• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Cover
 Half Title
 Title Page
 Table of Contents
 Main














Title: Nieuwe West-Indische gids
ALL VOLUMES CITATION THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00099461/00011
 Material Information
Title: Nieuwe West-Indische gids
Alternate Title: New West Indian guide
NWIG
Abbreviated Title: Nieuwe West-Indische gids
Physical Description: v. : ill. ; 25 cm.
Language: Dutch
Publisher: M. Nijhoff
Place of Publication: 's-Gravenhage
's-Gravenhage
Publication Date: 12 1928
Frequency: four no. a year
quarterly
completely irregular
 Subjects
Subjects / Keywords: Civilization -- Periodicals -- Caribbean Area   ( lcsh )
Genre: periodical   ( marcgt )
 Notes
Citation/Reference: America, history and life
Citation/Reference: Historical abstracts. Part A. Modern history abstracts
Citation/Reference: Historical abstracts. Part B. Twentieth century abstracts
Language: Dutch or English.
Dates or Sequential Designation: 40. jaarg. (juli 1960)-
General Note: Published: Dordrecht : Foris Publications, <1986->
 Record Information
Bibliographic ID: UF00099461
Volume ID: VID00011
Source Institution: University of Florida
Holding Location: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: alephbibnum - 000273853
oclc - 01760350
notis - ABP9733
lccn - sn 86012467
issn - 0028-9930
 Related Items
Preceded by: West-Indische gids
Preceded by: Christoffel
Preceded by: Vox guyane

Table of Contents
    Cover
        Cover 1
        Cover 2
    Half Title
        Half Title
    Title Page
        Title Page
    Table of Contents
        Table of Contents
    Main
        Page 1
        Page 2
        Page 3
        Page 4
        Page 5
        Page 6
        Page 7
        Page 8
        Page 9
        Page 10
        Page 11
        Page 12
        Page 13
        Page 14
        Page 15
        Page 16
        Page 17
        Page 18
        Page 19
        Page 20
        Page 21
        Page 22
        Page 23
        Page 24
        Page 25
        Page 26
        Page 27
        Page 28
        Page 29
        Page 30
        Page 31
        Page 32
        Page 33
        Page 34
        Page 35
        Page 36
        Page 37
        Page 38
        Page 39
        Page 40
        Page 50
        Page 51
        Page 52
        Page 53
        Page 54
        Page 55
        Page 56
        Page 57
        Page 58
        Page 106
        Page 107
        Page 110
        Page 110a
        Page 110b
        Page 111
        Page 112
        Page 113
        Page 126
        Page 127
        Page 134
        Page 135
        Page 197
        Page 198
        Page 199
        Page 200
        Page 201
        Page 202
        Page 203
        Page 204
        Page 205
        Page 206
        Page 209
        Page 210
        Page 249
        Page 250
        Page 250a
        Page 250b
        Page 251
        Page 252
        Page 253
        Page 254
        Page 254a
        Page 254b
        Page 259
        Page 273
        Page 319
        Page 320
        Page 321
        Page 322
        Page 323
        Page 324
        Page 325
        Page 326
        Page 327
        Page 328
        Page 329
        Page 340
        Page 341
        Page 359
        Page 360
        Page 361
        Page 362
        Page 363
        Page 364
        Page 365
        Page 366
        Page 367
        Page 368
        Page 379
        Page 380
        Page 381
        Page 382
        Page 383
        Page 384
        Page 385
        Page 386
        Page 387
        Page 388
        Page 409
        Page 410
        Page 411
        Page 412
        Page 413
        Page 414
        Page 415
        Page 416
        Page 417
        Page 418
        Page 460
        Page 461
        Page 462
        Page 463
        Page 464
        Page 465
        Page 466
        Page 467
        Page 468
        Page 468a
        Page 469
        Page 470
        Page 471
        Page 472
        Page 474
        Page 475
        Page 485
        Page 486
        Page 487
        Page 488
        Page 489
        Page 490
        Page 491
        Page 492
        Page 493
        Page 494
Full Text











De


'S-GRAVEtNHfAGE
MARTINUS NIJHOFF
1929


West=Indische Giids

ONDE3R REDAC;TIE: VAN

Dr. H. D. BENJAMIN, Prof. Dr. J. BOEKE,
M r.B.D E GAA YFO RTMAN,,J OH. F.SNELLEMAN,
C~. A. ,J. STRUYC~KEN DE ROYSANCOUR



REGISTER OP DE JAARGANGEN I--X
1919--1928





Overnmemn van de artikelen is erbtoden~
(Art. 15, al. 3, Auteuntet 1912)


















Y a~n dc Wes~t-Indischec G;ids vecrschlenen

(1e ~Jaargangen I---X, 1919 1928.

10 deelen1 in 11 b~anden. gr. 81u0
P'rijs h~ij uitgiave 189 gulde~n gebonden.
tha~ns va~cr niteuwe inteekensuren 123 gulden



































DE WEST-INDISCHE GIDS


REGISTER OP DE JAARGANGEN I--X
1919-1928















De


's-G;RAVENHAGE
MARTINUS NIJHOFF


West=Indische Giids

ONDER REDACTIE VAN

Dr. H. D. B~ENJAMINS, Prof. Dr. J. BOEKLE,
Mr. B. DE GAAY FORTMAN, JOH. F. SNELLEMAN,
C. A. J. STRUYCKEN DE ROYSANCOUR


REGISTER OP DE JAARGANGEN I--X
1919--1928



























INHOUD

BEr
Personen-Register .. .. .. ... .. ... 1
Trefwoorden-Register . . .. .. .. .. . 14
Register van besproken boeken en kaarten. . .. ... 34


























PERSONEN-REGISTE~R


ABENDANON, E. C'., Economi-
sche Waatrde~btpa~ling van
Suriname. 1, 1, 165.
ABENDANON. J. H., II memom-
riamn MIr. JohnI Allison Baiizs
(mlet polrtret). V, 383.
AHRENs, H. Kiolonisatie op par-
ticuliar land in Suriname
met Javanen wonder contract
wonder do than geldende im-
migiratiewetten. IV, 268.
AMSTEL, J. E. VAN;. NOF: eBnige
opme"rkingen over Surinaam-
sche Liberiakioffie en de mo-
gelijkheid tot verbetoring
dier reputatie er van, VI,

ARNTZ, W., Het Suriname-
vrsagstuk. VII, 252.
ASBECK, H. Baron van, Rocke-
feller's bestrijding van de
mijnwormaiekte in Suriname
I, 2, 50)6.
ASBECK, W. D). H. Baron van,
De R1. K. Missie in Suriname.
II, 127.
- Het laatste woord, III, 342.
- Negers on onderwije in de
Vereenigde Staten van Amue-
rika. III, 850.
- De Evangelische of Mora-
vische Broedergemeante (de
Herrnhutters) in Suriname.

- E. B. en V. B. in onze Ko-
oloitin. IV, 87.
BJAKKER, JT., De bestuuarrege-
West Indische Gids, Registers


ling( van Suriname. (Opyrui-
ming). X, 813.
BEux, Aphrn. Dle geschiedonis
van den koninglijken sladf.
I, 1, 477. I, 2, 52, 339, 443.
BENJAMINs, H. D)., DeH grous1en
vanl Suriname. II, 333.
- Surinamle's Westfrens anld
kein Endo. III, 393. IV, 401
- TwPD oulde bookje~s over~ SI-


B~ritsch Guiana on Suriname.
V. 197.
- Minister de Graaf on de Co-
ralntijn-kwestie. V, 259.
- Oudste uilvour van caemo
nit Siuriname. VI, 92.
- lets over den ouden handel
met de Indianon in Gfuiana.
VI, 179.
- Emigratie uit Oost-Indiei
naatr tjuriname in 1714P VL.
479.
- .Oude verdich~te verhalen
over Guiana. VII, 17.
- Over het book van Ottho
Keye. VII, 585.
- De Corantijn-kwestie. VI,
338. VII, 811. VIII, 298.
IX, 389. 498. X, 571.
- Bookbelspreking. I, 1, 157,
242, 838, 423, 501, 474. I, 2,
88, 92, 177.II, 163, 422. III,
279, 310, 588. IV, 167. 236,
274, 562. V, 45, 620, 658. VI,
185, 830, 472, 588. IX, 881.
















PERSONEN-REGISTER


BENJAMIHs, H. D., en C. H.
De GOEJE. De laatste der
vrije IncaeS VII, 31.
BLicoURT, A. S. DE. XllOdiaal
eigendom on erfelijk bezit in
Suriname. IV, 129.
Boom, D). VAN. Kolonisatie met
N'ede~rlandlsche Boeren in Su-
rinanrne. 1, 1, 345. III, 257.
lioEKE, a ., I)A Ollanden1 der ko-
lonie C~urav~ao en hunne ver-
houdling tot hunne omgeving
I, 1, 182.
- Zio Euwerns, IV, 529.
BOER, M. C;. DE, De oprichting
van don Koninklijk West-
Indischenr Maildlienst. I, 1,

130LTEN, D). G. J., Muggenbe-
strijdlingf, VII. 567.
--- Eenec wate~rlridingf voor Pa-
ramaribo. VIII, 119.
ITONNE, C1. Surinaanische ziek-
tern. 1, 1, 291.
- Hott B~oschnogAerachrift van
Afaka. Mot facsimiles. II,

- D~e muskieten-verordening.
Zie Uit de Pers. IV. 861.
- Organisatie van den genees-
kundigen dienst in Suriname.
V, 289.
SHygi jnische ervaring to
Moengo. V, 395.
- De opleiding on de positive
van den districtsgeneesheer
in Suriname. VII, 438.
BRAKEL, S. VAN, Bookbespre-
king. II, 626.
BRANDON, H. G., Het Suri-
natmevraagstukt. VI, 481.
Bussy, L. P., DE, Ondersoek
van Surinaamsehbhout. III,
68.
BransmA, R., Sur~iname's8 han-
delsbeweging, 1688-1712.


BIJLBMA, R., M~ilitairen als
Gouverneur van Suriname in
do eerste helft der aebttiende
eenw. I, 2, 284.
- Het mijnwerk der Societeit
van Suriname op den Van
den Bempdenberg. 1729--
1741. I, 2, 335.
- Immigratie van Duitechers
in Suriname, 1783-1740.
I, 2, 414.
- De stichting van de Portu-
geesch-Jloodsche G~emeente
en Synagoge in Suriname.
II, 58.
- De jeugd van Jurisen Fran-
Fois Friderici, Gouvernaur-
Genersal van Suriname. II,
122.
- De annotatie~n van G~ouver-
neur Jan Nepreu op Her-
lein's beachrijving van Suri-
name. II, 811.
- De karteering van Surina-
me ten tijde van Gouvernour
van Aersson van Sommele-
dijck. II, 851.
- Alexander de Lavaux en
zijne general haart van Suri-
name 1737. Met twee kaar-
ten. II, 397.
- De Surinasmsche grond-
brieven ten tijde van Gou-
verneur van Aerssen van
80mmeledijek. II, 593.
-- Gouverneur Temming's
plantages Berg-en-Daal bij
den Parnassusherg in Suri-
name. III, 81.
- Surinsamsche plantasge-in-
ventarissen nit het tijdperk
1718-1742. III, 325.
- Eene gesebiedenis van Hol-
landsch-B~razilie: Dr. Her-
mann Wittjen. Das Holllin-
dische Kolonialreich in Bra-
silien. Nijhoff--Den Haag,

















PERSONEN-REGISTER


Perthes--Gotha. 1921. III,

- Aanw~ijzingjen1 \oor planta-
ge-ondernemingo in Suriname
1785 (volffens de memories
\an T'ro~uwe M. M. vanI Gerlre,
weuw oxol). Me~t n a-
chrift. IV', 53.
O)ver bodemuposteldheid on
suikierplantageI~-xpsloitatie in
Surinamelr (voke~lns de anno-
tatii~n va;n G~ouverneur Jan
Neprveu) meIt eenI naschrift.

1)e brievetn valn Grouverneur
\an Aersarn van Solumiels-
dijek ;ian D~ircteuroni der
Societilit van Siurinamne uit
hert jaa~r 1684. V, 4241. VI, 41,
593. VII, 176.

C'APPEL.LE, H. VAN. Oft Itge
kustgebied van Surirname.
1. 1, 43.
De zandl- en schulp~ritsoni
\an Surinamei. 1, I. 311.
De( iaanslibbingeni der Suri-
na;amscho rivieren. I, 1, 375.
C'on,L P., Dec gieneeskunlige
dillnSt in Suriname. V, 65~.
-- D~e nieuwe itfdeeling van het
Mrilitair Hospitaal tol P-ara-
mal~ribo voor besmettelijke
ziekiten. (Mect 15 afbeeldingen)
V~I, 438.
COMvALIUS, 'IH. A. C'., Eco-
nlomisch Suriname en het
loonstelsel. IX, 449.
'ournsuo, D. Schorsing van
koloniale verordeningen. VI,
561.

DEURE, A. VAN DER, R80815-
zekerheid van den grond-
eigendom in Suriname. I, 2,
198.
DELLAERT O. P., (P. REGINAL-


Dres). Aruba's verlaten goud-
velden. VIII. 539.
DEVENTER, S. VAN, 80P I1111-
delsomzet van der kolonil- I'u-

Drankverbruik in Surinai-

Suikercultuar in Purinameu
in vePrgeclijkingr mett dlil in
B~ritschr-Guiana.~ V, 281.
DlOUGAS~, CHASR, 88100 Pirll-
gen' over` den landh~ouw inl
Suriname~. IX. 455.

tir vanl hl't bllllnkr ~ras in~ do
trope~n. IV. 193.
- Epn uitweg roolr ve~rzinr-

- Det nege~cr on1 zijn cultuurgo-
schirdecnis. VII, 385S.
D e C o r anr \tij a d o~ i lI I I w e s lj k
haair rtochltcr-mij-riviter det Ka1-
haulebo. X. 4!).

IEERDE, . VAN, If00 ?l'(der-
landschi gotuign~ onutronrt do
phsaits, walar C'olumlbus bH-
graven ligt. II, 545.
ETTINGlER, J. VAN. Eien vergie-
ten hoofdstuk uit det geschio-
denis van het C~uragaosche
circulatiebankwezen. VIII,
177.
- De stichting van de Cura-
gaosche B~ank. VIII, 485.
- Pogingfen tot oprichting van
eene circulatiebank in Suri-
name (1849-1864), IX, 009.
- De Curagaosche Bank (1830
-1880). X, 127.
- Munt- en Bankwezen inl C~u-
r8980 (1880--1905). X, 488.
EUWENs O. P. (P. A.), Cura-
Cao's eenwfeest l1816--4
Maart--1916. I, 2, 241.
- Admiraal Pedro Louis Urion,

















PERSONEN-REGISTER


1821--27 September-1921.
Met 2 portretten. III, 289,
355, 418, 449.
EUWEss O>. P. (P. A.), Lijst
van bladen, uitgegeven in
('uraC"o. IV, 59.
- D~e Legutaan. Met afbeel-

- D~e paarivisecherij bij het
tlilandl Maar~irita. MIet na-
Hchrift van Prof. D~r. J.
Hsoeke. IV, 51l.
Em E nge1I~la(1ch1 G(uverneur
va~n t'urrtago. VI, 4;1.
- Do( nerate dagon van het
ESngeHlscho bowHind op C'ura-
(;aot inl 1807. VI, 575.
--- Kle~inr-Curavrao. Vll, 40)1.
I De oudsltcl kaartonl var hot
reliand~ Cluravao~. (met 4 kaar-
tron). X, !17.
EvanH, Mr. A. ;enn bezook van
doen G;oiverrnour van Ciura-


JEY(K ENSJAMINS, NELILY E.
VAN. Surirrnama vani 1651 tot
161i8. Vertaling van een
hoofdstuk uit James A. Wil-
liamson ,,English Colonies in
Guialna nid on the Amazon
(1806--1868)". Oxford, at
the C~larendon Press.
IC'MXXIII. VIII, 1.

FERNANDEs, A. S. J., Ministe-
riedel bedreiging van de on-
afhankelijkheid van het Op-
perste G;erechtshlof van Suri-
nameH(. VII, L207.
- De( Surinaamnsche begrooting
voor 19285 in de Staten-Ge-

Ftu, P. CI. Sanitaire verhoudin-
gen in Suriname. IV, 577.
FOCK, D., Voorwoord van de
Redactie. I, 1, 3.


FOCK, D., Salarieverbetering
der am btenaren in Suriname.
I, 1, 324.

GAAY FORTMAN, B. DE, De
rechtsbedeeling op onze Bo-
venwuindsche eilanden en de
herziening van de rechtsple-
ging in de kolonie Curaqao.
I, 1, 85.
- De C'uragaosche B~egrooting
voor 1919. I, 1, 186.
- C'urav~ao t~egen hot einde der
Wtest-Indische Compagnie.

- D~e Cunrayaosche begrooting
voor 1920. II, 45.
- Sint-Martcon,, Sint-Eusta-

- T~reemndelingen? I,35
- Eene b~ladzijde~I nit de ge-
schiedenis van Sint-Eusta-
tius. II, 558.
DeI~ vooruitganng der Neder-
landsche West-Indische Ei-
landon. MIet 9 afbeeldingen.
III, 113.
- De Curagaosche begrooting
voor 1921. III, 189.
- Curagao. De voorstellen van
den Gouverneur in het be-
lang van de economische
opheffing der Kolonie. III,
197.
- Een staatsrechtelijk vrsag-
stak. III, 337.
- Een gevecht voor de haven
van Curatgao. Mlet 3 afbeel-
dingen. III, 385.
- Nog een straatsrechtelijke
kiwestie. III, 687.
- De Curagaosche begrooting
voor 1922. IV, 159.
- Over de bestuursinrichting
van Curagao. IV. 289, 533.
- De Curagaosche begrooting
voor 1928. V, 177.

















PERSONEN-REGISTER


GAAY FORTMAN;, B, DE, Vijf
en twintig jaren, 1898-1923.
Y. 289.
- We~st-Indische K~oloniale
autonomrie. Over de best uurs-
inrichting van Curavao, III.
V, 535.
- Mlr. Th. J. H. Nuyensi-. V,
618.
- Een bladzijde uit de gie-
schiedonis van Curagao. VI,
189.
Een belangrijk daghook.
VI, 241.
- D)e Curaqatoshe b~egrooting
voor 1924. VI, 821.
O River de bestuursregeling
van C'uravao. VI, 385.
- HoP CantZ'laarT Gouverneur
va~n CuraFao word. VII, 14.5.
- De C'urnanaoche hegro~oting
voor 1925. VII, 241.
- Munt- en geldmoeilijkheden
op CuravaRo vo~ir hanlderd
jaurT. VII, 358.
- MoIIngelingen. VII, 501.
- Een Aanvulling van Borde-
wijks ontataan en ontwsikke-
lingi van het Staatsrecht van
Curagao. VII, 50l5.
- Munt- en geldmoeilijkheden
op C~uragato v66r bonderd
jaar. II. VIII, 37.
- De oprichting der Cluravao-
sche schutterij. VIII, 97.
- D~e Curagaosche begrooting
voor 1926. VIII, 277.
- Gouverneur CantzIlaar en
de bloodige gebeurtenis van

- Een wondlerlijke onderne-
ming tegen Porto-Rico. VIII,
389.
- Curaqao en onderhoorige
eilanden, 1816-1828. IX,
1, 49, 97, 241, 868, 417, 497,
561.


SGAAY FORTMAN, H. DE, ne
Curavaosche begfrooting voor
1927. IX, 199.
C'urarCAo en ondlerhoorige
eil n d on 181B- 18258. IX.
(Slot). X, 1.
- D3e CuravaLoschle begarooting
voor 1928. X, 15H.
Der Cunraaosche begrooting
voor 1929. (Ove-r drn politie-
hien toesutand van Curavao)..
X, 2891.
- In Surilanlme v66ir haondard
jaarr. X, 488.
- 11unt- on go~ldmoe~rililijkhedon
op ('urn.Cao v66,r ha~ndcrd
jaar. X, 5(in.
B IookhespnIrtokifing 1,3



Gulianall. VI, 4Ii5.
Hlockl srkirI'"i ng IX, H9,
91, 1H5. X, 38~1, 430(.
- KaalurthesPRprokingiI. X, '287.
-- Zic Hen~tjamins ton deo Goerjo.

- en Jhr. L. ('. van PaLnhuys.
Bookbespreking. VII, 481.
GoNouemar, J. W., Sporen van
voorhistorischre bewoners
van Suriname.H Met 6 fig.
II, 1.
- Wat kan in mnak Boschwo-
zen op Curagao gordaan wor-
den. III, 103.
- Over hot Orinoco-gebied.
Met 8 afb. IV, 1.
- Surinaamsche Sjavanna's en
Veeteelt (meat een kaurt). V,
837.
- en STAHEL, C;,, Ve'rYIag Van
een retis naar den Hendfrik-
top (Bove~n-Saramlacca) (mtet
17 afb.). V, 1, 77, 1293.
GREINER, FERD., SuflHLH10 en
de oorzaken van de achter-


















PERSONEN-REGrISTEi.


jlijkheid dexer Nederlalndsehe
kolonie. II, 2H5.
R;EINER, l'RED., Het Suriname-
pro~bloom. IX, .581. X, 358.
nor,, Gj. J1. vaiS. E:conolische
arbe~id op, St.-E~ustatius van
G~ouverntemc ntswfege.. 1908-
191H. II, 151, 198.
GRUTTERINIK, J. A. l88tXIet.
I, 1, 360.

HARrKEN, JI. C. Zie van Eerdle.
HaTT, Gi. H~ookbespreking III,
438.
HEEMBTRLA,, A.J. A. A. IHaron
vAN, BrTief aanI denI Voor)zit-
ttor detr Konloniale Statern. van
21 Februarri 1)2L5. VlI, 35.
- Te'rr nag~dulchlte nis val dan
biitt Juntus Riiniar Iornelis
G;onggrijp (M1et portret). X,
481.
IIERltKOVITR, MEL.VILLE .J. Yre-
liminaitry report of ani orthno-
logical Irxpleditionl to Suri-
nameH. 1I2H. X, 385.
HEsHvUYEN, Y. VAN, MLelInoire
sur les Indiens Ai Suriname,
(Uit het Surinamle-archief in
Londen). VII, 346.
HEB8ELING, n. C., UOekrbespre-
king. X, 231.
HOMULLE, H. J. Houtdistilll-
tie in Suriname.. I, 2, 151.
HOOYKAAS, CI. El. BOekbespre-
king. Xl 485.
HUIZINGA, 1). S. De Surinnam-
sche loonsverhooging van

HULLU, J. DE. St. EUStatius,
St.Mairtinenababaophetlastat
VILn de 18lde eeuw. I, 1, 385.
- Het levern op St. Eiustatius
omstreekrs 17i92. I, 2, 144,
SDe algilemene toestand on-
zer West-Indische bezittin-
gen in 1806. II, 407.


Horaz, J. DE, De handel van
St. Eustatius in 1786. III, 35.
- Alemorie van den Ameri-
kaanschen Rland over de
Hollandsche be~zittingen in
West-Indie; in Juli 1806. IV,
887.
- Bonaire in 1816. IV, 505.
- ArubaL in 1816. V, 371.

JENNY WEYEYERAS, J. W. Eene
waterleiding voor Parama-
ribo. V, 295, 648.
- Van wnar moet het walter
kometn voor eene waterleti-
ding to! Paramaribo. IX, 271.
JossauxS on JONG, .J, P. U. DE,.
D)e brtrtkenis van het ar-
chaeolofiischl ondlerzoek op
Aru~a, Iurnraao en Bonaire.

JUNKER, L. Eernige( luededee-
ling~en over det Saraxnac~ca-
ner-boschlnegers. IV, 44!).
- Ove-r do~ afastmming der
H~oschlnegers. V, 310.
- Gode~dienst, zeden en ge-
bruiken der Boschnegers. VI,
73.
- De godesdienst der Boschne-
gers. VII, 81, 1~27, 153.

KALFF, s., Uit SUrinttmlel Y er-
leden. I, 1, 314, 394.
- Een Surinaamsch Gouver-
neur uit de 18de eenw. 1, 2,
419, 486.
- Eene Surinaamnsche Gou-
vernours-familie. II, 77.
- Surinaamsehe Lettervrien-
den. III, 237.
- Vroegere kiunst in West-
IndiiB. IV, 858.
- Surinasmsche journalistiek
V, 463.
- WSest-Indische Gedeakpen-
ningen. VI, 228.
















PERSONEN-REGISTER


KALve, S., CurBagosche joulr-
nalistiek. VII, 1.
- Een West-Indische Gou-
verneur uit de 18de eenw.

- Joden op het eiland Cura-
gao. VIII, 69.
- Een K~onicklijkie Clommis-
saris in Suriname. VIII, 145.
- Abraham Vereal. VIII, 378.
- Uit de geschiedenis van St.
Eastatius. VIII, 405.
- lets over Peter Stuyve~snt.

- Vreemdelingen in het West-
Inldische leger. IX. 161.
- lets over J. F. de Friderici.
X, 214.
- WSest-Indische predikianton.
X, 408, 465.
KASTEL~EYN, J. S. C'., Het ver-
krijgen van eeune wri~je arbei-
dersbetvolking; in Suriname,

- en KLUVERs (B. J., Resumb
van het rapport (1919) der
studie-comlmissie van het Su-
riname Studie-Sjyndicnast, 2,
2837.
- en KnoUvens, B. J., Het
rapport der Studiecommissie
van het Suriname Studie-
Syndicsat in de 2e Kamer.
III, 145.
D~aarbij opgenomnen de rede
van den Oud-Gouverneur C~.
Lely over bet rapport van
de Studie-commissie uit het
Suriname Studie-Syndicant
gehouden in de '2e Kamer, 10
February 1921. III, 168.
KATE, 11ERMAN F. C. TEN, De
Indiaan in de letterkunde.
II, 95.
- Ethnologische santeekenin-
gen omtrent de Zwarte Ca-
rai'ben. X, 265.


KATE, HERMAN F. C1. TEN, Boek-
bespreking. III, 58. V, 491.
VI, 85, 338. VII, 229. X, 44,
535.
KE8LER, C. K.,, Willem UJsser-
linex en de oprichting valn de
West-Indische CompaLgnie.
III, 65.
- Twee rooftochten met tra-
gischetn afloop. III, 60)9.
- N;ils Otto Tank (1800--
1864). V, 65.
- Naar aanleiding van ,,de
nieger en zijuel cultuurge-
schiedienis", VZII, 59.
- Dou interoceanisache verbin-
ding vooir 100 juar. VIII,
125.
evecntiendo-ouwssche con-
currentenr detr Nederlanders
in deu We'st. VIII, 437.
AmXnsterdabmache ba~nkiers in
de We~st in de 180o eeuw.
VIII, 4199.
- De manin Antillen. VIII,
587.
- Hot Assionto. IX. 152.
- Nog iets omtrent Sjurintam-
sche P'lantage-leeningen. IX,
885.
- Een conflict tunschen Am-
sterdam en de Staten-Gene-
raal over Suriname in 1774
en '75. IX. 575. X. 11.
- Booknaiers on F'libustiers.

- D~e verovering van de Zil-
veryloot (9 September 1628).
(Met schetskaarrt) X, 193.
- Nog iets over de Zilver-
vioot, X, 382.
- Tobago. Een vergetorn Ne-
derlandsche Kolonie. X, 527.
- Bookbespreking. VIII, 283.
427. X, 327.
KEYE, O. Over den cacaoboom
en de cacao. VII, 583.

















PERBONEN-REGISTER


KEYE, O., inl 1659 over de
Bacove. VIII, 290.
KLERK, J. A. DE, Het petro-
leumbedrijf op Curaqao. Met
4 afbeeldingen. III, 267.
KLUVERB, B, J., De verzeke-
ringskas van de firm Ker-
stcn & C'o. to Paramaribo. I,
2, 157. (Zie ook KASTELEIJN)
- Het Surinamovrvagstuk.
Ill, 521.
- U~n wegtrace door het moe-
rus naarrT Uoronie. III, 641.
Zio Kastceleyn, S. C'. en Klu-
vers, Bj. J.
- Heschoruwingen over het
lItappocrt Pytternee. IV, 481.
- Norg rwasi het Raprport Pyt-
te~rsonI. IV, i53.
KNAPPERTI1, IL., KoningR Willem
I ten dou prToltentAcho~ ge-
mee~ntts op Curagao. VII, 193.
- Ic 1)oliahaisteni in Suriname.
VIll, 19:.
U~n hcekso~nproces op St.
Marrtin A. 1). 1711. X. 241.
Kor,. H. VAN, j t kloloniale Sta-
ten. I, 1, 5.
- Volkagezondheid in onze
West-Indische kolonitin. I, 1,
269.

LAMPE, P. H. J. Enkele opmer-
kingenI over den sociaal-by-
giernischen toestand en de ge-
neeskiundignc verzorging van
Surina~me. VIII, 249.
- Buriname, sociaal-hygieni-
SChe beschouwingen. IXi, 485
- Het~ Surinasmsche treefge-
loof, een volksgeloof betref-
fende het ontstaasn van de
melaatschheid. X, 545.
LANGEMEYER, F.. S. Het zout-
bedrijf op St. Ma~rtin. Een
onderzoakr nalar middelen to
s~ijner verbetering. Met 1


kaart en 10 afb. IV, 241, 805.
LELY, C. Zie Kasteleyn en Klu-
vers.
LELYVELD, Th. vanr, Kleeding
der Surinaamsohe bevol-
kingsgiroepen in verband met
aard en giewoonten. I, 1, 249,
458. I, 2, 20, 125.
LENBs, Tr. TH., Struisvogelte614
op Curalqao. I, 2, 8.
- Emigratie naar Suriname.

LEYY, d. J., I)e ve868816 in
Suriname. VI, 405, 441.
LICHTVELD, L., Afrikaansche
reste~n in de C'reoletntaal vatn
Suriniame. X, 391, 507.
Laus,. J. A. Hot klein-land1-
bouwhedrijf on die vrueblten-
cultuur in Suriname. IV, 625.
-- Over den kleinen landbouw
in Surinamer. VII, 371.
LIER, .ER..VAN.Elj de~ucane~rs
(metanfb.) IV, 1 .III, 905, 5!7.
LIHUno; STIRUM, O). E. G;.
GRIAAF VAN, $UTinamelt on de
FraznsclheStrafkolonies.V,95.
- De Surinaamsche Mijnwet-
geving, V, 885.
- De Surinaamsobe Grond-
politiek. V, 639.
- De opheffing der strafkolo-
nie in Fransch Guyana en
haatr mogelijkie gevolgen voor
Suriname. VI, 871.
- De Strafkolonies in Fransrch
Guyana. VII, 49, 97.
- De wet op de Staatsinrich-
ting van Surinatme. VII, 449.
- Voorwaardelijke veroordee-
ling. VIII, 870.
- Het Surinamevraagstuk.
IX;, 208.

MBnalw, K., Vroegere rijzingen
van den bodem in Neder-
landsch West-Indie. II, 278.

















PERSONEN-REGISTER


MAnnsN, K., De weardeerig
van Voltz als pionier voor
Suriname. VIII. 533.
MAY, T., De lepra, haar voor-
komen, verspreiding en be-
strijding, in 't bijzonder in
Suriname. VIII, 547. IX, 17.
MENKM~AN. WV. R., De Handels-
beteekienis van onzt West.

- Scheetpvaartbewfegi ng on
Scheepvaartwetgeving op
Curangao. V, 185.
- D~okteren over de We'st. IX,
78.
- Nogr cons emigratie vanu Ne-
derlanders near Surinamu.
IX, 213.
- ILantii sa pai. IX, 289.
- Eenige opmerkingen aatn de
hatnd van die Hurinaamsche
begirooting voor 19289. X, 375
AfULERT, F. E. Baron, Eetne
episode uit dlen Indialnen-
oorlogf in Suriname~ in den
ZPeenwsehen tijd. I, 1, 221.
- D~ Ne~derlandsche Iloven-
windsche eilanden in het
midden der 17de eeuw. I, 1,
471.
MULLER VAN VOORST, S., De
middelen tot opheffing van
Suriname uit zijn verval. II,
869, 438.

