estate Court (Wees-
en Boedelkamer) 1709-1845 (1876), has been published as far as the
year 1828 in the State Archives Report, 1920, p. 673-677 (78 nos.).
For the period 1828-1876 a manuscript inventory only exists (101 nos.).
No archival remains exist covering the administration carried on by
the Orphans' Trustees during the 17th century. The oldest ledger preser-
ved commences in 1709.
In the 18th century the administration of the Orphans' Court was
put in the hands of two Orphans' Trustees, who also had to take charge
of ownerless estate. In accordance with the Constitutional Regulation of
1815 an Orphans' Ownerless and Insolvent Estate office was set up on
Curacao. In 1870 this Office was abolished once the estates concerned
had been dealt with. A separate administration was set up for the man-
agement of the private funds and the guarantee capital, now separate
from the Orphans' Court. The management of these funds fell to the
Mortgage Bank of Cura9ao. In 1876 the Orphans' Court and the Mort-
gage Bank were both dissolved in their entirety, while the funds not
received before Nov. 1. 1876 were booked in the administration to the
names of the parties entitled or to the names to which they had been
booked by the Mortgage Bank of Curagao, founded in 1875; meanwhile
the records were deposited with the Government Secretariat.
The relevant archives contain: proceedings of the Board of the
Orphans' Court, with appendices, 1817-1870 (50 numbers), of which
those subsequent to 1828 are in badly damaged condition; registers of
outgoing letters from the Orphans' Trustees or from the secretary of the
Orphans' and Ownerless Estate Court, 1771-1870 (10 nos.), damaged
after 1817; journals, 1710-1876 (16 nos.); ledgers, 1709-1876 (17 nos.)
with alphabetical name-tabs; cash books 1777-1874 (20 nos.); cash
account books, 1770-1840 (8 nos.); memoranda regarding estate, 1773-
1845 (7 nos.), with alphabetical name-tabs as from 1777; estate accounts
books, 1769-1869 (7 nos., as from 1777 with alphabetical name-tabs);
estate accounts with appendices, 1787-1869 (45 nos.); accounts book
regarding management of houses, 1774-1783 (1 no.); monthly lists of
receipts and expenditures, 1833-1845 (1 no.); statement and accounts
book of administered capital due to creditors, 1821-1845 (1 no.); a
statement of account based on the ledger for the years 1857-1869 (1 no.);
alphabetical lists of names regarding payments of interest on outstanding
capital, 1858-1875 (1 no.); lists of unidentified estates, referred to the
Orphans' Court, 1850-1869 (1 no.); lists of donations received in aid of
the hospital and mental asylum, with notes regarding patients, 1831-
1838 (1 no.); list of resolutions of the Political Council, in 1833 still in
force since 1828 (1 no.).
An inventory of the Secretarial and Notarial Proto-
col s (Secretariele en notariile protocollen), 1708-1845, exists up to



















22 M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ

1828, printed in the 1920 Report, p. 655-673 and the 1924 Report, p. 135
(458 nos.). An MS inventory only exists for the period after 1828(126
nos.).
These protocols represent a group of public deeds executed by two
councillors, the Director (Governor), or an official functioning as a
notary. The first kind are referred to as secretarial deeds, the second as
notarial deeds. Secretarial deeds executed by Councillors were deeds of
conveyance and mortgage regarding real estate, and marriage banns and
licences. The deeds were prepared by the Clerk to the Director and Coun-
cil.
In 1816 the Political Council became responsible for attesting the
execution of mortgage deeds and deeds of conveyance regarding real
estate. The secretaries were authorized to draw up notarial deeds, though
a sworn clerk of the secretariat could deputize for them. The tables of
the secretaries' protocols are arranged according to the different sorts of
deeds in alphabetic order. Secretarial and notarial protocols have been
preserved as from 1708. In the early years only fragments remain, but
the series is consecutive after 1730 and is supplied with tables as from
1780, the tables for that year, however, being incomplete.
The mortgage deeds form a separate series starting in 1721, with tables
from 1770.

Of the old records of the Registrar's Office (Re-
troacta van de Burgerlijhe Stand), an Inventory (34 nos.) has been pu-
blished in the 1920 Report, p. 684-685.
They include: deeds relating to notices of intended marriage, 1807-
1816 (8 nos.), with tables; baptismal registers of the Dutch Reformed
Church, 1727-1820 (5 nos.); the banns and marriage registers of the
aforementioned Church, 1714-1822 (7 nos.); a baptismal register of the
Lutheran Church, 1757-1825 (1 no.); baptismal registers of the Roman
Catholic Church, 1768-1819 (9 nos.). All the above books show fairly
considerable gaps. Also present are: lists of births among Portuguese
Jews with notes of their decease, 1722-1831 (1 no.) and a journal of
receipt of church burial dues, etc., 1769-1831 (3 nos.) with alphabetical
name-tabs.

An MS inventory of the records of the Mortgage Bank of Curagao
(hypotheekbank van Curapao), mentioned above in connection with
the Orphans' and Estate Court, is present (22 nos.).
In 1875 the management of this bank was taken over by the Curagao
Mortgage Bank Ltd., which was founded in the same year. The inventory
contains minutes of meetings of the Board of Directors, with appendices,
1870-1875 (6 nos.); registers of outgoing letters 1870-1876 (2 nos., very
badly damaged), letters received by the Liquidator of the Mortgage
Bank of Curacao, 1876 (1 no.); journals, 1871-1876 (4 nos.); cash books,
1870-1876 (4 nos.); balance-account, 1870-1875 (1 no.); register of mort-
gage sums of the Orphans' and Estate Court and, from 1871, of the
Mortgage Bank of Curavao, 1863-1875 (1 no.); expenses book of the
Orphans' Court Administration, subsequently of the Mortgage Bank
of Curacao, 1859-1876 (1 no.); certificates of discharge in favour of the
administrators of the liquidated Mortgage Bank of Curagao in respect of



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


claims taken over by the new Curagao Mortgage Bank Ltd., 1876 (1 no.);
records of the transfer of moneys, documents and goods by the Board
of the liquidated Mortgage Bank of Curagao to the Curacao Mortgage
Bank Ltd., 1876-1877 (1 no.).

The islands of BONAIRE and ARUBA were subordinate to the
Director of Curaqao; the archives, however, were kept separately
from 1816 onward, those relating to these islands prior to this
date being included in the Curacao archives.
Of the Bonaire archives, an inventory of which, 1816-1828,
has been published in the 1920 Report, p. 685 (2nos.) plus a supplement-
ary inventory (1 no.), only the journals of the Commander, 1816-1826,
1827-1828, and of the Deputy Commander, 1828, have been preserved
(3 nos.).
The archives of the Commander of Bonaire,
1827-1845, have a MS inventory (22 nos.). They include: the journals,
1829-1843 (8 nos.); decisions received from the Director (later Comman-
der) of Curagao and dependent islands, 1830-1845 (7 nos.); letters re-
ceived 1837-1838 (1 no.); and registers of outgoing letters from the
Commander, 1827-1845 (6 nos.).

The inventory of the archives o A r uba 1816-1845 (23 nos.)
has been published in the Report for 1920, p. 685-687, and in MS form
(61 nos.).
Documents present are: the Commander's journals, 1821-1848 (11
nos.); government notifications received by the Commander, 1816-
1826 (3 nos.) with tables; papers received by the Commander from the
Director (later Commander) at Curagao, 1830-1845 (7 nos.) with tables;
missives and papers received by the Commander, 1818-1839 (4 nos.);
register of the Commander's outgoing letters, 1818-1848 (6 nos.);
proceedings of the Magistrate's (Justice of the Peace) Court, 1824-1827,
1838-1844 (2 nos.); protocols of secretarial deeds (deeds of conveyance
for real estate) 1816-1848 (8 nos.) with tables; idem for notarial deeds,
1816-1845 (20 nos.) with tables; mortgage deeds, 1816-1847 (6 nos.)
with tables; journal of receipts and expenditures, 1842-1844 (1 no.);
registration book regarding financial affairs maintained at the colonial
bureau, 1843-1846 (1 no.); "De Curagaosche Courant" (The Curagao
News), 1818-1846 (15 nos.).

The archives of the islands of ST. EUSTATIUS, ST. MARTIN and
SABA were also transferred to the Netherlands by the Royal
Decrees of Dec. 22, 1915, July 7, 1919 and May 12, 1930. Up to
1828 the governments of S Martin and Saba were subordinate
to that of St. Eustatius except for the period 1802-1816. In
1802 the constitutional bond uniting St. Eustatius with the other
two islands was severed, the government of Saba being subordi-
nate to that of St. Martin from 1802 until 1816. A large part of the
archives has been lost.



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


Of the St. Eustatius archives only those subsequent
to 1781 have been preserved. On occupyirg the island in that
year, the English destroyed the government archives, the eccle-
siastical archives only having been saved. After takirg S'. Martin
in 1810, the English likewise destroyed a part of the secretariat
papers, while more papers were lost in a hurricane in 1819.
The ancient ecclesiastical registers are also missing from the old
Civil Registration archives. They were deposited with members
of the clergy and were lost during a hurricane in 1792. On both
St. Martin and Saba authority resided in a vice-commander
responsible to the government on St. Eustatius.

As regards the government archives of St. Eustatius the inventory
of the archives of the Governor (Gouverneur; after 1795
the Captain-Commander and in 1801 the Commander) and C o u n c i1-
Slors (Raden), 1781-1802, has been published in the Report for 1924,
p. 99-103 (35 nos.)(with a MS supplement (1 no.).
The papers preserved are: proceedings of the meetings of the Governor
(Captain-Commander, Commander) and Councillors, 1785-1787, 1790-
1802 (10 nos.); petitions received and the decisions thereupon, 1782-1802
(13 nos.); documents received, 1783-1796 (1 no.); register of notifi-
cations, 1785-1802 (3 nos.); civil court rolls, 1790-1792 (1 no.); civil
sentences, 1790-1797 (1 no.); fiscal roll, 1792-1793 (1 no.); judicial
documents, 1786-1794 (2non,l; rp,- iwa- t ~uau onses, 1782-1791
(t nos.); register of verdicts, 1785-1792 (1 no.).

The inventory of the archives of the Governor, Poli-
tical Council and the Court of Justice 1802-1828
(1835) has been published in the Report for 1924, p. 103-108 (86 nos.),
with a MS supplementary inventory (5 nos.).
The governor (gouverneur)'s archives include letters received from
the Colonial Office, 1815-1828 (9 nos.); letters received from the author-
ities on St. Eustatius, 1816-1828 (1835) (1 no.); petitions received
with the decisions thereupon, 1817-1828 (2 nos.); letters received from
the military authorities, 1828-1832 (1 no.); letters received from the
accountant-general, 1818-1828 (1 no.); letters received from St. Martin,
1816-1828 (1835) (3 nos.); journals of the Commander of St. Martin and
Saba, after 1821 of the President of the Political Council of St. Martin,
1821-1826 (2 nos.); proceedings of the Political Council of St. Martin,
1817-1826 (1 no,); letters received from the Juridical Council of St. Mar-
tin, 1821-1827 (1 no.); the proceedings of this Council, 1824-1826 (1 no.);
documents received from St. Martin, 1816-1827 (1 no.); letters received
from the Vice-Commander of Saba, 1816-1828 (1835) (1 no.); letters
received from the Governor General (Governor) of Cura9ao, 1818-1828
(1835) (1 no.); letters received from the Governor of Surinam, 1822-1826
(1 no.); letters from authorities in other countries, 1817-1828 (1834)
(I no.); register of outgoing letters addressed to the Colonial Office,
1815-1828 (3 nos.); register of outgoing advice notes relating to bills of
exchange despatched to the Colonial Office, 1817-1828 (1 no.); idem to



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


various authorities in the West Indian Colonies etc., 1824-1828 (3 nos.);
register of letters despatched to military authorities, 1818-1825 (1 no.);
idem to the accountant-general, 1817-1821 (1 no.); idem to St. Martin,
1817-1828 (1 no.); regulations and instructions, 1817-1826 (2nos.).

The archives of the Political Council (Raadvan Politic) and the Juridic-
al Council (Raad van Justitie) contain proceedings of the meetings of
the Governor (Commander) and Councillors of the Political Council,
1802-1829 (1832) (3 nos.); decisions on petitions, 1803-1816 (1 no.);
petitions received by the Political Council and the Juridical Council
with connected documents, 1803-1829 (1832) (4 nos.); registers of
notifications, 1802-1817 (2 nos.); proceedings of the Juridical Council,
1802-1803 (1 no.); civil court roll, 1803-1816 (1 no.); fiscal roll, 1803-
1816 (1 no.); Juridical Council proceedings with court rolls, 1816-1829
(14 nos.); letters received by the Juridical Council, 1818-1829 (1833)
(I no.); register of summonses 1803-1829 (1831) (14 nos.); register of
summonses and remains, 1803-1829 (1832) (4 nos.); register of verdicts,
1803-1829 (3 nos.).
Therecords of the Accountant-General and other
accountable officers 1792-1828 (1851) are published in the
1924 Report, p. 112-114 (30 nos.).
These contain the accountant-general (boekhouder-generaal)'s ledgers
1818-1828 (6 nos.); general tax registers, 1818-1828 (3 nos.); register
of receipts issued, 1828-1831 (1 no.); register of orders to pay, 1818-
1826 (1 no.); reserve cash books, 1816-1828 (2 nos.).
The only document of the Collector-General (ontvanger-generaal)
present in these archives is a cash book, 1819-1830 (1 no.).
Papers of the Civil Servants' Pensions Fund's Administrative Council
(Raad van administrative van het pensioenfonds voor amblenaren) preserved
contain: proceedings of the meetings, 1819-1848 (1 no.); letters received
from the Colonial Office, etc., 1820-1829 (1 no.), with table; letters
received, 1822-1833 (1 no.) with table; register of outgoing papers,
1819-1841 (2 nos.); ledger, 1819-1851 (1 no.).
Auction Master (vendu-meester)'s papers present are: journals, 1794-
1828 (8 nos.). Besides this, another journal, of the collector of import
and export duties (ontvanger der inkomende en uitgaande rechten), has
been preserved covering the period 1792-1797 (1 no.).
Among the deposited papers (gedeponeerde stukken) must be reckoned
printed documents regarding military affairs and issued from the War
Office, 1815-1817 (4 nos.); a book of minutes belonging to the English
Church on St. Eustatius, 1752-1790 (1 no.); and papers originating from
the firm of Anthony Beaujon and Sons on St. Eustatius, 1780-1787 (1 no.)

In 1828, by decision of the Commissioner-General for the West-
Indian Possessions, a Commander of St. Eustatius and Saba
was appointed, subordinate to the Governor-General, to replace
the former Governor of St. Eustatius, St. Martin and Saba. St.
Martin was no longer a dependency of St. Eustatius but subordinate
only to the General Government of the West Indies. The admini-



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


station of local affairs was entrusted to a Municipal Council. In
1833 the Commander of St. Eustatius was assisted by a Colonial
Council which replaced the Municipal Council. The Commander
of St. Eustatius exercised authority over the dependent island
of Saba via the intermediary of a Vice Commander.

Only MS inventories are present covering the government
arc h i v e s for the period 1828-1845.
The archives of the Commander, 1828-1845 (1846) (27 nos.) contain
journals of the Commander (Commandeur), after 1833, of the Gezagheb-
ber, 1828-1839 (4 nos.); the journal of the Vice-President of the Political
Council, ad interim Commander, 1828 (1 no.); documents received
from the Governor-General, 1828-1845 (10 nos.); documents received
from the Military Office of the Governor-General, 1828-1836 (2 nos.);
documents received from various bodies and authorities, 1828-1835
(1 no.); financial documents received from the bookkeeper, store-
keeper and other functionaries, 1828-1833 (1 no.); papers received
from private individuals, 1828-1835 (1 no.); list of documents received
1836-1838 (1 no.); repertory of outgoing documents 1836-1841 (2 nos.);
register of publications, notifications, 1828-1835 (1 no.); letters of
manumission 1836-1846, (1 no.); notices regarding slaves issued by the
secretary of the colony, 1843-1846 (1 no.).

No documents of the Municipal Council (gemeenteraad), known after
1833 as the Colonial Council (koloniale raad), have been transferred to
the Netherlands.

Papers belonging to the archives of the Court of Civil and Criminal
Justice (Raad van civiele en criminele Justitie), known subsequent to
1834 as the Bench (rechbank; 3 nos.) contain: documents received,
1828-1834 (1 no.); register of verdicts, 1830 (1 no.); case papers, 1833-
1845 (1 no.).

All civil cases involving not more than 150 guilders were decided by
the Commission (from 1833 on, the Commissioners) for Puny Affairs
(College, from 1833 commissarissen, tot de Kleine Zaken. The proceedings
of the meetings of the commission are present for the period 1829-1831
(1 no.).

The records of the Accountant-General (boekhouder-generaal) (from
1833 on, the Financial Administrator (administrateur der Financidn),
also those of the Colonial Collector and other accountable officials (kolo-
miale onivanger en andere complabele ambtenaren), 1828-1845 (1852)
(24 nos.), include a register of outgoing letters, 1828-1852 (1 no.); a
general ledger, 1829-1839 (4 nos.), partly with indices; the Collector's
General Office cash book, 1834 (1 no.); receipted orders to pay, 1828-
1845 (18 nos.).

The records of the Storekeeper (magazijnmeester) 1829 (2 nos.) contain
a General Store stock book. 1829.


















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


The Constitutional Regulation of 1815 set up an Orphans' and Owner-
less Estate Court (Wees- en onbeheerde boedelkamer) for St. Eustatius
(inventory in the 1924 Report, p. 112, 5 nos.), which Court continued
unchanged by the Constitutional Regulation of 1828. No papers relating
to this later period have been transferred to the Netherlands. The docu-
ments present are: proceedings of the Court, 1816-1832, with appendices
1816-1828 (4 nos.); register of estate accounts, 1819-1832 (1 no.).
The inventory of the secretarial and notarial protocols (scabinals
of secretariele protocollen), 1781-1829 (1869) has been published in the
1924 Report, p. 109-111 (84 nos.) with a supplementary MS inventory
(1 no.). Only one volume of estate inventories, 1829-1834, has been
transferred to the Netherlands for the period subsequent to 1828.
The secretarial protocols contain the deeds attested by the Governor.
These include instruments of conveyance and mortgage, ships' charters
and musterrolls. Notarial deeds were executed in the presence of the
secretary. Most of these protocols are supplied with tables.
The inventory of the old ecclesiastical and civil registration records
(retroacta van de Burgerlijke Stand) 1710-1817 has been published in the
1924 Report, p. 114 (14. nos,). It contains registers of (civil) marriage
banns, applications and weddings, 1787-1816 (4 nos.); idem for Jews,
1786-1796 (1 no.); register of deaths, 1793-1817 (1 no.); baptismal reg-
ister of the Dutch Reformed Church, 1709-1791 (4 nos.); registers of
banns and marriages of the Dutch Reformed Church, 1710-1791 (4 nos.).

During the 18th century the Vice-Commandership of SABA
was subordinate to the government established on St. Eustatius
After having been captured by the English, the island was re-
turned to the Netherlands in 1803. There were then a Vice-Com-
mander and Councillors on Saba who continued in office on the
orders of the Governor of St. Martin and Saba. The title of Vice-
Commander was changed to that of Vice-Governor. In 1810 the
island was taken by the English once again. Dutch authority
was re-established there in 1816. The Vice-Governor continued
in office as the Vice-Commander, subordinate to the Commander
of St. Martin and Saba. Appointments were made to the Political
and Juridical Council.
Appeals on sentences passed by this Council could be made to
the Juridical Council on St. Martin. In 1820 a change was made
in the constitutional relationship existing between Saba and the
command on St. Martin, whereby the Vice-Command on Saba
came directly under the supreme authority of the Governor of
St. Eustatius, St. Martin and Saba. The Government Settlement
of 1828 left Saba linked constitutionally to St. Eustatius.
The inventory of the S a b a archives 1780-1828 (1868) has been
published in the 1924 Report, p. 131-132 (5 nos.). It contains letters


















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


from St. Eustatius and St. Martin received by the Vice-Commander,
1818-1829 (1 no.); proceedings of the Political and Juridical Council,
1812-1828 (1868) (1 no.); register of deeds recorded by the secretary,
1825-1828 (1840) (1 no.); auction books, 1780-1828 (1855) (2 nos.).

After the conquest by the Commander of St. Eustatius of a
part of ST. MARTIN in 1703 the government of the island was
organized. The Commander of St. Eustatius appointed a Vice-
Commander on the island, which Vice-Commander was assisted
in the task of administration by a Council chosen from among the
island's inhabitants.
In 1719 a French Commander was permitted to enter the island
and took over the administration of the former French zone of the
island. The governor on St. Martin was referred to as the Vice-
Commander on St. Eustatius, but on St. Martin itself he took
the title of Commander.
In 1781 the island was captured by the English who evacuated
it once again during the same year. The French, who held it on
behalf of the States General, retained the former Commander as
Governor, and in 1784 they returned the island to the Dutch. In
1785 a new Vice-Commander was appointed whose title was
changed once again in 1786 to that of Commander.
In 1795 the Commander of St. Martin signed an agreement
with the French Commissioners on Guadeloupe whereby the
military command of the island was, among other things, to be
transferred to the French. The Commander and his Councillors
continued to exercise civil authority. In 1801 the island was
conquered by the British who handed over the administration
of the Dutch part of the island to the Dutch Government in 1802.
Of the St. Martin archives for the period 1729-1802 only
those of the Commander and Councillors (com-
mandeur en Raden) from 1729-1802 have been preserved, the in-
ventory of which has been published in the 1924 Report, p. 115-120
(58 nos.) with a supplementary MS (9 nos.). These archives contain the
proceedings (draft and copy) of the meetings and the court rolls of the
Commander (Governor) and Councillors, 1729-1801 (14 nos.); petition
rolls, 1793-1801 (2 nos.); petitions received with decisions thereupon,
1735-1800 (2nos.); papers received from the West India Company,
1751-1799 (2 nos.); idem from St. Eustatius, 1737-1798 (1 no.); idem
from the French zone of St. Martin, 1785-1797 (4 nos.); land survey
reports received by the Commander, 1738-1786 (1 no.); registers of
letters to the West India Company, 1778-1791 (1 no.); registers of letters
to St. Eustatius and St. Martin, 1742-1798 (6 nos.); papers concerning
relations between the Dutch and the French zones, 1734-1799 (3 nos.);
copies of instructions, 1778-1779 (1 no.); edicts, publications and notifi-

















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


cations, 1733-1801 (6 nos.); various inventories of documents concern-
ing St. Martin, 1770-1801 (5 nos.); ordinary and extraordinary court
rolls, 1790-1801 (4 nos.); fiscal roll, 1790-1800 (1 no.); cases papers,
civil and criminal, 1717-1801 (5 nos.); register of summonses and verdicts
etc., 1755-1799 (5 nos.).

When Dutch authority was re-established over the island of
St. Martin in 1802 the former constitutional relationship existing
between the island and St. Eustatius was brought to an end,
while Saba was made a dependency of St. Martin. In addition to
the Governor a Political Council was appointed which was rt fLr-
red to as the Juridical Council when it dealt with juridical matters
In 1810 the islands went over to the English and supreme author-
ity was then vested in a civil and military commander, who
functioned as acting Governor and administered the island with
the assistance of the Councillors. The Dutch administration was
restored in 1816, and a Constitutional Regulation came into force
covering St. Eustatius, St. Martin and Saba, whereby the Com-
mander of St. Martin and Saba was made subject to the orders
of the Governor of St. Eustatius. The Political Council and the
Juridical Council of St. Martin dealt with the affairs of Saba
also.
In 1820 the administration of St. Martin was again simplified
The island of Saba now came directly under the authority of
St. Eustatius. The government of St. Martin was headed by the
President of the Political Council on that island, acting under the
authority of the Governor of St. Eustatius.
The constitutional link uniting St. Martin with St. Eustatius
was severed in 1828, the government of the former being no longer
subordinate to that of St. Eustatius but to the General Govern-
ment seated in Surinam. For the rest, the existing government
structure on St. Martin continued in being.
The inventory of the archives of the Governor (Com-
mander) of St. Martin and Saba, the Political
Council and Juridical Council, 1802-1816,oftheCom-
mander of St. Martin and Saba, the Political Coun-
cil and Juridical Council, 1816-1821, of the President
of the Political Council and Juridical Council,
1821-1828, has been published in the 1924 Report, p. 120-125 (78 nos.),
with a MS inventory (35 nos.).
The archives of the Governor (Commander) and President of the
Political Council contain papers concerning the Governor's acceptance
of office in 1802 (1 no.); papers relating to the organization of the gov-
ernment on Saba, 1803 (1 no.); publications of the Civil and Military
Commander, 1815-1816 (1 no.); papers relating to the transfer of St.



















30 M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ

Martin to Dutch rule and the organization of the government on Saba,
1816 (1 no.); journals of the Commander of St. Martin and Saba and,
after 1821, those of the President of the Political Council of St. Martin,
1817-1827 (6 nos.); instructions, 1816 (1 no.); letters from the Colonial
Office, 1814-1828 (2 nos.); letters from St. Eustatius, 1816-1828
(2 nos.); incoming letters, reports, petitions, etc., from officials and pri-
vate individuals on St. Martin and elsewhere, 1816-1827 (12 nos.);
papers from Saba, 1817-1818 (l no.); letters from the government of the
French zone of St. Martin and from the governments of other foreign is-
lands (St. Bartholomew, St. Thomas, etc., 1816-1827 (1 no.); outgoing
letters to the Colonial Office, 1817, 1826 (2 nos.); idem to the Governor of
St. Eustatius, St. Martin and Saba, 1820 (1 no.); idem to various authori-
ties, bodies and others, 1820 (1 no.); idem to the Garrison Commander,
1820-1823 (1 no.); rolls of persons in the Dutch and French zones of
St. Martin who swore the oath of allegiance to the English government,
1811-1813 (1 no.); register of oaths of allegiance sworn by inhabitants
of St. Martin to the King of the Netherlands, 1816-1828 (1 no.); register
of (land) title deeds issued, 1806-1807 (1 no.); register with extracts
from the regimental roll of officers of the Rifles Battalion detached
to the islands of St. Martin and St. Eustatius, 1827 (1 no.) damaged;
miscellaneous papers including, interalia, statements relating to deceased
soldiers, 1819; draft report on St. Martin and Saba, 1818, 1819; lists of
departing passengers, 1826 (1 no.).