OLIVIERA, AI. T. De natuurlijie
aanwas der bevolking van
Suriname. V, 561.
OonsCOTo, J. W. VAN. Eene
IMilitaire besehouwing om-
trent de Kolonie Suriname
I, 1, 173.
OUDBCHAN8 I)ENTZ, FRED., De
naam Suriname, I, 2, 13.
- De eerste in Suriname be-
noemde landmeters. I, 2, 18.
- De Bauxietnijverheid en de


stichting van een nieuwe stad
in Surinamue, medplattegrond,
en 14 aideeldingen. II, 481.
OUDSCHANS DENTZ, FRED., Karl-
bouwfen in Suriname. III,
65.
- Oude Scheepsrjournalen. IV,
557 .
- Wapens on M~otto's. V, 421.
- DeP san1val op Curagaol in

- D)e geschiedenlis van otn
book. VII, 571.
- Doe ophomaot van C'uraCao.
VIII, 357.
- Jamesa Rodway,. IS, li7.
- Het Nedetllrlalnderschap, in
Surill~nam on Cluravao.. IX,

- Hon menl in Sniurinam in don
loop der penwen deni tijd
heoft anlngorgnven. IX, 43~.
SNogmaaRls het weapon vaun
Surinamec. X, 35.
- Hot eindo van dii leglendo
Dauhlbergf-liaron. X, 1(65.
- Zinniebeelden oi n ot to's
van senige West-Indische
Koloniian. X, 228.

PANavvs, Jhr. L. C'. VAN, Een
padres van 130schnogetrs en
Indianon. I, 1, 71.
- Het veertiendaagtschr tijd-
schrift van de Britech Wetst-
Indische Vereeniging (West
India C'ommittee Circular),

- Een afz ond erlijki weapon
voor Surinamne en Curagao.

- Luchtvaart in G~uyana. II,
321.
- Een man van de daad (W.
C. Gorgas t), II, 855.
- Waterkracht in Surinamne.
II, 385.

















PERSONEN-REGISTER


PaNoves, Jhr. L. C. vaN, De
tookomet van de Indianen in
Casnada en in Suriname. II,
513.
-- Het sanstaande Amerika-
nisten-Congres. II, 597.
- 1)e Pan-Amrrerikaan~sche

- Het anntal on de woon-
plaatsonl vanl de Boschnlegers
en Indianon in Suriname.

- Na, drio kwart eenw. III,
30)3.
-- Ionkbeceldetn on plannen
no~pensi tsn kunstspoorweg in
Sllriname. IV, '25.
- Hoe! met can voorstel van
;ouve~rnour varn Raders
word gehandelld. IV, 831.
- D~e jongste botanische en
zoolog(~iSChe onderzoekingen
op hot eilandl Krackatau als
rteno aunnporing tot weten-
Hcha~ppelijke waarnemningen
oa(k in Suriname,,,,, on uraguo.

- Kort verdaug van het con-
gres voor Leprat-bestrijding,
ge~houden to Rio de Janeiro
van 1--6 October 1~212. V,
58.
-- Het aatnstaande Amerika-
nisten-Congres to 's-Graven-
hage'. V, i18.
- Americanism in Holland.
VI,217.
- D~e gouverneur-generesl
Wtillem vatn Panhuys. (Met
portret). VI, i289.
- De Nederlatndschel Regee-
ring tegeniover de Kolonie
Burinameu in 1816. VIII, 468.
- Zeer aanmoedigende uit-
komsten van leprabehande-
ling. X, ~9.
- Bookbespreking. II, 637.


III, 218, 380. IV, 659. V, 216.
VI, 80, 82, 419. VIII, 188,
492.
PANHUYB, Jhr. L. C. vAN,
Kaartbespreking. III, 221.
- Zie de Goeje en van Pa~n-
huys. VII, 481.
PENARD, TH. E., Historical
sketch of the Ornithology
of Surinam. VI, 145.
ote on an old bill of lading
fromn Surinamu. (Miet afbeel-
ding). VI, 641.
- Note on words used by
South American Indians for
Banana. VIII, 875.
- Remarks on an old vocarbu-
lary from Trinidad. IX;, 265.
- and ARTHUR P. PENARD.
Negro riddles from Surinamn.
VII, 411.
- F~our Arawak Indian Songs.
VII, 497.
- Birdeatobiing in Surinam.
VII, 545.
- Bookbespreking. VI, 644.
VII, 43.
- European influence on the
Arowa~k Language of Guia-
na. VIII, 185.
- and AnanonR P. PENARD.
Popular beliefs pertaining
to certain places in Surinam.
X, 17.
PENARD (AnanonR P.). Zie PE-
NARD, THIOMAS, E. enl An-
THURPY.PENARD.
PLAATs, G. VAN DER, Eenige
beschouwingen over de toe-
komlst van den landbouw op
de Bovenwindsche Eillanden
St. Martin,St. Eustatius en
Saba. V, 475.
PRAKKEN, A. B3. J. De Boven-
w~indsche eilanden van de
kolonie Curagao. I, 2, 401.
- Een en ander over den fi-

















PERSONEN-REGISTER


narncieeden en economischen
toest~and der kiolonie Curaqao
V, 21.
PYTTERSEN, TJ., De wearde
van Suriname. I, 2, 389.
- De tookomat van Suriname 3
als suikerland. II, 17.
- Nieuwe we~gen. II, 139.
- De toekromst van verschil-
lende cultures in Suriname.
I. Rijst. II, 445. 11. Suiker.
Met 2 afbeeldingetn. II, 578,
608.
- Oliepa~lmen in Suriname.

- De tockomnst vanl verschil-
lende culturesY in Suriname, ,
III. Cassave. III, 177.
- Idem. IV. Kioffie. V. Cacao,
VI. Tabak. III, 344.
- Idem. VII. Manis. III, 507.
- Ideml. VIII. Pinda. IX.
Glucine, X. Phase~olus luna-
tus, XI. Basnanen on Baco-
ven, XII. Ananascultunr,
XIII. Sinaasappelen, XIV\.
Cactus, XV. Cocos. Veeteelt.
III, 565.
- Opbouw. IV, 421. V, 85,
110, 358.
- Beachouwingen ove~r het
rapport Pyttersen. IV, 553.
Waatrom landwegen in De-
merary wbl, in Suriname niet
noodzakelijk warn. V, 277.
- Suriname en de katoencul-
tuar. V, 405.
- Europeesche Kiolonisatie in
Surinamue. I~X, 198.
- Enkele b-eschouwingen. IX,
545.
- Kunnen wrrij dat zelf niet?
X, 337.

QUAST, J. F. LagO Oil Trans-
port Company, Ltd. op Aru-
ba. VII, 265.


REIJNE, A., SurinAme's~ eco-
nomnische toekomst. II, 4ti7.
Geschiedoenis der cacao-cal-
tunr in Surinamne. (Metf 4

RIVEr, P., L'Or)Iigine de~ l'In-
dustrir de folr on Ametrique.

ROEPKE~. W\. H~ookbesspreking,.

ROLAND IONAPARTE t. VI, Q94,
Rou~En, R~.. SanlitaliTr hocho1U-
wiiinge in veranod ment imi-
migpratic vatn workkrachtlron
inl Surilnume.\. 1, 2, 101, 215,
275, 380~, 48~3.
liromomelr. W. H. A. vaN. t)H
ont wikkoling~ van ho~t ki~ns-



niisatioi van1 dot ruchlterlijks

ging de~r kolonie I'uravlao ini
de prac"tijk. VI, 000,!l

naarr Wenst-IndiB n it l to zon
dtrn rochlterlijkec- ton betstuurs-
ambtenaren.. VIII, 55:7.
- Een West-Indtischo leer-
gangf. X;, '20).
SCHELVEN, AL. A\. VAN. SU~illB-
me in de! 180r couwc. IV, 6,5.
SCHOCHr, C. 1 Cultuurcrudiet
voor Suriname. I, I, 24.
- Ones twatalfdo provinciH in
nood. V, 497.
- Het Van Eeden fonds. VI,
27.
- Wat kan Suriname zejlf
doen?. VI. 97.
- De Koloniale Staten en de
belarngent van denl grootten
landbouw in de landlbouw-
kolonie Surinamet. VI, 625.
- D)e Ondern~rn morsruand your
Suriianam. VI, 635.

















PERSONEN-REGISTER


SenoonI, C. F., De Ondernemers-
read voor Suriname en zijne
voorstellen betreffendle den
grootenlatndbouw. VIII, 219.
SCHUITEMAKER, F.. P,, Lepra-
bestrijding. X, 93.
SCHOiTz, H., Schetsjes uit Al-
bina. VII, 271. VIII, 399,
473.
SeCrz~, H., LouiS Apinto. X,

SIMOXs, Ht. 1)., B~rierven uit Su-
rinamelli. III, 281.
SNEI..EMAN,, OHn. IE., r) BU-
rinumaIIchll scholenI van de
E~varngeilisch lI~roederge.
meenrltt. 1, 2, 430.
- TIwijnonl onr Sp'innoln, I, 2,

- West-Ind~ichCII trntoons9tel-
ling. II, 177.
C (hinlnschle inantrigranton in

H~out Mn p)lllakl'n. IV, 48~7.
- Suririname voior jongeliteden.
VI, 2J1.

gaaienboek. VII, 7.
- Tracad~ro. VII, 121.
- E~en toevalligheid. VII, 165.
- Suriname in beeld, VII, 286.
- Surinatme in de7 collectie-Six
VII, 440.
- WSalter E. Roth. VIII, 315.
- Velorlei hout~ vatn Surina-
me: D~r. J. Pfeiffer. De hout-
soorton1 van Suriname. Uit-
gave Kiol. Inst. 1926. VIII,
4'21. IX, 488.
- Th~rips. Adriaun R~eyne. O3n-
derzookringen over de mond-
deelon der Thysanoptera.
Proofschrift. December 1926.
VIII, 480.
- Surin~aamsche Muskieten.
IX, 43.
- Indianon en Negers. IX,280.


SNELLEMAN, JOH. F., ?iegers in
Negerland. IX, 828.
- De West-Indische Zaal in
het Miuseum van het Kolo-
niaal Instituut. X, 149.
- De West-Indische afdeoling
op de Arnhemsche tentoon-
stelling. X, 275.
- Wat de expeditie van C'or-
nelis Evertsen in Surinamle
deedl. X, 320.
- H~orkbespreking. I, 2, 437,

127i, 277i. 377. X, 417i.
SNEIM.EN, S. Een~I oordee1 over
Surinamel van1~ gocrnime~n tijd

SPIRL~ET, F. E~.Workzaamheden
op' topogfraflischl on kadas-
triaul gcehindt ini Surinamer van
1911-1920). IV, 618, 689.
STAAL~, (. ,J., SU~inBImo's be-
hoo~ften. III, 402, 497, IV, 91.
- Doolrr dot moddtler naar C'o-

- 110 g~rondwar~tshcrzienin g Hn
SrinauseIII. III, 545.
- Het voorspel dor installatie
van den posthouder bij de
Aucaners. III, 680.
- Bosehneger-herinneringien.
IV, 42.
- Zie Overeenkomst met de
Aucaner Boschnegers. IV, 48
- Wat dorre cijfers. Toch een
beeld van even. Statistische
gegevens betreffende Suri-
name. IV, 231.
- Vijf on twint~ig jaren, 1898
-1928. V, 225.
- Schetsen nit Surina~me. V,
449, 519, 6'25. VII, 188. X,
889.
- De wet op de astatsinrich-
ting van Suriname. VIII, 85.
- Ontwrongen bezwaren.
VIII. 285.
















PERSONBN-RBOISTER


STAAL, G. J., Stroomingen in
Suriname. IX, 887.
- Het pijnlijki woord. X, 84.
- Uit den Slaventijd. X, 168,
- Settelbeck's plannon. X.
288.
- Boekbespreking. IX, 180.
STAHEL, G;., Een Indiunnsche
rotsteekeningf san d~e Kia-
balebo-rivier (C'orantij1).
M~et 3 afb. III, 100.
- Zie Gonrggrijp en Stabel. V,

o- n A. REIJNE. EEnI vreemll-
delingen laboratoriumu voor
biologischl onldrzoek in Su-
rinamne. Met 4 afbeeldingen
on 1 kna~rt. II, 65.
STRUYCKEN DE 1IOYRANCOURn,
C'. A. J., West-Indlische be-
girootingern, door X. Koclo-
niaal Tijdschrift, Juli on Sop-
tember 1921. III, 443.

UMBGcROVE, F. H. Een middol
on1 Surinamer uit hot mlocras
to herlpon. V, 601.
- Het verval van Surinume.
Pogingen tot herstel. IX;, 379

VILLIERS, J. A. J. DE, Storm 1
van 's-Gravesande. III, 470.
VOLLENHOVEN, C:. v., Bookbe-
sprekiing. II, 357.

WAAL, L. DE. Java-methoden
voor Suriname. IX, 38.
- Kolonisatie in Suriname.
IX, 297.
WAALDIJK, A. L., Rede 2 Mei
1928 ter gelegenheid van het
zilveren feest van bet Alge-


mren Nederlatndsch Verrbond
tto Dordrecht, 5e jrg. 288i.
WATERMAN, N. lDO Renee9kun-
dige organisatie do kolonie
C'uravao. I, 2, 85.
WiEBER, MI., B~ookbe~spreking.
III, 215.
WEI~s, H., Htrt zondtingswferk
delr Horrnhrutters in do oer-
wvouden van del lIoven-Suri-
namer. I, 1, 102.
- DH zondlingR der Hernhut-
ters u~nde~r do ludialnon in
H~erhicor en Surinanw.lr 1738
-1816,E ~., II, SII, 109, 187, 249.

bagrooting voor 1929' inr do


tenselmippeclijk andrlrzotk
van doi b~innonl~lt~ lando van SI-
rinamlc.. 1, 1, 431.
WarnsI, P'., Der Koloniarll Star-
teni vanI Surinarme. I, 1, 208H.
- Plantage-abpilcrbeder 1, I,
438.
WIrlLIAMs, JI., T1he namo11(
,,G;uianai". VI, 187.
WINKEL, Ma~j. A. E. Bjookbe-
spruking. X, 477.
Wolve, J. W. Gra~fick van do
beVolking; van Suriname naar
leeftijd on sokso. VII. 898.

ZUIDEN, D. S. VAN. nO oudnte
Caecao-aanplant in Suriname~.
79.
ZWARTB, JAc. Een episode nit
de Joodsche kolonisatio van
Guyarna, (1860). IX, 519.
ZWIERSINA, W. K. F'. lets over
West-Indische Munten. V, 60.

























TREFW~OORDEN-REGISTER


Aarndibbingen, D)o, der Suri-
naums~ebet riiorren d. H. van
Crapp'lio. 10 jrg. I. 875.
Advies van uan kioopmnan, den
Riotterdamnmer 'ratns Smeer,
antn Fa;lck toen er onderhan.
doldl wolrd over sron handlels.
ve~~trdrag met Engfeland (Juli
1825). (Uit ..G~edonksehriften
van Aniton Rteinhard F'alek",
t i tg~eg d H .T.C'olenbhra ndter).
5e jrg. 66t8.
Adres der Koloniale Statrln d.l.
14 Mai 1926. So jrg. 140.
AERIHMEN VAN SOMM~LrHDIJCK,
(louvernou~r van, D~e kartee. -
ring vanl Suriname~t ten tijde
v an, d. R1.BLijls ma. dejry. 351 .
- DeSurinasmsche grondlbrie-
ven ten tijde van, door M~r.
R. B3ijlama. 2e jrg. 593.
- De brieven van, aan Direc-
touren der Societeit van Suri-
name uit het jaar 1684, d. R.
Bijlsma~. 5e jrg. 424; 6e jrg.
41, 593; Te jrg. 17,.
Albinta, Schetsjes uit, dl. H.
Schiitz. 7e jrg. 271; So jrg.
399, 478.
Allodinal eigenadom on erfelijk
bezit in Suriname, d. De Bld-
court. 4e jrg. 129.
Ate~ricanism in Holland, d.
Jhr. L. C:. van Panbuys. 6e
jrg. 217.
Am~erikaanschen Raad, Memo-
rie van den, over de Holland-


sche besittingen in West-In-
diel in Juli 1800, d. J. de
Hullu. 4e jrg. 887.
Amerik~anisten-Congres, Het
aanstaandn, d. Jhr. L1. C:. van
Panhuys. Be jrg. 597.
- id,. to 's-Gravenhago. d. id.
5e jrg. G13.
Antillen, D~e nnam, d. C. K.
Kesler. Re jrg. 567.
Ari~Twr (ILouis), d. H. Schiits.

Alrawak Indtianl Songs, Four, d.
Trh. E. Pe~nard on A4. P. Pe-
Dalrt. 7tl jrfi 497.
Arbridecrshev~olkin~g, Het verkrij-
gen vain een vrijo, in Surina-
me, l. ,J. S. C. Kasteleyn.
8e jrg. 225.
Archaeologisch onderzoek, De
beteekenis va~n het, op Aru ba
Curagao on Bonaire d. J. P.
B3. de Josselin de Jong. le

Arnhemlsche tentoonstelling, de
West-Indische afdeeling op
de, d. Job. P. Snelleman. 10e
jrg. '275.
Arow0ak Language, E~uropean
influence on the, of Guiana,
d. Th7. E. Penard on A. P. Pe-
nard. 8e jrg. 165.
Aruba in 1816, d. J. de Hullu,
5e jrg. 371.
- LaLgo Oil Transport Compa-
ny, Ltd. op. d. J. F. Quast.
7e jrg. '265.
















TFREFW\OORDENi-REGISTER


.-fr~uba's verlaten gioudvelden,
door P. Reginaldus D)ell~art
O.P. So~ jrg. 539.
AIssiento, Het, dl. C`. K. Kiesler.
90 jrg. 152.
.-lucasner-Boschnegers, Overeen-
homst met do, met naschrift
van GJ. J. Staal. 4e jrg. 48.
Aultcaners, Het voorspe~l der in-
st~allatie van den posthouder
bij do, d. Gf. J. Stual. 3te jrg.
680.
A~ucaners, Bij de, d. W. F. van
ILier. 8e jrg. 1; 4e jrg. 205,
597.

Bacove, Ottho Keye in 1659
over do. 8e jrg. 290.
~istZA, MT. JOHN AtLusoN, In
memoriam (met portre~t), d.
J. H. Abendanon. 5e jrg. 883.
IHalata, Uitvoer van, uit Suri-
name, Br. G~uyana, I'ayonne
en Venezuela in de jaron
1868 t. m. 1919. So jrg. 495.
Hananan, Niote onl words used
by South Amearican Indians
for, d. Th. E. Penard. 8e jrg.
375.
Bank, De Curagnosche, (1880-
188H0), d. J. van Ettinger. 10e
jrg. 127.
De Stichting van do, d. J.
van Ettinger, 8e jrg. 177.
B~ankiers, De Amsterdamsche,
in de West, in de 18e eenw,
d. C. K. Kesler. 80 jrg. 499.
Bankwoezen, Munt- en, in Cura-
Cao. 1880-1905, d. J. van
Ettinger. 10e jrg. 488.
Bauziet, d. J. A. Grutterink. le
jrg. 860.
Bacurietnijverheid, De, en de
stichting van een nieuwe stad
in Suriname, d. Fred. Oud-
schans Dents. 2e jrg. 481.
Deglrooting, De Curagaosebe,


voor 1919, d. B3. de Gtuay
Fortman. le jrgf. 186i.
- 1920,. so jrg. 45.
- id. 1921. So~ jrg. 189.
- id. 1922, 4tr jrg, 159.
- id. 1923. So jrR. 177.

- idl. 1925. Stejrg. 241.
- idl. 1928. Sot jrg. 277i.
- id. 1927S. 90 jrg. 199.
- id. 1928. 100~ jrg. 158.
- idl. 1929. 10e jrg. 289.
Begrootin,!l 1)e Surina~lsmahe,
voor 192~5 in dte Statocn-Gerrno-
rteal, dl. A. S. J. FeprnandesY.
Tor jrg. 289).

handt van d(o, nor 1929, dl.
W. Ri. Menkmal~n. 10e jrg.
875.

Kanwiicr, I. Xt. Wa'cllk. 100e jrg.
495.

door X. Kocloniual Tijdstchrift
J1uli on Sep'ftember~r 1921, d. ('.
A. J. Struyokenr deu Roysan-
cour. So jrg. 443.
BEHN', APHRIA, Nog oODB, tl.
H. D,. BenjarniinR. 2e jrg. 517.
- In Aphra Ilohn in Surinamie
geweest? Mett negC iuts over
de schrijfster, d. H. D). Benja~-
mins. Be jrg. 451.
Bestaursinrichtingl van Surina-
me. e jrgi. II. '270.
- Over do, van Curayao, d. 13.
de Gany F'ortmnan. 4e jrg.
289, 533.
- id. West-Indische koloniale
autonomnio. 5e jrg. 535.
Bestuarsregeling van CUuropao,
Over de, d. ]8. de Gaary Forrt-
man, Gie jrg. 885.
- van Suriname (opruimning),
d. J. B3akker. 10e jrg. 818.
Bevolking, Doe natuurlijke san-
















TREPW~OORDBN-REGISTER


was der, van Suriname, d.
A. T. Oliviera. 5e jrg. 561.
Devolking, Grafiek van de, van
S uriname naar leef tij d on sek-
Ro, d. J. W'. W:olff. To jrg. 898.
D~evolkings~j'ci.ffr van Britch
(;uiana en Suriname, d. H.
1). B~enjasmins. 5e j rg. 1 97.
Bibliographie. 1 jrg. I: 72, 159,
244, 341, 42t;, 509.
let jrg. II: 94, 188, 282, 865,

3o jrg.' 6i4, 128, 176, 224,
"72, 820, 86i8, 432, 480, 544,
0;40.
:Ir jrg.: 111, 176, 224, 288,
336t, 388, 496i, 544, 608.
40 jrg.: 68, 128, 192, 240,
352, 399, 448, 512, 576, 668.
5o jrg.: 127, 224, 835, 446,
49~6, i28.
G 6 jrg.: 95, 191, 287, 386,
431, 608, 647.
- To jrg.: 96, 143, 192, 240,
350,3599, 448, 496, 544.
-He jrg.: 94, 148, 192, 291,
840, 484, 483, 581, 572.
- De jrg.: 95, 191, 239, 28~t7,
494, 542, 588. .
- 10e jrg.: 47, 188, 288, 888,
388, 482, 479, 544.
Biologisch onde~rzoek, Een
vireemdelingenlaboratorium
voor, d. G. Stahel on A. Rey-
ne. 2e jrg. 65.
Birdcatchin~g in Surinam., d.
Th. E. Penard. 7e jrg. 545.
Bladen, Lijst van, nitgeg. d. O.
P. Euwens. 4e jrg. 59.
Bod~em, Vroegere rijzingen van
den bodem in Ned. West-In-
die;, d. K. Martin. 2e jrg.
273.
Bodemgesteldheid, Over, en sui-
kerplantage-exploitatie in
Suriname (volgens do anno-
tatiBa van gouverneur Jan


Nepveu), d. R. B3ijlsma. 4e
jrg. 341.
Boekaniers en Flibustiers, d. C.
K. Kedler. 10e jrg. 65.
Boekbespreking. le jrg. I: 157,
242, 888, 428, 474, 501.
- le jrg. II: 88, 177, 437, 488,
500.
- 2e jrg. 188. 357. 368, 422,
626, 682, 687.
- Se jrg. 58, 215, 218, 271,
279, 310, 838, 880, 438, 588.
- 40 jrg. 122, 288, 256, 274,
859.
-- 5e jrg. 45, 216, 491, 620,
6r58.
- 60 jrg. 30, 35, 82, 127, 185,
189, 277, 330, 838, 877, 419,
427, 472, 582~, 844.
- 70 jrg, 43, 229, 481.
- Her jrg.r 183, L283, 838, 427,
482.
- 90 jrg. 89), 91, 180, 185, 381.
- 100~ jrg. 44, 231, 284, 827,
881, 417, 480, 477, 585.
Roeren~- kolonisatie, Nederrlatnd-
sche, in Suriname, d. 1). van
Blom. 3e jrg. 257.
Bonaire in 1816, d. J. de Hullu.
4e jrg. 505.
BONAPARTE, ROLAND t. 68 jrg.
94.
Boor, THEODOOR DE, ATOeoO-
logy of the Virgin Islands,
and Santo Domingo Kitchen
midden and burial mound.
Indian notes and mono-
graphs, Vol. I. 192, d. Gud-
mund Hatt, Edited by the
Museum of the American In-
dian Hye Foundation, New
York 1919. So jrg. 438.
Bordewijks outstaan en onutwik-
keling van het Staatsrecht van
Cur7aGao, Een sanvulling van,
d. B. de Gasy Fortman. To
jrg. 505.
















TREFWOORDEN-REG~ISTER


nialen Rand uitge~sprokien ter
Ranvaa~rding \-an hot bsst~uur
over der Kolonie I'uraqao. So
jrg. 44-th.
BRANTJ Es, Mr. N. J. L.,id.9 M~ei
1922, ter opening van dor sit-
tingvandenl Kolonialon

- id. 5e jrg. 172.
- idl. 100c jrg. 178.
Braziliif. 11ollarndsch, Eene gie-
slltlchiedni vant, (1)r. Herman
W~iltjen, Dals Hollitudischo




Bumr~s, Admniraal P'srno L~oCTm
1821 --27i Spt.lt -192S1. Mott, 2

A~.). So! jrg. 289, 355, 418,

Britsch We'rst-Indrischep Veree~ni-
gling~ (Wetst Indlia~ Iommrittnee
Circularr. Hot voocrtion-
dua~gchl tijdachrift van do, d.
Jhr. Li. C1. van Paunhuija. le


Cacao, Oudslto ulitvoor van, uit
Surinamo,,~ d. H. D). Betnja-
miuls. GoP jrg. 92.
-aannplant, Dou oudste, in Suri-
namIe, d. D). S. van Zuiden.
Se~jrg. 79.
-boom enl de cacao, Over de, d.
Ottho Keye. To jrg. 588.
--cul~tsur, Geschiedonis der in
Suriname.(MottGplaten), d.Ah.
Royne. Goc jrg. 1, 49, 10)7, 193.
CANTZ LAhH, Hoe, Gouv~ne~rn
van C'uragao word, d. B. de
Gany Fortman.7ie jrg. 145.
- Gouvernour, on do bloodige
gebeurtenis van 1 Juni 18'24,
d. B. de G~aay Fortman. 8e
jrg. 841.


Bosch neger-herin nerngen, d. G.
J. Sttaal. 4e jrg. 4J.
--schrift, Het, van Afakac. Met
facsim., d. C'. Bonnle. 2e jrg.
391.
- Overtcenkomust met de AZu-
caner-, meat naschrift van r.
J. Staal. 4ti jrg. 48.
Boschne~gers, Eenige~ mo~dedee-
linlgen ove~r det 8aramaicca-
ner d. L. Junkecr. 4e jrg.
449.
- OverH de afstammllingp dor, d.
Li. Junker. 5e jrf. 310.
- G~odsdienslt, zedlen en ge-
b~ruiken der, d. L. Junke~r. Ge
jr. 73.
-- De giodsdtianst doir, d. L.
Ju~nkier. 'To jrg. 81, 1257, 158.
- pn Indtiansel, Een adrtes van,
d. Jhr. L. C'. van 1'anhuys. 10
jrg. LI 71.
ein Indlianen, Het aantal on
de woonplaatston van don, in
Suriname, d. Jhir. IL. C'. van
Panhuijs. 3to jrg. 83.
Boschwezeuan WaLt kan intake,
op Curagao gednan worden,
d. J. W;. G~onggrijp. So jrg.
103.
Bovenwrindseila:nden inl het mliE-
dent der 17d~e cenwc, D~e Neder-
lanldschel, d. F. E. baron Mu-
ledt. le jrg. I. 471.
- D~e, van doe kolonie Curagno,
d. A. B. J. Prakk~en. le jrg.
II. 40)1.
- Eenige benchouwfingen over
do tookomast van den land-
bouw op do, St. Martin, St.
Eustatius en Saba, d. G~. van
der Plaats. 5e jrg. 475.
BRANTJES, Mr. Nf. J. L., Gou-
verneur van Curageso, Por-
tret van. So jrg. voor 177.
- Rede door Gouverneur, op
13 October 1921 in den Kolo-
West Indische Gids, Regfisters
















TREFWOORDEN-REGISTER


Cara~iben de Zwarte, Ethnolo-
gische anateekeningen om-
trent, d. H. ten Kiate. 10e jrg.
265.
Circulaliebank, Pogingen tot
oprichting van eene, in Suri-
name, d. J. van Ettinger. 9e
jrg. 809.
-w~ezen, Een vergeten boofd-
stuk uit de geschiedenis van
bet Curaqaosche, d. J. van
Ettinger. Be jrg. 177.
Collectie S'iz, Suriname in de,
d. Job. F. Snelleman. 7e jrg.
440.
Cornvous, Een Nederlandsch
getuige omtrent de pleated
wear, begraven ligt, d. J. C.
van Earde. 2e jrg. 545.
Commissaris, Een Koninklijke,
in Suriname, dl. S. Kalff. 8e
jrg. 145.
Concutrrenten, Zeventiende-
eeuwsehe, der Nederlanders
in de West, d. CI. Ki. Keeler.
Be jrg. 487.
Conflict, Enn, tusschen Amster-
dam en de Staten-Genersasi
over Suriname in 1774 en '75,
d. C. K. Kesler. 9e jrg. 575;
10e jrg. 11.
Corantijn-kw~estie, Minister de
Graaff en de, d. H. D). Benja-
mins. So jrg. 259.
- twee stappen voornit, d. H.
D. Benjamins. 6e jrg. 887.
- Een nieuw geluid in de, d.
HI. D. Benjamins. 7e jrg. 311.
- op den goeden weg?, d. H.
D. Benjamins. Be jrg. 293.
- (Aanvulling), d. H. D. Ben-
jamins. 96jrg. 498.
- Hoe staat 't thans met de, d.
H. D. Benjamins. 90 jrg. 389.
- bij Buitenlandsche Zaken,
d. H. D. Benjamins. 10e jrg.
571.


Corantijn, De, de westelijke
grenerivier van Suriname en
haar rechtersijrivieren deKa-
balebo, d. C. van Drimmelen.
10e jrg. 49.
Coronie, Door de modder naar,
d. G. J. Staal. So jrg. 466.
- Een wegtrac6 door bet moe-
ras naar, d. B. .J Kluvers. 8e
jrg. 641.
Correspondentie. 2e jrg. 548.
Creolentaal can Suriname, De,
Afrikaanscherestenin,d.Lou
Lichtveld. 10e jrg. 891, 507.
Cultures ina Surinamne, De toe-
komst van verschillende, d.
Tj. Pyttersen.
I. Rijet. 2e jrg. 445.
II. Suiker met 2 afb. id. 578,
608.
III. Cassave. 3e jrg. 177.
IV. Kioffie. V. Cacao. VI. Ta-
bak. Sojrg. 844.
VII. Mars. 3e jrg. 507.
VIII. Pinda. IX. Glucine. X.
Phaseolus lunatus. XI. Ba-
nanon on bacoven. XII. Ana-
nasculIunr. 33111. Linaasapi-
pelen. XIV. Cactus. XV. Co-
cos. Veeteelt. 8e jrg. 565.
Cultuawrcrdiet voor Su~riname,
d. C. F. Schoch. le jrg. I. 24.
Curagao, en hunne verhouding
tot hunne omgeving, De
eilanden der kolonie, d. J.
Booke. le jrg. I. 182.
--'s senwfeest 1816--4 Maart
-1916, d. P. Eenwens O.P.
le jrg. II. 241.
- De voorstellen van den
Gouverneur in het belang
van de opheffing der Kolonie
d. B. de Gasy Fortman. 8e
jrg. 197.
- Een geveebt voor de haven
van, d. B. de Gasy Fortman.
8e jrg. 885.
















T RBFWOORDBN-RBGISTER


Carapao, Lijet van bladen, ait-
gegeven in, d. O. P. Eeuwfens
(P. A.). 4e jrg. 59.
--- Een bladzijde uit de ge-
schiedenis van, d. B. de rasy
Fortman. So jrg. 169.
- D~e sanval op, in 1678, d.
Fred. Oudschans Dents. To
jrg. 279.
- Klein-, d. O. P. Eeuwene
(P. A.). To jrg. 401.
- De ophomst van, d. Fred.
Oudschans Dents. 8e jrg.
357.
- en onderhoorige oilanden
(1816-1828), d. B. de Gasy
Fortman. 9e jrg. 1, 49, 97,
241, 368, 417, 497, 561; 10e

Dagboek, Een belangrijk, d. B.
de Gas8y Fortman. 6e jrg.

DAHLBERG-BARON, Het einde
van de legende, d. Fredl. Oud-
schans D~ents. 10e jrg. 165.
Demesrary, Waarom landwegen
mn wel~, in Surmname miet
noodmakelijk waren, d. Tj.
Pytterson. 5e jrg. 277'
Dokierene over de West, d. W. R.
Menkman. 90 jrg. 78.
Drankeerbrutik in Su1riname, d.
S. van Deventer. 5e jrg. 68'
E(oc.) B~(ond) en V(rijh.) Bl(ond)
in. onze Kioloni n, d. W. D). H.
baron van Asbeck. 4Qejrg. 87.
Economische mededeclingen. 10
jrg. II. 488.
- Waardebepaling can Sur11ina-
me, d. E. C. Abendanon. le
jrg. I. 165.
arbeid op St. Eustatius van
Gouvernementswege. 1903-
1918. Bejrg. 51, 198. d. G.J
van Grol.
- opheffing der holonie Cura-


Cao, De voorstellen van den
gouverneur in het belang van
de, d. B. de Graay Fortman.
Se jrg. 197.
- tookomst Suriname's, d. A.
Reyne. L2e jrg. 487.
- Suriname on hot loonstelsel,
d. Th. A. C. Comvalius. 9e
jrg. 449.
Eede~nfonds, Het van, d. C. F.
Schoch. 6e jrg. 27.
- Jaarverslag over 1921. 4e
jrg. 850.
- id, over 1922. 5e jrg. 125.
- id. over 1923. Gop jrg. 143.
- id. over 1924. 7tr jrg. 188.
- id. ove~r 1925. Sor jrg. 142.
- id. over 1926;. 9t0 jrg. 94.
- id. over 1927. 10e jrg. 288.
Emigrarice nit 00st-Indiia nuar
Surinamet in 17147, d. H. D.
Benjamins. 6e jrg. 479.
- van Nodorlanders nsar Buri-
name, Nogi cons, d. W. R~.
Menkman. 90~ jrg. 213.
- naar Surinamo, d. Th. La~ns.
9e jrg. 187.
Engelech bealnd, Det ourste da-
07nvan he ,Po 01 2r so, i

E ke)e beb oucingen, d. T j.
Pyttersen. 9e jrg~. 545.
Ethnological exrpedition to Sur~i-
name, P'reilminary report of
an, d. Melville J. Herskovits.
10e jrg. 885.
Evangelische, De, of Moravi-
scho B3roadrgomeeente (d~e
Herrnhutters) in Suriname,
d. W. 1). H. Baron van As-
beck. le jrg. I. 197.
- De Surinasmlcho~ Acholen
van do, d. Joh. F1. Snelleman.
le jrg. II. 430.
EVERTBEN, CORNELIH, Wat (10
expeditie van, in Suriname

















TREPWOORDEN-REGISTER


deed, d. Joh. F. Snelleman.
100n jrg. 820.
EYKMAN, Prof. Dr. C., Klimaat
(de invited van hot tropische
sche). C~it can ]czing aan de
uiniversitait teLonden gehou-
den d. Go jrg. 141.

FU.lcK over de Nedlerlandsch
Wes~ft-Indlischol ilandon en
Siiirnamerc. So jrg. 444.
.\dviesR van cen koopmnan,
tlo I~tattcrdammner Frans
Smoolr, anin, toen or in 1825
o~nde~rhandeld werd over een
h anrd tI lTsvotrdrag mt E~nge-
laind (Julli 1825). (O~ntleend
naun ..,Gedenkschriften van Ain-
teln Hreinhard F~alck", nitgag.
dI. II.r TCiolenbrander). 5ejrg.

F'ina~nciidelen en economlischen
inestanld d~er kolonie! C~uragalo,
Eoun on ander over de~n, d. A.
II. J. P'rakken. So jrg. 21.
F'~lv, P'rof. P'. C:., Portret van,
Hooglooraar in do tropische
htygii~ne aan de Rijksuniver-
siiteit to Leiden. 3e jrg. vobr
118.
FocsK, Mlr. D)., Afseheidswoord
Ran bet lid der redactie. 2e
jrg. v66r 481.
FRIDERICI, JURIAEN FRANCOls,
D~e jeugd van, Gouverneur-
IConeraal van Suriname, d. R
H~ijlsma. 2e jrg. 122.
- lets over, d. S.Kalff. 10e

FR1UYTIER, IT. L. b., GOuvT-
notur van C~uraFqao, portret
van. 10e jrg. togenover biz.
387.

Gede~nkpenningen, West-Indi-
sche, d. S. Kalff. 6e jrg.
228.


Genecekeer, De opleiding on de
positive van den distriets- in
Suriname, d. C. Bonne. 7e
jrg. 488.
Geneeskundligen Dienst in Suri-
name, Organisatie van den,
d. C. Bonne. 5e jrg. 289.
inspecteur J. W. Wolff,
Nota van, aan den gouver-
neur betrtlffende het verbod
van invoer van G~anja. 5e jrg.
488.
in Surinirme d. P. Cool. 5e
jrg. 658.
organlisalie, D~e, der kiolonie
Curaqaso, d. N. Waterman.
le jrg. II. 35.
erzorging v~an Suriname,
Enkele opmerkingen over
den sociaal-hyge~ELnischen toe-
stnnd orn do, d. P. H. J.
Lam"pe. So jrg. 249.
G;erechtshof, Minlisterirele be-
dreigingf van de onathanke-
lijkhpidl van het Opperste -,
van Suriname, d. A. S. J.
Fernandes. 70r jrg. 207.
Geschiedenia, De, van den kio-
ninkilijken slaaf, d. Alphra
Behn. le jrg. I. 477. le jrg. II
52, 839, 443.
Geschiedenis, De, van een book,
d. Fred. Oudschans Dents. 7e
jrg. 571.
GONGORIJP, J. R. C., (M~et por-
tret), Ter nagedatchtenis van
den heer, d. A. J. A. A. Ba-
ron van Heemstra. 10e jrg.
481.
GORGAs, W. C.t. Een man van
de daad, d. Jhr. L. C. van
Panhuys. 2e jrg. 355.
GORSIRA, Mr. J. B., Openings-
rede op 18 Mlei 1919 nitgespr.
in den Kolonialen Raad door
den wd. gouverneur van Cu-
ragao. le jrg. I. 282.

















TRElfWOORDEN-REGI1STER


Goudproductie van Suriname
vansf het ontstaan der in-
dustrie. 3e jrg. 535.
Gourerneur, Een, Surinaamsch,
nit de 18de eeuw, d. S. K~alff.
le jrg. 419), 486.
valn C'uragao, Een bezook
van den, aan Venezuela in
1921, d. MI. A. Evers. 5e jrg.
818.
Een Engelsch. van Curnano,
d. O. P. Eeuwens (P. A.). Go
jrg. 461.
van Suriname, Een interes-
sante beschikkingf van. Go
jrg. 288.
Een West-Indische, ult de
18e eeuw, d. 8j. Kalff. To jrg.
507.
GouLverneurs-familie, Eene Suri-
aamsmche, d. S. Kalff. 2e jrg.
77.
GRAArr, P. DE, Installatic door
den Miinister van Kolonien,
den Hear, van de Commi~ssie
intake horzioning der West-
Indische Regeeringsregle-
menton, enz. op 5 Mei 1922,
in het gebouw van het D~e-
partement van Kolonitin. 4e
jrg. 177.
Grafiek van de bevolking van
Suriname naarlIeeftijdan sek-
se, d. J. W. Wolff. 7e jrg. 398.
G'rens, Suriname's West-, and
keine Ende. So jrg. 398.
Grens, Nogmaals Suriname's
West-, d. H. D. Benjamins.
4e jrg. 401.
Grenzen, De, van Suriname, d.
H. D. Benjamins1.Be jrg. 383.
Gr~oene KrUis, Het, in Suriname
le jrg. II. 482.
Grondbrieven, de Surinaamsche,
ten tijde van Gouverneur van
Aerssen van Sommelsdijek,
d. R. Bijlems. 2e jrg. 598.


Grondpoiiiek-, De Surinasmn-
sche, d. O. E. G:. G~rnad vnn
Limburg Stirumn. So jrg. 385.
Gro ndwe~tsherriening,, Ip, in So-
rinolme, d. G. JT. Steal. So jrg.
545.
Guianal, Britsch, on Surinamee
Bevolkingacijfors varn, d. H.
D). lIenjamiins. So jrg. 1937.
lets overT den ouden handell
mnet do Indianon in, d. H. D,.
B~enjamlins. Go jrg. 197.
Do ophloffing dor Strafkolo-
niu inl F~ranisch-, on haar mno-
gollijke jir\olgo~n voor Suri-
nlnrame d. O). Ei. r. Grreaf valn
~imburg: Stiruml. Go jrg. 371.
Kiaram'~en on, d. I'. H. die
G~oyje, cGo jrg. 415.
,,Guia~na", T'he name,. d. James
Williamrs. (o jrg. 187.
Oudet verdlichto verhalon
over, d. H. D). Benljamllina. 78

- DenStrafkrolonies in Vransch,
d. O). E. G;. G;raf vanl LimH-
burg Stirumn. 70 jrg. 49), !7.
- Europeoan influencer on thle
Arawak language of, d. Th.
E. P'enrdut on A. P'. Penard.
80 jrg. 18i5.
- (1660;), Eon op~isode nit deB
Joodnchci kolonisartic, van, d.
Jac. Zwarts. So jrg. 519.

Handel, D~e, van St. Eustatius
in 1786 d. J. do Hullu. 30 jrg
85.
- lets over don oude~n, met de
Indianon in GuiaLna, d. H. 1).
Benjamoins. Go jrg. 179.
Hlandelaberekenis, D~u, van onze
West, d. W. R1. Moenkman.
le jrg. I. 56.
HandelsbewIeging, Surinamo's,
1688 -1712, d. R~. Bijlama.
le jrg. II. 48.
















TREFWOOBDNRDBN-BGIST


Handelsomzef, De, van de kolo-
nie Curagao, d. S. van Deven.
ter. 8e jrg. 205.
HeEEMTRA, Mr. A. J. A. A. Ba-
ron VAN, Portret van, 2e jrg.
v66r 481.
- Rede door Gouverneur, op
23 Mei 1921 in de Koloniale
Staten nitgesproken ter san-
vaarding van het bestuar
over de Kolonie Suriname.
Be jrg. 178.
- id. ter opening van de Kolo-
niarle Staten. 4e jrg. 184.
- id. 5e jrg. 168.
Hrksenproces, Een, op St. Mar-
tin A. D3. 1711, d. L. Knap-
pert. 10e jrg. 241.
HELFRICH, ASHVaardinlgerede
op 10 Juni 1919 nitgespr. d.
den nienwbenoemden gou-
verneur van Curavao. le jrg.
I. 328.
Hendriktop (Boven-Saramac-
ca), Versluga van een ruis near
deon, d. J. W. Gronggrijp on G.
Stahel. 5e jrg. 1, 77, 129.
HERLEIN's beschrijving van Su-
riname, De annotatiein van
Gouverneur Jan Nepveu op,
d. R. Bijlems. 2e jrg. 311.
Herrnhutters in de oerwouden
van de Boven-Buriname, Het
sendingswerk der, d. H.
Weirse. le jrg. I. 102.
SDe sending der, wonder de
Indianon in Berbice en Suri-
name, 1788-1816, d. H.
Weiss. 2e jrg. 86, 109, 187,
249.
Ilistorische Momenaten. 14 Mei
en 1 Juni 1927. (Koningin
Wilhelmina, prinses Juliana
en de min. v. kol., Dr. Ko-
ningsberger, spreken met den
kortegolfzender van Philip's
Gloeilampenfabriek met Su-


riname en Curagao). 9e jrg.
188.
Host. Ondersook van Suri-
nasmsch, d. L. P. Bussy. 8e
jrg. 63.
- en planken, d. Job. F. Snel-
leman. 4e jrg. 487.
- van Suriname, Velerlei, Dr.
J. Ph. Pfeiffer. De houtsoor-
ten van Suriname. Uisgave
Kol. Inst. 1926, d. Joh. F.
Snelleman. 8e jrg. 421.; 9e
jrg. 488.
Houtdistillatie in Suriname, d.
H. J. Homulle. le jrg. II. 151
Houtsooden, Versing van de
Commissie van Advies on
Onderzoelk intake Surinasm.-
sche, over 1923. Go jrg. 288.
- Id., over 1924. 6e jrg. 608.
- Id. over 1925. So jrg. 188.
HygiLanische ervalring to Moengo
d. C. Bonne. 5e jrg. 895.

Immigranten, Chineesche, in
Suriname, d. Job. F. Snelle~-
man. 2e jrg. 225.
Immigratie van Duitschers in
Suriname, 1788-1740, d. R.
Bijlsma. le jrg. II. 414.
Ilmmigratie van workkrachten
in Suriname, Sanitaire be-
schouwingen in verband met,
d. R. Rijmer. le jrg. II. 101,
215, 275, 880, 468.
Incas, De lastate der vrije, d.
H. D. Benjamins. en C. H. de
Goeje. 7e jrg. 81.
Indiaran, De, in de letterkunde,
d. Herman F. C. ten Kate.
2e jrg. 95.
India nen, De ending der Hern-
hutters tnder de, in Berbice
en Surina nle, d. H. Weiss. 2e
jrg. 86, 101, 187, 249.
- De toekomet van de, in Ca-
nada en in Suriname, d. Jhr.

















TREFWOORDEN-REGISTER


L. C. van Panbuys. 2e jrg.
518.
ladianen, Het santal on de
woonplantsen van de Bosch-
negers en in Suriname, d.
Jhr. L. C. van Panhuijs. So
jrg. 88.
- en Negrers, d. Job. F. Snelle-
man. 9e jrg. 280.
--oorlog, Een episode nit de, in
Suriname in den Zeeuw-
schen tijd, d. F. E. Baron
M~ulert. le jrg. I. 21.
Indienms, M~moire sur los A
Suriname, d. F. van Heshuy-
zen. (Ult het Suriname-Ar-
chief to Londen). To jrg. 846.
Interoceanische verbinding, De,
v66r 100 jaar, d. C. K. Kes-
ler. Be jrg. 125.
Java-methodens voor Suriname
d. L. de Waal. 9e jrg. 38. '
Javanen, Kolonisatie op parti-
ouhler land mn Suriname mnet'
wonder contract wonder de
thans geldende immigratie-
wetten, d. HI. Ahrens. 4e jrg.
286
- Rechtstoestatnd der, in Sn-
rinatme. 5e jrg. 855.
Joden op bet eiland Curaqao, d.
S. Kalff. 8e jrg. 89.
Joodsche kolonisatie van Gtuia-
na (1660), Een episode nit
de, d. Jac. Zwarts. 9e jrg.
519
Journalistiek, Surinaamsche, d.
S. Kalff. 5e jrg. 463.
- Curagnosche, d. S. Kalff. 7e
jrg. 1
Kiaart van Paramaribo, 1916-
1917, Kaartheepreking:, d.
Jhr. L. C. van Panhuijs. 8e
jrg. 221.
Kaart, Overzichts, van Suri-
name samengesteld door F.


E. Spirlet 1927., bespr. d.
C. H. de Goeje. 10e jrg. 287.
Kaarten, De oudste van het
eiland, Curaqao, d. P. A.
Eeuwens O. P. 10e jrg. 97.
Ka~arlbespreking. 8e jrg. 221
d. L. C'. van Panhuys,10e jrg.
287 d. C. H. de Goeje.
Kanbalebo. Zie Stahel, G. III,
100.
- De Corantijn, do westelijke
grantlrivier van Suriname on
haar rechter-sijrivier, do, d.
C.van Irimmiilen. 10ejrg. 49.
Karai'ben on Guiarna, d~. C. H.
de Grotoj. Go jrg. 465.
Kiarbourrten in Surinam~e, d.
F~red. Oudschans D~ents. So
jrg. li2.
Kiarteering, D)e, vanl Surinamne
ten tijde van G~ouvetrnour van
Aereson van Sommenlledijok,
d. R., lIijlama. 2H jrg. 351.
Kiatoencrltluar, Surintame on do,
d. T'j. Pytterrson. So jrg. 405.
KERSTEL N E:N CO. tU PtaramarBi-
bo, Deu verzekoringskals van
de firmst, d. Bl. J. Kluwers.
le jrg. II. 157.
KEYE, OTTno, Over hiet book
van, d. H. D). Benjatmins. 70
jrg. 535.
Asiesrecht, D~e ontwikkehing van
het, mn Surinamne, d. W. H. A.
van Romondt. 4e jrg. 99.
K~leeding, Do, der~urinaasmche
bovolkingagroopen in ver-
band met aard on gewoon-
ten, d. Th. van Lelyveld. le
jrg. I. 249, 45B. le grg. IL, 20,
125.
Kolo~niaal Institzut, West-In-
dische zaal in het museum
van het, d. Joh. F'. Snelle-
man. 100 jrg. 149.
K~oloniale Statels, D~e, dt. H. van
Kol. le jrg. I. 5.
















TREF WOORDEN-REGISTER


Koloniale Staten, van Suriname,
d. P. Westra le jrg. I. 208.
van Suriname, Petitie aan
Kroon on Tweede Kiamer
door do, 8e jrg. 60j.
en de belangen van den
grote,~tn larndhoulw in de land-
bouwkolonia Surinamne, d. C.
F. Schioch. So jrg. G25.
- Brief aan de~n Voorzitter
der, van 21 Febr. 1925, dl. A.
J. A. A\. Baron van Heem-
Rtra. To jrg. 35.
Adres dter, d.d. 14 Mei 1928.
He jrg. 140.
Kioloniale verordleningenr, Schor-
Ring van, d. D). Coutinho. So
jr. 561;.
Kolonlisatie! met Nederlandtsche
Boeron in Huriname, d. ).
van Blomn. le jrg. I. 3415.
- van hoet blanke ras in dle tro-
pen, dl. I'. van D~rimmeillen. 4e
jrg. 193.

nrname metH JaVanon11 Onder
co~ntrnert under do thansr gol-
dendo immigrartie,~wetten, d.
H. Abrrans. 5e jrg. 266l.
- Europeesohe, in Suriname,
d. Tj. Pytterson. De jrg. 193.
- in Suriname, d. L. de W;5aal.

K~oning~ Wlilleml I en de protes-
tantscho gemeents op C'ura-
pao, d. L. Kinapport. Te jrg.
193.
Kirakantanl, De jongste botani-
scho on zoalogische ondlerzoe-
kiingenn op het eiland, als eene
annsporing tot wetenschap-
polijkie wearnemingen ooki in
Szurinamne on Curavao, d. Jhr.
L~. C'. van Paznhnijs. 4e jrg.
537.
Kulnnon wij dal zelf nietz, d. Trj.
Pytterson. 10e jrg. 387.


Kundl, Vroegere, in WSest-In-
die~, d. S. Kalff. 4e jrg. 358.
Eas~tebied, Het lage van Suri-
name, d. H. van Cappelle. le
jrg. L. 49.
K~ustspooruceg, D~enkbeelden en
plannen noperns een, in Suri-
name, d. Jhr. L. C. van Pan-
hais. 4e jrg. 25.

Laaidse 11oord, Het, d. WT. D). H.
baron v. Asbeck. So jrg. 3412.
Labadlisten, Dec, in Surinamet, d.
L. Kinappert. 8a jrg. 193.
Laboratorism, Een vreem~delin-
gen, voor biologisch onder-
sock in Suriname, d. Gorold
Stahel en A. Reijne. 2o jrg.
65.
LagIo Oil Transport Comyany/,
Ltd. op Arubat, d. J. F.
Quast. 7e jrg,. 265.
Landtbouwo, Memorie van hot
comity tot bevordering van
den middenstand, in Surina-
me. 10 jrg. II. 168,
- D~e K~oloniale Staten on de
belangen van den grooten, in
de landbnouwhiolonie Surina-
me, d. C. F. Schoch. 6o jrg.
625.
- Over den kileinen, in Suri-
name, d. J. A. Liems. 7e jrg.
371.
- Aanteekeningen over den,
in Suriname, d. Chas. D~ou-
glas. 9e jrg. 455.
--bedrijf, Het Kilein-, en do
vruchtencultuur in Surinatme
d. J. A. Liems. 4e jrg, 625.
Landmeters, De eerste in Suri-
name benoemde,d.Vred.Oud-
schans Dents. le jrg. II. 18.
Lan)dwcege~n, Waarom in De-
merary wBl, in Suriname niet
noodzakeijkr waren, d. Tj.
Pyttersen. 5e jrg. 277
















TREFWO ORDER N-REG ISTER


Lanti sar pai, d. Wi. R. Moenk-
man. 9e jrg. 289.
LAVA~x, AL~EXANDER DE, on
sijne generate kaart van Suri-
name 1787, d. R. Bi~jlsmua. '20
jrg. 897.
Leger, Vreemdelingen in het
W~est-Indische, d. S. Kialff.
9e jrg. 161.
Leg~uaan, Dep, d. O. P. Eeuwfens
(P. A.). 4e jrg. 115.
Lepra, De, haar voorkomuen,
verspreiding on bestrijding,
in 't bijzonder in Suriname,
d. T1. Mauy. 8e jrg. 547; 9e jrg.
17.
--behandeling, Zeer atlumoedi-
gende uitkomaston van, d.
Jhr. L. C. van Panhuijs. 100
jrg. 89.
--bestrijding, Kort veralag van
het congress voor, gehouden
to Rio de Janeiro van 1--6
October 1922, d. Jhr. L. C.
van Panhuijs. 5e jrg. 58.
- d. F.. P. Schnitemaker, 10e
jrg.- 93. (Uit de Pers).
Lettervrienden, Surinaamsche,
d. S. Kalff. 3e jrg. 237.
Liberiak-offie, Surinaamsche,
SNog cenige opmerkiingen
over, en de mogelijkbeid tot
verbetering der reputatie er
van, d. J, E. van Amstel. 6e
jrg. 271.
Loonstelsel, Economisch Suri-
name on hot, d. Th. A. C.
Comvalius. 9e jrg. 449.
Loonsve~rhooging, De Surinnam-
sche, van 1920 d. D. S. Hui-
singa. 9e jrg. 111.
~Luchivazart inl Guyjana, d. Jhr.
L. C. van Panlhuijs. 2e jrg.
821.

Maildienst, De oprichting van
den Koninklijke West-Indi-


schen, d. Mi. G. de Boer. le
jrg. I. 111.
Afededeelinlgenl. le jrg. I. 851,
181, 246, 348, 428, 510). le
jrg. II. 96, 189, 283.
Mealantschheid. Zis TIrecfgeloof.
Memorie vanr hat Com~itet tot
bev-orderingi van den mlidde~n-
stands-lanbouw in Surina-
me. le jrg. IL 163:.
Mengelinlgen, d. B3. de G~asy
Fortman. 70 jrg. 501.
Miiddeleul, De, tot oph~effing
van Suriiname uit ziju verval,
d. S. Muller van V'oorst. 2e
jrg. 869. 433.
Militair hospitual, Doc niouwe
afdtealing van hot, to PaHra-
maribo, voor buosmettelijke
ziekton, d. P'. Cool. 8o jrg. 438.
Militaire beschowrring, EoneH,
omntrent do K~oloniel Surina-
me, d. J. W. van Gorachot.
le jrg. I. 178.
Militairene ale G~ouvurnour van
Surinzamel in doe terato hatlft
der achtititinde conw, d. R~.
Bijlsma. To jrg. IL, 264.
Missie, D~e R2. K~., inl Suriname,
d. aronn W. D). H. van As-
book. 20r jrg. 127.
Missie-tenltoo nstalling i~n her V'a-
ticgan), Eocn Italiaansch oor-
deel over de Surinaamsche
afdeelingi van do. 70 jrg. 173.
Moengo, Hygie~nische orvaring
to, d. C. Bonne. 5e jrg. 395.
Muggenbestrijdiing, DeH, d. D). G.
J. Bolton. 70 jrg. 56(7.
Munt- en Heldlmoeilijkhedenb op
Curava~o v66ir handord jaanr,
d. B:. de Giaay Fortman~. 7e
jrg. 353; Be jrg. 37; 10e jrg.
5G9.
-- en Dankwoezenz in Curag~ao
(1880--1905), d. J. van Et-
tinger. 10e jrg. 433.
















TREPWOORDEN-REGISTER


Munlen, lets over West-Indi-
sche, d. W. K. F. Zwiersina.
So jrg. 60.
Mutskieten, Suriaamsmche, d.
Joh. F. Snelleman. 9e jrg. 48.
Mijnwerk, Het, der Societeit
van Surinamet op den Van
den Bompdenberg, 1729-
1741, d. R. Bijlama. le jrg.
II. 335.
Mijnweigeeinig, De Surineam-
sche, d. O. E. G;. Graaf van
ILimburg Stirum. 5e jrg. 885.
Mijnwormaniekie, De, in Surina-
mne, Rtockefeller's betrijding
van, d. H. baron van Aebeck.
le jrg. II. 506.

Na drie kwartl eew, d. Jbr. L.
C'. van Paubuije. So jrg. 303.
Natuarwetenschappelijk ouder-
zook van de binnonsanden
van Suriname, d. F. A. F. C.
Went. le jrg. I. 431.
Nedlerlandesrchap, Het, in Suri-
nacme en CuraSt~ao, d. Fred.
OudschanA D~ents. 9e jrg. 67.
Nederlandsche Regeering, De,
tegenover de Kolonie Suri-
name, in 1816, d. Jhr. L. C.
van Panbuijs. 8~e jrg. 468.
Neger, De, en si~jn cultuarge-
schiedenis, d. C. van Drim-
meplen. 7e jrg. 885
- id. d. C. K. Kesler. Be jrg.
59.
Negers en onderwijs in de Ver-
eenigde Staten van Amerika,
dl. W. D., H. Baron van As-
ba~ck. 8e jrg. 650.
- in Negerland, d. Joh. F.
Snelleman. 9e jrg. 328.
Negro riddles from Surinam, d.
TIh. E. Penard en Arthur P.
Penard. To jrg. 411.
NETTELBECK's plannen, d. G.
J. Staal. 10e jrg. 283.


Nieuwle waegen, d. Tj. Pyttersen.
2e jrg. 129.
Nota van den geneeskundigen
inspecteur J. W. W~olff sann
den gouverneur betreffende
het verbod van invoer van
Ganja, 5e jrg. 438.
Note on an old bill of lading
from Burinam, d. Th. C. Pe-
nard. 6e jrg. 641.
NuYEN~s, Mr. TH. J. HI. t, d. B.
de GasyFort man.5e jrg. 618.
NYSINGaH, Mr. J. L., Wd. Gou-
verneur van Suriname, Rede
door, op 8 Mei 1928 uitge-
sproken ter opening van de
zitting der Koloniale Staten.
10e jrg. 174.

Oliepalmen in Suriname, d. Tj.
Pyttersen. 2e jrg. 509.
Ondernemersraud, D~e, voor Su-
riname, d. C. F. Schoch. 6e
jrg. 685.
- voor Suriname en sijue voor-
stellen betreffende den groo-
ten landbouw, d. C. F'.
Schoch. 8e jrg. 219.
Onze twoaalfde provinciein nood,
d. C. F. Schoch. VI. 497.
Onlwrongen bezwcaren, d. G. J.
Staal. Be jrg. 235.
Oordeel, Een, over Suriname
van gernimen tijd geleden, d.
S. Snellen. le jr. I. 216.
Opbouwu, d. Tj. Pyttersen. 4e
jrg. 421; 5e jrg. 35, 110, 353.
Opperste Gerechtshof van Suri-
name, MinisteriBele bedrei-
ging van de onathankelijk;-
heid van het, d. A. S. J. Fer-
nandes. 7e jrg. 207.
Or, I'Origine de l'Industrie de
i'- en AmBrique, d. P. Rivet.
6e jrg. 866.
Orinoco-gebied, Over het, d. J.
W. Gonggrijp. 4e jrg. 1.
















REFWYOORDE N-REGISTER


Ornithologyl of Surtinam, Histo-
rical sketch of the, d. Th. E.
Penard. 6e jrg. 145.
Overzichtsk~aart can Suriname,
samengesteld door F. E. Spir-
let, d. C!. H. de Goeje. 8e jrg.
287.

Paarktisscherlj, De, bij het
eiland Margarita. d. O. P.
Eeuwens(P.A.). Met naschlrift
van J. Booke, 4et jrg. 518.
Paredagogie, Koloniale, een eeuw
geleden.4e jrg. 62.
Pan-Amlerikiaansche Unie, De,
d. Jhr. L. C. van Panhuys.
3e jrg. 53.
PAN`HUYS, \VILLEM VAN, De
G~ouverneur-genersal, d. Jhr.
L. C.van Panhuija.6Gejrg. 289.
Papegaaienbroek, Een Suri-
nasmsch, d. Job. F. Snelle-
man. 7e jrg. 7.
Petroleumlbedrif, Het, op Clura-
Fao, d. J. Al. de Klercki, met
4 afb. Be jrg. 287.
Plantlage-arbeiders, d. P. Wes-
tra. le jrg. L. 488.
-inventarissen, Surinamsmche
nit het tijdperk 1718-1742,
d. R. Bijlsma. 8e jrg. 325.
--leeningen, Nog: iets omtrent,
Surinaamsche, d. C. K. Kee-
ler. 9e jrg. 385.
--onderneming inl Suriname,
1785, Aanwijaingen voor,
(volgens de memories van
Vrouwfe M. M. van Gelre,
weduwe Boxel), d. R. B~ijls-
ma. 4e jrg. 58.
Plantages, Verlaten, in Surina-
me. 2e jrg. 639.
Gouveroeur Temming's
Berg-en-Daal bij den Parnas-
susberg in Suriname, d. R.
Bijlsma.Soejrg. 31.
Popular7 beliefs pertaining to cer-


tai~n places in Surinam, by Th.
E. Penalrd and A. P. Penard.
10e jrg. 17.
Porte-Rico, Een wonderlijke
onderneming tgeetn, d. B. de
Gany Fortman. 8e jrg. 389.
Portugeesch-Joodsche G~emeenfe,
De, on Synagoge, in Surina-
me, De stichtingi van, d. Mr.
R. B3ijlsma. 20 jrg. 58.
Pr~edikadntcl, West-Indische, d.
S. Kialff. 10le jrg. 403, 465.
Productie van Suriname over
de lan tate zestion jaren. 10e
jrg. 874.
Produrctielstaa van Surinlamel
over do leatste tion jaren1,
80 jrg. 884.
Protestanltsche gemeenle op C~u-
rapao, KioningC Willem I en do,
d. L. Kinalpport. To jrg. 193.,
RADERS, I;OUVernearf VAN, HIoe
met cen voorstel van, wo~rd
gehandeld, d. Jhr. L1. II. van
Panh~uijs. 4e jlrg 381l.
Rapport Pyuttersen, H~oschou-
wingen over hot, d. li. J.
Kluvers, 4e~ jrg. 481, 658.
- id. d. T~j. Pyttersen. 4e jrg.
553.