The archives of the Political Council (Raad van Politie) and the Juri-
dical Council (Raad van Justitie) include a register of resolutions passed
by the Commander and the Political Councillors, 1819 (1 no.); proceed-
ings of the Political Council, 1802-1828 (1831) (7 nos.); petitions re-
ceived by the Political Council and the decisions taken thereon, 1802-
1824 (7 nos.); minutes addressed to the Governor and Commander by
the Political and Juridical Councils, 1804-1815 (2 nos.); registers of
publications and notifications issued by the Governor and Councillors,
1802-1809 (2 nos.); register of publications by the Political Council
and Juridical Council, 1816-1828 (1831) (2 nos.); minutes of the meetings
of the Juridical Council, 1803-1825 (5 nos.); petitions received by Juri-
dical Council and decisions thereupon, 1802-1828/1829 (4 nos.); ordinary
and extraordinary court rolls, 1803-1823 (15 nos.); fiscal rolls, 1803-
1823 (13 nos.); puny affairs court roll, 1803-1805 (1 no.); case papers,
civil and criminal, 1803-1812 (1 no.); appendices to the court rolls,
1817-1823 (3 nos.); registers of summonses, 1804-1828 (3 nos.); register
of notifications, 1802-1828; idem of verdicts, proclamations, protests,
appeals, 1802-1824 (4 nos.).

The inventory of the archives of the Commissioners for Puny Affairs
(Commissarissen tot de Kleine Zaken), 1790-1794 has been published in
the 1924 Report, p. 126 (3 nos.) and includes court rolls, 1790-1794
(2 nos.) and a register of summonses, 1790-1794 (1 no.).

The inventory of the archives of the bookkeeper and other accountable
officials (boekhouder en andere comptable ambtenaren), 1739-1828 (1831)
has been published in the 1924 Report, p. 129-130 with a supplement-


















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


ary MS (6 nos.) and contains the bookkeeper's ledgers, 1816-1826
(6 nos., partly with indices); the auction master's documents include:
lists of auction notices, 1786-1797 (1 no.); auction books, 1739-1828
(17 nos.); seller-creditor ledger, 1785-1796 (1 no.); purchaser-debtor
ledger, 1768-1791 (2 nos.); lists of receipts, 1779-1801 (4 nos.); receipt
books, 1742-1811 (4 nos.); statement of public sale of real estate, 1785-
1809(1 no.).

The archives contain the following documents of the Collector of
incoming and outgoing duties: lists of ships arriving and departing,
1804-1805 (1 no.); monthly returns supplied by planters and merchants
of the quantity of sugar and rum in their charge, 1811-1815 (1 no.).

The storekeeper's records (archief van de magazijnmeester), 1817, MS
inventory (1 no.) include: statements of goods in the general store under
the storekeeper's control, 1817 (1 no.).
The deposited papers (gedeponeerde stukken), 1726-1820, inventory
in the 1924 Report, p. 130-131 (6 nos.), with MS Supplement (1 no.)
include: copy of the proceedings of meetings of the Church Council of
the Dutch Reformed Church on St. Martin, 1791-1792 (1 no.); a members
subscription list of the English Church on St. Martin regarding the col-
lection of funds for the repair of the church, undated (1 no.); property
deeds relating to the plantations of St. Andrews' Hill, Bishopshill and
Belvedere, 1726-1797 (1 no.); papers relating to the Golden Rock sugar
plantation, later known as the Two Brothers plantation, 1800-1820
(1 no.); papers relating to goods belonging to private individuals, 1771-
1809 (1 no.); permits issued by the Commander to various persons for
the cultivation of plots of land, 1712-1791 (1 no.).

MS inventories only are present of the government archives for
the period 1828-1845. In 1828 the government of St. Martin was
no longer subordinate to that of St. Eustatius but only to the
General Government established at Surinam. No change was
made, however, in the form of government on the island. In 1833
St. Martin received a constitution of its own, corresponding
very closely with that of St. Eustatius and Saba. Supreme autho-
rity was vested in the Commander (gezaghebber), who was assisted
by a Colonial Council, which replaced the former Political Council.
The Court of Civil and Criminal Justice was abolished and
justice was henceforth administered by the members of the
Colonial Council, who, acting in this capacity, comprised what was
known as the Bench. With the exception of military cases, all
other civil and criminal cases, including commercial and shipping
cases, were tried by this Bench. The Bench was also charged
with the task of drawing up deeds of conveyance regarding real
estate and mortgages.
In 1845 the General Government which had been set up in



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


1828 was abolished. The Commander of Curatao and dependent
islands now came under the direct supervision of the Colonial
Office, while the scope of his authority extended not only to
Bonaire and Aruba but also to St. Eustatius, Saba and the Dutch
zone of St. Martin.

First of all there are the archives of the President of
the Political Council (Commander) and the Poli-
tical Council (Colonial Council) (43nos.).
The papers of the President (President van de Raad van Politic (gezag-
hebber)) comprise: journals, 1828-1845 (8 nos.) provided in part with
alphabetical repertories; draft resolutions, 1832-1834 (1 no.); incoming
papers from, and drafts of letters to, the Commissioner-General of the
Netherlands West Indian Possessions, J. VAN DEN BOSCH, 1828 (1 no.);
incoming extracts from the journal of resolutions of the Governor-
General,1831-1844 (4 nos.); incoming letters and other papers from the
Governor-General, 1829-1842 (1 no.); incoming letters and government
instructions from the General Government (Military Office) 1828-1843
(2 nos.); incoming papers from various bodies, officials and other
sources on St. Martin, 1828-1845 (2 nos.); letters received from Curacao
and St. Eustatius, 1828-1845 ( 1 no.); letters received from the French
zone on St. Martin and from foreign islands in the area, 1828-1845
(1 no.); incoming petitions, 1828-1845 (1 no.); register of outgoing
letters to the General Government, 1821-1845 (5 nos.); reports covering
hl j".- 0oa34, 3oor'i,0ooo d4a explanatory memorandum regarding
the government budget estimates of St. Martin for 1845; minutes, 1835
(1844) (1 no.); registers of publications, instructions, 1818-1840 (3 nos.);
register of citizens of the colony of St. Martin living outside the island,
1832 (1 no.) with alphabetical index; register of emancipated slaves who
have produced their certificates of manumission at the Secretariat,
1806-1845 (1 no.); statement showing the officials present on St. Martin
and their salaries, 1842 and 1844 (1 no.); statements regarding the ap-
pointment of and changes in, the corps of officials on St. Martin in the
years 1837-1845 (1 no.); model lists and other documents used by the
financial administration of the Government Store prior to 1834 (1 no.);
confidential reports on the officers of the garrison on St. Martin, 1831-
1837 (1 no.); papers regarding the hurricane of 1837 (2 nos.); papers
received by the secretary of the colony, 1833 (1 no.).
The papers of the Political Council (Raad van Politic (Koloniale Raad))
comprise: proceedings of the meetings, 1832-1834 (1 no.); also the first
and rough copies of the proceedings of the meetings of the Colonial Coun-
cil, 1837-1845 (2 nos.).

Other archives are those of the Court of Civil and Crimi-
nal Justice, 1828-1834, and of the Benc h, 1834-1845 (11 nos.),
of the Commiss i o n (after 1834, the Commissioners) for Puny
Affairs, 1828-1845 (3nos.), of the Administrator and
other accountable officials, 1816-1845 (1848) (37nos.),
and the records of the Garrison Commander (2 nos.) and of
the Reserve (1 no.).


















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


The archives of the Court of Civil and Criminal Justice (Raad van
civiele en criminele Juslitie) and of the Bench (Recktbank) contain:
proceedings of the court, 1826-1834 (3 nos.); idem of the Bench, 1834-
1842 (3 nos.); documents received, 1834-1836 (1 no.); court roll, 1831-
1834 (1 no.); register of press notices regarding inheritances, etc.,
1831-1835 (1840) (1 no.); documents received by the Attorney-Royal,
1835 (1 no.); declarations and other deeds regarding estates, 1828-1839
(1 no.).

The archives of the Commission (Commissioner) for Puny Affairs
(College (commissarissen) tot de Kleine Zaken), for all civil cases below
150 guilders, include the proceedings of the Commission's meetings,
1836-1840 (2 nos.), sentences, 1831-1834 (1 no.).

The financial administration was in the hands of an administrator
whose function was filled by the Colony Collector. The archives of this
administrator and other accountable officials (administrateur en andere
comptabele ambtenares) include extracts from the Commander's resolu-
tions received by the administrator, with appendixes, 1837-1845
(1 no.); incoming papers from the Commander, 1838 (1 no.); ledgers,
1827-1845 (7 nos.) with alphabetical indexes; accounts-current between
the mother country or the General Government in Surinam and the
government of St. Martin, 1830-1845 (1 no.); annual general accounts
of the government administration on St. Martin for the period 1834-
1835 (1 no.); extracts from the Commander's resolutions received by
the Colony Collector, 1837-1842 (1 no.); tax register, 1821-1828 (1 no.)
with index; cash books, 1828-1845 (3 nos.); alphabetical tabulated
list of persons paying capitation tax, 1838 (1 no.); lists of outstanding
capitation tax for the period 1832-1838 (1 no.); statement of outstanding
capitation tax received during the years 1841-1842 (1 no.); register
of outstanding capitation tax and other taxes, 1832-1845/1848) (1
no.) with alphabetical index; clearance register for incoming goods,
1829-1834 (1 no.); rough register of goods imported and exported, 1838-
1842 (1 no.); registers of the clearance of incoming and outgoing vessels
with accounts of the fees received in respect of them, 1829-1845 (2 nos.);
register of import and export duties received, 1843 (1 no.).
The archives of the Administration of the Civil Servants' Pensions
Fund contains the minutes of the meetings of the Administrative
Council, 1819-1836 (2 nos.); papers received by the Council, 1838-
1843 (1 no.); papers received by the Collector and the Paymaster 1837
(1 no.); register of receipts and expenditures, 1819-1842 (1 no.);
statements and current accounts, 1819-1844 (2 nos.); inventory of the
Administration of the Civil Servants' Pension Fund, 1831 (1 no.).
Among the papers originating with the auction master are a register
of announcements of public auctions by the auction master, 1820-
1829 (1 no.); register of announcements of forthcoming public auctions
of personal property and real estate, 1831-1834 (1 no.); receipts book
relating to auctions, 1816-1831 (1 no.).
In the Government Store a few statements have been preserved, com-
piled by the financial administrator, 1837-1843 (1 no.).
West-Indische Gids XXXV 3



















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


The records of the Garrison Commander (Garnizoenscommandant)
contain papers received by this Commander, 1830-1836 (1 no.); state-
ments of the garrison's stock of equipment and gunpowder, 1828;
model army list of the garrison officers, 1830 (1 no.).

As regards the Reserve (landstorm), the records contain papers received
by the captain and other functionaries, 1832 (1 no.).

The inventory of the archives of the Orphan s' and Estate
Court (Wees- en Boedelkamer) founded in 1793 is to be found in the
1924 Report, p. 129 (2 nos.) and MS supplement (2 nos.).
Documents present are: proceedings of the meetings, 1808-1819
(2 nos.) with repertories; Commissioners' minutes of the meetings of the
Orphans' and Ownerless Estate Court, 1840-1845 (1 no.); inventory of
the moneys, effects and securities deposited with the Court, 1840 (1 no.)

The magisterial and notarial protocols (scabinale.
en notarille protocollen) include, among the former, the deeds executed
in the presence of the Commander (Governor) or two Councillors. Such
deeds were, for instance, deeds of conveyance, mortgage and manumis-
sion deeds. The notarial de eds executed in the presence of the secretary
were referred to as secretarial deeds. After 1834 the Court of Justice on
St. Martin was charged with the drawing up of deeds of conveyance in
respect of real estate and mortgages. The secretary of the colony was
charged, among other things, with notarial business.
The inventory of the magisterial and secretarial notariall) protocols
has been printed in the 1924 Report, p. 126-128 (99 nos.) and an MS
supplement (3 nos.). The documents present are: protocols of magisterial
deeds, 1753-1828 (26 nos.); protocol of notarial (secretarial) deeds,
1714-1827 (54 nos,). Both types of deeds are provided with tables
(6 nos.). Holographic wills, 1753-1813, have also been preserved (I no.);
also a register of registered deeds, 1781-1828 (1829) (6 nos.), with
table 1801-1802 (1 no.); memorandum books of secretarial business,
1785-1824 (4 nos.); protocol of magisterial deeds drawn up by the
Political Council, 1829-1834 (1 no.); protocol of notarial deeds drawn
up by the secretary of the colony, 1828-1829 (2 nos.).

All that has been preserved of the Ancient Civil Registration Records
(Retroacta van de Burgerlijke Stand) 1808-1832 inventory published
in the 1924 Report, p. 130 (1 no.) is a list of persons reported as having
died to the Orphans' and Estate Court, 1808-1828 (1832) (1 no.).

In addition, a few papers are held by the General State Archives
relating to the period 1828-1911, which form part of the archives
still in the Netherlands West Indies. MS inventory (208 nos.
Antilles: 44 nos.)

As regards CURACAO these papers include a few documents from the
Governor's archives, viz., the Governor's incoming and outgoing papers,
1852-1874 (3 nos.) relating, inter alia, to the military administration



















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


and to a school at St. Cruz, also regulations, instructions and publica-
tions, 1856-1872 (4 nos.); death certificates, 1849-1850 (1 no.); reports
regarding the condition of government buildings on Curagao, 1856-
1870 (1 no.); expired land concession licences, 1840-1872 (1 no.), with
table of contents; lists of marriages solemnized at home, for which
payment was made into the Poor Fund, 1874-1877 (1 no.); reports
from the attorney-general on the receipt of fines in aid of the poor,
1848-1877 (1 no.); lists of persons who died in the first quarter of 1880
on Curagao, Bonaire and Aruba (1 no.); contracts entered into by the
Government for the carriage of Government passengers, the delivery of
various articles to the hospital, etc., 1883-1885 (1 no.).
As regards the Colonial Council, proceedings of a meeting of the
Council is present, 1854 (1 no.).
Documents of the Bench (rechtbanh) and Court (hof) of Justice of
Curagao relating to a number of cases, 1850-1914 (4 nos.) are also present
Papers originating with the Commissioners for Puny Affairs and re-
lating to a case in 1853 (1 no.) have also been transferred to the Nether-
lands.
Documents originating with the Financial Administration include:
lists of names of complainants against payment of the tax on personnel
and furniture, 1850-1853 (1 no.); accounting returns from the postmas-
ter, the attorney-general, the harbour master and other officials, 1889-
1890, 1909-1911 (1 no.); lists of slaves with evidence of enrolment
recorded by the Inspectorate of the Financial Administration, 1848
(3 nos.); proceedings of the meetings, drafts of outgoing letters and other
papers of the Administrative council of the Civil Servants' Pension
Fund, 1846 (1 no.).
Further, the following papers are present:
From the storekeeper: a return from the Government Store on Curaqao
1856 (I no.).
From the Military Commander: a statement of materials received
and distributed at Fort Beekenburg on Curagao, 1852 (1 no.).
From the Civil Guard and Reserve; lists of names of complainants
against payment of contributions for the upkeep of the Civil Guard,
1852-1858 (1 no.); returns of weapons and clothing used by the Civil
Guard of Curagao, 1876 (1 no.).
From the Orphans' and Estate Court: a letter addressed to the Court
1852 and a deed of mortgage drawn up on its behalf, 1861 (2 nos.).
From the notarial records: a declaration relating to a plantation and
a certificate of registration, 1847 (2 nos.).

A few papers relating to the period after 1845 have also been trans-
ferred from Bonaire and Aruba.
From BONAIRE: a power of attorney, 1846 (1 no.); lists accounting
for medicines used and held by the medical service on Bonaire during
1846 (1 no.); list of persons deceased during the fourth quarter of 1856
on Bonaire, 1856 (1 no.).
From ARUBA: the Commander's journal, 1846-1848 (1 no.); papers
from the Commander on Curagao received by the Commander, 1846-
1847 (1 no.) with table of contents; protocol of notarial deeds, 1846-
1847 (1 no.) with table of contents. Furthermore, in the archives of the


















M. A. P. MEILINK-ROELOFSZ


Governor of Curagao lists are present showing the land tax (bundergel-
den) due for payment in Aruba from persons deceased, abroad or impe-
cunious and of those owing land tax, 1875 (1 no.).
As regards ST. EUSTATIUS and SABA the following documents have
been preserved: legal statistics of cases dealt with by the Bench
and the Commission for Puny Affairs of St. Eustatius and Saba, 1853-
1857 (1 no.); extract from the auction journal maintained on St. Eusta-
tius with reference to the sale of landed property, 1860 (1 no.).
As regards ST. MARTIN a return of magisterial deeds drawn up in the
office of the Clerk to the Court on St. Martin, 1852 (1 no.) is present;
also a statement and inventory of a deceased's estate, 1866 (1 no.); a
return of import duty paid by various persons in respect of flour, peas,
etc., 1849 (1 no.); notice of assessment regarding collateral death duties,
1855 (1 no.); instruction for the collector of customs on the island of
St. Martin, 1863 (1 no.); certificates of manumission, 1849 (1 no.);
papers received by the Commander on St. Martin, 1846-1902 (1 no.);
register of writs and enforcement regarding inheritances and auctions,
etc,, 1831-1853 (1 no.).

In addition to the archives mentioned above, the Archives
of the St a t e s G e n e r a 1 (Staten Generaal) are of importance
for supplementary research regarding the Antilles, and esp cially
so for the period of the First West India Company, since this
Company's documents are for the greater part missing.
In the States General archives resolutions covering the period 1576-
1795 have been preserved, those from 1671 onwards being printed. The
series of secret resolutions runs from 1592 to 1795. The West India
files containing the correspondence between the West India Company
and the States General are present for 1623 to 1795, the secret letters
from 1672 to 1795. Data concerning the Antilles are also to been found
among the petitions addressed to the States General. This series covers
the period 1600-1795. A collection of court case papers, 1716-1795, may
also contain data relevant to the Antilles. Furthermore the States
General Archives contain resolutions which deal exclusively with West
Indian affairs, 1638-1695. Of the above-mentioned documents only the
series of resolutions possess indexes. Papers relating to the Antilles
are also to be found under the heading "West India" in the filing cabinet
(loket has), a collection of separate papers contained in the States General
archives relating to the period prior to 1700.

In view of the important role played in the general government
by the Province of Holland, the resolutions of the
Provincial Assemblies of this province, in particular, may
contain data concerning West Indian affairs. These resolutions
are also provided with indexes.

Moreover, a small number of papers regarding the Antilles
are to be found in the family y archives, originating with

















A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS


directors and officials of the West India Company and forming
part of the first section of the General State Archives, that is to
say, in the Luycx-Massis and Radermacher collections, both of
which are provided with MS inventories.
Of the collections in the second section of these Archives,
those of CANTZ'LAAR (an account printed in Verslagen (Reports)
1943, p. 18) and VAN HEECKEREN (MS inventory) also contain
material regarding the Antilles.

The Map Collection of the General State
A r c h i v e s contain a number of maps and plans of the Antilles,
described by P. A. LEUPE (1867) in the Foreign Maps inventory.
This inventory of LEUPE's distinguishes between marine, coastal,
river and land maps and groups these categories under two
different headings. Both sections contain maps of the Antilles.
The maps of Curacao in the land map section are especially
concerned with the fortification of the island.
The collection contains a number of general maps of Central
America and the Antilles from the early and mid 17th century,
inter alia maps by HESSEL GERRITSZ., ARNOLD COLOM and GE-
RARD VAN KEULEN. The earliest separate map of the Antilles
dates from 1629. In addition various 17th and 18th century maps
of the island of Curacao, principally of the bays, have been preser-
ved. Most of these maps accompany letters and papers from
Curaqao to the Amsterdam Chamber of the West India Company.
There are also 18th and early 19th century survey maps of
the island, plans for Willemstad and Fort Amsterdam, fortifica-
tion of bays, plans for military buildings and maps of some plan-
tations. The collection also contains a few maps of Aruba, St.
Eustatius, and St. Martin.
In a collection of maps from the archives of the State Secretariat
is a map of Bonaire, dated 1825; also two geological charts of
Curacao and Bonaire respectively, dated 1826.

In addition to the General State Archives the S t a t e A r-
chives in the Province of Zeeland can also
been consulted for research regarding the Antilles, the series of
resolutions in particular being important. Moreover in the
Archives of the Middelburgsche Commercie Compagnie, deposited
in the State Archives (inventory published by W. S. UNGER, 1951)
data concerning the Antilles are to be found.














38 A SURVEY OF ARCHIVES IN THE NETHERLANDS

The notarial records in the Municipal Archives of
Amsterdam will also contain documents relating to the
Antilles. These notarial archives cover the period 1578-1841 and
comprise over 20,000 volumes, which lack a general index. This
latter fact makes any systematic search for deeds relating to the
Antilles an impossibility.
Finally, mention may be made of the Archive s o f the
Diocese (Classis) of Amsterdam which contain
data regarding the West Indian Possessions, i.a, correspondence
with Curacao, a copy of a baptismal register 1659-1662, church-
member lists, etc. E. T. CORVIN has published an outline of these
archives in "Ecclesiastical Records" (State of New York, Albany,
1901). No other printed inventory of them exists.
























LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


PAR

MME. ELODIE JOURDAIN

Autrefois, quand un romancier francais placait son action aux
Antilles il se croyait oblige, pour la couleur locale, de preter A
ses personnages, noirs ou de couleur, un language special carac-
t6risk phon6tiquement par I'absence de la consonne r et, du point
de vue syntaxique, par l'absence de mots-outils. Ce language
artificial ne peut plus tromper que les lecteurs ordinaires, les
philologues sachant pertinemment qu'il existe dans toutes les
anciennes possessions franqaises un language hybride, le creole,
qui n'a rien A voir avec le ,,petit negre" cher aux romanciers.
Certains spkcialistes du language ont pu meme s'6mouvoir A
l'id&e que les progres rapids du francais dans les pays rest6s
francais, ou l'implantation de l'anglais dans les autres, front
disparaitre avant longtemps ce parler qui fut le truchement centre
des populations de races diff6rentes et qui repr6sente un moment
de I'Histoire de France: celui du peuplement d'une grande parties
des Antilles, de la Guyane, de la Louisiane et de deux miles de
l'Ocean Indien: l'ile Maurice et la R6union, ou, pour leur resti-
tuer leurs noms de cette epoque: l'ile de France et Bourbon.
Etant nee et ayant v6cu de longues ann6es aux Antilles, tant
franqaises qu'anglaises, nous pouvons r6sumer, dans une br6ve
6tude, 1'tat de la question telle qu'elle se presente au moins dans
le group des creoles antillais. Malgr6 les progr6s du franqais, ce
language est tres vivanf A la Martinique, A la Guadeloupe, en Guy-
ane franyaise, encore davantage en Haiti (notre ancienne colonies
de St. Domingue), oil il constitute la langue de 80% de la popula-
tion, la langue officielle demeurant le francais.
Et malgr6 150 ans d'occupation anglaise, le creole francais
(celui de la Martinique) est 6galement connu de la population de
la Dominique, de Ste Lucie, de St. Vincent, de la Grenade et des
Grenadines et enfin, cas plus strange, de la Trinidad. Cette ile en


- 39 -

















MME. ELODIE JOURDAIN


effet n'a jamais Wt6 francaise, mais sous regime espagnol, elle a
accueilli, a deux reprises au moins, des colons frangais venus des
miles voisines et ils y ont transported, avec leur langue, celle de leurs
esclaves 6migres avec eux, le creole. C'est dans ces miles, actuelle-
ment anglaises, qu'on peut retrouver, sous sa forme du xvuinme
siecle, ce qu'elles appellent encore en franyais le ,,patois".
Du point de vue linguistique le creole n'est pas un,, patois",
mais un sabir, quelque chose comme le ,,pidgin-english", le
,,papiamento" ou le ,,taki-taki" mais ce sabir pr6sente, dans les
diff6rentes aires oh il est parl6, des ressemblances si frappantes
qu'il est assez facile d'6tablir les lois phon6tiques auxquelles il a
ob6i, comme la syntaxe qu'il s'est cr66e. Ces recherches ont fait
1'objet d'une th6se de doctorate 6s lettres que nous avons presen-
t6e A la Sorbonne en Janvier 1945, sous les titres suivants: ,Du
francais aux parlers cr6oles" pour la th6se principal et ,,Le vo-
cabulaire creole de la Martinique" pour la those compl6mentaire.
Pour donner une id6e de notre travail A ceux qui nous front
1'honneur de nous lire, il nous est agr6able d'en d6tacher quelques
passages pour les presenter aux lecteurs n6erlandais. Nous avons
choisi ces passages dans le chapitre consacr6 au Verbe parce qu'il
nous a paru que la conjugaison creole 6tant tres particuli&rement
4loignee du francais nous aurions plus de chance d'int6resser le
lecteur.
ORIGINE DES VERBES

Tout d'abord voyons l'origine de ces formes verbales invariables. On
peut les ramener & quatre ou cinq types:
Le mot exprimant Faction ou I'6tat peut 6tre:
S. l'infinitif ou le participe d'un verbe frangais:
(a) verbes en er
(b) verbes franvais du 26me ou du 36me group, en ir, en oir, en re
2. Un participe francais masculin ou f6minin
3. Une flexion plus ou moins d~formee d'un temps personnel
4. Un nom. une locution d'origine franqaise ou un adjectif
5. Une formation creole par composition on derivation selon les proc6-
d6s francais.
zer type (le plus frequent de beaucoup)

(a) Le verbe est issu soit d'un infinitif, soitd'un participe franqais
du premier group. Exemples:
Pal6 = Parler / Mach6 = Marcher / Dans6 = Danser / Pleur6 =
Pleurer / Gadt = Garder et regarder / Entr6 = Entrer / Trembl6 =
Trembler / Pot6 = Porter et apporter / Mang6 = Manger / Tir6 =
Tirer et retire / Plante = Planter / Coupe = Couper / Foc6 = Forcer,
se forcer, s'efforcer / Ail6 = Aller / N6y6 = se noyer et noyer / Sauv6 =



















LE VERBE EN CRtOLE MARTINIQUAIS


Sauver, et se sauver / Lagu6 = LAcher, laisser aller, larger, terme de
marine / Vale = Avaler / Trangl6 = S'6tranglcr et strangler / Touff =
s'6touffer et etouffer / Vlop4 = Envelopper, etc. etc.
(b) Verbes issues du 26me et du 36me groups frangais. Pour les verbes
en ir on pourrait se demander aussi si I'on a affaire A un participe pass
(par example fini pour finir) si l'usage phonetique qui fait disparattre I'r
final n'6tait une r6gle absolue. Cette prononciation courante en France
au xvlt" sicle se maintient encore dans certain pays pour lesinfinitifs
en ir (Berry, Normandie par example). Etant donn& qu'on ne peut son-
ger A un participe pour les verbes en re du 36me group (lire = li et non
lu, coudre = coude et non cousu, etc) nous inclinons A croire que pour
tous ces verbes, I'origine est un infinitif franqais.
Nous aurons donc:
Couri = Courir / Senti = Sentir / Vivi = Venir / Pati Partir
Menti Mentir / Fini = Finir / Cuilli = Cueillir / Bouilli Bouillir /
Pourri = Pourrir / Langui = Languir / Soti = Sortir / Gudri = Guerir /
Blanchi = Blanchir / Jauni = Jaunir / Souffri = Souffrir ) / Consenti
= Consentir, etc.
Oub = Voir / Doue = Devoir / Requvou6 = Recevoir / Cou6 = Croi-
re / Boun = Boire ').
Di = Dire / Fai = Faire / Plai = Plaire / Condui = Conduire / Fri =
Frire / Suffi = Suffire.
Bat' = Hattre / IDbat' D6battre et se d6battre / Coud' Coudre /
Parait' = Paraitre / Disparait' = Disparaltre / Permet' = Permettre.
Ren' (dre) (ran) = Rendre / Fen'(dre) (fan)= Frendre / Pen'(dre)
(pAn) = Pendre / Appren'(dre) (aprin) = Apprendre / Suspen'(dre)
(suspin) = Suspendre 3).
Join'(dre) (jwcn) = joindre / Fon'(dre) (fdn) = Fondre / Pon'(dre)
(pdn) pondre / R6pon'(dre) (r6pan) = r6pondre.
Toutes ces forces semblent done bien Ctre A l'origine des infinitifs.