Recht, Een atanvulling van Bor-
dewijks olntataan on onlt-
wikkeling van het Staats-
van Curagao, d. B. de GaHny
Fortm1n. 7e jrg. 145.
Rechterlijke- en bestuarsamble-
narenl, Keuze en opleiding
van naar West-Indliij uit to
ze~nden, d. F. G;. Schalkwijk.
8e jrg. 557.
Rechisbedeeling, De, op onrze
Bovenwindsche eilandon on
de herzieuing van de rechtls-
pleging in de kolonie Curagao
d. B. de Gany F'ortmarn. le
j eg. I. 835.
















TREFWOORDEN-REGISTER


Rechatsbedeeling, De reorganisa-
tie van de rechterlijke macht
en van de, der holonie Cura-
Fao in de practijk, d. F. G.
Schalkwijk. 6e jrg. 609.
Rechtstoestand der Javanen in
Surinsme. 5e jrg. 355.
-ze ke rheid va n de~n grondeigen -
dom in Suriname, d. A. van
der D~eure. le jrg. II. 198.
Red~e, Openings- op 13 Mrei 1919
nitgesproken in den Kolonia-
len Rand d. wd. gouverneur
van C'uraCao, Mrt. J. B. Gor-
sira. le jrg. I. 282.
- Openings- op 13 Mei 1919 in
de zititng der Koloniale Sta-
ten door den gouverneur van
SurinameH. le jrg. I. 226.
- Aanvaardings-, op 10 Juni
1919 uitgespr. door den
nicuwben. gouvernour van
Curaqa~o Ilelfrich. le jrg. I.
828.
- door gouverneur Mr. A. J.
A. A. hauron varn Hoo~mstra op
23 Ma~i 1921 in die Kolonialle
Staten ter sanva~arding van
het bestuar over de Kolonie
Suriname. 8e jrg. 178.
- id. 9 M~ei 1922 ter opening
van de sitting der K~oloniale
Staten van Suriname. 4e jrg.
184.
- id. 8 Mlei 1923. 5e jrg. 1688.
- door gouvrerneur Mr. N. J.
O. B3rantjes op 13 Oct. 1921
in den Kiolonialen Raad ter
aanvaardling van het bestuur
vanl de Kolonie Curaqao. 3e
jrg. 446.
- idt. 9 Miei 19'22? ter opening
van de sitting van den Kolo-
nialen Read van Curapao.
4e jrg. 189.
id. 8 Mlei 1928. 5e jrg.
172.


Rede, id. 8 Mei 1928. 10e jrg.
174.
uitgesproken den 26en M~ei
1923, ter gelegenheid van het
Zilveren feest van het Alge-
meen Nederlandsch Verbond
te Dordrecht, d. A. L. Waal-
dijk.5e jrg. 286.
door den oud-voorzitter van
de Chinepeschle Societeit Kong
NLgie Tlong to Paramaribo,
den heer Wong Lun Hing, op
10 October 1928 uitgespro-
ken op bet feest ter herden-
king van het 12-jarig bestaan
van de Chineesche Repu-
blirk. 5e jrg. 442.
- van koningin W~ilhelmina
op 1 Juni 1927 met den korte
golfsender van Philips Gloei-
lamipenfabritek tot Suriname
en Curaygno. 9e jrg. 188.
- id. van primess Juliana. De
jrg. 188.
- wd. G;ouverne~ur vamn Suri-
namle Mrr. J. L. Nysingh 8
Mei 1928 uitgerspr. ter ope-
ning van de sitting der Kolo-
niale Staten. 10e jrg. 174.
- Aalnvaardings- van gouver-
neur Dr. A. A. L. Rutgers in
de Koloniale Staten op 30
Mei 1928. 10e jrg. 186.
Regeeringsreglement voor Cura-
Fao, Wijz~iging van bet, le
jrg. I. 132, 326.
RODWAY, JAM s8, d. Fred. Oud-
schans Dents. 9e jrg. 67.
Ro'rn, WALTHER E., d. Job. F.
Snelleman. 8~e jrg. 315.
Proeftochten, Twee, met tragi-
schen afloop, d. C~. K. Kesler.
Se jrg. 609.
Rotsteekening, Een Indiaansche
aan de Kabalebo-rivier (Co-
rantiju). Met 3 afb., d. G;.
Stahel. 3e jrg. 100.

















TREFWOORDEN-REGISTER


RUrTGERs, nr. A. A. L., POrtret
van, G~ouv-ervour van Suri-
name. 9e jrg. voo6r blz. 4197.
- Aanv-aardinjisrede van, in
de K~oloniale Staten op 80
Me~i l928. 10e jrg. 18i.

Salaristerbetering der ambrterna-
ren in Surinamec. d. Mlr. ).
Fook. le jrg. I. 32f.
Sanitalire be~schouingen in ver-
baind melt i~nunigratie vun
wo~rkkrachten in Surinmne,
d. R. Ramer.~ To jr. TII. 101,
2L15J, 275, 380, 4. l~~
215, 275, 880, 468.
- vePrhoudlirnyn in Suriname,

Sarm aIncene~r-bosch negecrs, EB-
nige usedetrc~lingenI over die,
d. L. Junker. 4e jrg. 449.
Sazrannn's, Surinnamansche, en
vreteelt, d. J. WI. G~ouggrijp.
5e jrg. 337.
Scheepsfourn~alen, O~ude, d.
Fed~t. Oudschans D~euts. 4e
jrg. 557.
Scheepvaanrt inl de haven van
I'urIago. 7e jrg. 48.
--bewetging~ en Scheepvaartw~et-
geving op Curagao, d. W. R.
Menkman. 5e jrg. 185.
Schetsen uit Surinamle, d. G. J.
Stual. 5e jrg. 449, 519, 625;
7e jrg. 168;10e! jrg. 3i9.
Schutterij, D~e oprichting der
Curaguoschle, dl. de Gaay
Fortman. 8e jrg. 97.
St. Eustatius, St. MIartin en Sa-
ba op het laatst van de 18de
eeuw, d. J. de Hullu. le jrg.
I. 385.
- Het leven op, omstreeks
1792, d. J. de Hullu. le jrg.
II. 144.
- Economisebe arbeid op,
van Gouvernementswege,


1908-1918, d. G. J. van
Grol. 2e jrg. 151, 198.
St. Eustatius, Erne brladzijde uit
de geschiedonis van, d. B. de
Graay Fortmnan.. So jrg. 558.
De hIandel van, in 17865, d.
JT. der Hullu. So jrg. 85.
U~it dE geschiodeniS van1, d.
S. Kailff. Hr jrg. 405.
Sist-Maatrteu, St. Eiustattius en
Saba, dl. B. dlo Guay Fort-

St. Martin, Het zoutheidrijf op.
Een onde~rzook va~n mitddelen
to zijnrr verbeterinig, d. F'. S.
La~ngomteyer. 4H jrg. 241, 805.
SIx, Surina~me in de~ colle~ctio,
d. Jobi. F. Snellciianan 70 jrg.
440).
S'lalrentijdl, Uit doen, d. (;. J.
Staal. 100 jrg. 16H.
Sociaall-hygiiinti schec beachou-
wlinglen, Suriname,, d. P'. H. J.
LampsF! 98 jrg. 46i5.
Songls, F'our Arawa;k Indlian, d.
Th1. E;. Petnard. To! jrg. 497.
Spoorweyc~, Do( koloniailr, inl Suri-
nmam. 2er jrg. 420i, 5319, 992.
Spoorwe~ginkrimi ng.i~g 40e jrg.
444.
Stuatsinr-ichting cann Hurilname,
D~e wet op dot, d. O). E. G.
Gruaf van Limblurgf Stirum.
7e jrg. 449.
Staatsrecht rran CuraCao, Eene
aanvulling van Hlordowijks
outstaaun oni ontwikke~ling
van het, d. B~. de G;aay F~ort-
mlan. To! jrg. 50)5.
Staais.rechlelijk, Een~r, t-raa~stak
d. 18. de G~any Forrtman. Be
jrg. 837.
- Nog cen, kwestic~, d. B~. de
Gany Fortmian. So jrg. 637.
Statisti~sche gageveana be~ltrefende
Suriname, enz, d. Gf. J. Staal.
4e jrg. 281.
















TREFWOORDEN-REGISTER


Steunfonds voor studeerenden
nit West-Indie, 4e jrg. 574.
8-Dron vaN 's-GRAVEBANDE, d.
J. A. J. de Villiers. 8e jrg.
470.
Strafkolonies, Surinsme en de
Fransche, d. O. E. G. Graaf
van L~imburg Stirum. 5e jrg.
95.
- D~e opheffing der,inFranseh
Guyan aen haar mogelijke
gevolgen voor Surinsme. d.
O. E. Gf. Graaf van Limburg
Stirum. tie jrg. 371.
- D~e, in Fransch G;uyana, d.
O. E. Gf. Graaf van Limburg
Stirum. 70 jrg. 49, 97.
Stroomingenl in Suriname, d. r.
J1. Staal. Oe jrg. 837.
Strsuievoyelteelt op, Iuragn~o, d.
TLh. ILens. le jrg. II. 3.
Studiesyndricaat, Het, RBsumb
van hert rap~port (1919) der
HtudioU-com~missie van, het
Huriname-, d. J. S. C'. Kaste-
Iloynn H11I. JT. Kiluvers. le jrg.
II. 2H7.
- Het rapport der Studie-
commissie van het Suriname-
in de 2e Kamer, d. J. S. C.
Kasteleyn en B~. J. Kluvers.
8e jrg. 145.
- Rede van den Oud-Gouver-
near C~. Lely over belt rap-
port van de Studiecommissie
uit het Suriname Studiesyn-
dicaat gehouden in de 2e Ka-
mer 10 Februari 1921.
STUYVEBANT, PETER, lets over,
d. S. Kalff. Be jrg. 405.
Suikercultuar in Suriname in
vergelijkingr met die in
Britech-Guiana, d. S. van
Deventer. 5e jrg. 281.
Suikerland, D~e toekromat van
Surname als, d. Tj. Pytter-
sen' 2e jrg. 17.


SPike~rplantage-expoitatie in
Suriname, Over bodemge-
steldheid en, (volgens de an-
notatian van gouv. Jan Nep-
veu), d. R. Bijlema. 4e jrg.
841.
Sutriname, De nasm, d. Fred.
Oudschanfl Dents. le jrg. II.
18.
-'s verleden, Uit, d. 8. Kalff.
10 jrg. I. 314, 394.
- De waarde van, d. Tj. Pyt-
tersen. le jrg. II. 869.
-- en de oorzaken van de ach-
terlijkheid deter Nederland-
sche kolonie, door Ferd. Grei-
ner. 2e jrg. 285.
--vraagstalk, Het, d. B. J. Klu-
vers. So jrg. 521.
id. d. H. G. Brandon. 6e jrg.
481.
id. d. W. Arnts. 78 jrg. 252.
id. d. O. E. G*. glraaf van Lim-
burg Stirum. 9e jrg. 208.
- in de 18e eenw, d. A. A. van
Schelvenl. 4e jrg. 65.
-'s behoeften, d. G. J. Staal. So
jrg. 402, 497; 4e jrg. 91.
- Een uitweg voor verzin-
kend, d. C. van Drimmelen.
5e jrg. 151.
- Een middel om, uit het
moeras to helpen, d. F. H.
Umnbgrove. 5e jrg. 601.
- voor jongelieden, d. Job. F.
Snelleman. 6e jrg. 21.
- Wat kan, self doen?, d. C.
F. Schoch. Ge jrg. 97.
- in beeld, d. Job. F. Snelle-
man. 7e jrg. 286.
- van 1651 tot 1668. Verta-
ling van een boofdstuk uit
James A. Williamson ,,Eng-
lish Colonies in Guiana and
on the Amatzon (1606--1668)
Oxford, at the Clarendon
Press. MUCMXXIII, d. Nelly
















TREPWOORDEN-REGISTER


E. van Eyck-Benjamine. 8e

Surname, Het verbal van. Po-
gingen tot herstel, d. F. H.
Umbgrove. 9e jrg. 879.
--probleem, Het, d. F. Greiner.
9e jrg 581; 10e jrg. 5858
- v66r honderd jaar, In, d. B.
de Gany Fortman. 10e jrg.
488.

TAxK, NILs Orro, (1800--
1864), d. C. K. Kesler. 5e jrg.
65.
TEMMINO's, Gouverneur, plan-
tages Berg-en-D~aal bij den
Parnassusberg in Suriname,
d. R. Bijlsna. 8e jrg;. 31.
Tentoonstelling, West-Indische,
d. Job. F. Snelleman. 2e jrg.
177.
THRIPs, ADRIAAN REYNE, On-
derzoekingen over de mond-
deelen der Thysatnoptera.
Proefechrift. Dec. 1926, d.
Job. F. Snelleman. So jrg.
480.
Tobago, Een vergeten Neder-
landsche kolonie, d. C. K.
Kesler. 10e jrg. 527.
Toevalligheid, Een d, Job. F.
Snelleman. 7e jrg. 185.
Topografisch, Werkzaamheden
op en kadastraal gebied in
Suriname van 1911-1920,
d. F. E. Spirlet. 4e jrg. 618,
889.
Treefgeloof, Het Surinaamsche,
een volksagloof betreffende
het ontataan van de me-
1laatschheid, d. P. H. J.
Lampe. 10e jrg. 545.
Trinidad, Remarks on old vo-
cabulary from, d. Th. E. Pe-
nard. 9e jr~g. 265.
Trocaddro, d. Job. F. Snelle-
man. 7e jrg. 121.


Twatalfde provincie, Onze, in
nood, d. C. F. Schoch. 5e jrg.
497.
Tijd, Hoe men in Suriname in
den loop der eeuwen den,
heeft aangegeven, d. Fred.
Oudsebans Dents. 9e jrg.
488.
Twee oude beekjes over Surina-
mne, d. H. D. Benjamine. 4e
jrg. 167.

U~it de Pers. le jrg. I. 78, 148,
235, 380, 408, 496; le jrg. II.
78, 188,275, 485,509; 2ejrg.
61, 173, 174, 221, 222, 228,
265, 480, 478, 477, 540, 541,
543; Se jrg. 110; 4e jrg. 125,
126, 661.
7e jrg. 148; 189; 8e jrg. 92,
190, 570; 10e jrg. 3, 96, 882.
Uil ,,Het ontroerd Holland". 7e
jrg. 491.
UBBELINOX, WILLEM, en de op-
richting van de West-Indi-
sche C~ompagnie, d. C. K.
Kesler. So jrg. 65.

Veetee~l, Surinacsmche, Savan.
nab's en, d. J. W. Gionggrijp.
5e jrg. 337.
- De, in Suriname, d. J. J.
Leys. 6e jrg. 405, 441.
V~enezu~ela, Een besocek van den
gouvernour van Curayeo aan,
in 1921, d. M. A. Evers. 5e
jrg. 318.
Verbinding, D~e interoceanische
v66r 100 jaar, d. C. K. Kee-
ler. 8e jrg. 125.
VEREUL, ABRAHAM, d. S. Kalff.
8e jrg. 878.
V~erkeerswegen, Aanleg van
groote, in Suriname, 2e jrg.
591.
Verzekeringskas, D~e, van de
firma Keraten & Co. to Pa~ra-
















TREFWOORDEN-REGISTER


maribo, d. B. J. K~luvers. le

VioothouLder over Curagaco, in
1851 en 1861. To jrg. 528.
Vocabulary, Remarks on old,
from~ TIrinidad d. Th. E. Pe-
naLrd. 90, jrg. 265.
Volkspezondheid in onze West-
Indische~ kolonietn, d. H. van

Voiurs, D~e waardleering van, als
p'ioniier voor Suriname, d. K.
Ma~rtin. 8e jrg. 58.
Voorhistorische bewloners van
SurinameF, Sporen van, d. J.
W:. Gonggrijp. 2e! jrg. 1.
VoorwaEardelijke veroordeeling,
d. O. E. G;. Graaf van Lim-
brurg Stirum. Hie jrg. 371.
Vr~ernmelinlgen?, d. B~. de Gaay
F'ortmnan. to jrg. 315.
- inl het West-Indrische Leg~er,

Vrachtencultuar in Hurineame,
Hot Klerin-landlhorwhedrijf
tin doc, 1. J. AZ. ~iemsR. 4e jrg.
625.
Vijf en twrintig jaren, 1898-
1928, d.G. J. Stal.5ejrg.225.
id. d. B. de Gaay Fortman,
50, jrg. 289.

Wapen, Een atfzondterlijk voor
Suriname en Curagao, d. Jhr.
L. C!. valn Panhuijs. le jrg. I.

- Nogfmnalls et, van Suri-
namre, d. Fred. Oudschans
Derntz. 10e jrg. 85.
W~apens eL Ml~otto's, d. Fred.
Oudschans Dents.5Bejrg. 421.
Waterkr~acht int Suri~lnae, d.
Jhr. L. C. van Panhuijs. 2e
jrg. 385.
Waterleidinlg, Eene, voor Para-
maribo, d. J. W. Jenny
Weyermaln. So jrg. 295, 648.


id. d. D. G. J. Bolten. 8e jrg.
119.
WVatereiding. Van wear moet het
water k~omen voor eene, te
Paramnaribo, d. J. W. Jenny
Weyerman. 9e jrg. 271.
WjiTJEN;, H., Das H~oll. Kolo-
nialreich in Brasilien, bespr.
d. Rt. Bijlama. So jrg. 871.
War kanl Surrianame zelf doen?
d. C. F. Schoch V'I, 97,
Wegimecd, Een, door het moeras
naar C'oronie, d. B. J. Klu-
vers. 3e jrg. 641.
W~es igre ns, Surina me's, un d kein
Ende, d. H. D. Benjamin~.
So jrg. 398.
- Nogmaals, Suriname's, d.
H. D). Benjamins. 4ejrg. 401.
V~ootrwoordl vanl de Redactie, d.
D. Fock. le jrg. I. 3.
Westl-Indishe afdcelinlg op de
Aruhemnsche tentoonstelling,
Dec, d. Joh. F. Snelleman. 10e
jrg. 275.
- bezittinlgen, DeB nalgmeone
toestand onzer, in 1806, d. J.
de Hullu. 2e jrg. 407.
- C'omtpgnie, Curagao tegen
het einde der, d. B. de Gasy
Fortmain. le jrg. 441.
- Willemn Usselinecx en de op-
richting van de, d. C. K. Kes-
ler. So jrg. 65.
- eilanlden, De vooruitgang
der Nederlandsche. Met 9
afb., d. B. de Gasty Fortman.
3o jrg. 113.
- Kamer~r. Padres san den mi-
nister van Koloniin. le jrg.
II. 76.
- leergan'g, Een, d. F. G.
Schalkwfijk. 10e jrg. 820.
- Zaal in het M~useum van het
Kolonical Instituut, De, d.
Job. F. Snelleman. 10e jrg.
I. 1419.
















TREFW'OORDEN-REGtISTER


Wel, De, op de Staatsinrichting
van Surnasme, d. G. J. Staal.
8e jrg. 85.
Weigeving. le jrg;. II. 71, 268,
361, 63G, 507.
WoLre, J. W., Nuota van den
geneeskundigen Inspecteur,
adn den Gouvernear betref-
fende het verbod van invoer
van Granja. 8e jrg. 488.
WoNxo LaU HINo. Rede 10 Oc-
tober 1928. op bet feest ter
hlerdenking van het 12-jarig
bestaan van de Chineesche
Rtepubliek. 5e jrg. 442.
Woor~d, Het laatete, d. W. D. H.
Baron van Asbeck. Be jrg.
342.
Woor1d, Het pijulijk, d. G. J.
Stual. 10e jrg. 34.
Zand- en schulpritsen, De, van
Soriname, d. H. van Cap-
pelle. le jrg. I. 311.


Zending, De, der Hernhutters
wonder de Indianon in Berbice
en Suriname, 1788-11818. d.
H. Weiss. 2e jrg. 56, 100,
187, 249.
Ziekien, Surinnamsche, d. C`.
Bonne. le jrg. I. 291.
Zililervioot (9 Selptember 1828),
De verovering van de, d. C:.
Ki. Kiesler. 10e jrg. 193, 532.
- Nog iets over do, d. C. K.
Kesler. 10e jrg. 332.
Zinnebeelden en motto's van
eenige West-Indische kolon~ien
d. Fred. Oudsebans Detnts.z
10e jrg. 228.
Zouthedrijf op St. Martin. Een
onderzock naar middelen to
zijner verbetering. Mlet 1
knart en 10 afb., d. F. 8.
Langemeyer. 4e jrg. 241,
805.


West Indische Gids. Registers
























REGISTER VAN BESPROKEN BOEKEN EN
KAARCTEN


Ann~oaR, G. H., Topogra-
phical description of Suri-
nam in a letter to his father
bespr. d. Th.E. Penard. VIl,
48.
ARAQUIsTAIN, L., La Agonia
Antillans. El imperialismo
yanquian el mar Car be bespr.
d. H. ten Kate. X, 585.
BEBBE, W., Jungle Peace be-
spr. d. H. D. Benjamins. III'
810.
BOEKE, J., Rapport over de
Vieacherij en de mndustrie
van Zeeproducten in de ko-
lomie Curagno bespr. d. M.
Weber. III, 215.
Boor, TH. DE, and J. T. Fanis'
The Virgin Islands bespr. d.
H. D. Benjamins. I, 2, 88.
- ,,Archeology of the Virgin
Islands" and ,,Santo Do-
mingo Kitchen-midden and
burial mound bespr. d. G.
Hatt. III, 488.
British Guiana Handbook 1922
bepr.d. H. D. Benjamins.

C LaEMENTI, M rS. CE CIL, Thro ugh
British Guiana to the sum-
mit of Roraima bespr. d. H.
D. Benjamins. V, 45.
COLENBRANDER, H. T., Kolo-
niatle geschiedenis bespr. d.
C. K. Kesler. VIII, 283.


ConvIs FARABEE, W., The cen-
tral arawake bespr. d. C. H.
de Goeje en Jhr. L. C. van
Panbuys. VII, 481.
- Central Caribs bespr. 4. C.
H. de Goeje. IX, 91.

DAaLHAUs, J. M., MODselgDntif
Martinus Joannes Niewindt,
eerate apostolisch Vicaris
van Curagao bespr. d. B. de
Gaay Fortman. VI, 427.

ELIAs, J. E., Hot voorspel van
den eeraten Engelsehen oor-
log, bespr. d. S. van Brakel.
II, 626.
ENGIELBERTB, W. J. M., Met
Hr. Ms. kruiser ,,Sumatra"
om de West naar de Oost,
bespr. d. C. H. de Goeje. X,
430.

FEWKZEB, J. W., A prehistoric
island culture area of Ame-
r ca, et.e cspr. d. H. ten

FLU, P. C., Tropenhygiidae
bespr.d. Jhr. L. C. van Pan-
huys. III, 380.

Gedenkbook van het Alg. Ne-
derl. Verbond. 1898-1928.
bespr. d. Job. F. Snelleman.
VI, 127.
Gouden jubileum der Domini-
















REGISTER VAN BESPROKEN BOEKEN EN KAARTEN


canetr- missie op Curaqao.
1870-1920. bespr. d. B. de
Gasy Fortman. II, 863.
GowER, CHARLOTTE D., The
Northern and Southern affi-
liations of Antillean Culture
bespr. d. H. ten Kate. X, 44.

HAEBLER, R., Die gefloobtenen
Haingematten der NaturvBl-
ker Stidamericas bespr. d.
Job. F. Snelleman. 1, 2, 487.
Handbooks prepared under the
direction of the Foreign Of-
fice. London. no. 184-187.
Guiana C'olonies: British,
Dutch, French G~uiana, be-
epr. d. HI. D. Benjamine. III,
588.
HAVE, O. TEN en L. M. G.
KOOPERBERO. De aarde en
haar Volken. bespr. d. H-. D.
Benjamins. VI, 472.
HELMAN, A., Zuid-Zuid-West
bespr. d. G;. J. STAAL. IX,
180.
HENNINo, P., Eine wahre Ge-
schichte. 1793. bespr. d. H.
D. Benjamins. VI, 582.
HOLMES, W. H., Handbook of
aboriginal American Anti-
quities. Part 1. Lithic In-
dustries. bespr. d. H. ten
Kate~. III, 5~.
HosTOs, Anor)Lo DE~, Three-
pointed Stone semi or idols
from the Weost Indies bespr.
d. H. ten Ka;te. V, 491.
- Anthropomorphic carvings
fromt the Greater Antilles
bespr. d. H. ten Kate. VI,

HUDIG TBZN., J., De West-In-
dische zarken van Ferd. Wha-
ley Hudlig, 1759--1797 be-
spr. d. H. D). Benjamine. IV,
56~.


-- Scheepvaart op West-Afri-
ka on West-IndiB in de 18de
eenw, bespr. d. H. D. Ben-
jamins. IX, 881.
HYarr VERRILL, A., Isles of
Spice and Palm. besr d.
H. D. Benjamins. I, 1, 8858.
- The book of the West In-
dies bespr. d. H. D. Benja-
mine. I, 1, 428.

Kaart van Paramaribo 1916--
17. bespr. d. Jhr. L. C. van
Panbuys. III, 221.
KEIBER, U, D,, en Gr. J. A.
MUL~DER. Leerbook der a~ard-
rijkskunde, bespr. d. H. D.,
Benjamine. VI, 472.
KLONDYKE, A., in the Tropics
bespr. d. C. H. de Gooje. IX,
185.
KNAPPERT, J, G~eschiadonie
onzer handelskerken1, bespr.
d. D. C. Hesseling., X, 231.
KoRPORAAL, Ki. H., Do inter-
nat.-rechtelijke betrekkin-
gen tuaschen Nederland on
Venezuela 1816-19)20, bo-
spr. d. C. v. Vollenihoven. II,
357.

LANGE-DE HRUYN, M. U. DE,
Dagelijksche dingen van Cu-
ragao, bespr. d. Joh. F.
Snelleman. 1, 2, 488.
LIEn, W. FR.. VAN, IetB OVer
de Boschnogers in de Boven-
Marowijne bespr. d. H. 1).
Benjamine. II, 183.
LINnHOcu, G;., Afrikaansche
Relikte undl Indianische Ent-
lehnungen in de~r Kiultur dler
Buschnoge~rs Surilnams, bo-
spr. d. .1hr. L. C. van Pan-
buys, VI, 419.
- Einige D~etails in der Omra-
me~ntik der Buschneger Suri-
















QG REGISTER VAN BESPROKEN BOHKEN EN KAARTEN


name, bespr. d. Jhr. L. C,van
Panbuys. VIII, 432.
LINDEN, C. VAN, on M. S. Wy*
tems. Met Hr. Ms. K. XIII
naar Nuederlandsch-India,
bespr. d. C. H. de Goe~je. X,
480.
LINOBEEK, C. A. Heb je wel ge-
hoord? D~e geschiedenis van
een strijd om seven mnillioen
ens., bespr. d. B. de Gasy
Fortmarn. X, 284,
LLOov JONEB, CH., Caribbean
Interests of the United Sta-
too bespr. d. H. D). Benja-
mine. I, 1, 501.
Lonwros, Herrn JonaxxN FRIE-
onron. N'eueste Nachrichten
von Surinamn. 1789, bespr. d.
H. D). Benjamin. VI, 582.

Mc. D~ONALD, J. F., and A. L.
Dean. The treatment of le-
prosy with especBil reference
to somet new chalulmoogra oil
derivatives bespr. d. Jhr.
L. C:. v. Panbuys. III, 218.
Mc. K'AYE;, P., The, skippers of
Nancy Gloucester bespr. d.
Th. C. Penard. VI, 644.
14fATHEWs, GERTRUDE, S., Tre-
asure, bespr. d. H. D). Ben-
jamins. I, 2, 177.
MENKMAN, W. I8,, CUraqAO
berspr. d. C. K. Kesler. X, 327
MENSCH, C., Geografie van
Oost- en1 West-Indhi, bespr.
d. H. D. Benjamin. VI, 380.
MonEsIco), M., Westwaarts,
bespr. d. B~. de Gasy Fort-
man. VI, 189.
MonKILL, G~. L. (.,Golightly").
Thet curse of the Caribbean
and the three Guianas (Ge-
hennas), bespr. d. H. D.
Benjamins. IV, 274.
MGREER BRUYNs, A. G., Het


eilandearijk in de Cara'ibi-
sche Zee bespr. d. B. de
&&fy FOrtman. III, 553.
Musoz, E., Petit, La conquista
y la colonizacion espaaolas
en America, bespr. d. C. H.
de Goeje. X, 831.

NORDENSKIOLD, E., Geograph.
u. ethnograph. Analyse der
materiellen Kultur sweier
Indiarnenstamme in El gran
Chaeoo (Sudamerika). (Ver-
gleichende ethnogr. For-
achungien I.), beslpr. d. Job.
F. Snelleman. II, 682.
- COmparative ethnogr. stu-
dies. 2. Thechanges in the ma-
terria~l culture of two Indian
tribes bespr. d. Joh. F. Snel-
leman. III, 271.
- Deductions suggested by
the geographical distribution
of some post-Columbian
words used by the Indians
of South-America bespr. d.
Jhr. L. C. van Panhuys. V,
216.
Novuvs, J. W. VAN, De e67-
ste Nederl. Transatlantische
StOOmVaart in 1827 van Zr.
Ms. Stoompakket Curagao.
I. bespr. d. C. H. de G~oeje.
IX;, 89.

OUDBCHANS DENTZ, FR., Suri-
name ,bespr. d. C. K. Kes-
ler. X, 327.

PAIS, A., Ira Btazlone radio-
terapica antimalarica nel
suo primo anno di vita bespr.
d. Jhr. L. C. van Panhuys.
IV, 659.
PIK, OnH. H., en K. ZEEMAN.
Oost- en West-Indiia bespr.
d. H. D. Benjamins. I,1i, 157

















REGIlSTER VAN BESPROKEN BOEKEN EN KAARTEM


PIK, JOe. H., on K. Zanuxw.
Tropisch Nederland, bespr.
d. H. D. Benjamius. VI, 472.
REID, J. M., British Guyana.
Commercial Handbooki be-
spr. d. Jhr. L. C. van Pan-
huys. II, 687.
REYNE, A., De caesothrips
(Heliothrips rubriocinetus
Giard. Dept. v. d. Land-
bonw in Surinamue. Bull. 44
bespr. d. W. Roopke. IV,
122.
ROMBACH, Jr. F. K;. A., Leid-
drand b. b. onderwijs in de
aardrijkskunde van Onze
Oost en West, bespr. d. H. i
D. Benjamins. I, 2, 92.
ROTH, W. E., Animism and
Folk-Lore of the G~uiana In-
dians, bespr. d. Hi. D. Ben-
jamins. I, 1, 242.
- Richard Schomburgh's Trl-
vels in British Gui~nar. 1840
-44. Translated and ed. by,
bespr. d. H .D. Benjamins.
V, 620.
- Arts, crafts and customs of
Guiana Indians, bespr. d. H.
ten Kate. VII, 229.

SNow, A. H., Aborigines in the
law and practice of nations
etc. bespr. d. Jhr. L. C. van
Panhuys. VI, 80.
SPIRLET, F. E. OverZichtskaart
van Suriname bespr. d. C. H. /
de Goeje. X, 287.
SusaDn, H., Wahrhaftige His-
toria und Beschreibung einer
Landschaft der Menschen-
fresserleuten enz. bespr. d.
Jhr.L. C. van Panhuys. VIII
188.
STAEHELIN, F., Die Mission der
Brtidergemeine in Suriname
und Berbice im achtzehnten


Jahrhundert bespr. d. H. D.
Benjamins. III, 279.

TEx-BOrBsEvAIN, Mlevr.A.DEN,
Tora bij de Tlrio's besBpr. d.
Joh. F. Sulellemlan. VI, 877i.
ToRMuxx, Aau de grenzen van
Cayetnne, be~spr. d. Job. F.
Snellemn.~o X, 417.
Twee oude bookjes over Suri-
name, bespr. d. H. D3. Ben-


ULTImesf. Een boschiavings--
work ,bespr. d. Joh. F". Snel-
lemann. VI, 277.
UTERMARK, W. L1., VanIlle,
vanilino~ onl vanillH-extralcten
bospr. d. U. D). lienjam~ins..
IV, 286i.

van hot paslacht C'itrus, b~e-
spr. d. H. D). Honrjamins. V,
658.

VANDERcOOK, J. W., Tom11-Tom11
bespr. d. C. H. de G~oeje. IXi,
185.
- White Maegic and Blacki in
the Jungle bespr. d. C. H. de
Goeje. IX, 185.
VATTER, E., Seltene Amerika-
nische Ethnografica im
Stiidtischen Vblker museum
su Frankfurt a. M. bespr. d.
Jhr. L. C. van Panhuys.
VIII, 189.
VEEN ZEPPENFELDT, A. V. D.,
Papiementsche Spraak kunst,
bespr. d. Mej. A. E. Winkel.
X, 477.
VILIERs, J. A. J. DE, StOrm
van 's-Gravensande, zijn work
en sijn leven, bespr. d. H. D).
Benjamina. II, 422.
VOULLAIRE, W. Rl., Land, Leu-
to und Missionaleben in Sju-
















Q8 REGIBTER VAN BBBPROKEN BOEKIEN EN KAARTEN


riname, bespr. d. C. K. Kes-
ler. VIII, 427.

WATrams, H., Das Holllindische
Kolonialreich in Brazilien,
bespr. d. R. Bijlsma. III,
371.
WILLIAMBs, e., Th0 11&IDO,, HIa-
na", bespr. d. Jhr. L. C. van
Panhuys. VI, 82.
WINKLLER, O., Niederliindisch-


Westindien, bespr. d. B. de
Gasy Fortman. VIII, 886.

ZABRIBKIB, L. K., The Virgin
Islands of the U. 8. A., be-
spr. d. H. D. Benjamin. I,
2, 88.

ZBEMANBGIDe voor West-Inditi
1928, bespr. d. C. F. Hooy
kaas. X, 425.

















Koninklijka Nederlandlsche Stoornshot Mastschapp~il
West-Indisc~he & Pacific Dioenaten
PASSAGIER~S EN VRACHTVAARCT NAAR
MADEIRA, SURINAME, BRITSCH GUYANA,
H~ARBADOS, T'RINIDAD, VENEZUELA, GURAQAO,
COLOMBIA, CRISTOBAL, COSTA RICA,
GUATEMALA, HONDURAS, JAMAICA, CUBA, HAITI,
DOMINGO, PORTO RICO, WESTKLUST VAN
COLOMBIA, ECUADOR, PERU, CHILI
Directle en Passage-afdelling:
Prins Hendrikkade 108.114, ,,Heat Scheepvaarthuls"
AMST ERD)A M
Telefoonl 40302, 40501 Telegram~ldres: BOTAL, Amrserdam
Voor wrachten:
VRACHTMAIL, Prins Herndribkkde 173, Amsterdam
Telefoon: 35050
Telegr..adr.: VBACH TMAl L. Amsterdam
Ligpleats der sfchpen: Surinamekede, Loods 5, Amsterdam




DE SURINAAMSCHE BANK

Hoofdkantoor to AMISTERDAMH. Kantoor to PAR AMARIBO.


Behalve met de werkzaamheden, haar als circulatiebank
voor de kolonie Suriname bij Koninklijk Octrooi opgedragen,
houdt de Blank zich, binnen de grenzen haar bij Octrooi
gesteld, bezig met:
In- en verkoop van wissels en telegrafische transferten;
Disconteering van handelspapier ;
Beleening van effecten, goederen, waren en koopman-
schappen ;
Handel in edele metalen en bankpapier ;
Incasseeringen; schriftelijke en telegrafische credieten;
reiscrediet-brieven ; deposit's; rekeningen-courant; admi-
nistratie van effecten; bewaring van waarden en andere
bankzaken.















NEDERLANDSCHE

HAN DELM MAATSCHAPPIJ, N.V.
AM ST ER D AM.
Gestort Kapitaal .. / 80,000,000.--
Statutaire Reserve . f 40,000,000.--
Agentechappen to ROTTERDAM en 's GRAVENHAGE.
Vestigingen in NEDERLANDSCHI-INDIE, STRAITS-
SETTLEMENTS, BRITSCH-INDIE~, CHINA, JAPAN
en ARABlEi
In- en Verkoop valn Wissels on Teclegransche Transferten.
Incasscuringen en Financieeringen. Schriftelijke en
Telegrafische Credieten.-- Reiscredietbrieven. Deposito's.
Rekeninge n -Cou rant. A an- enVerkoop van Effect en. Ad-
ministr. vanVermogens.-- Open en Gesloten Bewanrneming.
SAFE-DEPOSIT. KCOFFERKLUIS.



N.V.H~OLLANDSCH E BAN K
VOOR WEST-INDIE
HOOFDKANTO0R: AMSTERDAMC, KEIZERSGRACHT 255
CARACAS, VBNEZUELA WILLBMSTAD, CURACAO
MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL ,. . I 5ooaopoo.--
GEPLAATST EN VOLGESTORT .. I tooo ooo.--
Belast zich met alle Bankzaken op West-India en Venezuela



H.Y. Algoem. Importheekhandoel J. W. f. SUTiLR
BREEDESTRAAT WI~LLEMSTAD CURACAO
Steeds voorradig de nieuwete Hollandsche,
F~ransche,DIuitsche ,Engielsche en Ameriknan-
sche uitgaven. Belast zich met het inrichten
van Leestezelschappen, Bibliotheken enz.
Vrsant prijsopgave! Leveranties aan scholen
en societeitea
De eenige vakkundige Boekhandel op het eiland




















HET LAGE KUSTGEBIED VAN SURINAM'tE.
DOOR
Dr. H. VAN CAPPELLE.

Onder de factoren, die de toekomst van een land bepalen,
neemt de geaardheid van den bodem niet de minst belangrijke
plaats in. De bodem toch bepaalt, in verband met het klimaat
en andere factoren, de mogelijkheid van verschillende cultures
en stelt de natuurlijke hulpbronnen van het land, hetzij boven,
hetzij wonder den ground ter beschikking, die het menschelijk
vernuft tot ontginning zal weten te brengen.
In dit tijdschrift, dat aan de belangen van Nederlansch
Wiest-IndiP zal gewijd zijo, zal dus de bodemgesteldheid, zoo-
veel mogelijk in verband met de natuurlijke hulpbronnen,
meermalen ter sprake dienen te komen, en ikr heb daarom aan
de Redactie gaarne mijne medewerking toegezegd voor zoover
Suriname betreft, de kolonie, die ik in het jaar 1900 mlocht
bereizen.
WCanneer men gedurende de zeereis naar Suriname, na de
Azorische eilanden voorbij te zijn gestoomd, dagen achtereen
het genot ge~smaakt heeft, op het diepblauwe water van den
Oceaan te staren, waartegen de witschuimende koppen der
golven zoo wonderschoon afsteken, leert reeds de kleurver-
andering van het zeewater, dat het land spoedig in zicht zal
komen. Gaandewfeg ziet men het water een geelbruine tot
donkerbruine tint aaxnuemen en terwijl het dieplood bij het
verder stoomen steeds geringere diepten aanwijst, wordt men
eindelijk in het verschiet de lage kust, als een dunne op het water
rustende streep~ gewaar, waaruit mlen bij het dichter naderen
hier en daar een palmboom omlhoog ziet rijzen.
Wanneer het getij gunstig is, d.w.z. wanneer de v10ed just
is ingetreden, kan de mending der Suriname-rivier worden
binnengestoomd, en wordt het beeld voltooid van een machtig
mn staat van wording verkeerend zeealluvium. Nog ver land-
waarts zien wij de modderige rivieroevers begroeid met mangro-
ven of Rhizophoren, de voor lage kuststreken in tropische

















Volgt reeds uit deze levensvoorwaarden der mangroven,
dat de vloedgolf de rivieren van Suriname nog diep binnen-
dringt, nog duidelijker wordt dit den roeiers op de beneden-
rivieren, daar zij bij het opvaren van den vloed en bij het af-
varen van de eb moeten gebruik maken~ (,,op tij varen"). De
v10edgolf dringt zelfs met z66 groote kracht het land binnen,
dat nog ter hoogte van de Jodensavanne aan de Surinamerivier
kleine vaartuigen somtijds genoodzaakrt zijn den wal op te
zoeken.
In den laatsten tijd trekt de mangrove-vegetatie der oude
en der nieuwe wereld wegens den aan looistoffen rijken bast deer
boomen meer en meer de aandacht, zoo zelfs dat eene exploita-
tie deer bosschen ook voor Suriname een bron van inkomsten
zal blijken op te leveren.
Eenige bijzonderheden over deze planten zullen daarom,
naar ik meen, den lezer meer belang inboezemen, dan de ver-
melding van de verzamelde gegevens over de uitbreiding van
den v10edgolf in verschillende jaargetijden, of de bespreking
van de wijze, waarop langs de beneden-rivieren en aan de rivier-
mondingen het slib tot afzetting komt verschijnselen, waar-
over geologische werken over Suriname en de artikelen in de
Encyclopedie van West-Indiia den lezer voldoende kunnen
inlichten.
Het ongeveer 50 soorten tellende geslacht Rhizophora is in
de v10edbosschen van Suriname vertegenwoordigd door Rhi-
zophora mangle L;. Evenals hare verwanten aan de mondingen
der rivieren van andere tropische streken, is de Surinaamsche
mangrove gekenmerkt door talrijke luchtwortels, die uit het
onderste gedeelte van den stam omlaag groeien en den modderi-
gen bodem binnendringen. Deze luchtwortels worden ook wel
steltwortels genoemd, omdat de boom op talrijke stelten schijnt
te staan, die hem den noodigen steun geven in den weekend,
modderigen bodem. Deze luchtwortels zijn herhaaldelijk vorks-
gewijs getakt en vormen een wild wirwar, welks zonderlingheid
nog daardoor vergroot wordt, dat de worteltakrken en ook de
stammen, tot zoover de vioed reikt, met de schalen en pantsers
van allerlei schelp- en schaaldieren bezet zijn. Van de groote
gevoeligheid der mangroven voor het zoutgehalte van het water
werd reeds boven gesproken. Waar sporadische mangroven
nog diep landwaarts langs de rivieroevers tot in het gebied

















van het (schijnbaar) zuivere rivierwater worden aangetroffenr
(ik zag dit in de Nickerie-rivier), zal men vinden, dat op den
bodem der river het soortelijk zwaardere zeewater van uit de
zee wordt voortgeschoven.
In verband met de standplaats der mangroven hebben dere
boomen stijve bladeren met een dikke opperhuid, hetgeen men
bij planten, die het water steeds tot hare beschikking hebben,
niet zou verwachten. WVanneer wij echter bedenken, dat een
sterke verdampingsstroom een groote hoeveelheid zouten in
het bladweefsel zou brengen, en dat bij rijkelijke transpiratie
het celvocht er een graad van concentrate zon bereiken, die
de taak der groene bladeren in hooge mate zou bDelemmeren,
dan is deze bouw alleszins verklaarbaar.
Behalve de genoemde eigenschappen bezitten de mangroven
nog andere kenmerken, die door aanpassing aan de bijzondere
levensomstandigheden zijn outstaan. Behalve de ademshaling-
organen voor het in den dikken modder liggende wortelstelsel,
is het vooral de viviparie, die onze aandacht verdient. Men ver-
staat wonder viviparie het verschijnsel bij deze planten, dat de
kiem reeds ver ontwikkeld in den bodem valt en grooter kans
heeft, vasten voet te krijgen, voordat de stroom of de vloed
ze medevoert. Het zaad ontkiemt n.1. reeds in de vrucht, als
deze nog aan den boom hangt, en doet een snel groeienden en
onderaan in een scherpe punt uitloopenden schent ontstaan,
die aan het boveneinde een omhulsel van een korrelige massa
draagt, hetwelk als driver dienst kan doen.
Alls deze scheut tenslotte afvalt en in den modder terecht
komt, vormt hij wortels en de driver zorgt er voor, dat de scheut
in loodrechten stand wordt gehouden, w~anneer het water bij
intredenden v10ed begint te stijgen, tot dat hij sterk genoeg is
om in dien stand te blijven. WVanneer echter de afgevallen
scheut in het water terecht komt, zal de driver htem in den
vertikalen stand houden, en kan hij door den stroom zoo lang
meegevoerd worden, totdat het uiteinde in den modder vast-
raakt en hier wortels maakt.
Het is zeker geen wonder, dat er zulke uitgestrekte mangrove-
terreinen zijn, als men van de boomen honderden van die
vreemd gevormde uitloopers ziet afhangen, die, afgevallen,
mlijlen ver door den stroom kunnen worden meegevoerd.
Reeds sedert handerden jaren wordt door de inlanders in

















de tropische kunstgebieden der oude en der nieuwe wereld
van de looiende en k~leurende bestanddeelen in den mangrove-
bast bij de bewerking van leader en allerlei vlechtwerk gebruik
gemaakt ; en toch wordt eerst in 1804 van mangrovebast als
looimiddel in de litteratuur gewag gem-aakt. Sindsdien ziju
verschillende onderzoekingen in laboratoria gedaan, waarnit
gebleken is, dat, hoewel het gehalte bij de verschillende Rhi-
zophoren-soorten zeer uiteen kan loopen, het gemiddelde ge-
halte van handelsbast op 35 %~ kan gesteld worden, een gehalte,
dat de groote waarde van dit looimiddel tegenover eikenbast,
dat een gemiddeld gehalte aan looistof van 13 %~ bezit, in het
licht stelt.
Hoewel de mangrovebast zacht looit, kan hij, door de hinder-
lijke kleuring van het leader, niet anders dan vermeng~d met eiken-
acacia- en pijnbast worden aangewend. (b.v. 40 deelen pijnbast,
30 deepen mangrovebast, 20 deelen eikenbast en 10 deelen
acaciabast) .
De groote schaarschte aan looimliddelen inl Europa, die zich
na den oorlog nog lang zal doen gevoelen, heeft nu meer dan ooit
de aandacht gevestigd op de groote uitgestrektheden mangrove-
bosch aan de mondingen der groote rivieren, niet alleen in
onze Oost, doch ook in Suriname.
Op Borneo zijn op dit oogenblik reeds vier fabrieken in wer-
king, die ter plaatse het rnwe extract uit den bast bereiden,
terwiji in Suriname kortelings een A'merikaansche Mlaatschappij
aan de Coppename een etablissement heeft gevestigd, zich
voorloopig ten doel stellende, den bast naar Amerika te ver-
schepen.
W'aar het mangroveproduct reeds zeer veel gebruikt wordt
en op de market een bekend artikel is geworden, daar mogen wij
houpen, dat onze kapitaalkrachtige landgenooten niet zullen
afwcachten, totdat Engelschen en Amerikanen opnieuw in
onze koloniian zich de winsten gaan verzekeren, die evengoed
voor onze landgenooten zouden weggelegd zijn, wanneer zij
zich bewust worden van de noodzakelijkhleid, ook op koloniaal
gebied de noodige activiteit te ontwikkelen en Holland, overal
w~aar dit mogelijki is, van het buliteuland onafhankelijk te
make.















41
81





L




















DE HANDEILSBETEEKENIS VAN ONZE WEST.
DOO0R
Wr. R. Mr3ENKMANi.

De betrekking tusschen handel en geographic brengt mede
dat het nuttig kan zijn. een beschouwing over de positive onzer
West-Indische Kolonian nit een handelsoogpunt te openen
met een kleine aardrijkskundige niteenzetting. Te meer waar
ten opzichte van die koloniian hier te lande de juiste onder-
scheidingen nogal eens verwaarloosd worden en slordigheid in
dit opzicht, gegeven de toch reeds niet overmatige belangstel-
ling van ons groote publiek voor ,,de West", bedenkelijker is
dan b.v. de verwarring van Nederlandsch met Hollandsch of
Britsch met Engelsch.
Niet altijd is hzet duidelijk1 wat men in het moederland eigenlijk
bedoelt wanneer men spreekt van West-IndiP, hoewiel het voor
de hand zou liggen dat, voor zoover men het oog heeft op
Nederlandsch koloniaal gebied, daarmlede van een v-erzamel-
naam gebruik wordt gemaakt voor de koloniian Suriname en
Curagao. In het Fransch en in het Spaansch gebruikt men
dergelijke verzamelnamen nliet, of niet meer (in het Spaansch
sprak men in de dagen der conquistadores van ,,ILas Indias"
om de bezittingen in de nieuwe wereld aan te duiden) en in de
Engelsehe taal verstaat men wonder ,,the West Indies" feitelijk
alleen de eilanden in de Carai'bische Zee. De Britsche gebieden
op het vasteland van Centraal- en Zuid-Aimerika vallen dus strikt
genomen niet wonder het begrip ,,West Indies" en men kan dan
ook vrij geregeld de omschrijving lezen ,,the West Indies and
British Guiana" wat echter niet belet dat b.v. ,,the West
India Committee" zich ook de aangelegenheden van Britsch
Honduras en Britsch Guiana aantrekt.
Dat men zich ook bij ons te lande West-Indiie in de eerste
plaats denkt als een eilanden-gebied geeft aanleiding tot de
grappige vergissing van te zeggen ,,op" Suriname in plaats van
,,in" Suriname en, wat erger is, wel eens over Suriname te
spreken, en zelfs een enkele maal te schrijven, als over een

















,,eiland". En waar den laatsten tijd Suriname in Nederland,
in de pers en daarbuiten, nogal eens over de tong is gegaan,
terwijl over Curagao veel minder geschreven en gesproken wordt,
is de neiging outstaan om den algemeenen naam West-India te
gebruiken waar men alleen aan Suriname denkt. Zoo is o. a.
verklaarbaar dat men in een belangrijke publicatie iets te
lezen krijgt over den Gouverneur van WJest-Indiie, terwij1
de Gouverneur van Suriname bedoeld wordt (Curagao vormt
reeds sedert I185 een afzonderlijk Gouvernement).
Het is duidelijk dat Suriname en Curagao aardrijkskundig
zeer verschillende gebieden zijn, en uit een oogpunt van handels-
beteekenis is het verschil al mede zeer belangrijk.
Suriname behoort tot de Guiana's, waaronder te verstaan
is dat gedeelte van het vrastelaand van Zuid-Amerika dat ge-
legen is tusschen de beide grootste rivieren van dat werelddeel,
de Amazone en de Orinoco. De kolonie Curagao daarentegen
bestaat uitsluitend uit eilanden, te verdeelen in twee circa
500 mijl van elkander verwijderde groepen, de Bovenwindsche
(St. Eustatius, Saba en St. M~artin1, van wTelk laatste alleen het
Zuidelijk deel ,Nederlandsch en het overige Fransch gebied is)
en de Benedenwindsche (Curagao, Aruba en Bonaire) wrelke
alle tezamen weder behooren tot de groote groep der Alntillen.
De handelsbeteekrenis der Guianas houdt nitsluitend ver-
band met de waarde welke deze streken hebben als productie-
gebieden, met op de Europeesche en Amerikaansche markten
gerichten uitvoer, respectievelijk als afzetgebieden van Euro-
peesche en Amerikraansche voortbrengselen. Van de Antillen
zijn alleen de grootere eilanden als productie-, respectievelijk
afzetgebieden van belang, de kleine Nederlandsche daarentegen,
met geringe opperylakte, weinig ontwikkelden landbouw en
min talrijke bevolking, verkeeren in geheel andere omlstandig-
heden. Handelsbeteekenis outleenen zij in de eerste plaats aan
ligging en haven-gesteldheid, met het oog op het wereldscheep-
vaartverkeer en het verkeer met in de nabijheid gelegen im-
porteerende en exporteerende landenl)
WVaar ook voor streken als de Guiana's ligging en natuurlijke
gesteldheid van groote beteekenis zijn voor het handelsverkeer
loont het de moeite een oogenblik still te staan bij de vraag of
') Het scheepvaartverkeer van Curagao is grooter dan dat van Soera-
bayra, zoowiel wat het aantal schepen als wat de tonnenmaat betreft.


















ons Suriname te dien opzichte in gunstige of ongunstige om-
standigheden verkeert, vergeleken bij zijn naaste buren.
Als gelegen ongeveer in het midden is Sulriname niet het minst
maar ook niet het meest verwrijderd van de groote overzeesche
centra. Ten opzichte van Noord-Amerika zijn de afstanden
als volgt :

STrinidad (beschouwd als haven voor
Ne-okGeorgetown (Br. Guiana) .. .. .. .. 22Io ,
Paramaribo (Suriname) .... . ... . 2334
Cayenne (Fr. Guiana) ............. 2442 ,,
Pard (mond der Amazone) .. .. .. .. 2889
ten opzichte van E~uropa als volgt :
Londen--Trinidad . .. .. .. .. .. . .. ... .. .. .. 3960 Mijlen
L~onden--Georgetown .. ... . ... ... ... . .. .. 4040 ,
Amsterdam-Paramaribo ... ... .. .. ... .. .. .. 4060 ,
St. Nazaire--Cayenne .. .. .. ... .. .. .. . .. 3622 ,
Liverpool--Para.... ,................ ......- 4095 ,
Ook wat de natuurlijke gesteldheid betreft is Suriname geens-
zins misdeeld. De havenplaats Paramlaribo is het geheele jaar
wonder bizondere moeilijkheden bereikbaar voor zeeschepen
met 20 voet diepgang, welke aan steigers kunnen lessen en laden,
zoodat het goederenvervoer naar en van Europa en Amerika
wonder overlading plaats heeft. Georgetown, de haven van
Britsch Guiana, verkeert in iets minder gunstige omstandig-
heden, in zooverre althans dat er een paar voet minder water
op de baar staat dan bij de Suriname-rivier het geval is, terwijl
in Cayenne (de hoofdplaats van Fransch Guiana) schepen met
mleer dan 14 voet diepgang op 6 mij1 van de stad moeten ankeren
en met behulp van lichters moeten lessen en laden.
Om van de allernaaste buren over te gaan naar de meer
verwijderde valt op te merken dat aan de mending der Orinoco-
river (een deltavorming) geen haven van beteekenis is kunnen
ontstaan ; Ciudad Bolivar, het handels-centrum van het Orinoco-
gebied, ligt 250 m-ij11landwaarts in en de river is althans geduren-
de een deel van het jaar zoo weinig bevaarbaar voor grootere
schepen dat de directed overzeesche scheepvaart gering is enI
import en export voor het grootste gedeelte plaats hebben met
overlading te Port of Spain (Trinidad).














Io6


Nagenoeg dertig watervallen en stroomversnellingen moet
men over, v66r men in de streek van de Boven-Suriname
komt, waar in het jaar 1765 de eerste Herrnhutter Zendelingen,
Ch. Dehne, R. Stoll en Thomas Jones, hun zendingswerk
wonder de Saramaceaner Boschnegers begonnen.
Alan de grens van het Boschnegerland werden zij door een
ambtenaar van de Hollandsche regeering en 12 Boschneger-
hoofden ontvangen. Zij bouwden aan de Sentheakreek hunzne
ellendige hutten en hoopten door woord en daad indloed .te
kunnen uitoefenen op het wilde, in afgodendienst en ontucht
verzonken volk. ,,Deid& kondri", noemt de Boschneger dit
oerwoudgebied, d. w. z. ,, doodenland"'. Maar al te spoedig
moesten onze breeders ervaren, dat geen Europeaan zich
blijvend in het oerwoud kan vestigen wonder schade aan zijne
gezondheid te lijden of zelfs het leven er bij in te schieten.
Reeds in Februari 1766 bezweek Thomas Jones aan de tropen--
koorts. Johannes Nitschmann nam zijn pleats in. Tot op den
buidigen dag beschouwen velen het zendingswerk wonder de
Boschnegers in het afgelegen oerwoudgebied als een rock~elooze
verkwcisting van gezonde arbeidskracht en zijn van meening
dat men better zou doen de Boschnegers in hun ,,geluksstaat"
in het oerwoud te laten.
Bestaat die geluksstaat ?
Een nauwrkeurige bekendheid met dit volk, welke noodig
is om een just oordeel te kunnen vellen, geeft een afdoend
en . .. ontkennend antwoord op die vraag.
Men heeft Boschnegerdorpen met 40--50 inwoners, maar
ook die 200-400 zielen tellen. Meestal zijn ze dicht bij de ri-
vier aangelegd, zoo men tenminste van een aanleg naar een
bepaald plan kan spreken. leder bouwt zijn hut waar hij wit
en zet die neer waar het hem lust ; van regelmaat en orde
daarbij weet de Boschneger niets. Niettemin leveren deze in
geniale wanorde staande, met palmbladeren gedekrte hutten,
omgeven door de boomen van het oerwoud, een schilderachtig
beeld op.
Over dag ziet men in een Boschnegerdorp weinige, jonge,
krachtige menschen. Die zijn aan het werk.De meisjes en vrouwen
in de kostgronden of bij de river, waar zij de weinige kleeding-
stukken, die zij noodig hebben, wasschen, terwijl de mannen
op de jacht of aan het houtvellen zijn. Slechts de ouden en zieken
















zijn this gebleven en de kinderen, die in paradijscostuum zich
lui in het zand wentelen.
Maar zoodra de zon achter het oerwoud verdwijnt en haar
laatste stralen door het loofwerk der wondreuzen trillen, wordt
het levendig in het dorp. Dan komen de mannen van de jacht
this en de blauwe rook stijgt op en zweeft boven het dorp.
De vrouwen en meisjes bereiden den maaltijd, en wanneer het
vroolijke volkje in het maanlicht zich aan den dans overgeeft,
of de ouden hun pijpen rookend, hun oude boschnegersprookjes
vertellen, dan is het mlooi in het oerwouddorp. Zijn ze niet
gelukkig ?
Maar zoo ziet het er niet altijd uit,....
De Boschneger is niet gelukkig. Hij yreest de booze geesten,
hij yreest de geesten der afgestorvenen, hij is een slaaf van de
heidensche Boschnegerwetten. Hij vertrouwt niemand, ook
zijn besten vriend niet. Het zou te ver voeren hier den afgoden-
dienst der Boschnegers in bijzonderheden te schilderen. Slechts
zooveel zij gezegd dat de ,,toovenaars" het volkr beheerschen
ni elkte goede aandoening in de ziel van den Boschneger ver-
ikken.
Hoe menige moord, hoe menige schandelijke daad is in het
muister van het oerwoud bedreven. .
Tot het jaar 1769 bleven de Zendelingen aan de Sentheakreek.
Albini, het opperhoofd der Saramaceaners, die de breeders
vriendelijk bij zich had opgenomen, was, spoedig na de aan-
komst der breeders, in een gevecht tegen een anderen Bosch-
negerstam gevallen. De woede der toovenaars tegen de vreemde
Europeanen, die door hun nieuwe leer het aanzien en het gezag
der toovenaars wonder de stamngenooten bedreigden, steeg van
dag tot dag. De Zendelingen waren hiun leven niet meer zeker.
Daarbij kwam ziekte, en de groote afstand van Paramaribo
maakte het onmogelijk bijtijds hulp te verkrijgen.
In 1769 verlieten zi) de Sentheakreek, wonder een noemens-
waardig gevolg van hun arbeid gezien te hebben. In Kwcama
aan de Sebonnekreek bouwden zij een nieuwe nederzetting.
Christof Kersten, de grandlegger van de zendingsfirma C.
Kersten & Co., was in dat jaar ter versterking van het getal
der breeders uitgezonden. Zijn vrouw going met hem mede. Zij
is de eerste Eluropeesche vrouw geweest, die zoover in het
oerwoudgebied doorgedrongen is. Met innige ontroering leest














IIO


sliep in een hut op den ground, waarbij haar slechts een een-
voudig gevlochten mat als legerstede diende. Kort voor haar
dood lag zij vier weken lang in een ellendige negerhut. De
zendelingen te Paramaribo hoorden dit toevallig en lieten haar
in de stad brengen. Hier is zij den Ioden December 1853
gestorven.
Sedert heeft men steeds weder getracht E~uropeesche zende-
lingen in Gansee aan te stellen, maar de koorts sleepte de een
na den ander weg. Reeds lang heeft men geheel daarvan afge-
zien. Sedert er te Paramaribo een theologisch Seminarium
voor inlandsche Geestelijken bestaat, heeft men het met in-
boorlingen beproefd en aan dezen de leading van Gausee toe-
vertrouwd. Gansee is nu een mooi dorp met 500 inwoners, het
hoofdstation aan de Boven-Suriname. Verder liggen stroom-
opwaarts de gemeenten Nieuw Aurora, Pokigron, Botopassi,
Albenaston en ver naar het Zuiden, niet ver van de samen-
v10eiing van de Pikien-Rio en de Gran-Rio, die in hun verderen
loop de Suriname vormen, ons jongste zendingstation Djemie.

Met ontzaglijke offers aan mlenschenkracht en menschen-
levens heeft de Zending der Broedergemeente deze boschland-
zending tot den huidigen dag voortgezet. Groote, in het oog
vallende uitkomsten zijn niet verkregen, mlaar wij ziju er zeker
van, dat ook voo~r het Boschnegervolk eenmaal de dag zal
aanbreken waarop in het donkere oerwoud de zon der gerech-
tigheid zal schijnen. Niets is wonder nut, wat in geloof en
gebed geschiedt.
Tot slot nog deze bescheiden vraag. Wat heeft de Koloniale
Regeering gedaan om dezen zendingsarbeid te bevorderen ?
H~eeft het Gouvernement er aan gedacht hoeveel volkskracht
hier in het oerwoud verloren gaat ? Kon die niet bruikbaar
gemaakt worden voor den opbouw van het land ?


Zeist, Mei 1919-


















































































































_ _____ __


Stroom versnelling


Djemia, het verste station ann de~ Bulven Suriname




























Ic i~
;:
.r


-- -






r








sd.


ft#


' j

I~




















DE; OPRICHTING VAN DEN KONINKIIJKEN
WEST-INDISCHEN MAILDIENST`
DOOR
Dr. M. G. DE BOER

Toen mij door de redactie van De West-Ind~ischze Gids het
verzoek. werd gedaan om een artikel saam te stellen voor dit
nieuwe orgaanl, heb> ik daaraan met veel genoegen voldaan,
omdat het doel door haar nagestreefd, belangstelling op te
wekken voor onze kolonian in West-Indi mij zoo bijzonder
sympathies: is.
Zeker, er is een tijd geweest, dat de beteekenis van deze verre
overschat werd. WVanneer we zien, hoe men in het midden der
zeventiende eeuw van Guyana spreekt als van een land, met
mneer toekomst dan de streek, waar Nienw-Amsterdam, nu
New-York, gelegen was, wanneer wij Suriname hooren prijzen als:
,,sulcken landt, dat alle landen gaat te boven
,,een schets van K~analin, van Edens schoone hoven".
dan halen we de schouders op. Maar, tot welke teleurstellingen
ook in de laatste jaren bijna alle proefnemingen inl de WVest
hebben geleid, toch staat het boven allen twijfel, dat hier voor
de energie van ons volk een rijk terrein braak ligt, waar even-
goed als in Oost-Indi& ,,iets groots" verricht kan worden.
Gemakkelijk zal de taak zeker niet zijn om hier een krachtig
economisch leven te doen ontstaan ; ons groot-kapitaal muoet
meer aandacht aan deze streken schenken ; de sluimerenlde
energie in de kolonie moet worden wakker gemaakt ; meer
kennis van land en volk moet worden verspreid. Voor dit alles
kran een tijdschrift als De West-Indische Gids uiterst nuttig
werken, just in tijden als deze, nu de verlegging van de banen
van het wereldverkeer aan deze landen, die zoo treffend her-
inneren aan de daden van ons energiek voorgeslacht, nieuwe
beteekrenis zal geven.