2bme type
Formes emprunt6es A des participes.
Mb < mort = Mourir / Assise = s'Asseoir / D6faite = Difaire / Cuite
= cuire / Ouvb < ouvert = Ouvrir / Couv6 < convert = couvrir / D6cou-
v6 < decouvert = D6couvrir / Souff6 < souffert = Souffrir, etc. etc.

1) On emploie 6galementla forme: souffi < souffert, voir plus loin.
*) Tous ces verbes en oir (ou oire) se prononcent r6gulierement come
au xvIle siecle, out, comme encore actuellement A la Martinique toutes
les finales en oir (Ex: noir = noun), mais devoir se dit: doue; peut-etre
I'origine du mot est-elle ,,devez".
*) Prendre fait exception & cette s6rie en An' = endre, il se dit pran
(prA) de l'imperatif plus frequent probablement = ,,Prends cela".
Nous avons adopt le tilde pour noter la nasalisation de la voyelle,
1'n devenu final, par suite de la chute de la dernibre syllabe, s'articule
avec la voyelle nasale.




















MME. ELODIE JOURDAIN


31me type

Formes emprunt6es & d'autres flexions du verbe.
Pran < prends = prendre / Baille ou ba < bailler = donner ') / Pen
< je peux, tu peux, il peut. = Pouvoir / L6 (autrefois vle) < voulez =
Vouloir / Vau < je vaux, tu vaux, il vaut = Valoir.
Le verbe ,,savoir" offre une particularity, il se dit ,,save" reduction
probable de ,,savez" qu'on retrouve A la Guadeloupe dans d'anciennes
chansons, et il possede une forme r6duite qui sert assez fr6quemment
d'auxiliaire: ,,sa" dans le sens de possibilityt6".

4Ome type
Nous voyons apparaltre comme verbes des locutions franqaises compl6-
tement d6form6es, don't on reconnalt a peine les 6elments, des noms et
des adjectifs.
Le verbe ,,tenir" par example se dit ,,quimbe" (keb6) qui n'est autre
que tiens ben
De meme ,,foucamp" < je fous le camp, est devenu une forme verba-
le. Ex.: moin ka foucamp, on ka foucamp, etc. = je pars, tu pars.
,,Se taire" se dit: Pl6a < paix 1 I ou m&me Pd tout court. Ex.: Veux-
tu te taire ? = Ou 16 bien p61a!
Preflrer se dit: sumi6 < c'est mieux. (En Haiti c'est I'adverbe ,,plu-
t6t" > pito, qui replace le verbe ..pr6f6rer" et le verbe ,,se taire" est
dgalement: ,,pe").
S'agenouiller = ajounou < a genoux.
Les verbes avoir faim, avoir soif, avoir peur, avoir soin, avoir envie de,
qui sont regulibrement: ni faim. ou tini faim, forme ancienne (tenir =
avoir) ni souf, ni peh, ni soin, ni envie, sont bien souvent employs seuls;
,,Soin", en particulier s'emploie toujours seul, pr&cede de la particule qui
exprime le temps.
Par centre: ,,Prier Dieu" est devenu synonyme de prier, ou du moins
d'adresser des prieres A la DivinitY. Ex.: Je prierai Dieu pour toi = Moin
ke pri6dieu bonDieu pouou.
Enfin, on trouve come former verbales des adjectifs. Ex.: mol6 <
mollet; mol6 an zoeu = faire cuire un oeuf a la coque.
Marron < espagnol: cimarron qui signifie sauvage = s'6chapper, se
sauver, s'esquiver. Ex.: je suis pressed, je me sauve = Moin pressed, moin
ka marron.
Pointu -- tailler en pointe, mais on dit aussi: pointuste, par deriva-
tion. Ex.: je vais le tailler en pointe = Moin ke point y, ou = moin k4
pointust6 y.

5hme type (Derivation et composition)
Pour cr6er des verbes nouveaux, le creole emploie les proc6d6s fran-
cais de derivation et la composition.

') L'imperatif ,,baille", devenu verbe, s'est reduit actuellement A
,,ba" qui souvent se nasalise devant le pronom ,,moin". Ex: donne moi
ca = b~ moin ca.





















LE VERBE EN CRtOLE MARTINIQUAIS


Dirivation

I. Radical verbal + 6. Ex.: mettre met, mett6; mordre mod. mbd6.
11. Substantifs, adjectifs ou onomatop6es -i- Ex.: Le mot ,,1616",
d'origine africaine, qui d6signe le fouet ou moussoir local, consistent en
une tige termin6e par des branchettes en rayons (disposition propre A
certain arbustes, particuli6rement a celui qui s'appelle en creole ,,bois
1616") a fourni Ie verbe ,.l11er" pass en frangais antillais et qui signifie
,,faire mousser un liquide. Fifine (trks fine) > fifin6 bruiner.
Mignon amignonn6 = apprivoiser par la douceur. ,,Zonzon", imita-
tion du bruit du moustique ou de la mouche a donn6 zonzonner pass6
en francais) et qui signifie asticoter, importuner. ,,\onvon" imitation du
bruit du bourdon a donn6 vonvonner = s'agiter sans cesse et bruyam-
ment.
111. Radical verbal + suffixe + 6. Ex.: driv6 < driver, term de
marine > drivail[6 = errer sans but. Pendre > pendrioch6 influence6
sans doute par pendeloque).
iv0. Pr6fixe + verbe. Ex.: virer d6virer = revenir/ grigi (normand
= plisser / d6grigi = d6plisser / enfiler = fil6 / d6filer = d6senfiler.


Composition

Pour marquer le movement (on emploie les verbes, ,,all6" et ,vini"
qui indiquent qu'on s'6loigne ou qu'on se rapproche du lieu oil I'on est,
ces verbts remplacent dans certain cas eI pr6fixe ,,en" tomb6 en creole.
Ex.: m=ne-alt6 emmener / pota-alli exporter / chayv-allb em-
porter, carrier vers / couri-all6 = s'en aller en courant / couri-d6sin =
descendre en courant / couri-mont6 = monter en courant / nimnt-vini =
amener / pot6-vini apporter / couri-vini = venir en courant.
Pour marquer un commencement d'action on emploi le verbe ..pran",
tournure qui correspond au frangais ,.se prendre A". Ex.: pran-couri =
se mettre A courir / pran-pleurt = se mettre A pleurer / pran-ri = se
mettre A rire.
Pour indiquer la maniere don't on march on emploie le verbe marcher
+ un verbe on + un adjectif. Ex.: mach6-bouut& = boiter / mach6-sau-
t6 = sautiller I mach6-doct6 = marcher en docteur, c'est-a-dire d'un
air important.
En g6n6ral, pour exprimer une action complex le creole forme des
verbes composes. Ex.: sembl6-contr6 (se rassembler et se rencontrer) =
6tat d'une foule sans ordre. Tomb6-lev6 = se reliever vite d'un marheur.
ne passe laisser abattre '.-Vir6-gadt6 regarder autour de soi. Coup4-
asSoce (ou associ6) = s'associer solennellement, allusion & une coutume
ancienne encore vivante vers 1890. 1900 et qu'on affectait de suivre par
plaisanterie: les contractants se donnaient la main et le ttmoin les s&-
parait en faisant Ie geste de ..couper" d'un revers de main leurs mains
jointes.

') Ce nom a t#- donnA A une plante de la famille des cact6es don't une
feuille s6par6e de la tige et tomb6e par terre pousse presque invariable-
meat.




















MME. ELODIE JOURDAIN


NATURE DU VERBE
En nous plagant au point de vue du sujet du verbe, nous consid6rons
en francais les verbes ,,impersonnels" et les verbes ordinaires. En nous
placant au point de vue de l'objet du verbe nous considerons des verbes
,,transitifs" et des verbes ,.intransitifs".
Suivant que le sujet accomplit ,,l'action" ou la subit, nous distinguons
une ,,voix active" et une ,,voix passive" et, enfin, nous classons & part
les verbes ,,pronominaux" qui se conjuguent avec le meme pronom
employ comme ,,sujet" et come ,,objet".
Que reste-t-il de tout cela en creole ?

I. LES VERBES IMPERSONNELS
Certain verbes impersonnels d6signant des ph6nomenes de la nature
n'existent pas d la Martinique, Tels sont: il pleut, il tonne, il bruine 1).
On les replace par des periphrases avec un sujet. Ex.: La plie ka
tomb6 (la pluie tombe). Tonn6 ka roul6 (le tonnerre roule). La plie ka
fifine, (la pluie fifine, c'est-a-dire tombe finement).
Les expressions toutes faites oil entire le verbe ,,faire" telles que: il faith
beau, it fait froid, il fait chaud, il fait gris, etc., existent et sont employ-
ees sans pronom avec 1'auxiliaire de temps qui convient. Ex.: Ka fait
beautemps jodi = il fait beau temps aujourd'hui. T6 ka fait fouet' hib =
il faisait froid hier. KM fait chaud mois prochain = ii fera chaud le mois
prochain.
Les locutions oh entrent le verbe avoir et le verbe falloir existent 6ga-
lement.
1. Mais ,,avoir" qui n'existe pas en tant que mot et qui est remplac6
par ni < tenir, autrefois tini, s'emploie A I'indicatif sans auxiliaire, &
I'imparfait avec le seul auxiliaire tB = 6tait. Ex.: Dans 1'6curie il y a
trois chevaux = dans lecurie ni trois chouvals.
II y a deux heures que je t'appelle = = ni deuzeh moin ka cri&. Ii y
avait une fois une maman qui avait sept enfants = T4 ni an fois an
maman qui t6 ni sept yiches. (Voir tableau 2 de la conjugaison.)
2. Pour ,,falloir", on pourrait distinguer deux 6tats du point de vue
chronologique.
a) Fok = ,,il faut que" est ancien et courant
b) FallW = ii fallait que. Faudra et faudr6 = ,.il faudra que" et ,,il
faudrait que" sont plus rares et probablement d'introduction plus tardi-
ve. Ex: II faut faire cela tout de suite = Fok fait ca tout suite (tousuite).
11 ne fallait pas dire cela = Fall pas di qa. Ii faudra couper cet arbre =
Faudra coup pied bois a. I1 faudrait courir pour arriver A temps = Fau-
dr6 couri pou riv6 A temps.
II est A remarquer que ces expressions toutes faites s'emploient seules,
c'est-h-dire sans le secours des auxiliaires habituels de temps.

La construction impersonnelle
La tournure franqaise qui consiste A construire ,,impersonnellement"
un verbe ordinaire, telle par example: 11 est arrive aujourd'hui une

1) Et bien entendu, ,,il gle", ,,il neige", qui experiment des choses
inconnues.




















LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


chose extra-ordinaire, n'existe pas en creole, on emploie une tournure
personnelle: Une chose extraordinaire est arrive aujourd'hui -= An
bagage extrodinai riv% jodi.
De mrme les expressions: ,,il est a souhaiter". ,il est A remarquer",
seraient traduites par une ptriphrase si besoin en 6tait, mais elles
n'existent pas.


II. VERBES TRANSITIFS ET INTRANSITIFS


Le verbe transitif est celui don't I'6nonc6 ne se suffit pas A lui-nlmme et
qui appelle un complement. Lorsque ce complement n'est pr6c6dl. d'aucu-
ne proposition. il est dit ,,direct"; introduit par une proposition, il est
dit ,,indirect".
Le creole conserve le plus souvent la construction franiaisc, mais il
arrive qu'il 6conomise certaines propositions, et rattache ainsi directe-
ment le complement au verbe. Ex.: Le chien mord le chat Chien a ka
mode chat' Ia. II a kchappe i la mort = I chapp6 1H mo.
Serait-ce ici une survivance de la construction ancienne ,,je I'ai 6chap-
pee belle" ? c'est possible.
Le verbe chapp < chapp < caer qui signific en creole 6chapper &, d'oil se
sauver, se tirer d'un danger. d'un embarrass, peut s'employer aussi
transitivement. Ex.: Maoin chapp6 tout' meubes moin = J'ai sauv6 tous
mrs neubles.
Le participe ,,chapp)'" employ come adjectif signifie: heurcux,
servi par la chance.
Mais ,,chappe6" n'est pas le seul verbe qui ait en creole une construction
diffirente de celle du franCais actuel, c'est-A-dire sans proposition, cette
construction est en effet assez fr6quente.
Elle est de regle:
(a) pour les verbes qui ont change de construction en frangais ou qui
ont change de proposition;
(b) elle atteint en outre les verbes qui ont une double construction
complementt d'object direct et complement d'object secondaire);
(i) on dit en creole insulter ,,quelqu'un" et insulter ,,ses cheveux
blancs".
Ob6ir sa m6re, pardonner tout le monde, aider quelqu'un (jamais a quel-
qu'un). Ex.: Moin ka obCi maman moin / I ka padonnr toute moune /
Yo ka aid6 yiche yo = ils aident leurs infants / ApprAn' pale = ap-
prendre h parler / Oublier.mand6 = oublier de demander / AimS s6ti =
aimer sortir ou aimer a sortir.
(ii) On construit certain verbes transitifs doubles avec deux compl6-
ments directs. Ex.: donner quelque chose (a) quelqu'un / fournir quel-
qu'un (de) quelque chose / procurer quelque chose (A) quelque'un / pren-
dre ou emprunter quelque chose (a) quelque'un / m6me quand I'un des
deux complements est une proposition completive a l'infinitif. Ex.: J'ai
donn6 dix francs a ma m6re = Moin baille maman moin dix francs.
C'est moi qui fournis le couvent de pain et de viande = Ce moin qui ka
founi Couvent pain 6pi viin'. Je puis procurer h Monsieur Durand du
carbon = Moin peii procur6 Monsieur Durand chabon. Elle a emprunt6



















MME. ELODIE JOURDAIN


mille francs & Emilie = I emprunte Emilie mille francs. ') Ta mbre te
prie ou te supplies de venir tout de suite = maman ou ka pri6 ou (ou ka
supplies ou) vini tout suite.

L'auxiliaire ,,aire"
L'auxiliaire faire est employee come en franiais pour donner A un
verbe intransitif, une valeur transitive, mais il est toujours separd de
'infinitif par le compliment d'objet, et la construction est la m&me pour
laisser. Ex.: faites venir les enfants = fai c6 ti mamaille la vini = laisse
c6 ti mamaille la vini.
Quand fairir" se double lui-meme, il y a une particularity assez deli-
cate A expliquer.
1. ,,Faire faire" a un seul complement d'objet direct. Dans ce cas les
deux ,,faire" ne sont pas separes. Ex.: J'ai fait faire une robe = Moin
fai fai an robe.
2. ,,Faire faire" a un deuxitme complement (complement d'interet):
J'ai fait faire une robe A ma fille. Les deux formes de ,,faire" ne sont pas
s6par6es, car le complement d'int&ret est nettement marque. Ex.: J'ai
fait faire une robe A ma fille Moin fai fAi an robe pou fille moin. Je lui
ai fait faire une robe (sous-entendu a ma fille) = Moin fai fai an robe
pou y (pour elle sous-entendu ma fille).
3. Mais s'il s'agit d'une couturibre A qui on l'a commander, les deux
formes de faire sont de nouveau s6parees. Ex.: Est-il vrai que tu aies
fait faire une robe par (a) Madame Durand? = Est-ce Ca vrai ou fai
Man Durand fai an robe pou ou ? RKponse: Oui, je la lui ai fait faire =
Oui, moin fai y fai y. Mot a mot: Oui, moi ai fait elle la faire (les deux
pronoms etant r6duits A y apres voyelle).

Les locutions verbales
Les locutions verbales constitutes d'un verbe et d'un nom peuvent
6tre en francais transitives ou intransitives.
En creole, les premieres sont transitives directes: faire peur, faire mal,
donner faim, donner tort, donner raison, faire plaisir, etc. Ex.: Tu vas
faire peur A ta sour ou k6 fai soceU ou peb. 11 a fait mal A son frbre =
I fai fr& y mnal. Elle donne toujours tort A sa mere I ka toujou ba
ma;inn y t6.
Nous constatons que Ia locution franmaise inseparable est ici couple
par le complement secondaire, il faut done construire mot A mot: Tu vas
fire ta soeur peur. 11 a fait son frere mal, il donne toujours sa mere tort,
etc.

i) Dans tous les cas oh le complement secondaire est un nom de per-
sonne, cc complement secondaire doit etre plac6 avant l'autre, s'il tait
place apres il deviendrait un g6nitif possessif, et par consequent chan-
gerait le sens de la phrase. Ex: J'ai donned dix francs A ma mere Moin
baille maman moin dix francs. Si I'on avait 6crit: Moin baille dix francs
Maman moin, cela voudrait dire: J'ai donnu les dix francs de ma mtre,
ce qui n'est pas tout A fait la meme chose; ou alors il faudrait dire:
,,Moin baille dix francs a Maman moin", ce qui ne serait plus creole. La
rtgle est la meme A la Guadeloupe oi I'on dirait: Moin baille Maman
Amoin 10 francs.




















LE VERBE EN CRtOLE MARTINIQl'AIS


Les locutions verbales intransitives
Les locutions intransitives construites avec avoir. perdrc. prendre. ne
se separent pas. Le verbe ,,avoir" (remplac6 par ni < tenir) pent dis-
paraltre dans les locutions avoir soil, avoir pcur, avoir chaud, avoir froid,
avoir envie de, mais subsiste toujours dans ,,avoir sommeil"; ,,avoir
courage". ,,avoir place", (avoir de la place): Ex.: J'ai faim, tu as soif, il
a peur, nous avons chaud, vous avez froid, ils out sommeil -- Moin ni
faim, ou ni souHf, i ni pei, nous ni chaud, zautes ni fouet', yo ni simmeil.
,,Ni sommeil" est introduction relativement r6cente, on disait plus
couramment vers 1900 ,,moin envic dbmi" ,,j'ai envie de dormir", ou
.,moin ni envie d6mi". La locution ,,avoir peur" se construit directe-
ment avec un complement d'objet. Ex.: Elle a peur de sa imbre I peI
maman v.
Verbes transitifs suivis d'attributs
Un certain nombre de verbes transitifs peuvent 6tre suivis d'un attri-
but qui qualified le complement d'objet direct.
Bien entendu tous les verbes francais employes dans ce genre de con-
struction ne sont pas en usage en crbole, le plus courant est rendre
rin'. On emploie aussi fr6quemment ,,trouver" et ,,crier" dans le sens
d'appeler, de nommer. Ex.: Pas mett6 pommade ta la dans chcveu ou,
ca k6 ran' ou chauve. I cri moin: ..bourrique" nmin pas ka trouv6 moin
bourrique pibce. Ne te mets pas cette pommade dans les cheveux,
cela te rendra chauve. 11 m'a appel6c: bourrique, je ne me trouve pas
hourrique du tout.
.es verbes intransitifs, c'est-k-dire ceux qui ne sont pas susceptible de
recevoir un rHgime direct, peuvent, comme en franCais, devenir transitifs.
Ex.: Ti fi a t6 ka pleur6 gros dleau la fillette pleurait de grosses larmes
(une grosse cau). En temps carnaval, toute moune ka ,,couri masse"
Au tempsdu carnaval, tout le monde court ,,e masque"ou ,,les masques"
(se d6guise et se masque).
Le crbole a rendu ainsi transitif et dans un emploi special certain
verbes franoais. A la Guadeloupe on ,,bonifie" le caf6, c'est-A-dire qu'on
lui enl6ve sa premiere coque, la Trinidad on ,,danse" le cacao pour
rouler le grain alors qu'il est encore assez souple.
Par ailleurs, le crbole n'ignore pas la tournure francaise qui consiste a
donner & un verbe intransitif un complement direct de mnme origine ou
de m6me sens que le verbe, type: dormir son sommeil. Ex.: Moin ri
compete ri moin = J'ai ri mon compete de rirc, ou bien dans une exclama-
tion, il dira: Moin ri an ri! Moin pleurb an pleur6! = J'ai ri un rire! J'ai
pleur6 un pteurer!
Ce procCd6 de redoublement pour marquer I'intensification est trks
caract6ristique et tres r6pandu. On peut soit r6p6ter le verbe plusieurs
fois avec un decrescendo d'intonation, soit employer une formula assez
curieuse qui d6crit en quelque sorte le proc6d6: C'6 quat! (sous-entendu
c'est au moins quatre fois que la chose eut lieu). Ex.: C'6 quat mach6
moin mach6! = J'ai beaucoup march (quatre fois marchb.

La voix passive
La voix passive n'existe pas a la Martinique, on r6tablit par une peri-
phrase la forme active. Ex.: Je suis alme de mon fils Gacon moin




















MME. ELODIE JOURDAIN


aimed moin. I1 est detest6 (ou hai) de tout le monde =Tout' moune laii y
(Tout le monde le hait).

II. LES VERBES PRONOMINAUX
Bien que dans le language actuel on voie apparaitre I'emploi du verbe
avec deux pronoms de la m6me personnel, on peut dire que la forme pro-
nominale n'existe pas en creole. Tant6t le verbe est ramen6 & la forme
active, tant6t le pronom complement est repr6sent6 par ,,mon corps",
,,ton corps", ,,son corps", etc., tant6t (c'est le cas des verbes r6ciproques)
on fait usage d'une p6riphrase.