De kenze van mijn onderwerp behoef ik niet te verdedigen.
Dat zoowel voor het moederland als voor de kolonian een directed














II2


en goed georganiseerde stoomvaartlijn van het allergrootste
belang is, dat langs dezen weg alleen de producten der kolonie
op de Nederlandsche market zullen komen, dat bij verscheping
over buitenlandsche havens de N~ederlandsche hanldel en de
Nederlandsche industries tegenover de buitenlandsche al zeer
achtergesteld ziju, behoeft wel geen betoog. Het ver-
heugde mij daarom, dat de directie van den ,,Koninklijken
West-Indischen Maildienst"', die wonder zeer groote bezwaren de
verbinding tot stand heeft gebracht en tot een bloeiend bedrijf
beeft opgewerkt, mij toestond van de resultaten, die ik ver-
zamelde voor een geschiedenis der Amsterdamsche Stoomvaart,
het een en ander hier mede te deelen.
Te meer verheugde mij dit, omdat het bijeenbrengen der
gegevens mij voor zooveel moeilijkheden plaatste, waardoor
in mijne kennis van het verloop der gebeurtenissen verschillende
lacunes bleven bestaan. Ik hoopte, dat deze voorafgaande
publicatie de aandacht op het onderwerp zou doen vallen en
dat medewerking van verschillende zijden mij in staat zou stellen
dit belangrijk onderdeel onzer economische geschiedenis nog
better te belichten.
Nog v66r dit artikel de drukpers bereikte, bleek mij, dat ikz
niet verkeerd had gerekend ; van Zijne Excellentie den Minister
van Kolonian verkreeg ik vergunning de archieven van zijn
department te raadplegen, waardoor ik mlijn relaas op zeer
belangrijke punten kon aanvullen. Voor deze vergunning, die
zeker van breede opvattingen getuigt, breng ik hierbij mijn
eerbiedigen dank ; groote verplichtingen heb ik ook; aan mr. L. M
Rollin Couquerque, administrateur der West-Indische afdeeling
en aan Jhr. L. C. van Panhuys, die mij het onderzoek op
de meest hulpvaardige wijze gemakkelijk hebben gemaakt.

Toen de heer Elout van Soeterwoude in 1884 zijn geestig
boekje over onze West in het lich t znd, waartegen we evenwel.
het bezwaar moeten makren, dat hij aan zijn tintelend vernuft al
te zeer den vrijen teugel heeft gelaten, terwij1 er van waardeering
van het land, dat hij bezocht, zoo bitter weinig sprake is, bespreekt
hlij met bijzonderen humor de reisgelegenheden naar West-
IndiP. Daarbij geeselt hij met zijn onverbiddelijke ironie niet
alleen het laag-bij -de-grondsche reisgezelschap, maar ook de
verzorging : ,,het water slecht, bijna ondrinkbaar, de tafel














IIS


erbarmelijk; evenzoo de wijn, die kennelijk nit verdund vitriool
en aziju was samengesteld en vlekken brandde in het tafel-
laken"'. Erger werd het evenwel nog, toen men te Fort de France
de Ville de Paris van de ,,Compagnie Transatlantique" most
verlaten en most overgaan op de intercoloniale boot, die over
Trinidad en Demarara de verbinding met Suriname bewerk-
stelligde. Tot overmaat van ramp dit ook; ter verklaring
van het bitter sarcasme van den schrijver most deze ten
slotte, na het onvoorzichting aan wal gaan te Georgetown, waar
zich een enkel geval van gele koorts scheen te hebben voorge-
daan, nog een quarantine van een en twintig dagen door-
maken op een uiterst gebrekkig, half onttakeld vaartuig, dat
den trotschen naam van L'Audacieuse droeg en waar men, aan-
vankelijk zelfs wonder tent, blootgesteld was aan eindelooze
gietbuien en most trachten rust te vinden met een muskieten-
net gespannen over een paraplaie.
E~n nu moge de heer Elout het al wat heel slecht hebben ge-
troffen, toch staat het buiten eenigen twijfel, dat de verbinding
met onze kolonian in West-India zeer onbevredigend en, uit
een national standpunt gezien, uitermate beschamend was.
Behalve van de schepen der ,,Compagnie 04nerale Transatlan-
tique", die eens per maand haar booten van St. Nazaire naar
Martiniqlue deed vertrekken, kron men ook gebruik mak~en van
de ,,Royal Mail Steampacket Company", die reeds dadelijk
bij haar oprichting in 1839 een dienst op Wlest-Indie was be-
gonnen, terwijl tot dusver door Gunboats in het mailvervoer
was voorzien. Met de Engelsche schepen, die twee maalper
maand voeren, kron men over St. Thomas naar Demarara komen,
vanwaar men per gouvernements-stoomschip Paramaribo kon
bereiken. De tarieven van beide lijnen waren vrij hoog ; voor
het vervoer van passagiers eerste klasse werd op de Engelsche
lijn ongeveer / Soo gevraagd; de Fransche lij n was iets goedkooper.
Om volledig te zijn, dient vermeld te worden, dat men Cura-
Fao, behalve met verschillende Amerikaansche lijnen, b.v. de
,,Red D L~ine", ook kron bereiken met de booten der ,,H~amburg
Amerikranische Packetfahrt A.G.", de H.A.P.A.G. Tusschen
Curagao en Paramaribo bestond zeer weinig aanraking en
ontbrak elkte Nederlandsche stoomvaartverbinding.
Wel bestand er verbinding door zeilschepen. De zeilvaart
op West-IndiC was van ouds zeer belangrijk geweest; door de














126


zestal bankiershuizen zichi bereid verklaard daartoe hun mede-
werking te verleenen. Het feit evenwel, dat de naam van den
Kroonprins niet aan de zaak verbonden zou kunmnen wvorden,
deed vier van de zes op hun voorloopige toezegging terugkouten
zoodat alleen de firmla's Jolles & Co, en WC~ertheiml & Gompertz
de zaak op zich namen.
De gevolgen1 bleven nliet uit. Just in deze dagen deed ook de
nienw opgerichte ,,Stoomvaart Miaatschappij Insulinde", die
in de vaart op Oost-India met de ,,N~ederland" going concurreeren
een beroep op de geldmarkt ; terwiji nu de emissie der Insulinde
volkomen slaagde, werd vanl het veel kleiner bedrag, dat de
West-Indische maatschappij behoefde, I.2 million, slechts de
helft geteekend. Vast besloten om de zaak door te zetten stelde
het bestuur de inschrijving andermaal open, dezen keer met de
mededeeling, dat het ontbrekende kapitaal zoo noodig door
een obligatieleening zon worden gevonden. Er werd nu voor een
ton nieuw ingeschreven, maar van de oorspronkelijke inschrij-
vers trokkenl zich zooveel terug, dat het total bedrag iets klei-
ner werd. Toch werd nu besloten tot de oprichting eener Naam-
looze Vennootschap.
WZas deze uitslag wveinig bevredigend, nog meer teleurstellend
was het resultaat van de inschrijving in West-India. Men had
hiervan vrij groote verwachtingen gehad, temneer daar voor
een ander plan, een ,,Stoomvaart M~aatschappij Suriname",
die op ietwat kleiner voet zou worden ingericht en tegen lager
vrachten wilde varen, vrij groote belangstelling was getoond.
Aan den nieuw benoemden agent te Paramaribo was gevraagd,
of hij meende, dat men voor een ton gouds aandeelen voor Suri-
name most reserveeren ; na de mislukking der inschrijving
hier te lande werd dus met begrijpelijke belangstelling naar be-
richten uit Suriname uitgezien. Des te grooter was echter de
teleurstelling, toen op 14 Juli een telegram via Demarara
kwam : ,,No shares taken". Aanvankelijk werd aan een ver-
gissing gedacht ; naar Londen werd zelfs geseind of niet het
woord ,,no" was verwisseld met een of ander telwoord, wat
echter niet het geval bleek te zijn. Op Curagao was het resultaat
al even ontmoedigend ; met klem werd daarom in beide plaatsen
aangedrongen op nieuwe pogingen. ,,Het is decourageant,
wanneer wij moeten zien, dat men voor de totstandkoming
deer zaak geheel onverschillig blijkt te zijn.. Er is zoo dikwijls
















geklaagd dat het mnoederland zoo weinig voor de kolonie doet,
maar nu is er toch -- het bedrag was inmliddels gestegen voor
acht ton hier deelgenomnen. Wanneer nu de kolonie niet door
zelf te handelen toont dit te wiaardeeren, dan ziet hlet er voor de
toekomlst donker uit. Ik kran daarom bij U niet genoeg aan-
dringen aw uiterste pogingen in het werk te stellen om flinke
inschrijvingen te krijgen ; zoolang wij van Uj geen opgaaf hebben
voor welk bedrag is ingeschreven, doen wij hier niets, daar wij
verlangen, dat Suriname bij de zaak gei'nteresseerd is"
Er kwam nu een weinig schot in de zaak ; er werden enkele
aandeelen in Suriname genomen ; ook gaven verschillende koop-
lieden de toezegging, dat zij bij gelijke vrachten per ,,West-
Indische Mail"', deze naam was inmiddels aangenomen, zouden
verschepen. Van de zijde van het bestaur van Suriname werd
evenwel zeer weinig medewerking ondervonden. De terreinen,
die de maatschappij behoefde voor een loods en een steig~er, en
welke door de regeering, naar het plan was, kosteloos voor dat
doet zouden worden afgestaan, werden aan een ander toege-
wezen. Ook in andere opzichten had men reden om over tegen-
Swerking te klagen, zoodat de directie soms mismoedig klaagde,
wat er van een kolonie most worden, waarvan het hoofd zoo
weinig weet, wat de waarachtige belangen en de middelen tot
ontwikke~ling zijn.
Ook hier te lande liep echter niet alles naar wensch. Welis-
waar werden langzamerhand zooveel aandeelen genomen, dat
men het aanvankelijk wonder obligatie-leening zou kunnen stel-
len, maar van de zijde der regeering kon nog steeds geen garantie
voor het post-, passagiers- en goederenvervoer worden ver-
Ikregen. De positie van het Ministerie van Lynden w~as uiterst
awak; de verwerping van een handelstractaat met Frankrijk had
zelfs een langdurige crisis en het aftreden van den Minister
van Kolonian ten gevolge ; zoo dunrde het tot Januari 1883 eer
de hoofdstukken van de begrooting, die aan de West-Indische
Mail de noodige zekerheid moesten verschaffen, werden aange-
nomen. Inmiddels leed de jonge maatschappij een zwaar ver-
lies; een harer stichters, de oud-Burgemeester Jhr. mr. C. J. A.
den Tex overleed, nog voor zij haar werk kon aanvangen.
De open. plaats werd aangeboden aan diens breeder mr. N. J.
den Tex, terwij1 bovendien den heer A. d'Angremond, directeur
der Surinaamsche bank, die naar verluidde, just van plan was
















Ten N. van Dominica rijst het groote plateau, waarop onze
eilanden St. Eustatius, Saba en St. Martin gelegen ziju, uit de
diepten op, en eerst ten NT.W. van Anguilla daalt de zeebodeml
weder om de breede en diepe Anegada-passage tussehen dit
eiland en de met Porto Rico op een zeer ondiep~ plateau liggende
Virginische Eilanden te vormen. Voor de stroo~mverhoudingen
inl de Caraibische Zee zijn deze passages van beteekenis.
Op dit groote Caraibischle Bekken volgt nu naar- 't N.WI.
toe het tweede gedeelte, als een langgestrekte, zeer diepe groeve
zich ten N. van de boven besproken reeks van eilandlen en
banken uitstrekkend en naar het N.W7. door een tweede bodem-
verheffing begrensd, die van de Sierra Maestro op Cuba uit-
gaaude hare westelijke voortzetting vindt in de Caymlan-eilan-
den, de Mysteriosa-banken en het eiland Turneffa om aan de
k~ust van Belize zich tot de gebergten van Guatemlala te ver-
heffen. In de door deze bodemveerheffing ten N. en den Jamaica-
rug in het Z. begrensde Caymlan-groeve daalt de zeebodem
tot een diepte van 2000 en zelfs tot mleer dan 3000 vaam (tot
6269 M.) wonder het wateropperviak, terwij1 in het verlengde
er van ten O. van de op enkele plaatsen meer dan 17oo vademl
diepe Wiindward-passage de diepe geul ten N. van H~aiti en de
mleer dan 8000 MI. diepe Porto Rico-groeve liggen.
Een derde aan de just besprokren bodemverheffing evenwijdig
loopende grensrug bevindt zich tusschen kaap San Antonio,
het westelijk punt van Cuba, en kaap Catoche, het oostelijkste
voorgebergte van Yucatan; en deze laatste grensrug vormnt de
scheiding tusschen het zuidelijk Yucatan Bekken en de over
't algemeen iets minder diepe Mexicaansche Golf.
WVij zien dus twee groote bekkens, gescheiden door groeven,
waartusschen de zeebodem zich in drie evenwijdig aan elkaar
loopende plooien verheft. Ons interesseert hier vooral het
Zuidelijke Bekken, de Caraibische Zee, daar zoowel de Beneden-
windsche als de Bovenn~indsche E~ilanden in of op de grens van
dit uitgestrekte zeegebied liggen.
D~e drie Beneaden~windsche Eialanden nlemen in dit bekken een
afzonderlijke pleats in en bieden daarenboven nog onderling
verschillen aan.
Aruba, het meest westelijke van de drie, op slechts 15 mijl
afstand van het meest uitstekende punt van het vasteland,
kaap San Roman, gelegen, sluit zich geheel en al aan dat vaste-
















land aan. Het eiland vormt als het ware de noordelijke, sterki
zich verheffende en ver boven het wateropperylak uitstekende
pun"t van de ondiepe strookr, die zich overall langs de kust in
wisselende breedte nitstrekt. Meer naar het oosten toe breed,
tot aan het eiland Blanca te vervolgen, naar het western toe zich
versmallend tot een slechts enkele mijlen breede strook langs
de kust, verbreedt deze ondiepe kuststrook zich weer tenl N.
van het schiereiland Paraguana, omvat het eiland Aruba en de
kleine rotsachtige Monges-eilanden ten N. van de ondiepe Golf
van MIaracaibo, en krimpt dan weer in, om als een small strook
langs het schiereiland Goajira en de kust van Centraal-Amlerika
te verloopen, tot daar, waar de reeks van banken en eilanden
ten O. van de Mosquito-kust de N.W. begrenzing van het
Caraibische Bekken vormen.
Tusschen Aruba en het vasteland is de zee bijna nergens
dieper dan l oo M., tusschen Aruba en L~os Monges nergens
dieper dan 72 M. (40 vaam). In de Golf van Maracaibo wordt
slechts een diep~te van hoogstens 30 vaam bereikt.
Ten N. en ten O. van Aruba daalt echter de zeebodeml plotse-
ling tot een diepte van 400-600 vaam (720--1080 M.), terwiji
tusschen Aruba en de noordpunt van Curagao diepten van
850 vaam (I5oo ~M.) en daarboven worden bereikt.
Noordelijk van Aruba blijft de zeebodem naar het midden
van de Caraibische Zee toe geleidelijk dalen, tot diepten van
looo -2500 vaam (1800--4500 MI.) bereikt worden, en in het
groote Curagao-diep zelfs rneer dan Sooo M~. Oostelijk van A4ruba,
tusschen dit eiland en Curagao wo~rdt de diepte niet grooter
dan 7oo tot hoogstens 830 vaamn (f 1500 M.) ; deze geul zet
zich echter naar het Z.0 tusschen het vasteland en de eilanden
Curagao, Bonaire en Loas Roqjues als een small, dochl diepe
groeve voort tot aan den meridiaan van 6o' W.L. van Green-
wich. Op die hoogte stijgt de zeebodem weder en vormt het
ondiepe, reeds vroeger genoemde plateau, waarop de eilanden
Tortuga en Blanca als uiterste punten gelegen ziju.
Curagao en Bonaire, van Aruba en het vasteland door een
diepe groeve gescheiden, liggen dus met elkaar en met de Aves,
en Roqlues-eilanden op een langgestrekt, smal, ondiep plateau,
dat met vrij steile kanten aan alle zijden naar de diepte
afdaalt .
Door deze diepteverhoudingen worden nu de zeestroomingen





















DE EVANGE;LISCHE OF` MORAVISCHE BROE;DER-
GEMEENTE (DE HERNHUTTERS)') IN SURINAME.
DOOR
W. D. H. BA4RON VAN ASBECK,
ourd-G~ouvern2eur van Suriname.

Wie in Suriname, eene Nederlandsche Kolonie, de leaders
van de Evangelische Broedergemeente, Dulitschers dus, over
de bevolking in engeren zin, de Surinamers, de negers en kleur-
lingen, hoort spreken, moet er noodwendig door getrollen
worden dat zij die ,,ons volk" noemen, een term, die op een
innigen band wijst.
Die innigheid wordt sterker gevoeld aan de zijde der Broeder-
gemeente dan aan de zijde der bevolkring, al zijn er velen,
die zich door sterke banden aan de gemeente verbonden ge-
voelen. Was dat niet het geval, was het gevoel van de Broeder-
gemeente eene functie van de gevoelens der Surinamers jegens
haar, het is de vraag of zij staande was gebleven ; althans of zij
aan hare werkzaamheid de uitbreiding had gegeven, waarmede
zij zich thans nog miet tevreden stelt; of zij zich buiten het ge-
bied der ending had gewaagd en dat van den maatschappelijken
arbeid had betreden. Maar de Broedergemeente vraagt niet
naar de gevoelens der Surinamers. Zij voelt zich gedragen door

') In het aan Graaf von Zinzendorf toebehoorende landgoed ,,Berthels-
dorf", Koninkrijk Saksen, lag een heuvel, waarop wonder hoede van herders
schapen der heerlijkheid weidden; deze heuvel heette daarom ,,Rutbteg".
Toen na in 1722 bannelingen om der geloofswille, 0. a. uit Moraviia, van
Zinzendort vergunning kregen zich in de nabijheid vran dezen ,,D~utherg"
te vestigen, trokken zij een parallel tusschen de schapen wonder der Herders
hoede ,,der Iflftta Iiut" en henze~lven, als zich stellende wonder des Heeren
hoede ,,des Benn~ IBut". Deze vestiging, wier leden in elkander breeders
zagen, heette weldra ,,Derrnbut", Hier is de oorsprong van den naam
,,Herrahutter".
De naam ,,Moravische Broedergemeente" is door het bovenstaande mede
duidelijk geworden. De naam ,,Evangelische Broedergemeente" outstand
door de ontwikkeling der Broedergemeente te Herrnhut. ook van hare
burgerlijke ordening, in den geest van het Evangelie.















198


de zendingsgedachte ; zij yraagt wat haar als plicht is opgelegd
en dat doet zij met onbegrensde, onuitputtelijke liefde, thans
nog met dezelfde toewijding als bij den sanvang.
Bij den aanvang. Daarvoor moeten wij bijna 2 eenwen, tot
1735, teruggaan. Er was een drang naar verbreiding van het
Christendom door kolonisatie van christelijke ambachtslieden
en landbouwers, in Europa, in overzeesche gewesten. De Neder-
landsche Kolonitin trokkren niet het minst de aandacht, want
de Oost- en West-Indische Compagnian onderhielden commu-
nicatie met de landen van over zee. Zoo traden Herrnhutters
in verbinding met de Surinaamsche Sociateit te Amsterdam;
de W.-I. Compagnie had een oproep gedaan tot kolonisatie
van Suriname ; waarom zoude het geen zendingskolonie zijn,
die in dezen voorging ? Onderhandelingen met de Surinaamsche
Sociateit warden geopend en eene overeenkomst aangegaan,
welke voornamelijk de volgende toezeggingen inhield :
,,voor ieder gezin 3oo morgen lands in vollen eigendom;
,,vrijen overtocht naar Suriname;
,,dezelfde vrijheden als de onderdanen der Republiek en
geen andere belastingen dan deze ;
,,geloofsvrijheid en vrije inrcihting van de eeredienst, mits
de openlijk erkende godsdienst niet aangevallen en de rust niet
verstoord wordt;
,,hoogstens 9 gezinnen zullen in Mei of September van 1735
worden overgebracht ".
In September van dat jaar vertrokken 3 breeders der Hterrn-
huttergemeente over Amsterdam naar Suriname; 7 Oct. ver-
lieten zij de reede van Texel, zo Dec. landden zij in Paramaribo;
drie jaren te voren waren de eerste zendelingen naar St. Thomas
vertrokken .
Binnen een half jaar na hun aankomst was een der breeders
overleden, de beide anderen waren wegens ziekte teruggekeerd.
Ontmoedigen deed dit evenwel niet. Den 8sten October 1~738
stapten weder 2 H~ernnhutter zendelingen in Suriname aan
wal; een hunner was vergezeld van zijne echtgenoote. Zij waren
verplicht werk te zoeken op plantages. De vrouw overleed
spoedig en de beide mannen keerden in 1739 terug wegens
ziekte. Voor zij in Nederland aankwamen waren er reeds 4
anderen uitgezonden, allen ambachtslieden, die in Februari
1740 Paramaribo bereikten. Zij werden gevolga door een vijfden,















199


een dokter, die met zijn vronw in October d. a. v. in Suriname
aankwam. Terecht werd ingezien dat kroloniseeren een hygienische
quaestie is;l echter niet alleen deze waarheid zien wij hier
erkend ; wij zien hier ook reeds den zendeling-arts optreden
of mogelijk better, den arts-zendeling.
Van de in 1740 aangekomenen was er in 1743 nog itin over ;
de dokter en zijn vrouw waren vervangen door een zendeling
en zijn vrouw uit Pennsylvania, zoodat de Hernhutterkolonie
nog 3 leden telde. Deze zagen zich genoodzaakrt Suriname te
verlatest en daarmede was de band tusschen de kolonie en
Herrnhut opnieuw verbroken.
In 1752 deed het opperbestuur der Broedergemeente een
vierde poging om in Suriname blijvend voet te krijgen ; er werd
besloten dat 2 breeders uit Pennsylvaniia naar Suriname zouden
gaan. Zij zouden geheel voor zichzelf hebben te zorgen en,
kleermakers zijnde, zijn zij daarin ten volle geslaagd. Hun zaak
wias weldra goed beklant en werd de grootste van de stad ;
ook in andere optichten bereikten zij goede resultaten ; zoo
konden zij in het binnenland eenige zendingsposten oprichten.
Het success was echter maar van tijdelijken aard ; in I764 werd
de nederzeting in de kolonie verlaten en keerden de nog levenden
naar Europa terug.
Mlaar v66r deze aldaar aankwam, was er reeds een nieuwe
leider op weg, wiens rapporten aan het Hoofdbestuur aanleiding
gaven in Paramaribo weder eene broederhuishouding aan te
vangen; door de ervaring geleerd durfde m~en het ten viffden
male aan van goede en nauwkeurige, op de ondervinding
berustende, instructies voorzien, werden opnieuw breeders naar
Suriname gezonden. Hun arbeid leidde in 1868 op maatschappe-
lijk: gebied tot de oprichting van de thans nog bestaande handels-
firma C. Kersten & Co. Leider dier kleermakerij, was Kersten
tevens als zendeling een man van beteekenis. Hij doopte den
eersten boschneger en den eersten negerslaaf ; in I784 werd hij
hoofdvoorstander van de ending :
Hans Sachs war Schuh-,
Macher und Piiet dazu.
Tot op dezen dag is de firma C. Kersten & Co. blijven bestaan,
van een bescheiden kleermakerij zich uitbreidend tot een
beduidend handelslichaam. Lang zijn hare zaken gedreven














200


door zendelingen, tot op het eind der 19e eenw ingezien werd
dat kn het zendingswerk in de zaak daaronder moesten lijden.
Op I Januari I9oo werd daarom een scheiding tot stand gebracht
tusschen de kerkelijke afdeeling en de afdeeling voor zaken, die
ook verder wonder den ouden firmanaam gedreven werd, maar
nu door voor den handel opgeleide breeders. Beide schoen-
makers, zendeling en zakenman, houden zich sinds dien bij
hun leest en hun schoeisel wint daa~rbij. Door beiden wordt in
hartelijke samenwerking bereikt dat in Suriname de ending uit
het strenge beginsel leeft dat de kosten worden gedekt door den
arbeid der breeders, dat zij op de opbrengst van eigen inispanning;
steunt en nog belangrijke bedragen ten koste kunnen worden
gelegd aan de ending elders en aan maatschappelijken arbeid.
Wel ontvangt de Broedergemeente van Gouvernementswege
subsidian, voor dien arbeid, voor haren eeredienst, voor haar
schoolwerk, doch niet voor den zendingsarbeid en de Gouverne-
mentssubsidian behouden zuiver het subsidie-, het hulpverlee-
nings-karakter tegenover de millioenen die, verdiend in Suriname,
aan hare bevolking weder ten goede zijn gekomen. De firma
Kersten wijst daarvoor op hare begrooting eene jaarlijksche bij-
drage aan, die telkens voor 5 jaren wordt bepaald, verband
houdend met de eischen van verdere ontwikkeling der firma op
solieden basis. Maar men vrage niet hoe, vooral in de laatste jaren,
dit vastgesteld bedrag menigmlaal overschreden werd en met welke
bijdragen zij hare stichtingen, die een zelfstandige begrooting
van inkomsten en nitgaven hebben, verrastte ter gelegenheid
van het feest van haar I50-jarig bestaan ten vorigen jare gevierd.

Bracht de splitsing in een kerkelijke afdeeling en eene afdee-
ling voor zaken geen wijziging te weeg in de inwendige ver-
houdingen, deze zijn ook ong~erept gebleven toen door de firma
Kersten geheel nieuwe arbeid werd ondernomen, n.L. op maat-
schappelijk terrein. Men kan eerder zeggen dat die verhou-
dingen verdiept werden, omdat het streven naar maatschappe-
lijke opheffing der bevolking nieuwe wegen opent voor den
zendeling ; daarentegen de zendeling, waar hij de eerste is,
voor maatschappelijke ontwikkeling het terrein kan bereiden.
De maatschappelijke arbeid der firma ziet de vluchtige bezoeker
van Suriname in verschillende vormen voor zich; maar een belang-
rijk deel van dien arbeid moet hem ontgaan en dit is door de z~g.















20I


welvaartcommissie of commissie-Bos c.s., die in 1911 de kolo-
nie bezocht, just als eene zaak van groot belang aangewezen.
Deze commissie noemt de firma : ,,dit groote geheel, dat ten
,,slotte ideale oogmerken met krachtige economische middelen
,,bevordert" en zegt dan verder : ,,op de voorziening, van de
,,hoofdstad vooral, met goede artikelen en op de geheele in-
,,richting van den handel naar meer moderne begrippen heeft
,,deze handelszaak wonder twijfel grooten invioed geoefend".
Men mag zich, naar mij voorkomt, zelfs krachtiger nitarukken
en zeggen dat de firma niet alleen verbreiding van moderne
handelsbegrippen heeft bevorderd, maar ook van oeroude be-
grippen van eerlijke concurrentie, hoe scherp ook; begrippen
van goede bedrijfs- en handelstrouw, inwendige en uitwendige
trouw dus.
De working van dezen maatschappelijkren arbeid laat zich
aanwijzen, noch tastbaar maken. Zichtbaarder, ofschoon even-
min tastbaar in de gevolgen, is de inv10ed der firma op de
oplossing van social vraagstukken, de veelvuldige roeping van
hare leden tot den arbeid van commission, ingesteld door het
Gouvernement, of hunne zitting in lichamen als de Kamer van
Koophandel en dien van Arbeid. Persoonlijk gedenk ik inzonder-
heid menig onderhoud in de eerste tijden van den wereldoorlog
met leaders van C. K. C. (C. Kersten & Co.), niet eene Duitsche
firma, zooals wijsneuzen of wijsgeeren geliefden te beweren,
maar eene Surinaamsche, d.i. van aard en aspiratiian Nederland-
sche firma ; en dit in onze besprekingen niet minder toonend dan
de Surinaamsche Bank en de Curagaosche Handelmaatschappij.
Alweder zichtbaarder, maar nog niet ten volle tastbaar, zijn
de niet alle gelukrte proven der firma om nieuwe bedrijfsbronnen
voor de bevolking te openen, nieuwe cultures in het leven te
roepen, nieuwe industrie~n een kans te geven, of pogingen in
die richting te stennen; en om, waar mogelijk, niet alleen in-
landsche krachten te bezigen en deze te laten dienxen volgens
hun strenge begrippen van orde, tucht, gerechtigheid en. ..
liefde, maar deze ook te vormen tot hulpleiders in zaken.
Zoo komen wij dan tot den zichtbaren in tastbaren arbeid -
de twee plantages Leasowes en Beekhuyzen, de bouw- en woning-
maatschappij, de arbeidersverzekeringskas de spaarbank, het
leerlingentehuis, de huishoudcursus, het kinderhuis Saron, de
landbonwleerlingen-kolonie, alle van de firma C. K. C. Niet















202


onwaarschijnlijk is er meer te noemen dan ik doel), want ik
spreek van drie jaar geleden.
De plantage Beekhuyzen, op betrekkelijk korten afstand van
Paramaribo gelegen, is al ongeveer tachtig jaren in het bezit
der Ev. Br. Gem. en was aanvankelijk wat de cultures betreft
ingericht op voorziening in de behoeften van de zendelingen en
hun gezinnen; met de scheiding der zaken van de ending verloor
zij deze bestemming en werd er een behoorlijk plantagebedrijf.
ingevoerd. Verbetering van het vee, was daarnaast hoofddoel;
en door betgeen op de plantage bereikt: werd, werd de geheele
kolonie gediend; in meer dan een stal in de districten vindt
(vond althans) men stieren afkomstig van Beekhuyzen. Aan het
Gouvernement, tot welks zorg de verbetering en versterkring
van den veestapel behoort, moet de aanwezigheid van een groote
stal met een systematische teelt ongetwijfeld welkom zijn.
Ernstig gestreefd wordt er daarbij naar moderniseering van het
plantagebedrijf De eerste motorploeg in de kolonie ligt er thans
gereed of is pas in gebruikr.
De plantage LeRasowes is een kokospalmenplantag~e in het
district Coronie. De kokosteelt ,,Buk" en ,,Klappa" zeggen
het ons genoeg is een der toekomst-beloften voor de kolonie
en in aanplant in het groot alleen kan men de beantwoording
vinden van veel vragen, die zich t. a. v. rendement, ziekten,
gunstige levensvoorwaarden, voordoen.
De arbeidsverzekering der firma was een novum in de kolonie
en dat vertegenwoordigers van de verzekerden zitting zouden
hebben in een kascommissie, die he~t bestuur ter zijde staat,
was dit niet minder. De arbeiders der firma, die na de stichting
der kas bij haar in dienst kwamen, zijn tot verzekering ver-
plicht. Zooveel als de arbeiders bijdragen, draagt ook de firma bij.
De beteekenis der bouw- en woningmaatschappij houdt uit
den aard der zaak nauw verband met de woningtoestanden.
Het is een feit dat ter zake competent bezoekers der kolonie
den toestand in Paramaribo better vonden dan in onze
groote steden en dat de ellende van een onbewoonbaar te
achten woning in ons klimaat grooter is dan in de tropen. Maar
het doel, dat de firma C. K. C. zich heeft gesteld; de opheffing
der bevolking, die zij zich voorspiegelt; verplichtte haar den
2) B. v. de exploitatie samen met de Nederlandsche Handelmaatschappij
van een stoompontveer over de Suriname.