1. Verbes transitifs directs (r6fl6chis)
Pour les transitifs directs on use de deux tournures.
(a) Certains verbes sont ramenes la forme active (sans pronom), tels
sont: se lever = l6v6, se d6barbouiller = d6babouill6; se coiffer (ou se
peigner) = pAgne; se promener = pr6mnA, etc. Ex.: II se leve toujours
de bonne heure = I toujou ka 16v6 bonhei. Madame se coiffe dans sa
chambre = MadAm ka pegnA dans cham'li.
(b) D'autres remplacent le pronom objet me, te, se, etc., par ,,mon
corps". ,,ton corps", ,,son corps", etc. Tels sont: s'&corcher, se fatiguer,
se blesser, se tuer, se pendre, se noyer, etc.
On serait tent6 de croire que l'emploi de ce remplavant expressif est
reserve aux verbes exprimant une action physique plus ou moins vio-
lente, oh ,,le corps" vivant est int6ress6, si on ne Ie retrouvait avec des
verbes quelconques voire abstraits, par example: s'habiller, se d6shabil-
ler, se tromper, se d6brouiller, s'embAter, etc. Ex.: Tu vas te tuer si tu
continues A boire ainsi = Ou k6 tu6 cb ou si ou ka continue bou6 con ca.
II tomba dans la rivi6re et se noya = I tombe dans larivi6 et i n6y6 c6 y.
Je me suis trompd, ii faut que je recompte = Moin trompd c6 moin, fok
moin rucompt6. D6brouillez-vous, je ne me mele pas de cela = Debrouil-
lez c6 zautes, moin pas ka mele adans ca. Pourquoi restes-tu 1 a t'en-
nuyer ? = Pouquoi ou ka r6t6 1l emb6t6 c6 ou ?
La colonisation des Antilles ne remontant qu'A 1635, il nous paratt
douteux que cet emploi de ,,corps" que l'on trouve en ancien frangais ait
dur6 jusqu'h cette 6poque, il y aurait peut-Otre 1i influence africaine,
certain dialectes soudanais employant cette tournure A la place du
pronom r6fl6chi.
(c) Transitifs suivis d'un complement d'objet direct. C'est le cas de
verbes ayant pour complement des parties du corps.
Alors qu'en franqais le possessif est remplac6 par 'article, en creole
on reconstruit avec le possessif en supprimant le pronom r6fldchi. Ex.:
Se couper la gorge, se laver les mains, se couper les ongles, se tailler la
barbe. Ex.: pendant qu'il se rasait, il se coupa la gorge = pendant i t6 ka
rasd, i coup> goge li (sa gorge). Va te laver les mains, ensuite, tu te
couperas les ongles = A11 lav6 lKmain ou, apr6s ou k6 coup zong ou,
etc.
2. Verbes transitifs indirects (refl6chis)
Les verbes transitifs indirects n'existant pas en creole on ne peut avoir
des forces telles que ,,se suffire", ,,se succ6der", cependant on trouve
dans sa forme sp6ciale le verbe ,,se parler A soi-mmeme" qui correspond &




















LE VERBE EN CRtOLE MARTINIQUAIS


une r6alit6 concrete, le noir monologuant volontiers. Ex.: Que dis-tu?
Rien, je me parole A moi-m6me = a ou ka di? Ayen, moin ka pale c6
moin (je parole A mon corps) 1).

3. Verbes reciproques
Les verbes r6ciproques ont en francais un sujet au pluriel, le pronom
se repr6sente les deux ou les diff6rents sujets sur lesquels retombe cette
action.
En creole, le pronom ,,se" n'existant pas, la rbciprocit6 est exprimee
par une p6riphrase oh entrent les pronoms ,l'un" ..l'autre". Ex.: Ces
deux chiens se battent, se mordent = C6 deux chiens a ka bat', ydn' ka
mbd[ l'ahte.
Pourtant, avec quelques verbes d'usage courant tels que .,s'ainer".
,,s'entendre bien" on ,,mal", on voit apparattre dans le sens de la r6ci-
procit le pronom ,,yo" = ,,ils" ou ,,elles". Ex.: Ces deux fillettes s'ai-
ment beaucoup, elles s'entendent tres bien = C6 deux ti fi a aimn yo
enpile, yo ke entin' yo tr6 bien.
Mais on n'emploie ni le pronom ,,'un I'autre" ni 1'adverbe ,,r6cipro-
quement".

4. Le passif pronominal
Le passif pronominal n'existe pas, on emploie la tournure active. Ex.:
C'est une chose qui se dit = C'6 an baggage yo ka dit mot A mot ,,qu'ils
dissent" qu'on dit. Tu sais bien que cela ne se fait pas = Ou bien save
yo pas ka fait qa; mot A mot = qu'ils (les gens) ne font pas cela.

IV. VERSES OUTILS

Le verbe ire
Le verbe ,,tre" posscde une signification propre, ,exister". C'est le
sens qu'il repr4sente dans la phrase attribute, dans la Bible, A D)ieu: ,,Je
suis Celui qui suis".
Mais dans une phrase tell que: ,,cette branch est seche", le verbe
Wtre n'ajoute rien au sens, on aurait pu dire aussi bien: ,,voila une bran-
che s&che". Cependant, il marque le temps; la branch 6tait seche, on
l'a couple. Quand la branch sera seche on la coupera.
Le verbe ,,jtre" dans ce cas ne sert qu'A lier, A joindre un nom et un
attribut.
Le creole marque d'une facon curieuse ces deux functions, ou ces deux
emplois du verbe etre.
1. Quand il veut exprfmer 1'existence, la maniore d'btre precise, il
emploie le verbe ,,yd" < y est (id) avec tous les auxiliaires habituels de
la conjugaison, sauf celui de I'indicalif present ,,ka" ). Ex.: C'est ainsi
qu'elle est = C't con ca i y6. C'est ainsi qu'elle 6tait quand elle 6tait
jeune C'6 con ca i t6 ye quand i te june. C'est ainsi qu'elle sera quand

') Cette r6ponse, courante autrefois aux Antilles, amusait beaucoup
LAFCADIO HEAKN, qui 1'a note en plusieurs occasions, cf. Two years in
the French West Indies, et Trois fois bel conte.
2) Voir plus loin la conjugaison propre aux auxiliaires.
West- ltdische Gids XXXV 4




















MME. ELODIE JOURDAIN


elle sera vieille C'6 con a i k6 y6 quand i k6 vieux. C'est ainsi qu'elle
serait si elle 6tait vieille C'6 con 9a i tU k6 y6 si i t6 vieux.
2. Dans I'emploi francais de ,,copule" le verbe 6tre est supprim6,
I'attribut est attache ou si l'on veut ,,coll6" directement au nom ou au
pronom, dans le cas de I'indicatif present, et s6par6 dans les autres cas
par les auxiliaires seuls qui experiment le temps. On a pu remarquer cette
construction dans les examples que nous venons de donner, oh le verbe
6tre disparalt dans la proposition secondaire, les auxiliaires seuls mar-
quant le temps: C'6 con qa i t6 y6 (auxiliaire + verbe 6tre) quand i t6
jeune (auxiliaire seul et attribut). C'6 con ca i tB k6 y6 (auxiliaire + ver-
be dtre) quand i k6 vieux (auxiliaire seul et attribut). Voici d'autres exem-
ples: Cette pouleest noire, le chien est m6chant, le temps 6tait beau, la mer
sera peut-6tre belle demain, nous serions riches si nous n'avions pas per-
du notre p-re, il faut que vous soycz sages pour faire plaisir A votre
maman = Poule tala noub, chien a m6chant, temps a t6 belle, lamr
k6 peutet' belle dumain, nous t6 k6 riches si nous pas t6 ped papa nous,
f6k zautes sages pou fai miman zautes plaisi.

Les remplaCants du verbe etre
Par contre, tous les remplavants du verbe &tre, parattre, sembler,
avoir I'air, devenir, rester = parait', sem', ni I'ai, vini, r6t6, sont tou-
jours exprim6s. Ex.: Ou ka parait' fatigue = Tu parais fatigue. I ni
I'ai malade = II ou elle a I'air malade. Temps a ka vini belle = Le temps
devient beau, etc.

Les verbes auxiliaires
11 faut, en frangais, distinguer les auxiliaires proprement dits qui,
dans la conjugaison, servent A former les temps passes et les auxiliaires
de temps ou de mode qui servent A exprimer des nuances particuli&res.
Ex.: ,,j'ai chant&, je suis sorti", et ,.Monsieur vient de sortir, il ne pou-
vait plus travailler", ,,Madame va venir", etc.
Le creole emploie ces deux sortes d'auxiliaires, les premiers servent A
former, non point seulement les temps du passe, mais encore le future et
le conditionnel, les autres a exprimer, comme en francais: le pass r&-
cent, le future proche, I'obligation, la possibility ou I'incertitude.
Nous parlerons d'abord de ceux-ci pour plus de nettet6; le creole ayant
puise au hasard dans les deux groups d'auxiliaires les mots qui lui ont
servi A former les auxiliaires de conjugaison, les faits ne sont pas tres
clairs.

1i. A uxiliaires de temps ou de mode
(a) Pour exprimer le passe rapproch6 le creole emploie ,,sortir" A la
place de ,,venir", ,,sbti" au lieu de ,,vini". Ex.: II vient de partir = I
s6ti pati. Je viens de le voir = Moin s6ti oue y.
(b) Pour exprimer le future rapproch6, il emploie deux formes du verbe
aller:
1". une forme venant certainement de ,,Je m'en vais" et qui est r6-
duite A ,,a" (du moins A la Martinique; elle subsiste dans d'autres creoles
sous la forme va ou wa; Maurice et Guyane, par example). Ex.: je m'en
vais te battle = Moin a bat' ou, r6duit successivement a ,,MA a bat' ou".



















LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


et & ,M'a bat' ou". Cette forme tres vivante encore, est traditionnelle
dans un jeu de plein air, en grand usage dans notre enfance et qui s'ap-
pelle: ..Stpent m'a pran yiche to", c'est-&-dire: ,,Serpent, je vais te pren-
dre tes enfants".
2. laforme actuelle de l'indicatif present du verbe aller: ,,ka all6' de-
venu contraction: kall6. et kaille (kay). Ex.: Je vais dormir (c'est-A-dire
me coucher pour dormir) = moin ka all6 d6mi, ou moin kall6 d6mi.
(c) Dou6 devoir et son double DouktBt' < doit-&trc, employs in-
diff6remment, experiment I'obligation. Ex.: Nous devons partir ce soir =
Nous dou6 pati an soub. Si vous 6tes malade, vous devriez prendre des
remedes = Si ou malade ou s6 doubtMt prAn rummdes.
(d) Peu < je peux, tu peux, il peut, exprime la force, la possibility
d'accomplir une action. Ex.: Je ne peux pas marcher j'ai mal aux pieds
- I Moin peu pas mach6, moin ni mal pieds.
(r) ,,Save" r6duit A ,,sa" replace assez souvent ,,peu" dans le sens
de la possibility. Ex.: Cette malle est trop lourde je ne peux la prendre
scul = Malle la trop Iou, moin pas sa pran y seul.

2. Auxiliaires de conjugaison proprement dits
Cc sont peut-etre des mots ou des restes de mots francais emnprunt6s
soit aux diff6rents auxiliaires: 6tre, avoir, et aller, et associbs centre eux,
soit enfin an verbe finir.
(a) Present de I'indicatif. L'auxiliaire est ,,ka" que nous avons ortho-
graphi6 ainsi pour plus de facility et en conformity avec 1'usage creole
constant, mais dans clq(uel il est possible de reconnaTtre ,,qui a" aboutis-
sant A ,,qu'A". On peut supposed par example des tapes de cc genre:
,,C'est lui qui a chanted, c'est lui qu'a chant6, c'6 li qui ka chant, i ha
chant/, forme actuelic.
(b) Imparfait. Si t'on accepted cette explication, elle montrcrait en
meme temps l'origine de I'auxilaire de l'imparfait ,,t ka": ,,t6" 6tant
I'auxiliaire des verbes d'6tat et venant apparemment de ,,ktais", (Ex.:
elle ktait vieille = i t6 vieux) aurait 6t6 joint A ,,ka" auxiliaire du pr6-
sent pour marquer qu'une action passe est en rapport avec une autre
action passe. Ex.: Je dormais quand il vint Moin td ka dbmi, quand
i vini.
Cette explication que nous tentons de fournir ne paraltra peut-6tre ni
tres claire, ni tres probante, et la question se simplifierait singulierement
si I'on voulait admettre la possibility de survivances africaines.
Or, il se trouve qu'il existe dans les dialectes senegalais la forme ver-
bale ka (s&rbre) ou kan (djoula) qui signifie ,,faire", don't I'emploi
intensify est constant dans la conjugaison 1).
Si l'on admet le passage A la Martinique de cette forme qui rappelle le
francais: ,c'est moi qui a ou qu'a", et qui, de ce faith, avait des chances
plus grandes de subsister, ,moin ka mang6", pourrait done avoir le sens
de: ,.Je mange, c'cst bien ce que je fais", construction comparable A celle
de i'anglais: I do eat".
Quant A la particule ,,te" que nous supposions appartenir essentielle-

1) Notre informateur sur ce point est M. LEOPOLD SODAR SiENGHOR,
professeur A l'Ecole Coloniale et Dr. &s lettres (actuellement d6put6 du
S6n6gal et pokte par dessus le marchA).



















MME. ELODIE JOURDAIN


ment A I'imparfait du verbe ,,&tre" frangais elle serait, au dire de Mile.
SYLVAIN 1), une des formes du verbe ,,-tre" en Afrique Occidentale.
Coincidence strange et qui n'aurait pu que renforcer dans les cerveaux
noirs I'id6e d'une similitude entire leur conjugaison et la n6tre.
,.T6 ka", auxiliaire de l'imparfait de 1'indicatif signifierait done: J'6-
tais A faire cela quand .... Moin t6 ka mang6 = je faisais manger ou
j'etais A faire manger quand.... L'hypoth6se est bien s6duisante.
(c) Futur. Au future, la question est plus dUlicate a saisir, mais la simi-
litude des formations du future dans d'autres cr6oles, la subsistence de
certaines formes, crites dans des fables, ou orales dans des chansons, ou
meme le vocabulaire parl6 des vieiles gens, montrent que nous avons
affaire au verbe ,,aller" passant par une s6rie de degradations.
La forme du present de l'indicatif de ce verbe: ,,ka alley" r6duite par
contraction A ,,kalle" a servi, comme nous venons de le dire, A exprimer
le future plus ou moins rapproch6, on le trouve sous cette forme dans tous
les essais 6crits en creole et ant6rieurs A 1890, environ et dans une vieille
chanson encore vivante et commengant par ces mots: Bonsou6 dimes
moin kall] dodo = Bonsoir mesdames, je vais (faire) dodo.
Cette forme a subi deux reductions: kaille (kay) et k6 employees indif-
f6remment soit seules au present de l'indicatif du verbe aller, soit comme
auxiliaires du future de n'importe quel verbe, (y compris aller lui-m&me).
Ex.: ,,Je vais a la messe" se dira indiff6remment = Moin ka all limesse,
Moin kaille limesse, Moin kb limesse, et: ,,Je mangerai" ou ,,je vais
manger" = Moin kaille mang6, Moin k4 mang6.
Dans ce dernier cas, il nous semble cependant que ,,kM" serait
reserve de preference au future normal et ,,kaille" au future rapproch6
mais c'est IA une nuance bien delicate et peut-6tre une discrimination
inutile.
II arrive, mmme en frangais, qu'on ne puisse d6meler dans I'emploi de
l'auxiliaire aller s'il y a un d6sir reel d'exprimer un future rapproch6 ou
simplement un future quelconque. Souvent meme il est fort clair que ce
future ne peut etre proche: En disant: ,,Je vais faire ma licence" ou ,,il
va faire la m6decine" on sait bien que cela indique plus une d6termina-
tion qu'une action prochaine.
De mcrme, en creole, les diff6rentes formes empruntees a aller, et em-
ployees come auxiliaires, servent-elles sans grande distinction de
nuance A marquer le future.
Actuellement, on peut dire que la forme la plus courante A la Martini-
que de l'auxiliaire du future normal est k6, mais on entend aussi trbs
souvent l'auxiliaire .,a" < vas.
Voici par example une phrase typique empruntte A un recueil de
contest martiniquais recueillis par LAFCADIO HEARN et publibs par M.
SERGE DENIs: Trois fois bel conte (page 15) = Chouval, mon fi, ou ke
alli oti Coulibri, ou k6 mandA li pou moin grand tambou y pretty. S'y pas
16, on a goumein 6pi y. = Cheval, mon fils, tu iras auprts de Colibri, tu
lui demanderas de ma part A emprunter son grand tambour, s'il ne veut
pas, tu te battras avec lui.

i) Mademoiselle SUZANNE SYLVAIN a prssent6 A l'Ecole des Hautes
Etudes A Paris une these de doctorate sur Le Crdole haftien publite en 1936
A Wetteren (Belgique).



















LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


On voit qu'il n'y a pas ici de difference de sens entire les deux formes
du future.
En Haiti, la forme normal du future est marque par ,,a", ,,va", ou
,,ava" oii il semble natural de reconnattre notre verbe aller A la 2eme
personnel du singulier de 1'indicatif ou de 1'imp6ratif, cependant, Made-
moiselle SYLVAIN nous declare que; ,,Ava, va, a, est indice du future
chez les Ewt 1) et correspond A une racine bantoue: bia venir don't
drive l'indice du future d'une grande quantity de langues africaines".
LA encore il y aurait une remarquable coincidence de mots et de sens.
(d) Conditionnel. Pour exprimer la condition ou le doute, Ie creole se
servait autrefois d'une forme emprunt6e au verbe 6tre ,,serais" r6duite
d'abord A Sr6 formee qu'on trouve au conditionnel dans tous les essais
6crits avant 1850 ou 1880), puis a S6 (qui est encore vivant); mais peu a
pen, il s'est substitu6 A ces 2 formes, une forme nouvelle, ,,t6 k6" calqu6e
sans doute sur ,,te ka" de l'imparfait, c'est celle-ci que nous employons
dans la conjugaison.
(e) Anteiriori. Enfin, pour exprimer I'ant&riorit6 d'une action par
rapport A une autre, on emploie l'auxiliaire fini < finir, ou du participe
fini.
LES FORMES DU VERBES
En francais, le verbe a six personnel, six modes, vingt-cinq temps et
deux voix. Nous avons vu plus haut que la forme verbale est invariable
en creole, comment dans une pareille pauvret6 exprimer, meme grossi&-
rement, I'essentiel de la pens6e ?
Le problkme est r6solu par un compromise assez curieux: de la conju-
gaison francaise subsistent les six personnel, certain modes et certain
temps, ces derniers 6tant marquis par les auxiliaires particuliers don't
nous avons essay d'expliquer la formation.

I. LES SIX PERSONNEL EN CRiOLE
Le choix fait, par les diff6rents crooles, de ces pronoms 6tant A peu
pros le meme, il nous a paru int6ressant de montrer par quelques rap-
prochements 1'6troite parents qui, sous ce rapport, come sous beau-
coup d'autres, unit ces divers parlers.
Le pronom ,,je" a disparu de tous les creoles; ,,moi" nasalis6 en ,,moin"
I'a remplac6 la Martinique, A la Guadeloupe, A la Trinidad et en Haiti
oit il a aussi les formes m'rin et m'; reduit ,,mo" A Maurice, en Louisia-
ne et en Guyane. il est actuellement ,,mi" A la Rdunion.
,,Tu", remplac6 par to < toi, dans tous les creoles, subsiste sous cette
forme A Maurice, en Louisiane et en Guyane, remplac6 actuellement A
la Martinique 2), A la Guadeloupe, A la Trinidad, en Haiti, par le pronom
pluriel de politesse,,ou" = vous, et r6duit A ,,ti" a la Reunion.
') Groupe 6burn&o-dahomeen. Les langues 6wd sont parl6es sur la c6te
entire les langues tchi A l'Ouest et la langue Yoruba A I'Est. (R6gion
d'Avr6k6t6, Lom6, et Quittah. S. SYLVAIN: Le Crdole haitien, p. 24).
2) Employ6 encore a la Martinique. il y a trente ou quarante ans, en
manire de plaisanterie, comme un archaisme ou par de vieilles gens, il
demeure vivant dans un jeu qui commence par un d6fi: S6pent m'a
pran yiche to! et une r6ponse: To menti couresse! serpent je vais te
prendre tes enfants! Tu en as menti couleuvre!


















MME. ELODIE JOURDAIN


,,Li" = lui a remplac6 ,,il" dans tous les creoles; ,,elle" a disparu.
A Ia Martinique ,,li" s'est r6duit a ,,i" au cas sujet atone et ,.y" au cas
regime aprks voyelle, en Haiti A 1'.
,,Nous" est conserve dans tous les creoles, iI peut 6tre reduit ,,ni"
A la Rdunion. ,,Vous" subsiste A Maurice, en Louisiane, reduit a ,,vi"
A la Reunion il est remplac6 par zautes < vous autres, a la Martinique,
A la Guadeloupe, h la Trinidad, en Guyane et en Haiti.
Les pronoms ,,ils" et ,,elles" ont totalement disparu. Ils sont rempla-
c6s A la Martinique, a la Guadeloupe et A la Trinidad par yo = eux, & la
Guyane et en Louisiane par y6 = eux, A la R6union et A Maurice par
zautes = eux autres, forme dialectale frangaise encore vivante notam-
ment en Touraine et dans le Maine.
Nous resumons ces observations dans le tableau suivant:


Haiti
Martinique Reunion
Guadeloupe Maurice
Trinidad


Louisiane


Moin Mi Mo Mo Mo
Ou Ti To To To
Li et I Li Li Lii ou I Li
Nous Ni ou Nous Nous Nous
Zautes Vi ou Vous (et ou) Zautes Vous (ou)
Yo I ou Zautes Yd Y

L'emploi de ces personnel Rtant exactement le m&me, nous continue-
rons notre 6tude en ne tenant compete que de leur forme martiniquaise.

II. LA CONJUGAISON

La conjugaison creole est p6riphrastique puisque le verbe lui-m&me ne
change pas de forme et que les temps sont indiqu&s par des auxiliaires
sp6ciaux et c'est une conjugaison r6duite 6videmment a sa plus simple
expression.
II y a, A la Martinique, deux types distincts: la conjugaison r6guliere
des verbes actifs, transitifs ou intransitifs, et une conjugaison defective
propre A certain verbes, qui sont:
(i) les auxiliaires francais: avoir, Atre, savoir, vouloir, valoir, pouvoir
et devoir;
(ii) certain verbes exprimant un sentiment permanent, tels qu'aimer
= (AimE), hair = (hai), 1) pr6ferer = (sumi6 < c'est mieux) '), ou la
connaissance: connaltre = c6nnait'. Cette conjugaison est caracterisee
par I'absence de l'auxiliaire ,,ka" A l'indicatif (au present et l'imparfait)
et par la disparition de certain temps.
Nous donnons un tableau complete de ces deux types de conjugaisons,
et des indications sur la conjugaison negative, interrogative, interroga-
tive et negative de chacun des deux types.

') D6tester n'existe pas dans la langue courante.
') Actuellement on dit pr6f6rer.




















LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


TABLEAU DE LA CONJUGAISON COMPLETE D' UN VERBE ACTIF
(MANGaI < MANGER)

Indicatif present
Moin, ou, li, nous, zautes, yo ka mang6

Imparfait
Moin, ou, li, nous, zautes, yo te ka mang6

Passi (simple on compose)
Moin, ou. li, nous, zautes, yo mang6 (sans aucun auxiliaire)

Plus que Parfait
Moin, ou, li, nous, zautes, yo tb mang6,
ou moin t6 ja mang6, etc.
(mot & mot: j'avais deja mang6 quand...)

Passi anltrieur
Moin, ou, li, nous, tautes, yo fini mang6 et
(Je finis de mangel et ... .)

Futur
Moin, ou, ii. nous, zautes, yo kk mange
(ou: ,,kall6", ,,kaille", ,,a", mange)

Futur antirieur
Main, ou, li, nous, zautes, yo k6 fini mang6

Imperatif
Mange A nous mang6 < c'est a nous de manger = mangeons
mang6 = mangez
Conditionnel
Moin, on, ii, nous, zautes, yo t6 k6 mang6 formee actuelle)
Moin, ou, ii, nous, zautes, yo s6 mange formee vivante < sr6 forme
ancienne)
Conditionnel passed
Moin, ou, li, nous, zautes, yo t0 k6 ja mang6....
(j'aurais d6ja mange si....)

Pas de subjonctif 1)
Infinitif et participe: mang6.
Pas d'infinitif pass ni future.

') Pas de subjonctif, du moins nous ne pouvons affirmer qu'il en existe
un. la forme employee dans certain cas, qui en frangais seraient des
subjonctifs est la forme verbale elle-meme, sans aucun auxiliaire.
Comme il est difficile de d6cider s'il y a hypotaxe ou parataxe, dans le
doute nous ne donnons aucune forme pour le subjonctif.




















56 MME. ELODIE JOURDAIN

Pas de participe present.
On emploie le g6rondif dans certain cas, mais jamais le participe pas-
s6.
Le participe pass en s'accolant a. un nom peut former des sortes d'ad-
jectifs comparable a certain adjectifs anglais de la forme: blue-eyed =
aux yeux bleus. Par example un objet mang6 aux vers ou aux termites se
dit en crdole: ,,b6te-mang6". Une personnel venue on ne sait d'ob est un
,,vent-mend" (amen6 par le vent).

Conjugaison negative d'un verbe actif (mangd < manger)
Elle consiste A introduire la negation entire le sujet (pronom ou nom)
et le verbe liH & son auxiliaire. Ex.: je ne mange pas, tu ne mangeais pas,
Paul ne mangera pas, Mes enfants ne mangeraient pas si.... = Moin
pas ka mang6, ou pas tb ka mang6, Paul pas k6 mang6, Yiche moin pas
t6 k6 mang6 si.. . etc.

Conjugaison interogative
La conjugaison interrogative consiste A faire pr6c6der la conjugaison
ordinaire de I'interrogation ,,est ce" = est ce que. Ex.: Mangeras-tu ce
soir ? = Est ce on k6 mang6 au sou6 ?
Mais bien souvent cette interrogation est une simple intonation en fin
de phrase: Ou k6 mang6 au sou6, anh ?

Conjugaison interogative et negative
La conjugaison interrogative et negative consiste le plus souvent a
ajouter un ,,non" interrogatif A une phrase d6ja negative, c'est I'intona-
tion qui command ici le sens. Ex.: Ne mangeras-tu pas ce soir avec
nous ? = Ou pas k6 mang6 au soue 6pi nous, non ?
En francais nous avons, aux Antilles, quelque chose de semblable dans
la langue familibre: Ex.: Tu ne le feras plus, non ? Tu ne dineras pas,
non ?

CONJUGAISON PROPRE AUX VERBES: AVOIR, ]TRE '), SAVOIR, VOULOIR,
VALOIR, POUVOIR, DEVOIR, ET A CERTAIN VERBES DE SENTIMENT TELS
QUE: AIMER. HAIR, SUMIA OU PRPFtRER t), CONNAITRE.

Indicatif present
Moin ni, moin y6, moin save, moin 16, moin vau, moin peu, moin dou6.
Moin Aimi (emb), moin rhai, moin sumib, ou moin pref6r6, moin c6nnait'.

Imparlait
Moin t6 ni, moin t6 v6, moin t6 save, moin t6 16, moin t6 vau, moin t6
pen, moin t6 dou6. Moin t6 Aimb, moin t6 rhai, moin t0 sumib, moin tb
pr6f6rd, moin te cdnnait'.

1) Exprimant I'existence, la manibre d'etre.
') Sumi6 < c'est mieux, 6tait en usage constant jusqu'en 1910, 6vinc6
peut Wtre par prdf6r6.




















LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


Pass/ simple ou compose
N'existe pas pour ni, y6, save, 16, vau, pen, dout. Moin aimed, nmoin
rhal, moin sumi6, moin pr6f6r6, moin connait'.
Cette forme 6tant semblable au present de I'indicatif c'est le context
qui montre qu'il s'agit la d'un pass.

Plus que parfait
Moin t6 ja ni, moin t6 ja y6, moin t6 ja save, moin t6 ja 16, moin t6 ja
vau, moin t6 ja peu, moin t6 ja dou6, moin t6 ja aim6, moin t6 ja rhai,
moin t6 ja sumia, moint t6 ja prdf6re, moin t6 ja connait'.

Passi antlirieur, n'existe pas
Futur
Moin kh ni, moin k6 yC, moin k6 save, moin k6 16, moin k6 vau, moin
ke pen, moin ke dou6. Moin k6 mime, moin k6 rhai, moin kC sumid, moin
k6 prefCr6, moin k6 c6nnait'.

Future ant/rieur
N'existe pas pour ni, yC, 16, vau, peu, douC. II ne semble gu6re possible
pour aimed, rhai, sumiC, prCferC, connait'. Mais il serait normal pour ,,sa-
ve".

Conditionnel et Futur dans le passed
Moin td k& ni, moin t6 k6 v6, moin tC k6 save, moin tC k6 16. moin t6 ke
vau, moin t6 k6 peu, moin tC k6 dou6, Moin tC k6 aimC, moin t6 k6 rhai,
moin t6 k6 sumi6, moin t6 k6 pr6fCrC, moin tC k6 c6nnait'.

Conditionnel passed
Moin t6 k6 ja ni, moin t6 k6 ja y6, moin tC k6 ja save, moin te k6 ja 16,
moin t6 k6 ja vau, moin t6 k6 ja peu, moin t6 ke ja dou6, Moin t6 k6 ja
aimed, moin t6 k6 ja rhai, moin t6 k6 ja sumi6, moin t6 k6 ja pr6f6rt, moin
t6 k6 ja connait'.

Pas de subjonctif
Infinitif
ni, y6 ') save, 16, vau, peu, dou6 s) aimE, rhai, sumi6 ou pr6f6rer,
c6nnait' Pas d'infinitif pass, ni future, pas de participe present. Seuls,
prWftrer et connaltre ont un participe pass. Ces deux participes sont
fort correctement: pr6f6r6 et connu. Pas de g6rondif.

') On trouve le mot ,,tre" soud6e certaines locutions telles que: peut
ftre = peutnt' et ,,il faut 6tre just" fautet' just, mais il n'en peut
itre d6tach6.
2) Le verbe devoir dans le sens: ,,Ctre redevable de quelque chose" est
absolument rggulier et se conjugue sur le type normal: moin ka dou6,
etc., de I'autre conjugaison.


















LE VERBE EN CREOLE MARTINIQUAIS


La conjugaison negative de ces verbes se fait comme celle des verbes
r6guliers, la negation suit immediatement le pronom ou le nom sujet. Ex.
Moin pas save, Camille pas 16 soti = Je ne sais pas. Camille ne veut pas
sortir.
De mime la conjugaison interrogative et la conjugaison interrogative
et negative sont semblables & celle des verbes reguliers. Ex.: Savez-vous
ce qui se passe ? = Est ce ou save ca qui ka passe ?
le verbe 6tant simplement pr6cedk de interrogation Est ce = Est ce
que, dans le premier cas, et, dans le 26me cas, la phrase termin6e par une
interjection, ou un ,,non" interrogatif. Ex.: Ne voulez-vous pas venir
avec nous ? = Ou pas 16 vini 6pi nous, non ?

LES MODES ET LES TEMPS

II nous semble difficile d'affirmer que toutes les nuances exprim6es
par les modes franvais. et en particulier par le subjonctif, sont senties par
ceux qui font usage du creole, I'analyse n'6tant pas le fait de telles gens.
mais nous pouvons dire que les auxiliaires verbaux rendent suffisam-
ment claires les notions de temps, passe, present et future, d'ant6riorit6,
comme les idWes de commandement et de doute includes dans 1'imp6ratif
et le conditionnel.



























Mevr. ELODIE JOURDAIN, geboren te Martinique op 2 Febr. 1891,
is Dr 6s-lettres, Sorbonne. Zij schreef een dissertatie in twee delen,
getiteld Du Franfais aur Parlers Creoles en Vocabulaire du Parlor
Creole de la Martinique, welke worden uitgegeven door de Editions
Bellenand, 6, rue Gtt-le Coeur, Paris-6e.
























ENERLEI CREOOLS?


DOOR

Lou LICHTVELD

Niet zozeer om een just vijfentwintig jaar geleden in dit tijd-
schrift afgebroken bespreking voort te zetten, dan wel ten gevolge
van het feit dat er in dat afgelopen tijdsbestek zo bitter weinig be-
reikt is op het gebied van de studied der Creolentalen van West-
Indie, worden de volgende aantekeningen gepubliceerd. Ze zijn
gemaakt naar aanleiding van het voorafgaande artikel van Mme.
JOURDAIN, van wier omvangrijke, maar helaas nog ongepubli-
ceerde dissertatie ik bij herhaling kennis mocht nemen ten voor-
dele van eigen studied, en met wie ik menigmaal het voorrecht had
West-Indische taalkwesties te bespreken. Daarbij traden bij alle
waardering voor haar gedegen werk en inzicht telkens verschillen
van meaning op, die terug te voeren zijn tot enkele principiile pun-
ten. Ook uit dit tijdschrift-artikel, gewijd aan het ,,werkwoorde-
lijk" system van het Creools op Martinique, blijkt ondanks het
vele onaanvechtbare material dat erin verwerkt is, een orientatie,
die men nog in andere recent publicaties tegenkomt en die ten
gevolge heeft, dat speciaalwat de Creolentaal van Suriname betreft,
de onderzoekers soms tot geheel verkeerde conclusies geraken.
Ik doel hier met name op het proefschrift van dr L.L.E.RENS 1)
dat, stilzwijgend uitgaande van de stelregel ,,fit denominatio a
potiori" (de naam wordt gegeven volgens de sterkste eigenschap)
het zgn. Neger-Engels behandelt als een derivaat van het Engels.
Op overeenkomstige wijze behandelt Mme. JOURDAIN de Creolen-
taal van Martinique als een derivaat van het Frans, en is zij er
vooral op uit, overeenkomsten met en afwijkingen van het Frans,
herkomst en afleiding uit het Frans aan te tonen. Spreekt men
ook niet elders van ,,pidgin-english" en heeft niet zelfs een HES-

') The historical and social background o/ Surinam's Negro-English,
Amsterdam 1953.


- 59 -

















LOU LICHTVELD


SELING met zijn zo prachtig geschoold taalinzicht in het verleden
gesproken van het ,,Neger-Hollands" der toenmalige Deense
Antillen? Met hetzelfde recht zou men dan ook het Papiamento
het ,,Neger-Spaans" der Nederlandse Antillen mogen noemen.
Ik vermoed, tot grote ergernis van onze Curayaose en Arubaanse
breeders.
De juistheid van al deze namen is echter hoogst betwistbaar,
en ik acht ze z6 misleidend, dat ik liever blijf spreken van de
Creolentaal van... vul maar in welk West-Indisch eiland of
gebiedsdeel, welke kolonie of streek. Ik stel voor, gemakshalve de
afkortingen CS, CC, CMq, CG, CH, CT enz. te gebruiken voor de
Creolentaal van resp. Suriname, Curaqao, Martinique, Guadelou-
pe, Haiti, Trinidad, enz 1). In de toekomstige studied die van deze
talen gemaakt zal moeten worden, en die voor een belangrijk
gedeelte een vergelijkende studied zal moeten zijn, zal men die
termen en afkortingen hard nodig hebben. Maar allereerst zijn er
gedegen linguisten, met een goede training als africanist nodig;
er kan niet langer met vrucht op de oude voet worden voorge-
werkt.

DE STUDIED VAN CREOLENTALEN

Wat zijn eigenlijk Creolentalen in de rangorde van ratjetoe's,
dialecten, basterd- en mengtalen, standaard-talen of hoe men
die alle noemen wil? Mme. JOURDAIN zegt van het CMq, dat het
geen ,,patois" is, maar een ,,sabir" met frappante phonetische
wetten en syntaxis, maar tevens ,,iets als het pidgin-engels, het
papiamento of het taki-taki", met welk laatste de meest archai-
sche en daarom interessantste van alle bestudeerde Creolentalen,
het CS en het Creools der Surinaamse Bosnegers bedoeld wordt.
Een ,,sabir"!
Volgens GRAY 2) is Sabir ,,een mengsel van Frans, Spaans,
Italiaans, Grieks en Arabisch, dat als lingua franca voor de Mid-


') De in dit artikel gebruikte afkortingen voor de Creolentalen zijn:
CBah Creolentaal van de
Bahamas, CMau van Mauritius,
CC van Curaqao, Aruba en CMq van Martinique.
Bonaire, CS van Suriname,
CG van Guadeloupe, CSD van de Surinaamse Djukas
CH van Haiti. CST van St. Thomas,
CJ van Jamaica. CT van Trinidad.
') Foundations of Lanrguage. New York 1939, p. 37.

















ENERLEI CREOOLS?


dellandse-Zee-havens dient." Het CS noemt hij in dit verband
liever ,,creolised", waarmee hij bedoelt: een mengtaal van men-
sen ,,in permanent contact met elkaar" en een ,,vernacular". Dit
laatste is weer zo'n aardige term, waarvan de Commissie van
UNESCO-specialisten die in 1951 bijeenkwam, gezegd heeft dat
het een taal is, die de moedertaal is van een groep welke social of
politiek overheerst wordt door een andere groep die een verschil-
lende taal spreekt. 1) Maar UNESCO voelt zich achteraf volstrekt
niet gelukkig met deze omschrijving. 2) En terecht. De social en
politieke omstandigheden zijn vandaag in West-Indie van die
aard, dat de Creolentalen die daar gebruikt worden, geen ,,ver-
nacular" zijn volgens de aangehaalde definitive, en toch zijn het
wel degelijk, volgens de etymologische betekenis van de term,
talen gesproken ,,door slaven geboren in iemand's huis en
dus inheems". Aan de term zit intussen ook een misprijzend
tintje.
De naam ,,Creolentaal" is nog de meest aanvaardbare, ook als
soortnaam. Ze geeft tenminste aan, wie deze talen gebruiken en
laat de voor zovelen nog duistere vraagstukken van hun genese en
structuur geheel in het midden. De term ,,mengtaal" die ook veel
gebezigd wordt, heeft een ander groot bezwaar. Mengtalen zijn
tenslotte alle hedendaagse talen, als men kijkt naar hun woorden-
voorraad, zoals men steevast bij de Creolentalen pleegt te doen.
Die woordenschat, al of niet ,,verbasterd" (d.w.z. aangepast aan
het phonologische system van de taal die overneemt, zoals bijv.
Lat. littera in het Ned. letter geworden is) is niet het criterium bij
de wetenschappelijke beoordeling van cen taal, maar de zgn.
,,innere Sprachform" plus het phonologische system. Criteria
zijn de grammaticale grondregels, de syntactische eigenaardig-
heden, het stelsel van gebruikte en geweerde klanken, van gebrui-
kelijke en ongebruikelijke klankopeenvolgingen. En pas als men
volledig wil zijn, ook nog: het total aan woorden, de integraal
der combinatie-mogelijkheden van die woord-functies, met als
limiet de gedachte- en gevoels-wereld der gebruikers van zo'n
taal. (Zo is het in het CS volslagen onmogelijk te vertalen: ,,Ons
plichtsgevoel als burger is wonder meer afhankelijk van het waar-
debesef van ons nationalisme" Hier wordt de ,,limiet" door alle
in het voorbeeld gebruikte concepten overschreden.)
Helaas is er nog maar heel weinig gedaan aan bet onderzoek

1) The use of vernacular languages in education. Paris 1953, p. 46.
2) Ibid. Editor's note.
















LOU LICHTVELD


naar al deze criteria. Er is pas een begin gemaakt met de phoneti-
sche bestudering van het CS. 1) Een enigszins nauwkeurige gram-
matica van het CS (door A.DONICIE) ligt nog ter perse. SCHUCHARDT
is nog altijd, sinds 1914, de minst bevooroordeelde en scherpzin-
nigste beschrijver van het CS gebleven. Jammer dat er zo weinig
aandacht is geschonken aan de vermaning van een ander grondig
kenner van de problematiek der Creolentalen, HERSKOVITS, om
deze talen toch vooral te bestuderen door middel van ,,recordings"
en analyse van tekstmateriaal, door vergelijkende studies te
maken, waarbij ,,care for phonetic and grammatical peculiarities
should take a prominent place, while the problem of the resolution
of significant tone, so important in the structure of West African
speech, into nonfunctional specialized forms of modulation in
English [en in andere talen!] should be recognized as the pressing
field for work it constitutes." 2) Dit laatste vooral is uiterst be-
langrijk en zal niet alleen veel voor de toekomstige grammatici der
Creolentalen kunnen ophelderen, maar ook de richtingen kunnen
aangeven die bij het onderwijs der grote cultuurtalen in West-
Indie zullen moeten worden gevolgd om tot bevredigende resul-
taten te komen.

STEREOTIEPE MISVATTINGEN

Bij degenen die overigens met zoveel liefde en aandacht de
Creolentalen behandelen, komt men een aantal telkens terugke-
rende misvattingen tegen, die verdienen te worden gesignaleerd
opdat men ze in de toekomst kan vermijden.
Allen zijn het er over eens, dat er gestreefd moet worden naar
een objective beschrijving van de taalsituatie in de Creoolse
milieu's. Maar het is moeilijk daarbij los te komen van eigen taal-
opvattingen en conventionele voorstellingen. Zo zijn de gebruike-
lijke spellingswijzen meestal suggestief in de richting van de een
of andere ontlening. CS kibd (klaar, reeds) lijkt als,,caba" gespeld
op Port. acabar en dan ligt de ontlening uit het Portugees (die
niet met het grammaticale en syntactische gebruik klopt) im-
mers voor de hand... ook wanneer het woord in werkelijkheid
afkomstig is van W. Soedanees kpa (waarmee het grammaticale
en syntactische gebruik wel overeenstemt). Alleen de onbevangen
linguist, en in het geval van de onderhavige Creolentalen de afri-

) Prof. W. PEE in: Het Neger-Engels van Suriname. Luik z.j. (1953).
T) The myth of the Negro Past. New York 1941, p. 337.

















ENERLE1 CREOOLS?


canist, zal in staat zijn zich niet door een conventionele of ,,ge-
makkelijke" spelling van zijn apropos te laten brengen. Hij heeft
phonetisch just genoteerd material nodig, en zal hier veiliger
van de gesproken dan van de geschreven taal uitgaan. Des te
erger dat de reconstructive van het taalverleden slechts mogelijk
is door middel van meestal hoogst dubieuze documenten, die dan
ook slechts met de grootste omzichtigheid en wonder de scherpste
critiek gebruikt mogen worden. Het zijn doorgaans vertalingen,
en even slecht als die welke een schrandere Fransman zou maken
wanneer hij jaren achtereen Duits geleerd zou hebben. Aangeno-
men dat hij dan correct vertaalt, is het toch niet erg waarschijnlijk
dat hij het ooit tot ,,echt" Duits brengt. A fortiori geldt dit ten
aanzien van de in wezen afrikaans gestructureerde Creolentalen
van West-Indie in de mond of pen van Europeanen, ook al zijn
het ,,kenners."
Een andere misvatting is, het willen person van de structuur-
verschijnselen der Creolentalen in het keurslijf van de structuur
of taalcategoriecn van een der West-Europese talen. Niet alleen
is dit een misleidende vooringenomenheid en weinig in overeen-
stemming met de wordingsgeschiedenis der Creolentalen, maar
men maakt er zijn beschrijvingen ook nodeloos ingewikkeld mee.
Straks, bij cen nadere beschouwing van het artikel van Mme.
JOURDAIN, zullen de voorbeelden hiervan voor het grijpen liggen.
Wanneer de grammatica van het CMq bepaalde afwijkingen
van die van het Frans vertoont, en wij zien het CS nagenoeg
dezelfde of analoge afwijkingen vertonen ten opzichte van bet
Nederlands, het CT ten opzichte van het Engels, het CC ten op-
zichte van het Spaans enz. en als wij ten overvioede hetzelfde op-
merken bij de taal der Jamaicanen en Haitianen, bij die der
negroide bewoners van zo'n verafgelegen eiland als Mauritius,
in het ,,pidgin-engels" aan de Westkust van Afrika, en zo verder,
dan is er toch wel reden om aan te nemen dat wij niet zozeer met
,,afwijkingen" dan wel met diep-gelegen structurele eigenaardig-
heden van generieke aar4 te doen hebben, die teruggevoerd moe-
ten worden tot iets gemeenschappelijk-oorspronkelijks van al die
Creolentalen. En als wij dezelfde verschijnselen ook levend aan-
treffen in een reeks van oude West-Soedanese en Bantoe-talen
zelf, just daar waar de voorvaderen der huidige gebruikers van
de Creolentalen vandaan kwamen, dan is er alle reden om vast te
stellen dat wij hier enkele wezenskenmerken van laatstgenoemde
talen en tevens een bewijs van hun onderlinge verwantschap op
het spoor zijn.



















LOU LICHTVELD


Wij hebben aan zoiets veel meer dan aan het constateren van
een ,,verbastering" van de een of andere West-Europese taal.
Want alle talen zijn in zekere zin behalve ,,mengtalen" ook nog
,,verbasteringen" van andere, oudere of verwante talen. Het
constateren van iets dergelijks is in feite nietszeggend, en wat
erger is, misleidend. In linguistische zin zijn deze Creolentalen
misschien ,,beperkte" of niet geheel meer doelmatige talen, maar
geen ,,inferieure" talen. Die kwalificatie heeft een tendentieus, om
niet te zeggen politiek karakter.

IETS OVER ,,WERKWOORDEN"

De wonder onze grammatici gebruikelijke taalcategorieen zijn afkom-
tig van de klasieke Latijnse grammatica. Omdat zij niet passen voor vele
zgn. primitiveev" talen, denkt men veelal dat deze ,,zonder echte gram-
matica" zijn. Maar dat is met geen enkete taal het geval. De zgn. primi-
tiviteit van sommige is alleen maar een geheel-anders-zijn en een aange-
past-zijn aan de uitdrukkingsbehoeften van het individu in het milieu
waar zulk een taal moet dienen. Hun nadere bestudering heeft steeds
weer aangetoond dat ze hun eigen wetmatigheid en consequentie bezit--
ten, zonder welke zij als verkeersmiddel niet zouden kunnen bestaan, en
dat ze soms zelfs zeer fijne schakeringen weten uit te drukken, waartoe
de hoogste cultuurtalen niet in staat blijken. Ze beantwoorden aan ge-
heel eigen noden en behoeften van hun gebruikers en doen dit niet minder
ingenious dan talen die men als hoog-ontwikkcld pleegt te beschouwen.
Of zoals JESPERSEN zegt: ,Het zou verwonderlijk zijn als taal die dient
om gedachten uit de drukken, geheel onafhankelijk zou zijn van de
wetten van correct denken." 1)
Maar heeft er bij het ontstaan van de Creolentalen dan geen ,ver-
arming" plaatsgevonden ? Overal in de geschiedenis der talent, zegt de
laatstgenoemde linguist, zien wij een uniform streven om dezelfde over-
tollige distinctics kwijt te raken en het grammatische apparaat tot zijn
eenvoudigste vorm terug te brengen, en tevens tot een system waarin
de grote inwendig-syntactische, logische of rationele categoriein scherp
en onnmiskenhaar worden aangegeven. 1) De Creolentalen zijn in deze
devzlfdc w cg opgegaan als alle andere talent en blijven die weg volgen. Ze
hebbcn het alleen in historische tijd en zeer snel gedaan; zo snel zelfs, dat
deze ontwikkelingsgang die elders vele eeuwen beslaat, hier zich soms ad
oculos, binnen een of twee generaties voltrekt. Vandaar dat hun studied
ook z) uitermate boeiend is voor wie er ernst van maakt.
Wanneer nu Mine. JOURDAIN cen geval van ,,armoede" suggererend,
begin met te zeggen dat de vormen van het werkwoord in het CMq
,.invariables" zijn, dan mag men zich afvragen:
a) Zijn de vormen waarover zij het heeft, welaltijd ,.werkwoorden" in


1) Mankind. Nation and Individual from a Linguistic Point of View.
London 1946, p. 114.
') Ibid. p. 218.




















ENERLEI CREOOLS?


de zin zoals wij ons die volgens de grammatica van onze Europese talent
voorstellen? Of zijn ze weleens heel wat anders?
b) En zijn die vormen inderdAAd invariabel, of lijkt het alleen maar zo
door de notatie, omdat ze door de vrij rudimentaire manier van grafisch
voorstellen, in strijd met de werkelijkheid, identiek gemaakt zijn ? Frans
donner, donnezr donnai en donnizullen ook identiek worden genoteerd door
iemand die op het ghclur afgaat en niet toevallig met de Franse ortho-
grafie en grammatica op de hoogte is. Zouden de verschillende ,,invari-
abele" vormen bovenduen (wat niet het geval behoeft te zijn) onderling
ook nog in toonhoogte of toonval of klemtoon verschillen, dan kan dit
met de gewone middelen van het alfabet al evenmin uitgedrukt wor-
den. Hier is dan ook uiterste voorzichtigheid geboden en generaliseren
te cnen male uit den boze.
Op de vraag of de ..werkwoorden" in deze talen soms niet eigenlijk
heel iets anders zijn, wil ik hier verder niet ingaan. Het is, evenals de
kwestie der tijdsaspecten in de Creoolse taalvoorstelling, icts uit rmate
ingewikkelds, dat nog veel onderzoek en lange uiteenzettingen vergt. Er
wordt enige aandacht aan besteed in de CS-grammatica van DONICIK,
zonder dat daarover bij lange na het laatste woord gczegd wordt. Maar
zijn nauwgezet onderzoek gaat een juiste kant uit.
Er is intussen, wanneer men van vormen alsCMq pali, senli, di uitgaat,
geen enkele reden om aan te nemen dat zij hun oorsprong vinden in een
Franse infinitief; het zou immers evcngoed van het verleden deelwoord
kunnen zijn. Met geRn van beide beweringen kloppen echtcr specificke
vormen als ouri. souffri, ouin, repuvrou,. plai, bat', permet', etc. (Staat
bovendien dit t' nict voor I plus cen lichte, kicurloze vocaal achter de
slotmedeklinker ? De grafische voorstelling misleidt. )
In de Creolentalen zijn de zgn. verba als regel a/geleid van imperatieven
enkelvoud! Mine JOuIRDAIN die dit noodgedwongen van enkele vormen
(pran, ba) terecht constateert, had gemakkelijk de regel kunnen ontdck-
ken, ware zij niet zo gepreoccupeerd geweest door de ,,vooraanstaande"
infinitieven van de Franse grammaire. Zulk een abstract categories
kennen de Creolentalen niet; wat daarin voor infinitieven worden aan-
gezien, zijn altijd weer verbaal-substantieven. Bij afwezigheid van echte
lidwoorden in het taalsysteem worden deze gemakkelijk voor infinitieven
gehouden, maar het syntactische gebruik laat zien dat dit niet zo is.
Ook een vorm als save laat zich gemakkelijk verklaren uit Spa. sabe
(imperatief) terwiji kAbd stellig niet van que liens bien komt, maar zijn
Afrikaanse herkomst nauwelijks verloochent, zelfs niet in de verfranste
spelling als quimbd. En wat te zeggen van pi (se taire) dat zo merkwaar-
dig overeenstemt met CS tan pi (niet Fra. tant pis, maar.. .zwijgcn)
en pi! (zwijgl).
Het is voor de hand liggend dat de slaven nieuwe ,,werkwoorden" in
krachtige mate en het eerst in de vorm van weinig vriendelijke bevelen
leerden kennen. Dat lag in de aard van de gehele taalsituatie. In hun
oorspronkelijke talen bleven zulke ,,uitdrukkingen van actie" on-
vervoegd; de ontleende imperatieven bleven dat ook, tot op de huidige
dag.
Verdubbelingen als CMq finine, CS alen e fin/ini (het motregent) zijn
algemeen Creools, zowel voor intensieven, iteratieven, frequentatieven,
duratieven als anderszins, bijv. nabootsingen. Naast CMq vonvon hebben
West-Indische (ids XXXV 5




















LOU LICHTVELD


wij CS wunwun in dezelfde betekenis. Vgl. CH l'alld-l'all, CMau li allS
li alld (hij liep en liep. ).
Ook de break-down in zgn. analytisch samengestelde werkwoorden
als CMq pold-all, gelijk aan CS Ita-go, CMq couri-all, gelijk aan CS
lon-go. CH ignord-con'nain, vird-tournin, etc. komen wij in de overige
Creolentalen evenals in vele West-Afrikaanse tegen. Vgl. CJ run gone
hom. L)
Het volksgebruik naar aanleiding van de uitdrukking coupe-assoce
door Mme. JOURDAIN vermold, was ook een veertigtal jaren geleden in
Suriname nog in zwang, vooral wonder kinderen. Thans is het vrijwel in
vergetelheid geraakt.