zo3


bijl aan den wortel van den boom te leggen en te beginnen met
de wvoning te verbeteren. In een gezond lichaam een gezonde
ziel ; in een gezonde woning, een gezond lichaam. E~n voor een
gezond lichaam was in de z.g,n. ,,negerwoning", de slaven-
woning op de erven der heerenhuizen, die uit Cen kramer in een
gevangenisachtig blok bestond, geen plaats. De huurprijs dier
negerwoningen was niettemin betrekkelijk: zeer hoog ten einde de
veel voorkomende wanbetaling te dekken. Door den invioed
daarvan te elimineeren en zich zekerheid van geregelde voldoe-
ning der huurpenningen te verzekeren, kan thans de bouw- en
woningmaatschappij tegen denzelfden hnurprijs aardige huisjes
sanbieden van niet meer dan twee woningen wonder 46n dak. Bij
de oprichting der vennootschap in 1916 werd voor een waarde
van / go.ooo.-- aan woningen en erven ingebracht en de eerste
jaren der exploitatie gaven ruimschoots reden tot tevredenheid;
geleidelijk trekken de bewoners der negerkrotten op de stads-
erven weg. Van hoeveel belang deze woningverbetering voor
ontwikkeling van het gezinsleven is, behoef ik niet te zeggen.
Op het Nationaal Congres voor Vakonderwijs, van Ir tot I4
Juni 199 in D3en Haag gehouden, werd de vraag beantwoord :
,,naar welke beginselen behoort het vakonderwijs volgens het
,,1eerlingstelsel in Nederland te worden ingericht ?" In 19r3
beantwoordde de firma C. K. C. die vraag voor Surinamne naar
hare inzichten. Zij stichtte een internaat, herbergt daar Suri-
naamsche jongens, die de lagere school hebben verlaten, en
zendt die jongens over dag naar hare winkels en werkplaatsen om
een handwerk: te leeren, of laat hun herhalings- en vakonderwijs
geven, den avond vrij latend voor ontspanning. De firma ver-
zekert zich aldus goede werkkrachten, at laat zij de abituriienten
volkomen vrij in de kenze van hun baas ; de zendingsgemeente
gevoelt zich versterkt door de opvoeding der jonge gemeente-
leden in leerlinghuis en werkplaats tot degelijke handwerks-
lieden; en de maatschappij ziet voor een zekere wildheid op
bet ambachtsterrein; voor een herhaaldelijk wisselen van hanld-
werk en baas; voor een jagen naar het baas worden om de illusie
van zelfstandigheid, in de plaats treden de systematische vor-
ming, de geleidelijke toeneming van verdiensten, de ontwikkeling
tot goeden knecht, die zich in de practijk tot baas kan opwerken.
Dat het Couvernement aan zulk een inrichting steun schonk
spreekt wel van zelf en de resultaten hebben dien steun ge-














zo4


rechtvaardigd. Er is echter Mn winst gemaakt, die niet voorzien
werd; het leerlingenhnis heeft een nieuwen kijk gegeven op
het karakter van den Surinamer, nienw zelfs voor beproefde
leaders der E. B. G. ; er is neiging tot tucht, tot het afleggen van
den tegenzin in regelmatigen arbeid aan den dag gekromen
- een van de groote kwalen van het Surinaamsche karakter -;
zelfs is het mogelijk gebleken bij afwezigheid van den huistrader
het handhaven der orde op te dragen aan de oudere leerlingen ;
dat dit mogelijkr zoude zijn in 3 groepen van 40 Surinaamsche
jongens was ongedacht.
Aangemoedigd door de resultaten van het leerlingenhuis
werd in 19I6 getracht op de plantage Beekhuyzen jongens in
opleiding te nemen voor den. landbouw in grooter woorden :
een landbouwleer~lingen-kolonie te stichten. H~et was te voorzien
dat hier moeilijkheden zouden rijzen van auderen aard dan bij
de opleiding tot een ambacht, omdat de Surinamer van nature
of nit herinnering aan den slaventijd een afkeer heeft van
veldarbeid. Er was hier een groote verandering in een diep
liggenden gemoedstoestand noodig, waarmede plotseling te
rekenen kon vallen al was men er in geslaagd dien afkeer latent
te maken. Eenmaal heeft het dan ook zus of zoo gestaan;
het besluit of het landbouwinternaat zou blijven bestaan of
opgeheven worden, heeft een oogenblik in de handen der weinig
talrijke leerlingen gelegen. Maar het bestaat nog en no de om-
standigheden langzaam normaler worden kan met meer zeker-
heid aangaande de toekomst een plan worden nitgezet. In de
eerste jaren is er toch voor een landbouwleerlingenhuis veel
geld noodig en vooreerst worden de uitgaven in de verte, zelfs
niet gedeeltelijk, gedekt door de opbrengst van den arbeid.
Daarbij zal het zendingswerk meer van C. K. C. eischen dan
voorbeen, nu de oorlog 'Europeesche bronnen noodwendig
gestopt heeft, en de maatschappelijke arbeid zal daaronder
moeten leiden. Het is te hopen dat dit met de opleiding tot
den landbouw niet het geval zal zijn. De groote beteekenis
van den landbouw voor de kolonie eischt vorming van de in-
heemsche Surinaamsche krachten tot met vakkennis toege-
ruste landbouwers. Landbouw kan niet intensief gedreven
worden met ongeschoolde krachten.
Ten slotte een enkel woord over het Kinderhnis Saron. Kerke-
lijke en zaken-afdeeling hebben samengewerkrt tot de stichting















205


van dat voor verwaarloosde krinderen bestemde toevluchtsoord
en houden het samen in stand. In 1910 opgericht in een huur-
woning, kon het in 1911 wonder een eigen dak worden -overge-
bracht thans is een groote nitbreiding onderhanden om
scheiding van jongens en meisjes op zelkeren leeftijd mogelijk te
maken. Het aantal kinderen, dat in aanmerking komt om hier
opgenomen te worden, zal wel steeds grooter zijn dan de ruimte
en de geldmiddelen waaronder ook een Gouvernements-
subsidie behoort toelaten. Tijdens hun verblijf in Saron be-
zoeken zij de lagere school van den zendingspost in de nabijheid;
buiselijke arbeid wordt daarbij door de oudere meisjes verricht
en de jongens vinden een arbeidsveld in den grooten moestuin.
De bedoeling is, dat de meisjes jong gaan dienen wonder huis-
vrouwen, die het Kinderbuis toegedaan zijn, en de jongens later
overgaan naar het leerlingenhuis voor ambachtslieden of voor
veldarbeiders en zij dus, opgegroeid wonder de hoede en in den
geest der Broedergemeente, hunne intrede doen in de maat-
schappij. Het mag hier wel gezegd worden dat er eene zekere
algemeene waardeering in de kolonie voor het Saronwerk bestaat
en zich voor het leerlingenbuis begint te toonen; en er
ookr buiten de kolonie, in het bijzonder voor Saron, met vrucht
belangstelling wordt gezocht. Maar, gezien wat er te doen valt,
gelet op het losse gezinsleven der lagere bevolking, rekenend
met haar in de windselen liggend zedelijk bewustzijn, kunnen
waardeering en belangstelling nooit groot genoeg zijn en is een
eerste eisch, dat zij zich omnzetten in wettige betaalmiddelen,
want de geldelijkre verplichtingen ziju groot.

Heeft aldus de firma C. K. C. haar eigen objecten van maat-
schappelijken arbeid; werken in Saron de firma en de kerk-
aideeling samen; deze laatste heeft haar eigen maatschappelijk
arbeidsveld in haar over de geheele kolonie verspreid school-
werk, dat nu eene nieuwe phase staat in te treden, nu het in
Nederland aangenomen beginsel van gelijkstelling van openbaar
en bijzonder onderwijs ook in Suriname toepassing zal vinden.
De Evangelische Broedergemeente heeft in de kolonie een
dertigtal scholen met ruim 3ooo kinderen. De onderwijzers zijn
voor het meerendeel Surinamers en met deze is het geheel
anders gesteld dan in Nederland. Zij vervullen een plaats op
eene Gouvernementschool, op een Roomsch-Katholieke school















zo6


of op een Herrnhutterschool, al naar hun dit het beste uitkomt.
Van tronw aan de neutraliteit der landsscholen of aan de be-
ginseleri der missie, die de school bekostigt, is slechts bij uit-
zondering sprake. De Broedergemeente tracht wel jonge Suri-
namers, die onderwijzer willen worden, in een internaat te ver-
eenigen en voor de landsnormaarschool voor te bereiden in
een eigen onderwijsinrichting, maar het groote verlangen, de
eigen normaalschool, zal nog wvel lang onvervuld blijven.
Ongetwijfeld zal de gelijkstelling meer stabiliteit brengen, want
het kan niet ontkend worden dat de dienst van den lande tot
nu toe overwegende voordeelen bood.
De meeste scholen in de districten staan op zendingsposten,
bijua zestig in getal. Zending en school werken waar mogelijk
samen en vullen elkander aan; zelfs compenseert de ending,
wat de school aan den heiden ontneemt. Willen wij dan ook
de grenslijn van ons gezag geleidelijk zuidwaarts verleggen -
en daarover mogen wij wel eens gaan denken en willen wij
dat niet doen door geweld, maar door ontwikkeling ; willen
wij in het z.g.n. Boschland doordringen en een einde maken
aan aldaar heerschende, niet met onze koloniale begrippen
stemmende toestanden, dan is de weg aangewezen ; zooveel
zendingsposten, zooveel punten voor stichting van scholen,
van door het land bekostigde, door de ending hetzij dan de
E. Br. Gem., hetzij de R. K. Missie geleide scholen.
Uit het voorgaande kan gebleken zijn van hoe groote beteek~e-
nis ook buiten zendingsgebied de Evangelische Broeder-
gemeente, een lichaam van Duitschen bloede, voor de Nederlantd-
sche kolonie Suriname is; hoe zij een macht is, eene macht
aanspraak heeft op de dankbaarheid van Bestuar en bevolking;
eene macht ten goede, voorzeker, maar toch cen macht. Zij is
dit tegen wil en dank. Aan hare leaders is niets menschelijks
vreemd -, zij zullen de eersten zijn om dit te erkennen ; maar
in hun geliefkoosd lied, het Lutherlied, is geen regel meer uit
hun hart gegrepen, vinden geen woorden krachtiger weerklank
dan die in den aanhef van de tweede strophe :
,,Geen aardsche macht begeeren woij,
,,Die gaat welras verloren.
,,Ons staat de sterke Held terzij,
,,Dien God ons heeft verkoren.
,,Vraagt gij ziju naam? Zoo wveet,
,,Dat hij de Christus heet".














209


Deze regeling bleef bestaan ook tijdens de Engelsche tusschen-
besturen tot 1816. Het bestuur werd van toen af nitgeoefend door
een Gouverneur-Generaal, bijgestaan door een Hof van politie
ent crimineele justitie, bestaande uit 9 leden, voor de eerste
maal door den Gouverneur-Generaal benoemd; daarna was
hij in zijn keuze gebonden aan een voordracht van drie namen
door het Hof aan te bieden.
Deze regeling bleef bestaan tot 1828, toen door den Com-
missaris-Generaal J. van den Bosch bet Hof van politie en
crimineele justitie werd afgeschaft en vervangen door een
Hooge Raad der West-Indische bezittingen, die vrij van elken
volksinvioed bestond uit den Gouverneur-Generaal als voor-
zitter en als leden de Procureur-Generaal, de Controleur-
Generaal van Finautiitu, de Raad Commnissaris der Inlandsche
bevolking en de Commissaris van 's Rijks Domeinen. De
kolonisten waren dus in het geheel niet vertegenwoordigd.
Bovendien was ingevoerd een z.g. gemeentebestuur voor de
geheele kolonie, dat tot taak had het behartigen van de
buishoudelijks aangelegenlheden van de kolonie. De leden
werden allen benoemd.
Deze regeling, waarbij van eenig politiek leven in de kolonie
geen sprake was, werd in 1832 vervangen door een nieuwe
bestuarsregeling. Volgens deze regeling werd aan den Gouver-
neur-Generaal toegevoegd, inplaats van den Hoogen Raad,
een Koloniale Raatd. Deze Raad bestand uit den Gouverneur-
Generaal als voorzitter en als leden de Procureur-Generaal,
de administrateur van Finaution enr zes van de aanzieulijkste
ingezetenen, zijnde gedeeltelijk grondeigenaren in de kolonie
woonachtig en gedeeltelijk vertegenwoordigers van afwezige
grondbezitters. De leden werden gekozen uit een voordracht
van drietallen opgemaakt door den Raad. De leden van dit
wetgevend lichaam waren, tengevolge van den inwendigen
toestand van de kolonie, agenten van eigenaren of van bypo-
theek- of fondshouders in het moederland gevestigd.
Deze regeling heeft geduurd tot I Januari 1866, het tijd-
stip van inwerkingtreding van het thans vigeerend regeerings-
reglement, zoodat dus feitelijk van 18I6 tot 1866 politieke
vrijheid in de kolonie niet heeft bestaan.
Dit ontnemen van eenig medezeggingschap aan de kolo-
misten heeft zeer slecht gewerkt. Het spreekt van zelf, dat














2I0


in een land bevolkt door kolonisten, die oorspronkelijk zijn
gekoemen uit landen, die een eigen zelfstandig bestuur hadden,
ook politieke rechten moeten worden toegekend.
Dit geldt vooral met betrekking tot het tijdperk v66r 1863,
toen de bevolking van de kolonie voor het grootste *deel
nog bestond uit Europeesche kolonisten en slaven. Aan deze
laatsten, die geen persoonlijke rechten hadden kon men
moeilijk politieke rechten tockennen, terwijl de overige be-
volking bestaande, hetzij uit rechtstreeks uit Europa komen-
de personen, hetzij nit afstammelingen van deze, allen mondig
genoeg waren om eenl daadwerkrelijken invloed nit te oefenen
op den gang van zaken.
T~oen, nadat in 1863 de slavernij was afgeschaft, in 1866
het thans nog vigeerende regeeringsreglement werd ingevoerd,
waarbij de Koloniale Staten in het leven werden geroepen,
bestond de bevolking uit de bovengenoemde kolonisten en de
geheel onmondige vrij geworden slaven. Van deze personen,
die niet wisten gebruik te maken van hunne verkregen per-
soonlijke vrijheden, kon moeilijk worden verwacht, dat zij
gebruik zouden maken van eenig politiek recht. Dit zal wel
de reden zijn, dat men bij het instellen van de Staten met
eene behoorlfjkre vertegenwoordiging der bevolking niet vol-
doende rekening heeft gehouden.
Artikel 68 van het Regeeringsreglement schreef voor :
,,Vier leden der Koloniale Staten worden jaarlijks v66r
,,I Mei door den Gouverneur benoemd.
,,De overige leden worden door de kiezers regtstreeks ge-
,,kozen in verhouding ven Min op de twee honderd kriezers,
,,doch nimmer in minderen getale dan negen".
De bepaling, dat er benoemde leden in de Staten zouden
zitten, had geenszins de bedoeling om door deze leden de
vrij geworden slaven te doen vertegenwoordigen; het was
meer om de macht van de Staten niet te groot te doen zijn,
daar men meende, dat de door den Gouverneur benoemde
leden wel altijd diens voorstellen zouden steunen.
In de praktijk is echter niets minder waar gebleken. De
leden die benoemd werden, waren niet, zooals minister Fransen
van de Putte verwachtte, de leden van den Raad van Bestuur,
tevens hoofden van de departementen, maar meestal rechter-



















DE KLEEDING: DER SURINAAMSCHE BEVOL~KINGS-
GROEPEN IN VERBAND MET AQARD EN GEWOONTE~N.
DOOR
TH. VAN LELYVELD.

Met bovenstaanden titel wil ik al dadelijk aangeven dat, al
wordt nu en dan iets sangestipt over de gebruiken en de levens-
wijze der verschillende Surinaamsche bevolkingsgroepen, het
mijn bedoeling niet is, in de volgende opstellen daarvan een
min of meer volledig beeld te geven. Toch zon het alleszins
gemotiveerd zijn wanner een samenvattend, behoorlijk ge-
documenteerd werk over dit belangrijk onderwerp -- en dan
verlucht met een kaart en goede illustrates, eens eindelijk bet
licht zag.
't Is me echter steeds opgevallen, dat in de vroegere en in
den laatsten tijd verschenen reisbeschrijvingen en reisimpressies,
het awaartepunt gewoonlijk gelegd werd op gebruiken en
levenswijze, maar dat aan de manier van kleeding bijna geen,
meermalen zelfs absoluut geen aandacht werd gewijd. Het ver-
moeden ligt voor de hand, dat men die in Suriname van te
weinig belang achtte, maar ontkend zal toch zeer zeker niet,
dat tusschen de kleeding van een volk en zijn aard een nauw ver-
band bestaat.... bestond, zal wellicht in een niet te verre toe-
komst moeten worden gezegd, omndat, zoowel in het Oostelijk
als in het Westelijk werelddeel, de dwaze neiging naar een
E~uropeeschen snit, helaas in sterke mate toeneemt. Met het
verdwijuen der national kleeding gaat echter ook het karakte-
ristieke uiterlijk onderscheid verloren tusschen het eene volk
en het andere, maar tevens een. groote factor ter beoordeeling
van de ontwikrkeling, den smaak en kunstzinnigen aanleg van
een volk.
In hoeverre zijn deze eigenschappen aanwezig bij de Suri-
naamsche bevolkingsgroepen ?
Dit nu in verband met haar aard op te sporen nit en te toetsen
aan de wijze van kleeding, zal miju bescheiden poging zijn en
dan behoeft: het wel geen betoog, dat, behalve bij de Indianen,














250


de kleeding van het vrouwelijk geslacht, meer in het bizonder
die van de negervrouw, de voornaamste plaats inneemt.

De kleedinga van de negervrour-~

Toen ik eertijds, als jong luitenant, met miju detachemlent
kolonialen, voet aan wal zette te Paramaribo, en daarop,
musique en tite, mijn kleine colonne, langs den zonnigen Water-
kant geleidde naar het oude, hlistorische fort Zeelandia, was het
niet de nieuwe omgeving met de bebalconde, witte huizen aan
den breeden stroom, die het meest aandacht trokr. Er was te
veel gejoel en geroezemoes direkt om me heen van een groote,
hotsende, dansende, springende vrouwenmenigte, die de Holland-
sche jongens niet vreugdevoller en jubelender konden inhalen,
dan indien zij pas de grootste triompben hadden behaald.
Ik herinner mle echter heel goed, dat miju braven toen met
een zeker air de didain die uitermate luidruchtige vrouwen-
bent bekeken en dat zij al die onverdiende hulde met groote
onverschilligheid in ontvangst namen. Want wellicht zonder
te denken aan de blonde, blozende mleiskes die zij hadden achter-
gelaten, waren voor hen deze negerinnen, met hunt grove,
zwarte tronies, waarop het helle zonlicht paarsachtige glan-
zingen afstraalde en die zoo onappetytelijk gekrleed waren in
rare, wijde slobberrokken evenals voor iederen E~uropeaan
trouwens die pas in de kolonie komt een groote teleurstelling.
Mijn oppasser had lang zelfs een afschuw van zulke ,,aapachtige"
yrouwwezens en de eerste weken kon hij het niet over zich
verkrijgen een woord te wisselen met de kokkie, die toch cen
woordje Hollandsch sprak.
Of hij later de Surinaamsche vrouwen better heeft leeren
waardeeren, kan ik niet uitmaken, doch die te beoordeelen
naar een dergelijke benden marktmeiden en het overige element
uit allerlei negersloppen, waarvoor de soldatenmuziek een
verrukkelijke stimulans is om zich op te winden in dolle blijd-
schap, zou niet billijk ziju. Want als men Zondagsmiddags,
in het wandeluurtje v66r de duisternis, tijdens de mili-
taire muziek, op bet door tamarinden en koningspalmen
omzoomde Gouvernementsplein de jonge kotto-misi's slenteren
ziet en de welverzorgde nennit's, de kindermeiden, in hun
kraakzindelijke, straf gesteven, w~ijduritstaande plooirokken





Plaat 1 (naar een teekening van P. J. Benoit).


1)~; YPa~ \~t

r E(
kh .:'
ir
i'r
Rlt
































Plant 2 (naar een teekening va2n P. J. Benoit).


1 1a

~J r -z ,1

it a
a
\ i' t- E~-~ 9
h-
.I -----------------''~ ~~
;r

Plant 3 (naar een tcekening v9n 1'. J. Beooit).















25I


en met den keurig gestrikten hoofddoek op, dan moet worden
toegegeven, dat een neger- of kleurlingvrouw niet alijd leelijk
of onsmakelijk behoeft te zijn, zooals veelal door Europeanen
verondersteld wordt.
Maar 't is dikwijls de kleeding van de vrouwv die de vrouw
,,maakt". De Westersche Eva's kennen dit eenvoudig beginsel
tot in de uiterste raffinementen; de Oostersche daarentegen, die
gebonden zijn aan een national dracht, kunnen daarvan w-einig
afwijken, zelfs niet in de soort van sieraden. De stoffen mogen
zij zichl dan wel kostbaarder kiezen, de patronen kunnen ver-
schillen, soms ook de kleuren, maar overigens zijn zij gedwongen
zich. te beperken tot de dracht van haar natie. Doch dit is geen be-
zwaar ten koste van het uiterlijk, want de ondervindfing leert, dat
de oorspronkelijke national kleedij die elkyolk zich gekozen heeft,
zeer ten gunste komt aan de uiterlijke schoonheid van de vrouw.
Hoe flatteerend toch zijn waren moet men haast zeggen -
onze locale kleederdrachten, hoe romantisch-schilderachtig zijn
die van de mysterieuse Hindoevrouwen, hoe eenvoudig-voornaam
die van de Javaansche gegoede vronwten en hoe exotisch-pikant
die van hun Chineesche en Japansche zusters ? En als ik dan
terugheer tot de kleedinig van de Surinaamsche negerinnen,
dan moge die kleeding bizar, voor de meesten zelfs leelijk schij-
nen, ik zou me die voor haar niet anders kunnen, en zelfs niet
anders w~illen wenschen. Die kleeding toch is bij de Surinaamsche,
evenals bij alle andere volken, harmonisch met den aard van hen
die haar draagt, omldat het just die aard was die de voorkeur
toonde voor een bepaalde dracht en zelfs voor bepaalde soorten
van stoffen, die de dracht samenstellen. Zoo is immers ook de
fantastische, schilderachtige kleedinig der Oostersche vrouwen,
harmonisch met haar fantasierijken geest en met haar aange-
boren gevoel voor het schoone. Hoe passen doorzichtige sluiers
en fijnkleurige zijde, kostbare weefsels en luchtige mousseline,
hoe passen ook precieuse gouden sieraden met de geheimzinnige
glansen der edelgesteenten, bij de warmkleurige huid harer
teeder gebouwde, slanke, soepele lichamen en bij haar droomigen,
ingetogen aanleg.
Al deze fijnere raseigenschappen bezit de Surinaamsche neger-
yrouw in geenen deele. Fysiek is zij zeer ontwikkeld, zij is eer
groot dan klein, met een lichaam dat, gedragen door een
zwaar squelet, sterk is van spier en geschikt dus is voor















252


lichamelijksen arbeid. In tegenstelling met haar mannelijke
rasgenooten, kan haar geen luiheid wordenz verweten : zij is
het die veeltijds den kost verdient en voor tal van kinderen te
zorgen heeft, dikwijls nog voor die van anderen. Zij heeft een
zinnelijken aard, wonder echter losbandig te zijn ; het bewustzijn
van kwaaddoen mist zij, en is veelal eerlijk met geld, doch
voedsel en kleine dagelijksche benoodigdheden eigent zij zich
wonder gewetenswroeging toe. Ook is zij goedhartig, maar hoewel
erkentelijk, zelden dankbaar en heel gauwr beleedigd wel
slaat zij dan wyeldra over in heftige, onlstuimlige wvoorden, bege-
leid door de wildste gebaren, doch wraakzucht blijft er gewoon-
lijk: niet achter. D~oordat zij beschikt over weinig verstand,
heeft zij ook geen aspiraties, is zij spoedig tevreden en voelt
zich ook gauw gelukkig. Kenmlerkend is de groote zindelijk-
heid der negervronw op lichaaml en kleeren, maar ordelijk is
zij niet; zij is vroolijk; en opgerunimd, houdt van haar kindieren en
illustreert haar praten altijd met veel gebaren; zij is verzot op
muziek en dans, zij lacht en zingt, bekommert zich nriet oml den
dag van morgen, slaapt graag, eet graag, is ijdel en dikwijls
coqluet en houdt dus ook heel veel van pronkerigen opschik.
In het algemleen kan wcTorden gezegd dat de Surinaamlsche
negervrouw, ter nauwernood ontwikrkeling kennend, hlet type
is van1 een goedaardig wrcezen, dat spoedig toegeeft: aan de mnate-
rialistische en zinnelijke neigingen van den1 natuurmensch, met
overnemling van enkele gebreken der Europeesche beschaving.
H~et spreekt dus vanzelf dat de wijze waarop zij zich kleedt,
hemelsbreed verschillen moet vande kleederdracht van naties die
een groote cultuur achter zich hebben, dat die kleeding oorspron-
kelijk; zelfs heel primitief is geweest en toen al de voorkeur gaf
aan eenvoudige, katoenen stoffen met sterrk sprekende kleuren.
De oudere en ook de nieuwere werken over de kolonie, spreken
Svoor zoover ik heb kunnen nlagaanl over die kleeding niet
of slechts zeer terloops. Alleen het, in folioformaat; door de
Belgische Socidt6 des Beaux Arts in 1839 uitgegeven1 boek :
,,Voyage g Surinaml, Description des Possessions Nseerlandaises
daus la Guyane", een nu zeldzaam voorkomend werk, geschre-
ven en geillustreerd door P. J. Benoit, toont in enkele van de
roo door heml voortreffelijk geteekende platen, den overgang
van de oorspronkelijk primitive kleeding naar de later kleeder-
dracht. Hoewel h~et jammer is. dat ook hij in ziju onderhoudend














253


reisverhaal de kleeding nagenoeg onaangeroerd laat, vormen ziju
teekeningen, gelithografeerd door Madou en Lauters, het beste
en betrouwbaarste document voor de algemeene kennis van de
inlandsche bevolkring tijdens de laatste period van den slaventijd.
Beschamend is het, dat een kleine niet koloniale mogendheid,
ons dergelijke gegevens moet verschaflen ten behoeve van
onze eigen kolonie. Borret's onuitgegeven portefeuille met
gekleurde en ongekleurde teekeningen bernstende in de
bilbliotheek van het Indische Genootschap te 's-Gravenhage -
geeft tal van volkstypen uit een lateren tijd, die van den
tegenwoordigen weinig afwijkt ; het geheel staat evenwel lang
niet op de hoogte van Benoit's illustrates, die het amnateur-
achtige nussen, tutnemend zijn van uitvoering, goed zijn gecom-
poseerd en daarbij het karakteristieke just weergeven, met hier
en daar een accent dat van geest getuigt.
Uit genoemde teekeningen blijkt dan, dat de in kaste laagst
staande vr-ouw, de slavin die op de plantage werkt en die
gew~oonlijk met een pijp in den mond wordt afgebeeld be-
halve den hoofddock;, niet veel meer aan had dan een rok, ter-
wiji hzet geheel onlbedekt bovenlichaam voor den arbeid wel
het doelmatigst was (plaat 7). Het blijkt echter ook dat
zij, die als slavin geen loon trok, niettegenstaande haar be-
schzeiden bijverdiensten, b.v. uit het houden van krippen of iets
dergelijks, op yrije en op feestdagen voor den dag kwam in
een toilet waaraan groote zorg was besteed en waarvoor de
jaarlijksche toebedeeling van wat goed door haar eigenaar,
lang niet voidoende was. Onder het onbedekte bovenlijf droeg
men dan rokken van vroolijk bebloemd of kleurig gestreept
katoen, goed gestreken en geplooid; een losse omslagdoek -
wellicht een uitvloeisel van de in dien tijd in E~uropa veel ge-
dragen sjaals werd met een zekeren zwier over een schouder
geworpen of daarna wonder den boezem gedrapeerd. Anderen
verkozen een soort halve blouse met wijde mouwen en die laag in
deni rug was uitgesneden; twee breede banden, die Onder aan
de rugzijde met de blouse verbonden waren, werden om het
middel naar voren geslagen en daar wonder de vrijgebleven
borsten tot een strik: gevormd. Voorwaar een zeer origineel en
luchtig kleedingstuk, dat voor jonge, goedgevormde vrouwen
ougetwijfeld zeer flatteerend was en waaraan een zekere pikante-
rie niet te ontzeggen viel. (Zie staande vrouwenliguur op plaat















254


I links). Een nette h~oofddoek, halskettingen, vinger- en oorringen
arm en enkelbanden van koralen, ontbraken natuurlijk niet
en gedurende de ,,doe's" of danspartijen (plaat I), waar wonder
begeleiding van tromgedreun, het met stokjes slaan op de
kwakwaplank en het gerammel van de joro-joro en de met
steentjes gevulde sak~tkalebas, de Banja werd gedanst of de
Lakoe, werd wonder de luidruchtige vroolijkheid het dagelijksch
sjouwende harde leven even gauw vergeten, als bij kinderen
het leed. I~n een soort delirium van eens vrij te zijn werd,
wonder het onafgebroken, eentonig gedoeng van de primitive
muziek, gelachen, gedanst, gezongen, getierd en gedronken,
om bij het aanbreken van den dag, met gehavende kleeren
en triesten blik de sleur van den zwaren arbeid weer tegemoet
te gaan.
Ook de slavinnen die bij de E~uropeanen huiselijke bezig-
heden verrichtten, bewogen zich met geheel onbedekt boven-
ichaam; rok en hoofddoek waren van een betere kwaliteit en
netter onderhouden. Bij het uitgaan werden sieraden gedragen,
en de lange omslagdock, die aan de Oost-Indische slendang
denken doet, werd over de schouders of om de lenden geslagen,
terwij1 de hoofddoek naar den smnaak van de draagster, op
verschillende wijzen werd gevouwen en gestrikt.
Opmerkelijk is een plaat in Benoit's werk met een voorstel-
ling van de wijze waarop een voornaam Hollander in den slaven-
tijd in Suriname ter kerke going (plaat 2). Vooreerst wijst die
prent er weer op, hoe lang het geduurd heeft, voordat men er
van was doordrongen, dat men zich, zelfs bij plechtige, officieele
en feestelijke gelegenheden, in de tr open auders dient te kleeden,
dan in het eigen noordsche land. Dat de 17-eeuwsche kolonisten,
zoowel in Oost als West, v66rdat zij ondervinding hadden van
den aard van het vreemde klimaat, daar huizen bouwden naar
vaderlandsch gebruik en ook de kleeding niet zoo ras verander-
den, is te begrij pen. Doch tot op heden heeft de brave Hollandsche
deftigheid het gewounen van pijniging -en last, door bij onalle-
daagsche gelegenheden het eenvoudige luchtige wit te ver-
wisselen voor een deftig, broeiend zwart.
Op Benoit's teekening zien wij dat nog in het midden der
vorige eeuw de ,,deftige" Hollander in de tropen ter kerke going,
gedekt met grijzen hoogen hoed, gemarteld door boorden die
reikten tot de helft van de wangen en den zwaren, warmen,




























Plant j (naar cen teekening van P'. J. Benoit).


Plaat 5 (nuar teen teekening van P'. J. Benoit).


I




















































Plant 14 (opname van den Schrijver).


PI~at x5 (foto G. M. Oosterling, Paramaribo).