Het moge de lezer al duidelijk geworden zijn, hoe ongemotiveerd het
is, de vraag te stellen, wat er van de Franse onpersoonlijke, transitieve,
intransitieve en pronominale werkwoorden in een Creolentaal ,,over-
blijft". Het heeft alleen zin zich af te vragen: Hoe is het in die talen ge-
steld met de uitdrukkingen van activiteit in de wijdste zin? Onderlinge
vergelijking van de paradigma's geeft veel merkwaardigs te zien. 2)
Ik ect: CMq moin ka mangd, CH m' id mange, CC mi ta come, CS mi (d)e
njan, CMau mo td manze. Vgl. CT me a go (ik ga) CST mi le loop (ik loop).
Ik at: CMq moin mangi, CH moin mangd, CC mi a come, CS mi njan,
CMau mo manzd. Vgl. CT me come out a Guinea, CST mi wens (ik wou),
CBah time he hear that, he get up (toen hij dat hoorde, stond hij op). 8)
Ik heb gegeten: CMq moin ti ka mangi, CH m'-dp mangd, CC mi tabata
come, CS mi ben (d)e njan, CMau mo aprts manzd, Vgl. CT he gone befo'
you, CST mi ha denk (ik heb gedacht) ook wel ha denk.
Ik had gegeten: CMq moin td (ja) mangd, CH m't tp mange, CC?, CS mi
ben (d)e abi njan (kebd), CMan mo It-apres manzd.
Ik zal eten: CMq moin hk mange, CH m' d mange, CC mi lo-ta come, CS
mi sa njan, CMau mo va manzd. Vgl. CT he go leave her, CST ju sa loop.
Ik zal gegeten hcbben: CMq moin kh fine mangd, CH m'd fine mangi,
CC mi to a come, CS mi sa ab' njan (kebd). CMau mo va fine manzd.
Ik zou eten: CMq moin It kh mangd, CH m't'a mangt, CC mi (lo) por
come, CS mi ben sa njan, CMau mo It va manzd.
Ik zou gegeten hebben: CMq moin td ke ja mangi, CH m't'a fine mangd,
CC mi por a come, CS mi ben sa abi njan (kebd).
Ket!: CMq mangd. CH mangi. CC come, CS njan, CMau manzd, Vgl.
CT pack she back to she mother, CST du die na grun (zet hem op de ground ,
no mors (mors niet).
De ,,vertaling" van deze vormen is niet overall correct, want de Creo-
lentalen delen de ,,tijden", net als de West-Afrikaanse talen waar zij van
afstammen, op geheel andere wijze in dan men in de Europese talen doct.


1) CHAPMAN: Pleasure Island. Kingston 1951, p. 121.
*) De voorbeelden van CH en CMau zijn ontleend aan FAINE: Le
creole dans l'univers. Tome I. Port-au-Prince 1939. Die van CT aan
HERSKOVITS: Trinidad Village. New York 1947. Die van CST aan HESSE-
LIuN. Het Negerhollands der Deense Antillen. Leiden 1905.
,) HERSKOVITS t.a.p. p. 283.






















ENERLEI CREOOLS?


I)e simpelste, niet-samengestelde vorm heeft een verledentijd-achtige
en toch nog actuele betekenis, ietwat gelijkend op die van de Griekse
aorist en op cen soort van historische praesens, Vandaar dat .,werk-
woorden" met een strikt duratieve betekenis, zoals die welke met
..weten, willen, mocten, voelen, liefhebben, voltooien" ovrerenkomen,
en die dus al in het verleden als .,activiteit" moeten bestaan hebben en
zullen blijven voortduren wanneer men hun activiteit in het nu-heden
constateert en uitdrukt. normal nooit in de samengestelde praesens-vorn
gebruikh worden. Vgl. CMq moin save, CS mi sabi, CT me know etc. In dit
verband gaat het on heel wat m66r ,,werkwoorden" dan alleen die welke
,,un sentiment permanent" uitdrukken.
Daarentegen wordt het praesens 'van de perfectieve, niomentane verbal
steeds met ecvn ,,hulpwerkwoord" (ka, Ii, ta, de, a, le, van onmiskenbaar
West-Soedanese oorsprong) uitgedrukt. evenals de voltooid vcrleden
tijd, waarbij men dikwijls nog een versterkingswoord dat .,klaar. afge-
lopen" betekent, te baat neemt. )e overeenstemmingen in de systemen
der verschillende Creolentalen zijn frappant, de enkele verschillen ge-
makkelijk verklaarbaar.
Ietwat vermakelijk is bet dan, wanneer door onderzoekcrs als Mne.
JOURIAIN en FAINE geconstateerd word, dat er bijv. geen subjonctif
voorkomt. Ook de passive vormen onthrtken als regel; het CC voorziet
met Ned. worden in ccn late, blijkbaar actuele behoefte. Bijv. CC mi ta
word slima (ik word behind).
Het transitief gebruiken van intransitiva vindt men overall in West-
Indie. Dergelijke ,.werkwoorden" worden namelijk niet als overgankelijk
of onovergankelijk opgevat; allies kan feitclijk elke handling ondergaan,
althans voor het besef van cen behoorlijk animist. CS saka a post (laat de
balk zakken) is een van de vele voorbeelden hiervan, terwijl naast CMq
moin ri an ri ook CS mi bari wan bari (lett. ik schrecuwde een schreecu-
wen) kan worden gesteld.
De karakteristieke en veelvuldige verdubbeling van ,,werkwoorden"
om intensiteit of duur uit te drukken, is eveneens algemeen eCMq C'd
quat machd moin machd vindt een waardig pendant in CS mi waka waka
waka ti... (ik heb z6 lang gelopen tot.. .).
De uitdrukking van reflexiviteit door toevocging van het equivalent
voor ,,lichaam" of ,,huid" is niet nit ,,antick" Frans afkomstig, maar
algemeen in de Creolentalen. Vgl. CS was' en buba (afranselen, lett. zijn
huid wassen) uwr' en skin (lett. zijn huid vermoeien) MAr' en srefi (zich
vermoeien, lett. zichzelf vermoorden). Ook in CS wordt wtr' en krosi
(zijn kleren dragen) gezegd voor ,,zich aankleden", hetgeen aanleiding
geeft tot het Surinamisme: ,,Ga je kleren dragen!" voor ,,Ga je aankle-
den!"
Het merkwaardig gebrfik van cb in iitdrukkingen als CMq moin
trompd c6 moin, doct niet zozeer aan Frans corps dan wel aan Spaanse
invloed denken: gelijksoortige constructies met Sp. co(n)migo, co(n)
tigo. Wanneer in ecn zinnetje als CMq yo ha aidi yiche yo het cerste en
laatste word klaarblijkelijk van Sp. ellos (in de Nieuwe Wereld ,,eyos"
uitgesproken) moet worden afgeleid evenals CH Ilo, en yiche eveneens van
Sp. hijo komt, net als CC yiu, dan mogen velerlei andere oorspronkelijk
Spaanse en wellicht ook Portugese vormen in het CMq worden vermoed.
Met de etymologie van Creoolse woorden kan men overigens nict



















LOU LICHTVELD


voorzichtig genoeg zijn, en er moet met velerlei factoren rekening ge-
houden worden. Niet alles is daarbij zo vanzelfsprekend als het op het
eerste gezicht soms schijnt. Hier helpt ook al een zo ruim mogelijke
vergelijking der Creolentalen onderling ons nog het best op weg. Als
bijv. de uitdrukkingen voor ,,bestaan" en ,,een eigenschap bezitten" in
CMq yd, CS de, CC ta, CH clen Ildzijn, dan gaat het niet aan, eerstgenoemde
vorm zo-maar af te leiden van een ongebruikelijk Frans y est. Ook hier
zijn we, behalve misschien bij CC ta een hardnekkige ,,Afrikaanse rest"
op het spoor. CC la en CMq ka, het ,,praesens-hulpwerkwoord" in beide
talen, CC to, CS go en CT go. het ,,futurum-hulpwerkwoord" (naast CS sa,
CH d, CMau va) hebben vermoedelijk ook heel wat met elkaar te maken.
Voor de overgang dlt. vgl. CH lan' met CMau dan', CMq dan' (Frans
dans).
Op 66n zonderlinge, maar eveneens algemeen verbreide vorm wil ik
nog wijzen: de intensive werkings-, toestands- of tijds-uitdrukking
,,aan de gang met, just nu, just toen, volledig". Bijv. CH li con'nain
bien con'nain (hij weet heel best), CST da breek sender ka breek (ze zijn
helemaal stuk) CS na broko den broko (ze zijn zo-juist stuk gegaan, ze
zijn helemaal stuk). In ver van elkander verwijderde uithoeken van het
West-Indische gebied worden deze constructive, die samenhangen met
de verdubbelingsvormen, aangetroffen. Ze zijn ook te vinden in het
tussenliggende gebied.
Eigenschapswoorden zonder hulpwerkwoord aan het ,,pronomen"
verbonden, zoals CMq mo malade, CT why you so good to that young man ?, CS
ju ogri tumusi (je bent veel te ondeugend), CST pad mi long (mijn weg is
lang), CMau mo faim laviande (ik heb trek in vlees) en zinnen beginnend
met na (het is..) zoals CS na bigi-memre mek' en so (hoogmoed maakte
hem zo), CST na groot geest mak crabbo no ha hop (het is aan zijn grote
geest te danken dat de krab geen kop heeft), da (lees: na) mie vrou bin
daeso (mijn vrouw is daar), moeten eveneens in de overige Creolentalen
te vinden zijn. Hebben de onderzockers ze over het hoofd gezien ? Beide
constructies zijn zuiver West-Soedanees 1).

ENKELE CONCLUSIES

Niet alleen in het ,,werkwoordelijk" system, maar in hun gehe-
le grammatica tonen de Creolentalen opvallende overeenkomsten.
Hetzelfde geldt voor hun zinsconstructie, zinsmelodie, idioom,
en niet in de laatste plaats voor hun phonologische samenstelling.
Zo zijn er bijv. maar heel weinig uitzonderingen op de algemene
regels, dat alle woorden eindigen op een vocaal of genasaliseerde
vocal, en dat consonanten uit ,,opeenhopingen" worden gestoten
en verwijderd, dan wel door vocalisatie worden uiteengedrukt
(svarabhakti).
Het enige waarin deze Creolentalen onderling verschillen, is
hun lexicologie het bij uitstek ,,ontleende". De woorden wer-

') WKSTERMANN: A Study of the Ewe Language. London 1930, p. 129.

















ENERLEI CREOOLS?


den zo goed en zo kwaad als het going van de aanwezige ander-
taligen overgenomen, en de phonetische bewerkingen die ze
daarbij en daarna ondergingen, zijn steeds weer dezelfde.
Om een just inzicht te krijgen in deze ontwikkeling dient men
vooral de best geconserveerde en meest archaisch gebleven Creo-
lentaal in het middelpunt van zijn onderzoek te stellen. Zonder
enige twijfel is de taal der Surinaamse Bosnegers of ,,Djuka's" de
best bewaarde, aan weinig verandering of later beinvloeding
blootgestelde Creolentaal (CSD). Helaas heeft na SCHUCHARDT
niemand zich meer ernstig aan de bestudering daarvan gewijd.
Zelfs HERSKOVITS heeft in zijn verschillende waardevolle publi-
caties (die intussen niet alle zo oorspronkelijk zijn als hij doet
voorkomen) doorgaans het stads- en plattelands-Creools van
Suriname (CS) over 66n kam geschoren met het vrij sterk daarmee
in woordenschat, rithme en melodies verschillende CSD. Hetgeen
even onjuist is als de behandeling van bijv. Vulgairlatijn en Frans,
of Kerkslavisch en Russisch als 66nzelfde taal.
Men heeft altijd de Creolentalen beschouwd als te zijn ontstaan
uit de behoefte van de negerslaven om zich tegenover hun mees-
ters in de Nieuwe Wereld verstaanbaar te maken. Ze begonnen
echter met de vorming van een koine al in Afrika, zodra zij in
gevangenschap geraakten en e6n lot hadden te delen met allerlei
ander-talige negers. En ook in de Nieuwe Wereid moet voor hen
noodzakelijkerwijze een nog grotere behoefte bestaan hebben om
zich onder elkaar verstaanbaar te maken. Daarvoor hadden ze
weinig of niets van de taal van hun meesters nodig, die hun zelfs
in menig geval verboden was (als impertinentie...). En terwijl zij
van huis uit 66n uit wel twintig of dertig verschillende, weliswaar
verwante, maar niettemin onderling onverstaanbare talen spraken,
moesten ze tot een goede verstandhouding komen. Die behoefte
allereerst zal geleid hebben tot het ontstaan van een bij uitstek
Afrikaanse koine of lingua franca.
Bij het gebruik daarvan zullen de slaven ook veeleer de behoefte
gehad hebben om niet door hun meesters verstaan te worden en
vrijelijk (een van hun weinige vrijheden!) met elkaar van gevoe-
lens en gedachten te kunnen wisselen, liefdesbetrekkingen aan te
knopen, complotten te smeden, enz. Dit heeft het voortbestaan
van het Afrikaanse element in hun nieuwe taal sterk in de hand
gewerkt. In zulke omstandigheden is zo'n Creolentaal uiteraard
conservatief.
Een dergelijke taal hebben wij nu in het CSD, dat door de weg-
gelopen slaven als hun eigen, specifieke ,,Gemeinsprache" werd

















LOU LICHTVELD


meegenomen naar het ondoordringbare isolement van de Suri-
naamse bossen. Tot dusverre heeft men dit aspect en de voor de
hand liggende ambivalentie van de slaven tegenover de taal van
hun meesters te zeer uit het oog verloren. Alleen het allemood-
zakelijkste, het onvermijdelijke, zoals de namen van nieuwe
dingen en begrippen, werd overgenomen.
Manumissie en emancipatie evenals het stadsleven hebben het
CS pas in een later stadium zijn oorspronkelijk conservative
karakter doen verliezen. Maar de verdere ontwikkeling is toen
heel snel gegaan en vindt overall in West-Indig een soortgelijke
voortgang. In tegenstelling met het CSD zijn het CS en de meeste
andere Creolentalen, ook het CC, aan steeds vluggere verandering,
steeds grotere ,,onwillekeurige" aanpassing aan een der cultuur-
talen onderhevig. Tussen het CS dat een dertig- of veertigtal
jaren geleden gesproken werd en dat wat vandaag (vooral bij de
jeugd) hiervoor doorgaat, bestaat al een hemelsbreed verschil.
In de gehele taalwereld zijn in historische tijd de krachten tot
unificatie sterker gebleken dan die tot differentiate, zegt JES-
PERSEN, 1) en voor zulke kleine taalgemeenschappen als de
Creoolse in West-Indie geldt dit zeer zeker. De pogingen van een
slecht begrepen of naief nationalism kunnen er geen verandering
in brengen. Er is overall een beweging van kleine naar grote taal-
gemeen schappen niet omgekecrd. 2)
Deze conclusie behelst een vonnis en tevens een vermaning,
niet bestemd voor degenen die de hemel op aarde open van hun
slechts voor huiselijke doeleinden bruikbare Creolentaal, maar
voor de linguisten die 6fwel de goedgelovige nationalisten voeden
met een valse hoop, 6fwel nalaten deze uit wetenschappelijk oog-
punt zo buitengewoon belangwekkende talen tijdig en met de
nodige objectiviteit te bestuderen. Het kan nu nog ,,in vivo",
maar niet zo erg lang meer. Het CST en het vroegere Creools op
de overige voormalige Deense Antillen zijn al geheel verdwenen.
Maar het uitgestippelde programma is veelomvattend, eist de
samenwerking van velen.
Mesdames et messieurs, faites vos jeux!





') Mankind, Nation and Individual from a linguistic Point of View,
p. 44.
*) Ibid. p. 220.






















SUMMARY


JOURDAIN: THE VERB INTHE CREOLE LANGUAGE OF MARTINIQIUE
I.ICiITVELI) : ONE KI[ND OF CREOLE?

Mrs. JO'RDAIN publishes, in the article on the verb in the creole
language of her native Martinique (p. 39-58), part of a doctor's thesis
presented to the Sorbonne in 1945. The thesis will appear shortly in
Paris editionss Bellenand).
Her point is to prove that the Martinique creole verbs, while them-
selves being invariable, have their origin in four or five different
French forms.
The author shows comparative tables of forms used in other parts of
(former) French colonies and gives a wealth of basic material on Mar-
tinique creole, which may be useful for other research workers even if
they do not agree with Mrs. JOURDAIN'S interpretation of the linguistic
process underlying the present forms.
LICHTVELD in a subsequent article entitled ,,One kind of Creole?"
shows himself to be one of these. He pleads for a comparative study of
creole language in the Caribbean including a basic training in African
linguistics and applying the modern concepts of linguistic study. He
objects to the use of terms like Negro-English, Negro-Dutch etc. and,
although Mrs. JOURDAIN does not speak of Negro-French, LICHTVELD
feels that her approach in analysing Martinique creole is too much
based on a search for French language processes and does not take
sufficiently into account the characteristics typical of all creole language
in the Caribbean (and elsewhere).
It is impossible to apply all linguistic categories of western European
languages to creole without distorting the picture. LicwrTVmLm) says:
,,..it is unreasonable to ask what it is that ,,remains", in a creole
language, of French verbs (impersonal, transitive, intransitive or
pronominal). There is only sense in asking: how is the situation in
creole languages in regard of the expression of ,,activity" in its widest
meaning".
After a series of comparative examples from several creole languages-
- see his tentative nomenclature on page 60, note I taken from
FAINE, HERSKOVITS and HESSELING, in order to show their similar inner
structure, LICHTVELD concludes that even where differences may occur,
viz. in the lexicon, the borrowed words follow the same pattern of
phonemic treatment.
The slaves needed in the first place, to understand each other, an
African lingua franca; they started to make one even before they
were brought to the New World. It continued to be a kind of ,,reser-
vation" where the masters did not enter. On the whole only the words
for new concepts were taken from the masters' language. AICHTTVELI)
stresses that the ambivalent attitude of the slaves has to be taken into
account when one analyzes creole languages. Since manumission,
emancipation and urbanisation the adaptation to one of leading
languages has gone at an increasing pace. Linguists will have to hurry
if creole is to be studied in vivo and they should consider it objectively,
not solely from the point of view of European languages.


- 71 -
























VOORLOPIGE BALANS OVER DE UITVOERING VAN DE
EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN

DOOR

W. H. VAN HELSDINGEN

In November 1951 gaf ik in dit tijdschrift een beknopt over-
zicht van de achtergrond, de voorgeschiedenis en de tot stand-
koming van de Eilandenregeling Nederlandse Antillen 1). Op
dat tijdstip was nog slechts 6en dienst, n.l. die van Openbare
Werken per 6 September 1951, aan de eilandgebieden over-
gedragen.
Nu ongeveer twee jaar later, d.w.z. bijna drie jaren na de
inwerkingtreding van de Eilandenregeling op 14 Maart 1951,
is de tijd gekomen een voorlopige balans op te maken over de
uitvoering van die regeling.
Dit tijdschrift is niet de plaats om uitvoerig in details een over-
zicht te geven van de respectable hoeveelheid arbeid, welke
sindsdien voor dit doel is verzet, o.m. blijkend uit een lange
reeks landsverordeningen en landsbesluiten, eilandsverordeningen
en eilandsbesluiten. Te minder is daarvoor reden, omdat en het
Eilandgebied van Curagao en dat van Aruba zich elk beijverd
hebben in een welverzorgd verslag overzichtelijk aan te geven
de velerlei maatregelen, welke zowel door de central Antil-
laanse organen als door de organen van bet eilandgebied in
1951 en 1952 zijn getroffen. De belangstellende lezer worde ken-
nisneming van deze verslagen warm aanbevolen 2). Het is boven-
dien een verdienste, dat zij reeds kort na afloop van het jaar,
waarop zij betrekking hebben, verschenen zijn. De bruikbaarheid
van de waardevolle inhoud is daardooronmiskenbaar toegenomen.

1) W. H. VAN HELSDINGEN: De zelfstandigheid der eilandgebieden
in de Nederlandse Antillen. WI. Gids 32, 1951, p. 193-205.
2) Verslag van het Eilandgebied Curajao 1951 1952, 154 pp. (1953).
Versiag van de loestand van het Eilandgebied Aruba over 195r, xii + 135
pp. gestencild.


- 72 -















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


Maak ik het mij aldus gemakkelijk door verwijzing naar het
werk van anderen, toch verdienen enige onderwerpen, welke
bij de uitwerking de aandacht hadden, een nadere beschouwing.
Ik heb het oog op:
A de overdracht van taak
B de scheiding van het belastinggebied
C de personeclspolitiek.
Telkens als een dezer onderwerpen aan de orde was, werd van
de cen of van de andere zijde de tegenstander voor de voeten
geworpen, dat zijn opvatting in strijd zou zijn met ,,de geest van
de Eilandenregeling". Deze cerbied voor de wetgeving, het
streven om de bepalingen der wet getrouw na te even, valt
ongetwijfeld te prijzen. Ik zou niet graag het gezag van de wet
ondermijnen en aansporen het maar niet zo nauw met haar
bepalingen te nemen. Toch moet ik erop wijzen, dat met de
uitleg van de betekenis van een bepaald artikel van de Eilanden-
regeling het laatste woord nog niet is gezegd.
De ontwerpers van de Eilandenregeling verkeerden in een
weinig gunstige positic. Ten eerste waren de Nederlandse An-
tillen sinds jaar en dag centralistisch bestuurd en bestond ter
plaatse geen noemenswaarde ervaring van iets dat op decentra-
lisatie leek. Ten tweede was er een ontstellend gemis aan ge-
gevens en statistieken, hetgeen vooral ten aanzien van de fi-
nanciile bepalingen noodzaakte tot het nemen van beslissingen
gegrond op vermoedens in plaats van op cijfers. Ten derde bleek
overduidelijk, dat het beschikbare material onvoldoende was
bestudeerd door hen die hadden mede te spreken bij het ontwerp
der Eilandenregeling. Ik denk met name aan het veelzins voor-
treffelijke rapport van het in Juli 1949 door de Gouverneur
ingestelde werkbureau 1). Ik vrees, dat het aantal Antillanen,
die dit rapport grondig doorgewerkt hebben, op de fingers van
twee handen is te tellen. De oorzaken daarvan zijn o.m. dat, ten
tijde van de totstandkoming van de Eilandenregeling, de ge-
moederen verhit waren door de zetelverdeling van de Staten en
alle aandacht hierop was geconcentreerd. Voorts de daarbij
betrachte spoed in verband met de noodzaak de Eilandenregeling
gelijktijdig met de Interimregeling in working te doen treden.
Ingevolge van genoemde drie factoren stond het wel van te
voren vast, dat de Eilandenregeling niet ongewijzigd haar
1) Rapport van het Werkbureau ter voorbereiding van de administratie/-
technische maatregelen in verband met de zel/standigmaking der eilanden.
(Curavao, 1950), 2 din, v 517 blz. gestencild.

















W. H. VAN HELSDINGEN


eeuwfeest zou vieren, ja dat zij in zekere zin beschouwd zou
dienen te worden als een proefneming gebaseerd op de toen ter
tijd beschikbare gegevens en uiterst geringe ervaring. In de
,,Toelichting op de Eilandenregeling" in October 1951 gepubli-
ceerd 1), blijkt deze opvatting op verschillende plaatsen (blz. 17,
laatstc alinea, blz. 121, blz. 113 en 115); ik kom daar nader op
terug.
Wie zich op de ,,geest van de Eilandenregeling" wil beroepen,
moet zich niet vastklampen aan de tekst van een bepaald artikel,
maar doel en strekking van de gehele regeling op de voorgrond
stellen, n.l. aan de Eilandgebieden royaal toe te kennen de grootst
mogelijke zelfstandigheid, die met in achtneming van het alge-
meen belang van de Nederlandse Antillen te verantwoorden is.
De Eilandenregeling beoogde niet alleen de voor dit gebied
geeigende decentralisatie door te voeren, doch bovendien zoveel
als redelijkerwijze mogelijk is tegemoet te komen aan de in Aruba
tot uiting gekomen verlangens. De Regering heeft bij herhaling
en uitdrukkelijk verklaard, dat zij onmogelijk die verlangens
in volle omvang kon bevredigen. De ver doorgevoerde scheiding,
welke van zekere zijde in Aruba bepleit werd, zou tot een ver-
snippering van krachten leiden ten detrimente niet alleen van
de kleine cilanden, doch wel degelijk ook van Aruba en Curaqao.
Een dergelijke gedragslijn zou trouwens diametraal ingaan togen
de overall ter wereld bestaande krachtige stromingen tot het
vormen van grotere verbanden.
Bij de tot standkoming van de Eilandenregeling nu is getracht
de royale toekenning van de verantwoorde grootst mogelijke
zelfstandigheid te omschrijven in de artikelen I en 2. Daarin
wordt n.l. aangegeven welke onderwerpen niet en welke onder-
werpen wel tot de zorg van de eilandgebieden behoren. Omdat
het practisch onmogelijk is in twee afzonderlijke listen volledig
alle onderwerpen op te sommen, welke thans en in de toekomst
tot de overheidszorg behoren en zullen behoren, is als system
gekozen in artikel 2 een limitatieve opsomming te geven van de
onderworpen, welke voor het central gezag moeten worden ge-
reserveerd. Alle daarin niet genoemde onderwerpen behoren
tot de zorg van de eilandgebieden. Het is duidelijk, dat over-
dracht aan de eilandgebieden van een in artikel 2 genoemd
onderwerp in strijd zou zijn met de Eilandenregeling en der-
1) W. II. VAN HIELSDINGEN (&L P. G. HOOGHOUDT): De Eilanden-
regeli ng Nrderlandsc Antillen met toelichting, 's-Gravenhage, 1951,
121 pp.

















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILIEN


halve niet zal mogen geschieden dan nadat de Eilandenregeling
vooraf is gewijzigd. Een landsverordening tot overdracht b.v.
van de posterijen aan de eilandgebieden, zou bepaald in strijd
zijn met artikel 2, wonder D 3; zou men waar natuurlijk nie-
mand over denkt dit onderwerp aan de eilandgebieden willen
overdragen, dan zal vooraf de Eilandenregeling in die zin moeten
worden gewijzigd.
Een zelfde redenering geldt ten aanzien van de begrenzing
van het belastinggebied van de Nederlandse Antillen enerzijds
en de eilandgebieden anderzijds. In artikel 2 wonder C is limitatief
opgesomd welke bronnen van inkomsten voor het land zijn ge-
reserveerd; alle overige bestaande of nieuw aan te boren bronnen
zijn daarmede toegewezen aan de eilandgebieden. Het zou in
strijd zijn met de Eilandenregeling indien de Nederl. Antillen
de hondenbelasting aan zich zou trekken of een nieuwe blasting
zou gaan heffen zonder dat vooraf de Eilandenregeling in dien
zin was gewijzigd. Uit de indiening van de ontwerp landsver-
ordening om installing van een veiligheidsbelasting mogelijk te
maken (zitting 1952-'53-89) blijkt, dat de Landsregering terecht
deze opvatting huldigt.
Anders is het gesteld met de overdracht van onderwerpen,
welke niet in artikel 2 zijn opgcnomen, en die mitsdien krachtens
het tweede lid van artikel 1 tot de zorg van cen cilandgtbied
behoren. Als bij de overweging van een overdracht blijkt, dat
een bepaald onderwerp fcitelijk onmogelijk kan worden over-
gedragen (op deze oordeelsvorming kom ik straks nader terug),
dan zou het toch dwaasheid zijn tegen alle redelijkheid in niet-
temin tot overdracht over te gaan met een beroep op de Eilanden-
regeling. De Eilandenregeling is er om het algemeen belang te
dienen en niet om dat te dwarsbomen. Komt men derhalve bij
de voorbereiding van cen overdrachtslandsverordening tot de
conclusie, dat cen onderwerp, volgens het tweede lid van artikel 1
bestemd om aan de eilandgebieden te worden overgedragen,
better niet of slechts gedeeltelijk ware over te dragen, dan moot
de eilandenregeling dienovereenkomstig worden gewijzigd door
in artikel 2 aan te geven, dat bedoeld onderwerp geheel of ge-
deeltelijk tot de zorg van het land blijft behoren.
Op welk tijdstip deze wijziging van de Eilandenregeling zal
moeten plaats hebben, wordt nader wonder A besproken.
Geheel op zichzelf staat de toekenning van uitvoerende be-
voegdheden aan organen en diensten van de eilandgebieden als
bedoeld in het laatste lid van artikel 2. Ten aanzien van deze

















W. H. VAN HELSDINGEN


over te dragen bevoegdheden is geen opsomming gegeven (dat
zou eenvoudig onmogelijk zijn), doch is een algemene richtlijn
gegeven ,,voorzover een zodanige behartiging door de betrokken
eilandgebieden doelmatig is". Al of niet overdracht noodzaakt
mitsdien niet tot wijziging van de Eilandenregeling.

In de voorafgaande beschouwingen werd enige malen als bij
de uitvoering van de Eilandenregeling moeilijkheden rezen, de
oplossing gezocht in wijziging van die regeling. Deze suggestie
ligt te eerder voor de hand, omdat het dezelfde wetgever is,
die landsverordeningen en een wijziging van de Eilandenregeling
kan tot stand brengen. Dat voor een wijziging van de Eilanden-
regeling, krachtens artikel 185 Landsregeling een meerderheid
van twee derde van het wettelijk aantal statenleden (dus 15
stemmen) en de goedkeuring van de Koning is vereist, geeft
ieder eilandgebied de waarborg, dat een wijziging niet tot stand
komt b.v. in een slecht bezochte vergadering met slechts 7
stemmen (art. 92 Landsregeling). Dat de Eilandenregeling overi-
gens ook bij A.M. v. B. kan gewijzigd worden, zij hier slechts
terloops gememoreerd.
Bezien wii thans de 3 bovenvermelde hoofdpunten nader.
A. DE OVERDRACHT VAN TAAK
In 14 Overdrachtslandsverordeningen zijn tot nu toe achter-
eenvolgens diensten geheel of gedeeltelijk aan de eilandgebieden
overgedragen, n.l.:
Openbare Werken Lijntelefonie Burgerlijke stand en be-
volkingsregister Landbouw. veeteelt, en visserij Brandweer -
Landswatervoorziening Openbaar vervoer Haven- en loods-
wezen Volksgezondheid Luchthavens Lager onderwijs -
Middelbaar onderwijs Beroepsonderwijs Openbare leeszalen,
bibliotheken en filmotheken.
Zij zijn in working getreden op I September 1951, 1 October
1952, I Januari en 1 Mei 1953.
Over Sociale en Economische zaken is nog geen beslissing
genomen.
Zo is dan toch ofschoon aanvankelijk teleurstellend traag -
binnen ongeveer 2 jaren vrijwel de gehele taak, welke voor
overdracht in aanmerking komt, inderdaad overgedragen en
daarmede is op de eilandsorganen de behartiging van een be-
langrijke overheidstaak komen te rusten. Er warren en zijn nog
tal van moeilijkheden van personele, technische en wetgevende

















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


aard te overwinnen. De wijze, waarop de nieuwe taak is aangevat,
geeft goede hoop dat zij zullen worden overwonnen.
De praktijk heeft nu wel uitgewezen, hoe noodzakelijk over-
gangsbepaling V was, waarbij de mogelijkheid werd geopend de
overdracht niet bij 66n, doch bij achtereenvolgende lands-
verordeningen te doen geschieden. Het is wel duidelijk hoe be-
zwaarlijk het zou geweest zijn, indien de overdracht van alle
diensten op eenzelfde tijdstip had moeten plaatshebben, d.w.z.
dat met de feitelijke inwerkingtreding van de Eilandenregeling
zou hebben moeten worden gewacht tot de voorbereidende
maatregelen voor alle diensten warren beeindigd.
Wel heeft het system van particle overdracht (en zelfs in de
loop van het begrotingsjaar) ten gevolge gehad, dat incidenteel
bij een groot aantal landsbesluiten (een 20-tal) credieten ter
beschikking van de eilandgebieden moesten worden gesteld
(Overg. bep. VIII). Op de accuratesse in begrotingsbeheer en
begrotingsbewaking zowel bij de Antillaanse als bij de eilands-
administraties is een zware wissel getrokken. Het getuigt van wijs
beleid, dat het eilandsbestuur van Curaqao dit spoedig heeft
onderkend en en bekwaam financicel expert heeft weten aan
te trekken. De op 1 Januari 1953 in working getreden ,.Eilands-
verordening Financieel Beheer" van Curacao en de op 28 Juli
d.a.v. afgekondigde gelijksoortige regeling van Aruba dozen ver-
wachten, dat door deze eilandgebieden van de aanvang af orde
op zaken wordt gesteld.
Ook ten aanzien van de overdracht van onroerende goederen
(Overg. bep. IX) was eerst een voorlopige ter beschikking selling
nodig en ten slotte bij landsbesluiten van 18 Februari en I Mei
1953 de definitive overdracht van alle in eigendom aan de Neder-
landse Antillen toebehorende goederen, gelegen in de verschil-
lende eilandgebieden aan die eilandgebieden met uitzondering
van met name genoemde goederen.
Het is niet te verwonderen, dat bij het bepalen van de omvang
van de over te dragen diensten herhaaldelijk verschil van meaning
aan de dag is getreden. Hoe vaak is niet bij de interpretatie van
een artikel verschil van opvatting mogelijk. Waarom zou artikel
2 van de Eilandenregeling daarop een uitzondering maken?
Daar komt bij, dat gelijk hierboven reeds werd uiteengezet -
de scheidingslijn tussen hetgeen tot de zorg van de Nederlandse
Antillen en tot de zorg van de eilandgebieden zou behoren ten
tijde van de tot standkoming van de Eilandenregeling volstrekt
niet onomstoteijk nauwkeurig kon worden bepaald. Het was in

















W. H. VAN HELSDINGEN


1949 onmogelijk de omvangrijke overheidstaak geheel te over-
zien en de consequenties van al of niet overdracht van een be-
paald onderdeel te beoordelen. De ervaring heeft uitgewezen,
dat over het geheel de begrenzing vrij bevredigend is aange-
geven; doch een definitief oordeel is ook nu nog niet uit te spre-
ken; daarvoor is de praktijk nog van te korte duur. Geleidelijk
zal wel blijken in hoeverre het gewenst is correcties aan te brengen
op hetgeen tot dusver is geschied. Ten aanzien van bepaalde
onderwerpen zal misschien nog meer kunnen worden overge-
dragen, doch evenzeer kan de conclusie gewettigd zijn, dat ten
aanzien van een bepaald onderdeel te ver is gegaan en dat het
verkieselijker is dat onderdeel wederom tot de zorg van de cen-
trale organen terug te brengen. Ook de Landsregering heeft
herhaalde malen in de toelichting van een Overdrachtslands-
verordening zich haar eindoordeel voorbehouden door te spreken
van ,,voor zover thans kan worden overzien". Zij was terecht
van oordeel, dat achteraf altijd kan blijken aan de hand van
nadere gegevens of opgedane praktijk, ,,dat de desbetreffende
overdracht op sommige onderdelen niet geheel just is geweest".
(zitting 1951-'52-38, M. v. A.).
Het pleit voor de zedelijke moed van de Eilandsraad van
Curacao, dat hij in de vergadering van 12 Juni 1953 besloot de
Landsregering te verzoeken de overdrachtsverordening be-
treffende het middelbaar onderwijs in te trekken. In het midden
latend of de motieven, welke tot dit besluit geleid hebben, steek-
houdend zijn, valt te roemen dat het eilandgebied er niet op
uit blijkt te zijn zoveel mogelijk aan zich te willen trekken.
Het is niet onmogelijk, dat zich een dergelijk geval in de naaste
tockomst nog meer voordoet. Het is ook mogelijk, dat de over-
weging tot overdracht van cen onderwerp, hetwelk volgens de
Eilandenregeling daarvoor in aanmerking komt, nog niet be-
eindigd is of tot een geheel of gedeeltelijk negatief resultaat heeft
geleid. Bij die overweging spreekt niet de tekst van de Eilanden-
regeling het laatste word, doch de verstandelijke overweging
wat met in achtneming van bet doel van de Eilandenregeling
- het meest doelmatig is ter bevordering van het belang van
de Eilandgebieden 6n van de Nederlandse Antillen. Als ten slotte
dienst voor dienst en onderwerp voor onderwerp is overwogen
en blijkt, dat hetgeen niet is overgedragen niet overeenstemt
met hetgeen artikel 2 aangeeft als niet tot de zorg van een eiland-
gebied te behoren, dan is het tijdstip aangebroken artikel 2 te
wijzigen en aan te passen aan de werkelijkheid. In onderscheiding
















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


van de gevallen hiervoren genoemd, waarbij de eilandenveror-
dening vooraf zal moeten worden gewijzigd alvorens bij lands-
verordening daarvan kan worden afgeweken, zal de thans be-
doelde wijziging van die regeling pas zijn aan te brengen als de
gehele period van overweging der overdracht als becindigd
kan worden beschouwd. Deze period is thans nog niet geindigd,
maar moct toch naar mijn meaning niet later dan b.v. eind 1954
worden afgesloten. Dit betoog is het sluitstuk van hetgeen in de
bovenvermelde ,,Toelichting" op biz. 17, 113 en 115 is ver-
meld.
Het zou te ver voeren in details de twistpunten te bespreken,
welke bij de behandeling van de ontwerpen-overdrachtslands-
verordeningen aan de dag zijn getreden. Deze waren meermalen
van principiele aard. Ik denk o.m. aan de uitvoerige schrifte-
lijke en mondelinge gedachtenwisseling omtrent het lager
onderwijs. Hoewel de weifelende holding van de Landsregering
- gevolg van de poging om aan de zo uiteenlopende wensen
tegemoet te komen niet steeds bewondering kan wekken,
getuigt zij onmiskenbaar van een ernstig streven naar een rede-
lijke en doelmatige grenslijn tussen de bevoegdhcden van de
eilandgebieden en van het Land; enerzijds de zelfstandigheid
van de eilandgebieden voor ogen houdend, anderzijds de op de
Landsregering rustende verantwoordelijkheid voor de zorg voor
het onderwijs krachtens artikel 174 Landsregeling j' art. 2,
B Eilandenregeling. Bij het bespreken van de personeelspolitiek
wordt hierop teruggekomen.

B. DE SCHEIDING VAN HET BELASTINGGEBIED
In de ,,Toelichting" (blz. 9-15) is uitvoerig uiteengezet hoe
de belastingbepalingen van de Eilandenregeling zijn tot stand
gekomen. De opzet was een eigen belastinggebied voor de Neder-
landse Antillen te reserveren van zodanige omvang, dat het Land
over voldoende eigen middelen zou beschikken, ter bestrijding
van de kosten van eigen overheidstaak, welke middelen zo regel-
matig zouden binnenkomen, dat het Land steeds voldoende
liquid kasmiddelen zou hebben. Indien onverhoopt in enig jaar
de eigen inkomsten onvoldoende zouden blijken te zijn, zou
het tekort gedekt worden door een bijdrage van Aruba en van
Curacao (art. 90). Dit was bepaald een secundaire oplossing.
Nu waren er drie onzekerheden:
1. de omvang van de over te dragen taak stond nog niet vast
en mitsdien was uiterst moeilijk te ramen hoeveel de kosten
















W. H. VAN HELSDINGEN


zouden bedragen voor de behartiging van de bij het Land
blijvende taak;
2. het was niet te voorzien voor welke nieuwe uitgaven het
Land zal komen te staan; met de nieuwe post voor de defensie-
bijdrage kon b.v. nog geen rekening worden gehouden;
3. over het bedrag der inkomsten uit de voor het Land gere-
serveerde bronnen waren onvoldoende gegevens beschikbaar.
De slotconclusie van het overleg was, dat dank zij de inkom-
sten krachtens art. 2, wonder C I en 2 ,,vermoedelijk voldoende
middelen, waarover de Landsregering dient te beschikken, regel-
matig binnen(vloeien)" (,,Toelichting" biz. 13).
Met deze onzekerheden voor ogen was te vrezen, dat het
vermoeden niet zou worden bewaarheid en een tijdelijk tekort
aan kasmiddelen, dan wel een tekort aan inkomsten zou ontstaan.
De ,,Toelichting" (blz. 85) gaf dan ook de alsdan te volgen wegen
aan:
Is reeds bij de begroting te verwachten, dat de kosten van de
huishouding van de Nederlandse Antillen niet gedekt zullen
kunnen worden door de opbrengst van de in- en uitvoerrechten
en accijnzen, enz., dan zal 6f moeten worden overgegaan tot
central invordering van e6n der kohierbelastingen (in de laatste
zin van artikel 2, wonder C 3) 6f een regeling moeten worden
getroffen, dat Aruba en Curaiao tijdig de Nederlandse Antillen
van voldoende kasmiddelen voorzien.
Andere mogelijkheden zijn:
a. bezuinigen;
b. het opvoeren van de opbrengsten van de belastingen en re-
tributies, genoemd in artikel 2, wonder C;
c. installing van een nieuwe Antillaanse belasting; hiervoor is
echter voorafgaande wijziging van de Eilandenregeling ver-
cist.
Het is wel stellig te verwachten, dat al was het alleen reeds
ter will van de defensiebijdrage op enigerlei wijze gezorgd
moet worden voor vergroting van 's Lands inkomsten. Het
ontwerp tot installing van een veiligheidsbelasting is weliswaar
ingetrokken, doch op korte termijn zullen andere maatregelen
getroffen dienen te worden, want dekking van een tekort door
een bijdrage van Aruba en Curaqao moet een secundaire oplossing
blijven. Uit het bovenstaande blijkt wel, dat de bewering dat
,,'s Lands geldmiddelen in beginsel krachtens artikel 2, C der
Eilandenregeling beperkt zijn" niet geheel just is. (M.v.T.
Overdrachtslandsverordening lager onderwijs, 1952-'53-43).
















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


Minder te voorzien was, dat in tegenstelling met Aruba -
de eerste begroting van Curaoao met een groot tekort sloot.
De eerste, maar niet de enige oorzaak is gelegen in het feit,
dat de uitgaven van de openbare werken wel op de eilandge-
bieden zijn overgegaan, doch de bclastinginkomsten van voor-
afgaande jaren niet de eilandgebieden, doch de Nederlandse
Antillen ten goede komen krachtens Overgangsbepaling VII,
eerste lid. Tevoren echter warren op de Antillaanse begroting
de grote uitgaven voor openbare werken bestreden nit de op die
begroting gebrachte belasting-inkomsten van voorafgaande
jaren. Vooral de inkomsten over de winstbelasting spelen in deze
een grote rol. Na uitvoerige en moeilijke gedachtenwisseling
zijn de Nederlandse Antillen de eilandgebieden tegemoet ge-
komen door de opbrengst van de winstbelasting aan de eilandge-
bieden uit te keren.
Daarmee was echter het begrotingstekort van CuraCao nog
niet opgeheven. De begroting werd sindsdien rigoureus besnoeid
en nog is de financiele positive van Curacao voor de eerste jaren
niet rooskleurig, maar een definitief oordeel zal nog mocten
worden opgeschort. Afgezien van de minder gelukkige Overgangs-
bepaling betreffende de belasting-opbrengsten van voorafgaande
jaren, is aan de eilandgebieden een. zeer ruim voor uitbreiding
vatbaar belastinggebied toebedeeld en het vermoeden, dat daar-
mee ,,voldoende middelen, waarover de eilandgebieden dienen
te beschikken, regelmatig in de kas dier gebieden [zullen vioeien]"
is nog niet gelogenstraft. Toch is reeds wel te verwachten, dat
Aruba er better voor staat dan Curacao. (In Aruba was dat voor-
zien; het was een van de beweegredenen voor afscheiding; de
Nederlandse Antillaanse financiile deskundigen ontkenden dit).
Er zijn nu eenmaal enige factoren die in Cura9ao ten ongunste
werken: het tekort aan eigen gebouwen, een nijpend woning-
vraagstuk, de verspreide stadsaanleg met als gevolg een uitge-
breid wegennet, electrische kabel-, gas- en waterleidingnet, de
dure schipbrug en eventueel een nieuwe vastebrug, een duur ter
beschikking gesteld ambtenaren corps. Deze abnormaal hogere
kosten zullen er toe leiden, dat de belastingdruk op Curaqao
waarschijnlijk zwaarder zal zijn dan op Aruba, hetzij door eilands-
belastingen in Curacao, hetzij door opcenten op de kohierbe-
lastingen, welke bij landsverordening voor Curacao hoger kunnen
worden gesteld dan voor Aruba. (Uniformiteit ten deze is geen
vereiste!)
Nu kan men wel wonder de indruk van het tekort op de Cura-
West-lndische Gids XXXV 6
















W. H. VAN HELSDINGEN


aaose begroting ijveren voor wijziging van de financidle be-
palingen van de Eilandenregeling, maar m.i. is behoudens
voor het instellen van een nieuwe landsbelasting het tijdstip
daarvoor nog niet aangebroken, omdat het better is na de over-
gangsperiode juister gegevens te verzamelen. De huidige finan-
ciele moeilijkheden (n.l. het dreigend tekort voor de gezamen-
lijke kassen) vinden hun oorzaak hierin, dat afgezien van het
normal accres der uitgaven, niet tijdig is rekening gehouden
met de extra-kosten aan gescheiden huishoudingen verbonden,
noch ook met de defensiebijdrage, waarvan toch reeds lange tijd
sprake is, terwiji de behandeling van de laatste gemeenschap-
pelijke begroting voor 1952 niet anders kan gekenschetst worden
dan als een vorm van potverteren. (200 amendementen werden
ingediend en bovendien wijzigde de Landsregering staande de
vergadering tal van posten!)
Na de onregelmatige overgangsperiode, kan met meer kennis
van zaken, gegrond op de verkregen ervaring gesproken worden.
Wijzigingen nfi zouden toch nog te veel van vermoedens en ver-
onderstellingen moeten uitgaan. Wel is er geen bezwaar tegen,
ja is het raadzaam, zich alvast te beraden of enkele aanvechtbare
bepalingen zouden kunnen worden gewijzigd. Ik denk b.v.
aan de zonderlinge verdelingsformule van de artikelen 88, 89 en
Overgangsbepaling VII, derde lid, die een starre mathematische
becijfering voorschrijft, waarbij de bovengeschetste abnormale
alleen voor Curacao geldende omstandigheden (de stroppen),
nota bene de bijdrage van Curacao verhogen, terwiji geen re-
kening wordt gehouden met het eventuele feit, dat Curaaao een
tekort en Aruba een overschot heeft. Een soepeler wijze van
vaststelling der verhoudingscijfers ware te overwegen, b.v. door
een commissie van deskundigen niet strak aan bepaalde normen
te binden doch haar een zekere vrijheid te geven, rekening te
houden met eventuele feitelijke omstandigheden, welke thans
niet zijn te overzien en welke mede in rekening kunnen worden
genomen bij de vaststelling der verhoudingscijfers. Ik denk
ook aan de vreemde verrekening van de in- en uitvoerrechten
en accijnzen (art. 88), welke bepaling is opgenomen ter will
van Aruba, doch die feitelijk indruist tegen de gedachte van een
voor het land gereserveerd belastinggebied.
Als men de begrenzing van de belastinggebieden wil wijzigen,
bedenke men wel, dat de bestaande regeling er naar streefde
door toekenning van een ruim terrein aan de eilandgebieden
voortdurende wrijving tussen land en eilandgebieden tot een
















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


minimum te beperken. En in Nederland, 6n in het voormalige
Nederlands-Indie heeft men van een minder royale toebedeling
de range gevolgen ondervonden; de regeling van de financial
verhouding tussen land en gemeenten was haast continue in
debate. ,,Een ruim belastingterrein", maar het aanboren van
een nieuwe bron zal, zoals overall, ook in de Nederlandse Antillen,
ofschoon de belastingdruk daar allerminst zwaar kan worden
genoemd, niet zonder verzet kunnen geschieden.