259


Surinaamsche gekleurde schoonen alleen te wedijveren met die
van het eiland St. Thomas, en het spreekt dus van zelf dat aan
de vrouwenkleeding in Suriname, meer dan elders in den om-
trek, zeer veel zorg wordt besteed. In I748 klaagde reeds de
Gouverneur Mauricius over de ijdelheid der slavinnen, die
gevoed werd door ,, de kostbare prach~t van de beste chitsen,
koraale kettingen, goud, zilver, ja gesteenten zelfs waarmede
de Kreole meisjes hare slavinnen om strijd opschikken".
Sinds ,, ter bevordering van de openbare zedelijkheid", door
de wet is voorgeschreven wat men moet aan hebben ,,om als
gekleed te worden aangemerkt" (art. 168 van de herziene straf-
vordering van 1874), is het uitgesloten, dat de Surinaamsche
vrouwen in het openbaar en als bediende in den huiselijken
kring, zich vertoonen met onbedekt bovenlichaam. Intusschen
is er eenig verschil van kleeding tusschen enkele categoriei~n
van vrouwen. Daaronder versta ik niet de arme en de meer
gegoede bevolking want aan een j onge vronw in Suriname kan men,
uiterlijk gewoonlijk niet zieu of zij arm is, zij weet zich toch wel
goed te kleeden; alleen de ouden van dagen, die bijna afgeleefd,
dikwijls geen ander mniddel van bestaan hebben dan te bedelen
langs den weg, hebben alle ijdelheid van de jeugd verloren. In
sjoyelen, nauwen rok, soms mlet een doek om zich heen ge-
slagen, de hoofddoek los gebonden en steunend op een langen
stokr, strompelen zij, dikwijls bemoeilijkt door zware, opgezwollen
beenen (elefantiasis), langs de markten en de huizen. Be-
doelde categorian echter vormen de vrouwen nitsluitend door
de wijze waarop ze zich op straat vertoonen.
Zoo neemt men hotto-mi'si woordelijk rokjuffrouw haar
die de algemeen in zwang zijnde kleederdracht in den meest
verzorgden vorm draagt ; zij is het, die in min of meer goeden
doen, zich puik te kleeden weet, aan hiaar kleeding en opschik veel
zorg besteedt en zelfs ook schoenen draagt (plaat 8). Wordt
echter, bij overigens gelijke kleeding, de voorkeur er aan gegeven
om op bloote voeten te loopen, dan spreekt men van een hotto-
soema (plaat 9). De kotto-misi en de kotto-soema dragen den
rok zeer wijd en voorzien van heel veel stijfsel, waarvoor de
van cassave of maniokmeel. bereide ,,gomma" gebruikrt wordt;
de rok wordt daardoor zeer stijf, zoodat de plooien onveranderd
recht blijven hangen en het goed niet zoo spoedig smoezelig
wordt en vuil. Eerst dan is zoo'n rok pas volmaakt gesteven














273


en waterleidingen voldoende in alle behoeften te Ivoorzien.
Prof. Harrison, slaagde er, Augustus 1913 in, in Demerara op
560 voet diepte een rijke wel aan te boren. In Suriname bleef het
bij plannen en proefboringen, terwijl een aftapping nit de
bovenrivier te kostbaar wordt geacht. E~venmin is het op Cura-
gao ooit tot een ernlstige proef gekomen.
En toch is, zooals Dr. Sack in zijn bovengenoemd werk terecht
opmerkt, het aanleggen van een goede waterleiding een van de
be~angrijkste hygiianische mnaatregelen. Het drinlkwater toch
kan allerlei pathogene mikro-organismen in het menschelijk li-
chaam brengen. Besmettingen met typhus, cholera, dysenterie
door middel. van drinkwater zijni overbekend. Bovendien kun-
nenl larven van anchylostomum, necator strongyloides, schisto-
somum, dracunculus medinensis en tal van andere women in
het water voorkomen, terwij1 de nu nog onbekende oorzaak van
vele chronische ziekten misschien mede in slecht drinkwater is
te zoeken.
'Echter op geheel andere wijze is een goede waterleidiing nog
in de tropen van niet te onderschatten hygienische beteekenis.
Immers v66r de waterleiding er is, zal de bevolking het regen-
water van de huizen opvangen in vaten, kuipen, blikken, enz.
En nu is gebleken, dat al deze grootere en kleinere water-
reservoirs broedplaatsen par excellence zijn voor vele mus-
kieten.
In hoeverre dit gemis aan voorzorg de sterfte heeft doen toe-
nemen is bezwaarlijk wonder cijfers te brengen. Door de meer
dan gebrekkige statistiek, zijn over de ster/te der bevolking, in
geen enkel der Nederlandsche kolonitan, betrouwbare gegevens
te verkrijgen, evenmin als over de doodsoorzakeni, hoe noodig
beiden ook mogen weren voor de krennis der meest heerschende
ziekten en 'der middelen van bestrijding.
Het onderscheid in sterfte en gezondheidstoestand is groot
tusschen het vochtige Suriname en het droge klimaat van Cura-
pao : tropische ziektevormen als malaria, gele koorts en cholera
ontbreken in Curagao bijna geheel, toch is bij een doelmatige
inrichting van den gezondheidsdienst nog heel wat te verbeteren
wonder het physiek zoo sterke Negerras. Blijkens de Koloniale
Verslagen loopen de sterfte cijfers sterk uit46~n; zoo was dit b~v.
14,2 per duizend inwoners in 1902 tegen 25,o in I903 en 15,1
in zgzy. Voor de kleine E~ngelsche Antillen vond ik (in de jaren














319


heer van Sommelsdijk, terwijl de maatschappij zelve het
resteerende part behield. Aldus hervormd heette dere maat-
schappij voortaan: Geoctroyeerde Societeit van Suriname.
De eerste Hollandsche gouverneur der kolonie was aan-
gesteld geworden door den veroveraar, door Krynssen, en
heette Maurice de Rama. Had Coen zijne vaderstad herdacht
toen hij het toekomstige Batavia met den naam Nieuw Hoorn
wilde doopen, Krynssen deed het de zijne toen hij het toe-
komstige Paramaribo den naam Nieuw Middelburg gaf. Terwijl,
in aansluiting daarmede, het op de Engelschen veroverde fort
den naam Zeelandia bekwam. Tijdens de dading met Am-
sterdam en Sommelsdyck tot stand kwam, was L~aurens
Verboom kommandant van dit fort; en tevens, naar het
schijnt, van het door Europeanen bewoonde vlek, dat de
plaats van het voormalige Karaibendorp had ingenomen. De
nieuwe transactie bepaalde evenwel de benoeming van een
nieuwen bestuurder, en Sommelsdyck zelf had zich daarvoor
aangeboden. Ver van zijn goed duchtte hij dicht bij zijn
schade te wezen; hij was voor C&n derde eigenaar, en als
iemand er belang bij had het land te zien prospereeren, dan,
meeude hij, was hij 't zelf.
Begin van 1683 kwam hij in de krolonie, met 3oo man
k~rijgsvolkr. Zijn titel was wydluftig genoeg; behalve heer van
Sommelsdyck heette hij zich ook heer van Plaat en Bommel,
sire en markies van Chatillon, baron van Berniere en Bassors.
Hij behoorde tot eene oude patricische families en had tot
grootvader den sluwen Franrois van Aerssen, die in 1609
ambassadeur der Staten Generaal te Parijs was, daarna raads-
man van twee Oranjeprinsen; Maurits en Frederik Hendrik.
De kleinzoon was vermogend genoeg om eene som van on-
geveer f 87.ooo aan de ontbonden W.-I. Compagnie voor zijn
derde part in de kolonie Suriname te kunnen uitkeeren, en
tevens om wonder jaarwedde den post van gouverneur te
bekleeden. Naar 't schijnt zag hij geen kans om een ambt
van gewicht in de Republiek mnachtig to worden, en wilde
liever' de eerste in een kleine plants dan de tweede in Rome
wezen. E~ene oude Beschryvinge van de colonie Zurviname ver-
meldt dat de prins van Oranje (Willem III) aan Sommelsdyck
bij diens benoeming de vraag stelde, ,,wat zyn Ed. dog bewoog
zulken moeylyken last op zich te nzemen, als reeds zo groote














32o


goederen en aanzien bezittende; waarop dan zyn E~d. ant-
wNoordde, dat de voornaamste beweegreden daertoe was om
regt en geregtigheyd te oeffenen". Ook een andere schrijver
over Suriname, Thomas Pistorius, getuigde dat de nieuwe
gouverneur zijne taak aanvaardde ,,met heilryke oogmerken
bezwanlgerx~t om veele ingesloopene misbruiken te keer te gaan
en zoodanige Wetten en Voorzieningen te maaken als die tot
welzijn van de Colonisten, en tot verbeeteringe en bloei van
de Colonie zelf strekken konden".
Wat het antwoord aan den prins betrof, Bredro zou er
misschien van gezegd hebben:
,,Hy wil syn graviteyt met groote woorden houen". Reeds
van Kampen stelt de zaak anders voor, en evenzoo Busken
Huet. Voor dat hij zijne toekomst verbond aan die van een
zoo desolaten kolonialen boedel als Suriname toen reeds was,
diende Sommelsdyck in het leger der Republiek als hoofd-
officier van de cavalerie. In zijn jongen tijd groeide hem
vrij wat wild haar op het hoofd. Althans in de Mimoires van
Jean Rou, weleer huisonderwijzer in de families van Aerssen,
worden voorbeelden aangehaald van zijne rawheid en losban-
digheid. Eerst na eene bewogen jeugd was er huisvaders-
vleesch aan hem gegroeid; hij had een huwelijk gesloten met
de dochter van den Franschen markies en luitenant-generaal
Du Puys de St. Andr6 Montbrun. Waarschijnlijk was 't het
aandenken van zijn grootvader, het aanzien waarin deze als
gezant bij het Fransche hofien bij den kardinaal de Richelieu
gestaan had, 't geen voor d~eze vermaagschapping met een
van Frankrijks aanzienlijke geslachten den weg bereidde.
,,Een zoo vermogend partikulier", zoo leest men bij Busken
Huet, ,,in zijne eigene oogen zulk: een aanzienlijk edelman,
door zijn huwelijk met eene adelijke Fransche vermaagschapt
aan geslachten van zulk een rang in het buitenland, zou het
beneden zijne waardigheid geacht hebben gouverneur eener
volkplanting te worden, indien er niet het een of ander op
hem ware aan te merken geweest".
Daarbij kwam, dat hij zelf zijne positive in Nederland eenigs-
zins wankel had gemaakt. Zijn grootvader was vertrouwens-
man geweest van twee Oranjeprinsen, zijn huis Oranjegezind
van ouder tot ouder. Doch de kortwieking van het Nassau-
huis gedurende het stadhouderlooze tijdperk, en tegelijk het














32T


success van Jan de Witt deden Sommelsdyck twijfelen aan
de zaak van den prins. Hij begon te gelooven dat de Oranje-
zon voor langen tijd was ondergegaan en, de huik naar den
wind hangende, knoopte hij met den eminenten raadpensio-
naris onderhandelingen aan over zijne aansluiting bij de
anti-stadhoudelijker partij. Sedert werden de hekken verhan-
genl door den moord der de Witten en het herstel van den
prins in de erfelijke waardigheden van zijn huis. De adelijke
hoofdofficier, wiens voorzaat aan de Oranjes zulke notable
diensten had bewezen, werd toen door Willem III wel weer
aangenomnen, maar ongeveer gelijk de maarschalkr Daendels
(met wien de heer van Sommelsdyck meer dan een trek ge-
meen had) door koning Willem I. Beiden hadden hun zon-
dagsoortje verspeeld; zij waren, zooal geen valsche, dan
toch slechts halve breeders; Oranjeklanteni, maar niet of the
right breed.
Dewijl hij derhalve wonder het stadhouderlijk behind niet
veel meer te verwachten had, interesseerde hij zich in eene
kolonie en going er koninkje spelen, liever dan, in 't vaderland
cavalerie-officier met eene twijfelachtige toekomst te blijven.
In het begin van 1684 kwam hij in het fort Zeelandia, bol-
werk van Paramaribo. Hij vond er eene onaanzienlijke ne-
gorij en een kolonialen morswinkel. De stad, juister het vlek,
bestond toen uit nog geen dertig huizen, meest herbergen
en smokkelaarsverblij ven. In het binnenland waren ongeveer
vijftig plantages, doch veelal wonder beheer van vreemden.
Het euvel van het absentelisme wortelde hier reeds vroeg;
de eigenaren woonden buitenslands en verteerden didr hunlne
winsten. De jurisdictie over deze oudernemingen, geoefend
over geiimporteerde Afrikaansche negerslaven, was vaak de
jurisdictie van een Legree, den slavenhandelaar uit Unacle
Tom's Cabin. De meester velde naar willekeur vonnis, en de
bastiaan met de zweep voerde het uit. De soldaten ter hoofd-
plaats, in het fort, waren weinig meer dan bandieten in
uniform. Bij de ontruiming der kolonie door de E~ngelschen
waren de beste elementen naar Barbados en audere Wilest-
inldische eilanden getrokken; het grondsop, dat overbleef, was
voor de goddeloozen.
Om van zulk een verward comptoir eene ordelijke kolonie
te maken, was geen lichte opgave. Maar de nieuwe gouver-














322


neur was er tegen opgewassen. Hij ook was van het deeg
waarvan toen koloniale baanbrekers werden gekneed, regenten
als Jan van Riebeek en Simon van der Stel, die eveneens
met zulke onhandelbare ,,coloniers" hadden huis te bouden,
en zich aan de Kaap te handhaven tegen Kaffers enr Hot-
tentotten gelijk Sommelsdyck in Suriname tegen Marrons en
Karaiben.
Aansta~nds stelde hij een raad van justitie in en schiep
een politiewezen; al viel het moeilijk om in dit land der
blinden de eenoogigen te vinden, die voor de rest hlet recht
konden bedienen. Een w-eeshuis werd opgericht, en tevens
eene Desolate Boedelkamer. T'ot verbetering van het vervallen
defensiew~ezen liet hij twee sterkten aanleggen, waarvan i&&n
met zijn naam. De Indianen, welke de kolonie bestookiten,
en de benden gedroste plaintage-slaven school hij zich voor-
eerst van den hals door een verdrag met hen te sluiten, in
afwachting dat hij hen aan zou kunnen. Uit de ougewijde
verbintenissen van Europeanen met inlandsche en met neger-
yrouwen was een talrijke basterdteelt ontstaan, en ook met
dit euvel kampte de gouverneur. Doch kampte, niet minder
dan de landvoogden op Java, wonder te overwinnen. E~chter
deed hij het mogelijke en verbood de huwelijken tusschen
blank: en bruin, of blank en zwart; reeds buiten hlet huwelijk
kwamen er kleurlingen genoeg op de wereld. Hij hoopte dat
de steun, dien hij aan de Hervormde Kerk gaf, zoomede
aan het verwaarloosd onderwijs, ten goede zou komen aan de
zuiverheid der zeden, en daarmede aan de zuiverheid des
bleeds. Beiden echter zouden zwakke breidels blijken te zijn
voor de menschelijke hartstochten, hier gelijk elders.
Daar waren verder de misbruiken voortvloeiende uit de
slavernij, en van welkren aard die waren laat zich cenigaszins
gissen uit de bepaling, dat geen negerslaaf door zijn eigenaar
mocht worden verminkt of ter dood gebracht; alleen gebrand-
merkt. Zoodra Quassie of Boachi het bosch in was geweest
en weder opgevanlgen kreeg hij, behalve zijn1 dracht slagen,
het gloeiend ijzer op den arm. Z66 leerde men de recidivisten
kennen. De gestrengheid, waarmee hij niet alleen den slaven-
houder, maar cok den inboorling het halsrecht ontnam, dreef
hem soms tot het uiterste. De rechtsbegrippen geldig voor
E~uropeanen pasten daarom nog niet voor onontwikkelde















323


wilden, gelijk ze de schrale inheemschze bevolking des lands
nitmaakten. De gouverneur streek gelijk vonnis zoowel over
den Europeaan, die zich van zijne toerekenbaarheid bewust
was, als over den inboorling, wiens voorvaderlijk begrip van
goed en kwaad dikwijls v10ekte met westersche opvatting.
De hoofdman van een Indiaanschen stam, wonder bet rechts-
gebied van het fort Zeela~ndia behoorende, had eene van
zijue drie vrouwen ter dood laten brengen, en werd deswege
in hechtenis genomen. Het feit bewezen zijude was zijn
process spoedig opgemaakt: de straf des doods werd over hem
uitgesproken. ,,Waarover", zoo luidt de kroniek, ,,hij zelf en
de andere Indianen zeer ontstelt waren, zeggende dat het
hun vreemd voorkwam dat hij gedood zou worden om een
Vrouw, Ldewijl hzij nog tweee andere hadde. Waarop Zijne Ex-
cellentie door een Tolkr, zijude de Overste van de synagoge
der Joden, die de Indiaansche tale verstont, hem liet zeggen
dat de God, die Hemel en Aarde schiep, ons geboden had
dat, die des menschen bloed vergiet, diens bloed weder zal
vergoten worden".
De executive had voortgang; doch waarschijnlijk bleef het
den Indianen even duister als voorbeen waaromx deze zaak
niet volgens hun eigen wet berecht was, en waarom eigenlijk
deze blanken een opperhoofd doodden. die na het opruimen
van een zijner vrouwen er nog wel twee overhield.
De samlenleving in Suriname vormde toen een ware ko-
loniale lappedleken. Er wroonden nog afstammelingen van de
oude Fransche kolonisten, welke eenmaal wonder Poncet de
Bretigny uit Cayenne herwaarts waren gekomen. Er waren
Engelsche volkplanters, die nog tot de oude garde van lord
Parham behoorden en den giftbrief hadden gezien, krachtens
welken Karel II dien edelman en zijn medestander Hide met
het land van Suriname beschonken had; haast met hetzelfde
recht als waarmee eenmaal de paus van Rome, ten bate
van de kroon van Aragon en Kastili&, over de beide Indiian
beschikte. Er waren voorts Spanjaarden en Portugezen, uit
Nieuw Spanje en Brazilia herwaarts gei~migreerd, Portulgee-
sche Joden, sedert 1644 in het land gevestigd, Zeenwen,
die de tochtgenooten van admiral Krynssen waren geweest,
en eene talrijke mestiezenklasse, geboren uit de vermenging
van een dozijn verschillende rassen. (Wordt vervolgd).























SALARISVERBETERIN~i DER AMBTENAREN IN SURINAME.

Ons werd toegezohden een afschrift van het adres dat door de Vereeniging van
Gouvernementsbureau-ambtenaren in Suriname aan den Gouverneur van Suri-
name in April van dit jaar werd ingediend. In dit adres w:ordt het verzoek
gedaan de bezoldigingen van de Gouvernements bureau-ambtenaren en van
de boden bij den bureaudienst te regelen, zooals dit in een bijlafe nader is
aangege~ven, terwijl tevens een uitvoerige toelichting bij het adres is gevoegd.
De adresseerende verereniging betoogt, dat reeds v66r het jaar 1914 de
bezoldigingen onvoldoende waren, zoodat op dit o~ogenblik, nu het leven
zooveel dunrder is geword-en, de verbetering der bezoldigingen hoog~ noo-
dig is Vool Curagao is in 19I7 en voor NTederland is is Iaz8 een alge~meene
herziening der bezoldiging van de ambtenaren tot stand gekomen, maar
voor~l;uriname ismen nogniet zoover; de Goluvelneur van SurinameP heeft
zijn voornemen te ke~nnen Regeven om zulk een herziening voor Suriname
voor te stellen, en de vereeniging heeft daiaromn de wrensrchn van have leden
te deer zake ondetr de aandacht gebracht.
Niemand zal betwisten, dat de bezoldigingien van de bureau-ambtenaren in
Suriname laag zijn en dat die niet kunnen blijven, zooals ze nu zijn. Het
feit dat Suriname zich zelf niet bedruipt en een belangrijk subsidie uit de kas
van het Moederland behoeft, brengt de verplichting met zich om zoo zuinig
mogelij kte zijn en alle uitgaven. die niet werkelijk noodig zijn, te vermijden,
maar dit mag niet tengevolge hebbon, dat men zijn bureau-ambtenaren z66
slecht betaalt, dat zij zelfs niet in staat ziju voor zichzelf en voor hun gezin
aan te schaffen wat voor het dagelijksch leven wo~rdt ge~ischt. De Regee~ring
heeft het rechlt goed en degelijk werk van zijn ambtenaren to verlangen;
de Regeering moet er op toezien, dat het aantal ambtenaren niet te root
is en dat dus, zooals vaak op bureaux voorkomt, ge~en overbodige ambtenaren
in dienst zijn. Maar daarentegen rust op de Regeering de verplichting om
Hare ambtenare~n behoorlijk te bezoldigen, zoodat de ambtenaren in het
onderhoud van zich zelf en hun gezin kunnen voorzien, en aan die verplich-
ting mag: zij zich onder geen voorwaarde onttrekken. En hoe wil men ook
goed wierk van de anxbtenareal verwachten, wanneer die voortdurend door
geldelijke zorgen worden gedrukrt en wanneer zij aan het gezin het noodtige
niet kunnen geven ? Het spreekt daarbij van zelf, zooals ook in de
toelichting wordt opgemerkt, dat de beste krachten elders een heenkomen
zullen zoeken, wanneer zij in de Surinaamschen dienst ten achter staan bij
hetgeen zij elders kunnen vinden.
Het Surinaamsche Bestuur moge dus spoedig ziju voorstellen tot verhooging
der bezoldigingen van de bureau-ambtenaren voordragen, en een vlugge
behandeling en afdoening moge dan aan die voorstellen ten deel vallen t
Wij vertrouwen dat het Surinaamsche Bestuur bij de uitwerking van ziju
voorstellen rekening sal houden met de denkbeelden, die in de toelichting
van het adres zijn uiteengezet, en dat aandacht sal worden geschonken

















325

aan de cijfers, die daarin zijn aangegeven. Het schijnt ons toe, dat werkelijk
geen overdrijving bij het opmaken der salarissen heeft pleats gehad, al
nemen wij natuarlijk niet alle cijfers, die in de toelichting en verdere bijlagen
voorkomen, voor onze rekening. Eenige willekeur is bij het opstellen van
dergelijke schalen en cijfers niet te vermijden en er zullen zich daarover
dus altijd verschillen van meening voordoen.
De toelichting wijdt ook beschouwingen aan de promotiekansen van de
ambtenaren; daaruit blijkt dat het aantal hoogere betrekkingen zeer kilein
is in verhouding tot dat der lagere betrekkingen. Er zit dus weinig perspectief
in; de vooruitzichten voor promote ziju niet gunstig. Ook in dit opzicht
zijn de verhoudlingen voor Curagao better dan voor Suriname; in den Cura-
<;aoschen bureaudienst maakt het aantal hoofdcommiezen ruimn r2 0, uit
van het geheele aantal bureau-ambtenaren en in den Surinaamschen dienst is
hiet slechts 3"/io %.Het is in hethbelang van den dienst dat de ambtenaren
vooruit kunnen komen; de opgew-ektheid om zijn werk te doen is uit den
aard der zaak veel grooter, wanneer men weet, dat bij goede plichtsbe-
trachting na een bepaalden tijd hooger bezoldigde betrekkingen openstaan.
Ook dit moet ernstig wonder de oogen wordeni g~ezien en daarin worde zooveel
het kan verbetering gebracht.
Wij hebben gemeend van adres en toelichting in ons Tijdschrift melding te
moeten maken omdat het gaat om een plicht, dien de Regeering moet na-
komen; de salarisverbetering is daarbij een eisch van rechtvaardigheid en een
goede dienstpraestatie, zooals die in het algemeen belang noodig is wordt
daardoor bevorderd. En het verheugt ons dat de Gouverneur van Suriname
een herziening in uitzicht heeft gesteld. D. F.























WIJZIGIINGi VAN liET REGiEERINGiSREGiLEMENT VAN DE
KOLONIE CURACA0.

Bij Koninklijke Boodschap is aan de Tweede Kamer de volge~nde wijziging5
van het Reglement op het Beleid der Regeering in de kolonie Curagao
voorgesteld .
Artikel r.
a. Artikel 107 van het Reglement op bet Beleid der Regeering in de kolonie
Curagao wordt gelezen als volgt :
,,De verschillende eilanden der kolonie, behalve het: eiland Curagao worden,
elk afzonderlijk of groepsgewijze bestuurd door gezaghebbers".
b. De artikelen lo8, lo9, n~o, III, II2 ent II6 van dat Reglement vervallen;
in artik~el II9 w~ordt in plaats van ,,dagelijksch bestuur" gelezen: ,,dagelijksch
bestuar van elki eiland".
Artikel 2.
De Gouver-neur is beyoegd om de door ons benoemde, nog in functie zijnde
gezaghlebbers to ontslaan.
Artikel 3-
Deze wet treedt in working op den dag na dien harer af kondigingin de kolonie.


Ofsch~oon het ook volgens het oorspronkelijk artikel lo7 van het Regeerings-
reglement mogelijk w~as, het bestuur over meer dan cen der eilanden (buLiten
Curagao) aan Cen gezaghebber toe te vertronwen, is dit toch volgens de
oorsp~ronkelijke meening van den wetgever (men zie hierover de studied van
Mr. Bordewsy~k, Handelingen over de Reglementen op het Beleid der Regee-
ring in de kolonien Suriname en Curagao, pag. 555 en v.) niet als de norm-ale
toestand gedacht, in elk geval slechts in geval van ziekten of verlof verwezen-
lijkt. Daarom kw~am het volgens de memories van toelichting den Minister
raadzaam voor, uitdrukkelijk vnijheid te laten om over meerdere eilanden
der kolonie ook P&n gezaghebber aan te stellen. En door de intrekking van
de in art. I b. gencemde artikelen en door art, 2 wordt den Gouverneur
volle vrijheid gelaten gehreel naar eigen inzicht de standplaatsen naar be-
hooren to bezetten. Dat de gezaghebbers vaak langer dan wenschelijk was
de hun bij hunne: benoeming door de Kroon aangew~eren standplaatsen bleven
behouden, wordt nu verhinderd, en tijdige overplaatsing van hen in andere
werkzaambeid w\ordt nu mogelij k, wonder dat het opperbestuar, dat de aange-
legenheid doorgaans minder goed dan de Gouverneur kan beoordeelen, moet
ingrijpen. En door art. 2 en 3 wordt een reorganisatie direct mogelijk
gemaakt. Een zeer belangrijke wijziging derhalve, waardoor de macht
van den Gouverneur ten opzichte van de nu volkomen wonder hem staande
gezaghebbers wordt versterkt. De bijvoeging in de memories van toelichting,
dat de maatregel in toepassing zal worden gebracht voor de Bovenwindsche
Eilanden, geeft ons een vingerwjzing, waarom deze wijziging wenschelijk

















327


werd geacht. En voorzeker, in het algemeen gesproken zullen just d
Bovenw~indsche Eilanden door hunne ligging in elkaars nabijheid en ver van
de overige eilanden der kolonie de gevolgen van dese wijziging ondervinden
en, naar wij hopen, er van profiteeren. Meerdere eenheid van leading in het
dagelijksch bestuur zal nu zeker hierdoor worden bereikt, de ove~rcenstem-
mende plaatselijke belangen der verschillende eilanden hierdoor better
behartigd kunnen worden, de 46ne gezaghebber zal better bezoldigd kunnen
worden, dan de drie oorspronkelijke, maar aan de andere zijde kran het toch
niet worden ontkend, dat er kans bestaat, dat het plaatselijk streven naar
vooruitgang bij die eilanden, waar de gezaghebber der groep niet zijn zetel
heeft opgeslagen, niet altijd in die mate zal worden bevorderd, als bij af-
zonderlijke gezaghebbers, die blijvend wvonen op het door hen bestunrde
eiland, wel het geval kan zijn. Moge de toekomst leeren, dat deze voorgestelde
reglementswij ziging tot verhooging van den bloeider kolonie heeft bij gedragen.

Sinds het voorgaande werd geschreven, is het Voorloopig Verslag van de
Tweede Kamer aangaande bovenstaande reglementswijaiging verschenen.
Ofschoo~n het voorstel met instemming werd begroet, maakten verschillende
leden bezw~aar tegen het vervallen van art. Ilo.
In de nota van antwoord van den Minister wordt er op gewezen, dat nu
art. Io8 wfordt ingetrokken, art. n~o (bijzonder voorschrift omtrent den at
te leggen eed (belofte) in handen van den Gouverneur), vervalt. Nu de
benoeming van de gezaghebbers door den Gouverneur geschiedt, vallen
ook de gezaghebbers onder de bepalingen van het Reglement aangaande
de overige ambtenaren der kolonie. Waar nu in dit Reglement niets omtrent
den eed voor de overige ambtenaren wordt voorzien, vervalt volgens den
Minister ook de noodzakelijkheid van een afzonderlijk art n~o. Meent de
Gouverneur een voorschrift, als hier bedoeld, voor de gezaghebbers te
moeten behouden, dat zal hij dat volgens den Minister evenals voor de overige
door hem te benoemen ambtenaren uit eigen hoof de mnogen vaststellen.
Doch bet ligt volgens den Minister voor de hand, dat dan daarbij art. n~o
zal worden gevolgd. j. B.























REDE OP 10 JUNI 1919 TER AANVAARDING VAN HET BESTUUR
OVER DE KOLONIE: CURACAO UITGiESPROKEN DOOR DEN
N~IEUWBEN0EMDEN GOUVERNEUR HELFRICH.

Het vertrouwen van H. M. de K~oningfin heeft het Bestuur van de kolonie
Curagao in mijne handen gelegd; het zij mij op de eerste plaats vergund,
ter voldoening aan het bepaaldle bij art- 15 van het Regeeringsreglement,
in dese plechtige sitting van den Kolonialen Raad over te leggen een afschrift
van mijne acte van benoeming en het proces-verbaal mijner eedsaflegging.
Voor U, mijne Heeren, zoo van nabij bekend met de geestelijke en stoffelijke
behoeften en nooden van de ing~ezetenen, wel wetende,dat de huidige vrer-
houdin'gen in de wereld en de daarmee verband houdende reorganisatie, 0.m
van het economisch leven, onze kolonie met hlare, over het algemeen voor-
tr-effelijke havens en hare gunstige ligging ten opzichte vain het wereldver-
keer, tot grootere ontwikkeling zullen kunnen brengen, behoeft teer zeker
niet te w~orden gereleveerd, dat, op welk terrein ook, maar meer in het
bijzonder op social en economisch gebied, nieuwve problemen onzre aandacht
kunnen vragen, dat zelfs het in nadere studied nemen! van het bestaande niet
uitgeslote~n is.
De uitvoering van al betgeen daarbij eventueel noodzakelijk mocht zijn
gebleken, zal ongetwijfeld nog belangrijke uitaven vorderen, waarbij de
steun van het Moederland, althans aanvankelijk allerminst zal kunnen wor-
den ontbeerd.
Hoezeer ook Nsederland immer tot geldelijke offers in het belang van de
kolonie bereid zal worden gevonden, een dwingende eisch van billijkheid
en rechtvaardigheid is het, om de lasten niet meer dan noodig, op bet toch
reeds zoo bezwaarde Moederland af te wentelen.
Een vooruitziende en voorzichtige finantieele politiek, bij welker uitvoering
steeds het oog dient te worden gericht op een geldelijke onafhiankelijkheid
van de kolonie als einddoel. is in dit verband gebiedend noodzakelijk; men
brenge dus de bijdragen uit 's Rij ks schatkist geleidelij k binnen engere grenzen
om de subsidies ten slotte te doen verdwijnen.
Dat desideratum nu kan alleen w~orden bereikt, wanneer tijdig naar maat-
regelen wordt omgfezien, om bet financieel evenwicht te herstellen, door o. a.
de inkomsten van de kolonie binnen de perkren van haar draagkracht te
versterken.
In menig kring van N~ederland groeit de belangstelling voor de kolonie,
zoowel op het gebied van L~andbouw, als op dat van Handel en N'ijverheid.
Waar vaststaat, dat de ontwikkeling daarvan noodwendig zal bijdragen tot
verhooging van de koloniale middelen, zal bet op- onzen weg moeten blijven
liggen om tot die onutikkeling mede te wrerken door, voor zoover zulks
mogelijk is, steun aani het p~articulier initiatief te verleenen, dat initiatief
aan te moedigen en te bevorderen. Hiennlede breng ik ook een der maat-
regelen naar voren, waarop ik zoo straks doelde.




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - Version 2.9.9 - mvs