C. DE PERSONEELSPOLITIEK
De personeelsaangelegenheden ten gevolge van de Eilanden-
regeling hebben grote aandacht opgeist.
De wijziging van de Eilandenregeling bij landsverordening
van 20 October 1952 (na goedkeuring bij Koninklijk besluit
van 11 December 1952 No. 24) uitgegeven op 8 Januari 1953
(P.B. 1953 No. 4) betrekking hebbende op de bijdragen aan de
pensioenfondsen vereist geen bespreking; zij is van technische
aard (nieuwe redactie voor art. 94 en invoeging van 2 leden in
Overgangsbepaling VI).
Anders is het gesteld met de landsverordening van 6 Januari
1953 (P.B. No. 12) (Overgangsregeling Rechtspositie personnel)
waarbij enige voorlopige regelen gesteld zijn met betrekking
tot de rechtspositie van ambtenaren en werklieden in overheids-
dienst in verband ook met de ter beschikking-stelling van lands-
dienaren en Gouvernementswerklieden aan de besturen der
eilandgebieden.
De Memorie van Toelichting doet veronderstellen, dat ter
beschikkingstelling van personnel alleen als een maatregel voor de
overgangstijd wordt gedacht. Deze beperkte gedachte heeft echter
bij de samenstelling van de Eilandenregeling bepaald niet voorge-
zeten. Dit moge blijken uit de ,,Toelichting" op blz. 115 en 117:
,,Het is echter zeer wel mogelijk, dat ten aanzien van enkele
diensten ter beschikkingstelling van landspersoneel ook in de
toekomst de voorkeur blijft houden boven eigen personnel van
de eilandgebieden, namelijk als het rouleren van het personnel
in bepaalde functies,'verkieslijker is dan het gebonden zijn aan
een vaste standplaats. Het zal n.l. voor de kleine eilanden
moeilijk zijn personnel te verkrijgen, indien niet de mogelijkheid
bestaat, dat dit personnel na zekere tijd naar een groter ciland
kan worden overgeplaatst". Aangezien het instituut van ter
beschikkingstelling en de voor- en nadelen verbonden aan over-
gang van landspersoneel in eilandsdienst, meermalen een punt


















W. H. VAN HELSDINGEN


van gedachtenwisseling heeft uitgemaakt, is het wellicht niet
overbodig de strekking van Overgangsbepaling VI, welke deze
materie regelt, nader te bezien.
Overgangsbepaling VI bedoelt een oplossing aan te geven naar
aanleiding van de vragen:
1. omtrent het lot van de in 's Landsdienst zijnde landsdienaren
(en Gouvernementswerklieden);
2. omtrent de personeelsvoorziening van de eilandgebieden en
van de Nederlandse Antillen.
ad. z.
Zoveel mogelijk dient voorkomen te worden, dat de in 's landsdienst
zijnde landsdienaren door de overdracht van de diensten worden ge-
dupeerd. Dit doel wordt bereikt door de bepaling van het eerste lid,
dat alle landsdienaren in dienst van de Nederlandse Antillen blijven,
d.w.z. dat zij niet tegen hun zin door de Overheid van de Nederlandse
Antillen aan de Overheid van een eilandgebied kunnen worden over-
gedragen zoals met de goederen geschiedt. (Terecht werd in het eind-
verslag betreffende het ontwerp-Overdrachtslandsverordening Burger-
lijke Stand en Bevolkingsregisters tegen een dergelijke overdracht
selling genomen. Doch de Landsregering verklaarde de landsdienaren
slechts ter beschikking te hebben gesteld.) Evenmin kunnen zij uit-
sluitend in verband met de overdracht uit 's lands dienst worden ont-
slagen, zonder dat zij zekerheid hebben bij een eilandgebied te worden
aangesteld. Dit eerste lid houdt echter niet in dat de landsdienaren in
dienst van de Nederlandse Antillen moeten blijven; zij kunnen (zie lid 3
eerste zin) in dienst van een eilandgebied worden benoemd en wet met
overeenkomstige toepassing van de voor landsdienaren geldende re-
gelingen, zolang het eilandgebied nog geen eigen ambtenarenregelingen
heeft getroffen (zie lid 3, tweede en derde zin). Alteen als de benoemde
deze benoeming aanvaardt, kan hij uit 's lands dienst worden ontslagen.
ad. a.
Het zou voor de bestuurscolleges van de eilandgebieden het meest
aantrekkelijk zijn, indien zij volkomen vrij waren al het benodigde
personeel zelf nit te kiezen al dan niet uit het corps landsdienaren,
en als de benoemden hun benoeming zouden aanvaarden. Een derge-
lijke vrijheid van beweging is echter voorshands uitgesloten en dat de
benoemden hun benoeming alien zouden aanvaarden, is niet te ver-
wachten. De vrijheid van beweging is voorshands uitgesloten, omdat
rekening dient gehouden te worden met de belangen van de landsdie-
naren wonder 1. aangegeven; met de belangen van de Nederlandse An-
tillen en met de belangen van de overige eilandgebieden.
Het belang van de Nederlandse Antillen zou bepaald geschaad
worden, indien het central gezag na overdracht van alle daarvoor in
aanmerking komende diensten, voor de resterende central taak niet
meer over voldoende bekwame krachten zou kunnen beschikken. Even-
zeer indien zij na overdracht van die diensten een veel groter ambte-
narencorps zou overhouden ten gevolge van het feit. dat de eiland-
gebieden hun personnel van buiten hadden betrokken.



















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


De overige eilandgebieden zouden gedupeerd zijn als enkele eiland-
gebieden beslag zouden leggen op de beste ambtenaren en daar-
door geen geschikte en ervaren krachten voor de overige eilandge-
bieden meer beschikbaar zouden zijn. De kleinere eilandgebieden zullen
moeilijker personnel kunnen aantrekken. Het zal wellicht nodig zijn
zorg te dragen, dat of nit een corps van landsdienaren of uit de eilands-
ambtenaren van Curaqao en Aruba. periodiek ambtenaren ter beschik-
king worden gesteld voor de kleinere gebiedsdelen. Mede op ground van
deze overwegingen is in het eerste en tweede lid van Overgangsbepaling
VI bepaald, dat de landsdienaren in 's lands dienst blijven, en ter be-
schikking van de eilandgebieden kunnen worden gesteld. Aan deze
regeling zijn grote voordelen verbonden: de ambtenaren worden niet
gedwongen in dienst van een andere Overheid over te gaan. De cilanl-
gebieden kunnen aanstelling van eigen personnel ultstellen totdat zij
duidelijk kunnen overzien aan hoeveel en aan welk personnel zij be-
hoefte hebben. Wellicht kunnen zij dat pas overzien, als alle voor over-
dracht in aanmerking komende diensten zijn overgedragen. 1let is
n.l. zeer wel mogelijk, dat door een andere groepering van onderdelen
(b.v. samentrekking van technische diensten of van administrative
afdelingen) de formaties van het eiland zullen verschillen van die van
het land. Ook voor het land is het op ground van dezelfde overwegingen
vermoedelijk pas in een later stadium mogelijk te bepalen aan hoeveel
en aan welk personnel bet behoefte zal hebben. Intussen is bet een
eilandbestuur niet verbodxen van de aanvang af reeds te trachten eigen
personnel aan te stellen en dit personnel van elders te betrekken, indien
in 's lands dienst green personen aanwezig zijn van de kwaliteiten die
het eilandsbestuur nodig acht. Is dergelijk personnel wel aanwezig,
dan dient dit voor te gaan en is het eilandgebied gehouden de hun ter
beschikking gestelde personen te aanvaarden (2e zin van het 2e lid).
Om bet belang van de ambtenaren en van de Nederlandse Antillen
veilig te stellen is overleg van het Eilandsbestuur met de landsregering
vereist, zowel voor de terbeschikkingstelling van landspersoncel als
omtrent het voornemen tot benoeming van eigen personnel over te
gaan.
Het ter beschikking gestelde personnel komt ten last van bet eiland-
gebied en staat gedurende de ter beschikkingstelling geheel wonder bet
gezag van de bevoegde eilandsorganen. Met inachtneming van de voor
landsdienaren geldende voorwaarden komt de ter beschikking gestelde
de bevordering toe, welke uit de formative van het eiland voortvloeit.
Dit staat vanzelfsprekend niet ter beoordeling van de central Regering.
Niettemin is het duidelijk, dat ingeval van bevordering overleg met
de Landsregering gewenst is. Indien de bevordering een noodzakelijk
uitvloeisel is van de door de central Overheid tot stand gebrachte
regeling van de rechtstoestand van de ambtenaren (Eilandenregeling
art. 2 E, sub 5) dient er zorg voor gedragen te worden dat aan die
regeling de hand wordt gehouden: b.v. ten aanzien van toekenning
van periodieke verhoging. Voor zover bepaald is, dat een dergelijke
verhoging afhankelijk wordt gesteld van voldoende plichtshetrachting
en werkprestatie komt de beoordeling daarvan aan het Eilandbestuur
toe. Toekenning van een hogere rang aan een ter beschikking gestelde
zou bet Eilandsbestuur niet kunnen worden opgedrongen op ground


















W. H. VAN HELSDINGEN


van de overweging, dat een landsdienaar, die vroeger op een ranglijst
lager stond, elders bevordering heeft genoten en evenmin kan een
Eilandsbestuur gedwongen worden niet tot bevordering over te gaan
of een ambtenaar van elders te nemen, omdat andere ambtenaren zich
gepasseerd zouden voelen. Indien het Eilandsbestuur wel daartoe zou
kunnen worden gedwongen zou dit veel eerder de betrokken ambtenaar
ertoe brengen in eilandsdienst over te gaan.
Bij beeindiging van de ter beschikkingstelling is echter de Lands-
regering niet verplicht de ambtenaar terug te nemen in de rang, die
hij in het eilandgebied bereikt heeft. Hij krijgt dan de positive die hij
zou hebben verkregen, indien hij in 's lands dienst was gebleven.
Indien de Landsregering over een ter beschikking gestelde ambtenaar
wenst te beschikken voor een plaatsing elders kan dit niet anders
geschieden dan in overleg met het betrokken Eilandsbestuur.
Het instituut van de ter beschikkingstelling is aantrekkelijk:
voor die ambtenaren, die aarzelen in eilandsdienst over te gaan.
Zij kunnen steun zoeken indien zij menen, dat zij in hun rechtspositie
worden geschaad (regeling ambtenarenrechtspraak) en zij hebben de
zekerheid na beeindiging van de ter beschikkingstelling weer wonder het
gezag van de Landsregering te komen. (Aldus ook de toelichting op
artikel 2 van de Overgangsregeling rechtspositie personnel.)
voor het Eilandbestuur omdat het met inachtneming van de
Antillaanse regeling van de rechtstoestand van ambtenaren volledig
gezag uitoefent over de ter beschikking gestelde ambtenaar.
voor de Landsregering, omdat zij de mogelijkheid heeft de ter
beschikking gestelde landsdienaren wederom aan zich te trekken als
de dienst dit vordert.
Tenslotte kan het voorkomen, dat personnel van 's lands dienst
tevens werkzaam kan zijn voor een eilandgebied. De voorwaarden
voor dergelijke incidentele werkzaamheden worden bij landsbesluit
geregeld (4e lid).


Een diepgaand meningsverschil trad aan de dag bij de Over-
drachtslandsverordening lager onderwijs over de vraag of aan
de zclfstandigheid van het eilandgebied tekort wordt gedaan,
indien de central Regcring corrigerende bevoegdheid wordt toe-
gekend met betrekking tot de salarisregeling van het door dit
Eilandsbestuur te benoemen onderwijzend personnel.
Daarbij komt artikel 2 wonder E 5 in het geding, waarin be-
paald wordt, dat niet tot de zorg van een eilandgebied behoort:
de reeling van de rechtstoestand van ambtenaren alsmede
van hun pensioenaanspraken. Wat wonder de ,,rechtstoestand"
is te verstaan, is nergens omschreven. Het is niet aan te nemen,
dat daarbij gedacht is aan het gehele complex van de in het
ambtenarenrecht bestaande algemeen verbindende voorschriften,
o.m. de salarisregeling omvattende; dan zou er immers geen
aanleiding hebben bestaan om de pensioenaanspraken afzonder-

















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLEN


lijk te noemen, noch ook in artikel 60 te bepalen, dat het be-
stuurscollege de bezoldiging der eilandsambtenaren vaststelt.
Neen, behalve in dit laatste artikel, blijkt uit de tweede en derde
zin van het derde lid van Overgangsbepaling VI, dat ook het
eilandgebied terzake regelingen mag treffen, waarbij het ten
aanzien van de diensttijd gebonden is aan de desbetreffende
landsregeling.
Men mag derhalve uit de bepaling van artikel 2, wonder E 5
niet de conclusie trekken, dat de vaststelling van de salaris-
regelingen aan de eilandgebieden is onttrokken en artikel 60
alleen de beperkte bevoegdheid geeft de individuele salarissen
vast te stellen overeenkomstig de door het land te stellen regels.
Doch evenmin mag uit die bepaling j. artikel 60 worden ge-
concludeerd, dat het land generlei bemoeienis mag hebben met
de salariering van eilandsambtenaren.
De bepaling van artikel 2, wonder E 5 toch heeft als primair
doel de ambtenaren waarborgen voor de zekerheid van hun
positive te verschaffen. In de tweede plaats echter om de Lands-
regering de gelegenheid te even invloed uit te oefenen in
's lands belang b.v., om te voorkomen, dat de eilandgebieden
tegen elkaar gaan opbieden en elkaars ambtenaren trachten
weg te lokken. Vooral ook om te zorgen, dat de kleine eiland-
gebieden niet in het gedrang komen. De afgelegen en kleine
eilanden zullen de dupe worden als niet gezorgd wordt voor
roulering van de ambtenaren of tijdelijke detachering van Aru-
baanse of Cura ernstige dreiging kan niet aan Aruba en Curacao worden over-
gelaten. De Landsregering zal in onderling overleg een
bevredigende oplossing moeten zoeken. Het instituut van ter
beschikkingstelling van Antillaanse ambtenaren leent zich daar-
toe bij uitstek; doch het is niet de enig denkbare werkwijze. Indien
wordt overgegaan tot benoeming van onderwijzers-eilandsdie-
naren, noodzaakt de bij de wet (artikel 174 Landsregeling) aan
de Landsregering opgedragen zorg voor het onderwijs haar om
de krachtens artikel 60 Eilandenregeling geslagen besluiten van
het bestuurscollege zonodig te corrigeren.
Het belang van het onderwijs brengt bepaaldelijk mee, dat
de Landsregering zekere regelende, toezichthoudende en corri-
gerende bevoegdheden behoudt, afgezien van het uitzonderlijk
te hanteren hoger toezicht geregeld in het zesde Hoofdstuk van
de Eilandenregeling. Bij de overdracht van onderwijs zijn nu
eenmaal andere factoren in het geding dan bij openbare werken















W. H. VAN HELSDINGEN


en drinkwatervoorziening. In de praktijk zal wel blijken of de
getroffen regeling ongewijzigd kan worden gehandhaafd en in
hoeverre de in de Statenvergadering van 1 April 1953 op zo
hoog peil gevoerde beschouwingen steekhoudend zijn.
Uit de verschillende bepalingen in de Eilandenregeling, waarin
over ambtenaren sprake is, zal men kunnen opmerken, dat de
eilandorganen zo groot mogelijke zelfstandigheid wordt gegeven,
doch daarnaast staat de alles beheersende eis, dat het algemeen
belang niet mag worden geschaad. Dit is de betekenis van de
regeling van de rechtspositie van ambtenaren bij landsveror-
dening. Men is voor de uitleg van het woord ,,rechtspositie" niet
gebonden aan enigerlei interpretatie van dat word vroeger of
waar ook gegeven, doch houde de bovenaangegeven tweeledige
strekking van de bepaling voor ogen, n.l. enerzijds waarborgen
van een rechtvaardige behandeling van de ambtenaren, ander-
zijds voorkomen dat het algemeen belang wordt geschaad door
te grote zelfstandigheid der eilandgebieden. De landsverordening
beperke zich tot deze twee doeleinden en late de eilandorganen
overigens de allergrootste vrijheid.
Dat de Landsregering zich bij het bepalen van haar standpunt
niet liet leiden door machtsbegeerte, blijkt wel uit haar in de
Memorie van Toelichting aan de Eilandsbesturen gegeven sug-
gestie op ground van artikel 118, derde lid van de Landsregeling
tot een gemeenschappelijke bezoldigingsregeling voor het onder-
wijzend personnel te komen. ,,Een gemeenschappelijke regeling
behoeft nict steeds een voor alle eilandgebieden gelijke regeling
te zijn". Wel zodanig ,,dat 6n het onderwijspeil en de vereiste
samenhang in de onderwijsorganisatie in de Nederlandse An-
tillen worden gewaarborgd".

Bij het bespreken van deze drie hoofdpunten meen ik het te
kunnen laten. Bonaire en de Bovenwindse eilanden kwamen in
dit artikel niet ter sprake. Zij hebben hun eigen moeilijkheden,
mede omdat zij financieel afhankelijk zijn. Voor Bonaire was
reeds de vraag actueel, of en zo ja, op welke wijze regels dienen
te worden gesteld, welke waarborgen, dat het bestuursapparaat
van het eilandgebied normal kan functioneren en de nodige
voorzieningen kan treffen (artike 110, derde lid Eilandenregeling).
De ervaring is nog van te korte duur om deze vragen te kunnen
beantwoorden.
Zeker zal ik niet trachten de meermalen geuite critiek op de
Eilandenregeling in het algemeen te weerleggen. De rcgeling


















EILANDENREGELING NEDERLANDSE ANTILLES


heeft de voor- en nadelen aan een een compromise verbonden. Zij
zou Arubaanse wensen onvoldoende bevredigen; volgens anderen
veel te ver gaan: ,.De gevolgen zijn desastreus", ,,onhanteerbaar
under de huidige omstandigheden en remmend voor een behoorlijke
gezaguitoefening", ,,een kwade zaak nog een klein beetje opvijze-
len" dergelijke kwalificatieszijn met vele anderen te vermeerderen.
De critic dienen echter niet enkele lichtpunten over het hoofd
te zien. Het meervoudige huishouden brengt hogere kosten mee,
doch kan ook bezuinigingen opleveren, we denken aan de pasang-
grahan, de efficienter contrCle, de reorganisatie bij enkele diensten
waar reeds jaren lang reorganisatiedringend nodig was (h.v. Land-
bouw), samenvoeging van werkplaatsen, de te verwachten inten-
sieve bestrijding van de achterstand bij de inningen van belas-
tingen en huishuren.
Bovendien mag niet vergeten worden hoezeer de spanningen
tussen de eilanden zouden zijn toegenomen als de zelfstandigheid
niet was verleend, hoe de eilanden tegen elkaar zouden zijn
blijven opbieden en wat een geldverspilling dit in het verleden
heeft tengevolge gehad (de havens!). Het kwaad dat door de
Eilandenregeling wordt voorkomen is een belangrijke factor
bij het opmaken van de definitive balans. Daartoe is, zoals
in het begin van deze beschouwing gezegd, de tijd echter nog
niet gekomen.


SUMMARY

PROVISIONAL SURVEY OF THE EXECUTION OF THE ISLAND
SETTLEMENTS OF THE NETHERLANDS ANTILLES

The above article deals with three subjects about which there ap-
peared to be disagreement in the execution of the Islands Settlement of
the Netherlands Antilles, namely:
A. The assignment of the task.
B. The separation of taxation areas.
C. Policy of Personnel.

A. With respect to the assignment of task, it was argued that subjects
such as have been expressly reserved in article 2 of the Islands Settle-
ment for the central administration, must not be conferred before the
Islands Settlement has been modified to that effect.
An alteration of the Islands Settlement should also precede if the
limitatively enumerated sources of the Country should be extended by a
new revenue of taxation or by another source to be assigned to the island
territory.






















SUMMARY


The question is different with regard to matters to be granted in case
a settlement for the Islands is reached, when on further consideration it
would be evident that the public interest is served in not transferring
them. It would then be unreasonable and against the public interest to
insist upon maintaining the text of the Islands Settlement. Rather it is
reasonable, once the entire period of assignment is considered as being
ended, for instance at the end of 1954, to adapt the Islands Settlement
to that which in practice has proved to be advisable.

B. In settling the islands question one started from the principle
that the country should have as many sources of revenue as to enable
her to meet all expenditure ensuing from the central administration.
On account of the fact that the range of the central task could not be
overlooked at the time of the final settlement and in the meantime the
country might be burdened with new obligations, and but insufficient
data were available for a correct estimation of the central revenue, it is
probable that some alteration will have to be made in the limitatively
enumerated avenues of the country's income.
As a secondary solution the Islands Settlement provides that Aru-
ba and Curacao, under a given formula, shall contribute towards cove-
ring a deficiency, if any, of the public treasury. Whether the given for-
mula is reasonable is subject to further consideration.

C. The policy to be pursued regarding the personnel, should consider
the destiny of the civil servant in pay of the government on the one
hand, and the supply of personnel to the Island territories on the other.
On the ground of these manifold and often contradictory interests, the
island territories cannot be given an entirely free hand, but the central
Government will maintain some control of the legal status and right of
interference with the appointment and scale of salary of the staff. It is
quite likely that the institute for the disposal of personnel will not only
be useful during a transitional period, but also afterwards, notably for
the good of the small island territories.




























EEN WELVAARTSPLAN VOOR SURINAME IN 1770
voorgesteld door Gouverneur Jan Nepveu

door

FRED. OUDSCHANS DENTZ

Een welvaartsplan voor Suriname is niet nieuw. Reeds in de 18de
eeuw stelde gouverneur JAN NEPVEU zulk een plan op, nl. in 1770. Hij
was een man die de Kolonie grondig kende. In de 45 jaren welke hij in
dienst van de Socidteit was geweest klom hij op van klerk tot gouver-
neur. Hij leefde in een tijd, toen men grote activiteit ontplooide in de
bestrijding der weglopers marronss). Van het ..korps vrynegers" (1771)
was hij de stichter alsmede van het ,,korps jagers" (1772).
Zijn plan was het district Saramacca tot grote bloei te brengen door
de aanleg van talrijke suikerplantages. Als een goed administrateur
maakte hij een nauwkeurige becijfering voor de aanleg van cen suiker-
staat, welke in het derde jaar van aanleg winst zou kunnen opleveren.
Zijn gedachten gingen uit naar de stad Amsterdam, die wel cen
10- tot 12tal van deze suikerplantages zou kunnen aanleggen, waarvoor
genoeg goed land voorhanden was. Voor de bewoners van het vaderland
zou zijn project grote welvaart kunnen brengen.
Maar tevens gingen zijn gedachten uit naar de veiligheid van derge-
lijke plantages. De aanleg van het cordonpad dient dan voortgezet te
worden en ,,alles ingeslooten te worden, waardoor ook al de Rest vande
colonie zoo verre die nu buyten 't cordon is, in zeekerheid zou gebragt
zyn.
Reeds had NEPVEU ter beveiliging van de plantages en van de residen-
tie van de Gouverneur voorgesteld de hoofdplaats van de kolonic te ver-
plaatsen, maar van dit evacuatieplan is niets gekomen (zie Tijdschr.
Ned. Aardr. Gen. 64, 1947, p. 235).
Wat het district Saramacca aangaat werd door toedoen van
gouverneur-generaal DE FRIDERICI, in het laatst van de 18de ceuw,
de aanleg van plantages ter hand genomen. Post Groningen ontving
zijn naam van gouverneur-generaal WICHERS in 1790, naar zijn
geboorteplaats.
Het welvaartsplan van NEPVEU volgt hieronder. Wij vonden dit in
de stukken afkomstig van JAN NEPVEU, door dr J. iD HULLU geinven-
tariseerd (Algemeen Rijksarchief, no. 22, I stuk).

Proposition ter Etablisseeringe van Plantagien aan de river Sarameca
behoorende tot de Colonie van Suriname op de vaste kust van Guiane
in West-Indien. Ao 1770 is de voorsz. Rivier van Sarameca opgenoomen
door den Capt. der Artillery & Inspecteur van Straaten en den Capt.


- 91 -



















FRED. OUDSCHANS DENTZ


Ingenieur Hurter die van de schoone gelegenheid en heerlyke Landeryen
aan dezelve leggende hebben verslag gedaan Ao 1771 overgesonden,
dog de mond van dezelve Rivier is ondiep en gevaarlyk voor scheepen
en vaartuygen; weshalven geprojecteerd was een doorsnijding of ten
minsten een weg te doen maaken van daar na Paramaribo, daardoor
men omtrends 5-6 uuren alles aan Paramaribo zou kunnen transportee-
ren. Dit werk zoude zeer voordeclig voor 't vaderland weezen, vermits
aldaar goede zuyker Landen gevonden worden; bekent zynde dat de
culture van Zuyker in die Colonie zeer is vermindert, door de meerder
aanbrenginge van coffy, Catoen etc. weshalven die Landen zouden
kunnen uytgegeeven worden, mits op dezelve zuyker Plantagien zoude
worden aangelegt, alleenlyk met consent om zooverre de Landeryen
daartoe voordeeliger mogten zyn, tl/fens daarby ook andere Producten
te moogen cultiveeren.
De geme Colonie die reets voorheen 28 a 30 Duysend oxhoofden zuyker
heeft geleeverd, geeft thans 17 a 20 duysend oxhoofden 't welk op verre
na, en moogelyk wel het tiende gedeelte niet uytmaakt van de zuyker
die in de Vereenigde Provincien geconsumeerd word, soveel uit de Oost
Indicn aangebragt er wonder begreepen. Weshalve men continuulyk van
de andere Natien (die sig voorsigtiglyk meerder, en wel doorgaants
in de West Indien principalyk op dat Product hebben toegelegt)
't mancqueerende moet trekken en betaalen soodat de voordeelen die
men van de Etablisseeringe van eenige zuyker Plantagien, wyl men
daartoe nog bekwaam Land voorhanden heeft, considerable zoude
zyn voor de Balance van Commertie, voor de Navigatie, voor de meer-
dere Vertiering en Emplooy van Menschen in den Vadertande en teffens
voor die geene die in zoodanige onderneeminge zouden willen partici-
peeren. Ten welken eynde men by afzonderlyke, en by compagnie-
schappelyke onderneemingen, zodanige zuyker Plantagien zoude
kunnen formeeren en etablisseeren, waartoc in vier jaaren ncxdig zou
weezen 't Fournissement van cca t 90, CGO af 100.000. In den beginne
zoude men dienen zooveel moogelyk eenige oude 't werk gewoone
slaaven aan te koopen of te huren by de nieuw aan te brengene of aan
te knopene.
De 'articuliere of die Cotmpagniescehappen zouden kunnen scheepen
uytrusten om de rinlige slaaven van de kust van Guinea te haalen en
derwaarts aan to brengen. dog niet cer voir dat' er slaave kost geptant
is, dat we zoru kunnen gesteld worden. lIt, jaar na de eerste Bosch-
velling begonnen zou zyn. Insgelyks zou een scheepje kunnen gezoaden
worden om muyl Ee-sels van de kust van Barbarven of elders daar se
goed vatlen te gaan haalen en derwaarts transporteeren. Zynde oader-
vonden dat de muyl Eesels sig vry better houden als Paarden.
Van zodanige Plantagie, die in den beginne niet anders dan met een
Beeste werk kan, immers dient gemaakt te worden, zou men 't Sde of
6de jaar 200 en vervolgens 250 oxhoofden Zuyker kunnen m-aaken.
mits de mnagt geduurende die jaaren jaarlyks boven de afgestorvene
8 a 10 slaaven worden vermeerdert, 't welk bereekend word als volgt:
Staande vooraf te noteeren, dat de plaats daar het na te meldene
cordon zou sluyten een water gety, dat is ruym 8 uuren opvaarens
van de mond legt, en dus tie l.anderyea aidaar wonder de middellanden
te sorteeren zyn, tot ortrend 2 a 3 uur hooger, als wanneer men bet




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs