• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Front Cover
 Title Page
 Table of Contents
 Ro Ku Vonga
 Chikama Che A. Mashoko O Ku...
 Ku Vumbiwa. Adame Ku Sika Noa
 Mvura Yo Ku Paradiza. Noa-Abra...
 Abrame-Mosese
 Mosese Kusika Yosua
 Yoshua Ku Sika Vaguri
 Vaguri Ku Sika Vushe Bga Saule
 Saule Ku Sika Kukamurgwa Kwo...
 Vushe Bga Vaisraele
 Vushe Bga Yuda
 Napha Na Vaprofete Vadzo
 Makore 400 Va Si Na Vaprofeta














Title: Buku ra Vana
CITATION THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00076187/00001
 Material Information
Title: Buku ra Vana
Physical Description: 148 p. : ; 22 cm.
Language: Shona
Publisher: Citadel Press,
Citadel Press
Place of Publication: Cape Town
Publication Date: 1918
Copyright Date: 1918
 Subjects
Subject: Bible stories, Shona -- O.T   ( lcsh )
Shona language -- Texts   ( lcsh )
Genre: non-fiction   ( marcgt )
Spatial Coverage: South Africa (Republic)
 Record Information
Bibliographic ID: UF00076187
Volume ID: VID00001
Source Institution: University of Florida
Holding Location: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 27837967

Table of Contents
    Front Cover
        Front Cover 1
        Front Cover 2
    Title Page
        Page i
    Table of Contents
        Page ii
        Page iii
        Page iv
    Ro Ku Vonga
        Page 1
    Chikama Che A. Mashoko O Ku Vamba
        Page 2
        Page 3
    Ku Vumbiwa. Adame Ku Sika Noa
        Page 4
        Page 5
        Page 6
    Mvura Yo Ku Paradiza. Noa-Abrahame
        Page 7
        Page 8
        Page 9
    Abrame-Mosese
        Page 10
        Page 11
        Page 12
        Page 13
        Page 14
        Page 15
        Page 16
        Page 17
        Page 18
        Page 19
        Page 20
        Page 21
        Page 22
        Page 23
        Page 24
        Page 25
        Page 26
        Page 27
        Page 28
    Mosese Kusika Yosua
        Page 29
        Page 30
        Page 31
        Page 32
        Page 33
        Page 34
        Page 35
        Page 36
        Page 37
        Page 38
        Page 39
        Page 40
        Page 41
        Page 42
        Page 43
        Page 44
        Page 45
        Page 46
        Page 47
        Page 48
        Page 49
        Page 50
        Page 51
        Page 52
        Page 53
        Page 54
        Page 55
        Page 56
        Page 57
    Yoshua Ku Sika Vaguri
        Page 58
        Page 59
        Page 60
        Page 61
        Page 62
    Vaguri Ku Sika Vushe Bga Saule
        Page 63
        Page 64
        Page 65
        Page 66
        Page 67
        Page 68
        Page 69
        Page 70
        Page 71
        Page 72
        Page 73
        Page 74
    Saule Ku Sika Kukamurgwa Kwo Vushe
        Page 75
        Page 76
        Page 77
        Page 78
        Page 79
        Page 80
        Page 81
        Page 82
        Page 83
        Page 84
        Page 85
        Page 86
        Page 87
        Page 88
        Page 89
        Page 90
        Page 91
        Page 92
        Page 93
        Page 94
        Page 95
        Page 96
        Page 97
        Page 98
        Page 99
    Vushe Bga Vaisraele
        Page 100
        Page 101
        Page 102
        Page 103
        Page 104
        Page 105
        Page 106
        Page 107
        Page 108
        Page 109
        Page 110
        Page 111
        Page 112
        Page 113
        Page 114
        Page 115
        Page 116
        Page 117
        Page 118
        Page 119
    Vushe Bga Yuda
        Page 120
        Page 121
        Page 122
        Page 123
        Page 124
        Page 125
        Page 126
        Page 127
        Page 128
        Page 129
        Page 130
        Page 131
    Napha Na Vaprofete Vadzo
        Page 132
        Page 133
        Page 134
        Page 135
        Page 136
        Page 137
        Page 138
        Page 139
        Page 140
        Page 141
        Page 142
        Page 143
        Page 144
    Makore 400 Va Si Na Vaprofeta
        Page 145
        Page 146
        Page 147
        Page 148
Full Text














































558
.S5
B841
1918











B RUNE












BUKU RA VANA
,V&W


Printed by the Citadel Press, -Loop Street, Cape Town.
1918.

UNIVERSITY OF FLORIDA LIWRARI









Z KRI MU NA I'A Z7 R1.
hi-azhu
UllIKAIlIU CIII A. l\I. l I-)K () KUA.. MIA ... ... 2

1. KU \UMBl\V.\. ADAME KU SIK.\ NU.A.

1. Z; ka sik\\ a Kuchmlinya ... .... ... ... 4
2. K ain i na A bele . . . . . . . . . . . .

C'. 1\\(LA 'u Kl PARAIDZA. N()A-A\BRA'HA'ME.

I. Ktiparara k\\wa vaIu .. .. ... . .. . .. 7
2. I alhelc .. . .. . .

1). .\ \,t I .A lIK M E() SElS .
i. Kudanwa kwa Abrahame .. ... .. ... ... to
S2 Hagare ... ... ... ... ... .......... I
3. Kuparaldzwa kw, c Sodome ... ... ... ... ...
4. Izake ... ... ..... .. I.
5. Izake na Rebeka .. .... ........ ...... 14
1. s;au na Yakobe ... .............. ... ...
7. Vakobe na Labanc .. .......... .. .. .. 17
8. Yakobe wo dzoka .. .. .. ... ..... ... . 1
I. lelhele ... ........ ... ... .. .. . .. . 2
n1. Yozefc ..... ......... ... ... 22
i Kurota kwa Faran ................ ... 24
12. Kushuzha kwa vana la Vakl bc ...... ... .. 2.
1 ,. Yakn;bc wo gara lKgipte ............. ..... 27


. M()SS'IK-- )S'IIlA.
i. Mloscsc mnl Fgipte .. ...
2. Mosese \wv tumra gipte . .


Aladambudz 1-7 . .. ....
Alashu ne rima ... ... ...
Pasha no ku tama .. ...
C(unga shava ku sika Sinai .
\o sika Sinai ... ... .. .....
Sung'ano ye Testamcntc ve Ik;
Tabernakere ne zavy .. ...
Vaprista .. ........
Zibaviro .. .. .. ........
M imn e mirairo ... ....
Vo bva Sinai. Kade(c ... .
Parane ...............
Yobh ............... ...
Yobe ne shamiitari .........


.re


. . . . . . 2 )
. . . . . . .
. . . . . . ,2
. . . . . . 4
. . . . . . .
. . . . . . .
. . . . . . .
. . . . . . . 1
. . . . . . . [
. . . . . .
. . . . . . . 9
. . . . . . . 7

. . . . . . .


Kadese- Baanc ..........
Biliam e .... ...... .. ... ... ..
Runfu rgwa c- ... ... ... ..


:--_-






Shazhu.


F. YOSTILUA KUL SIKA VAGURI.

t. \o ainbuka Yordane ...... ... ..
2. Yeriho . .. . .
:3. Kurgwa kwa Yoshua .............
4. Kuguma kwa Yohua ..........

G. VA'GURI KU SIKA \ ISdHI BGA SA

1. l ihunde, larake ... ..............
2. (ideone . . . . . .
3. \lbimelehe na Yefta .. . ..
4. Samsone ( a) ....................
5. Samsone (b) .. ............ ..
6. Rute .................. ........
7. Eli ... ...... ......... ........
8. Samuele ............... ... .....


H. SAULE KU SIKA KUKAM ULRGWA

t. Saule xwo piwa ushe .........
2. Saule wo rg\ ira ve Yabe.-e ..
3. Saule u no dzinga \e Filistia ...
4. Saule na .\gage ...........
5. Goliade ... . .......... ...
6. Davide na \onatane .........
7. Kutizawakwa Davide ( a ...
8 Kutiza kwa Davide i ....
9. Rufu rgwa Saule ............
ro. Dav ide wo piwa vushc .........
i1. Areka vyo ishwa Sione .........
12. Batseba ..................
13. Davide \\o tiza \bsaloie ......
14. R ufu rgwa \bsalone ........ .
[;. Davide wxo rava \aisriele ......
16. Kugunia kwa Davide .........
17. Tenbere ............... ...
18. \u

1. VUSI'I ( \\AISRA\EIl

i. Verobeame ...... ......
2. ()mri na Ahabe .........
3. Elia pa larmele .......
4. Elia xwo fizira TI rebe .. ...
5. Ahabe na Nabote .........
6. Rufu rgwa .labe ... ....
7. Ahazia na Elia ... ... ...
8. Mamire manenji a Elia ...
9. Mulkadzi we Suneme ......


K\\V() Vl\ '*SHR.


.. ......... ... r07
... ... ... . . . O8
... . ... ... ...
. .... ... .. .. .. III


10. Naamanl e ... ... ... .... ..... ... .. ... 112
I. lfmllo re Seria ro pofinumadz, wa .. ... ...... .. 13






Shazhu.
12. H azaele na Yehu ... ... ... ... ..... ..... 5
13. Yehu na va Baale .......... ... ... ... I io
14. Kutapha kwa \ aisraele ............. .. ... 1S
i5. Yona .... ................ ... .. .... 19


J. VUSHE BGA\ YUDA.
1. Rehabeamc. A\bia. Asa.. ............ .. .. .120
2. Yosafate. Yorame. \haze ...... ... ...... 122
3. Atalia. Amasia ......... ...... .. ..... .. 124
4. Uzia. \ otame. Y esaya. Ahazc ............ 125
I tzehia ... ... ... ......... ........ .. . 27
0. Nlanasa. Amonc. Yosia ... ...... ........ 129
7. Yoahase. Yoyakime. Yoyaljinc. Z/.dikia .... .13

K. NAPPHA NA.\ VAPROFEJ.TA V\ADZoJ.
i. Ezelhiele .................. ..... ... . 1.32
2. Kurota kwa Nebukadnczerc ............... 133
3. Vatatu mu mgoto. -luti mukuru ... ... ... ... 135
4. Zikara zinna ... ... ........... .. .... . 36
5. Runyoro pa chidziro. D aniele ne shumbla ...... 37
6. Daniele wx nyengeterira kudzoka kwe napha ... 38
7. Vo (lzosergwa na Korese ...... ... ... ...... ... 3
8. Estere pa chigaro cha \asti .... ... .. .. 14c
9. Kufa kwa Ilamane ... .. ... .. .... 142
io. Nehemia. ... ... ................ .. ... ,44

L. MAKOK(N 400 VA SI NA VAPROFETA.
1. \Vo bathwa na \e Iersia na ve (resia . ... . 14
2. Na \e Seri nan \c Roma . ... .... . .. ...




















RO KU VONGA.


H a ndi revi kuti buku rino, ha ri na pa nda tadza no rurimi, kana
na mashoko. Eva kana ti no da ku mirira namnbo ya ti cha gona ku
nyora ti si nga tadzi, ipapo ha ti cha voni mabuku. Bva nda idza:
hangu pa nda gona napo 1ku sa ri tadzisa. Zikuru ndi ndi no tsaka, ne
shoko iro. ku vonga vose va ka ndi betsera no ku ndi isa mu zhira,
zikuru va na Moneri HI. WV. Murray: vuye va na Moneri A. A. Louw
na A. C. Jackson vuye Ds. W. J. Conradie. buku rake ra ka. ndi betsera
zikuru; nta vose va ka ndi nyengeterera: vuye zikuru Wedenga, wa ti
si nga goni ku ita chinu kuzhe kwake. lye a taririre vose va cha ri
dzidza, no ku ri dzidzisa; kuti Vakaranga va go ziva vo lye, wa ti
no nzgwa. kuti: Vupenyu vu si nga peri ndibgo, ku ziva iwe,
Wedenga u ri woga we zokwadi, na Yesu Kristu, wa ka tumga ne
'we."
H. C. H.









CHIKAMA CHE A MASHOKO 0 KU VAMBA.


i. WEDENGA.

Muvumbi we zinu zose u no gara ku-denga-denga, u no langwa
na mazita mazhinji. Vayuda va ka mu idza El, vuye Yehova. Pa
no sika Vafundisi ne Bibere va no vunza vanu, vo'ko kuti: V\ edenga
mu no mu ziva here? Zita rake ndi ani? 1papo va no mu (ana ne
zita irero; saka vuno Vukaranga ti no mu dana Wedenga. Wo
kudenga u ri Mgeya. IHa u na makumbo na meso na mavolo se'su
vanu, bva u ri kwose, u no vona, u no ziva zose, u no gona ku i a zose.
Waka-tsa-wurgwa, ha a tendi zivi; bva u no rudo, saka wa ka fira
vanu va go zo chengeteka; vuyq wa ka ti pa zose pa nyika, ie zose
kudenga. Nyangwe nyika ne zose za ka shanduka zakaipa, zi cha
shandurgwa ze zakanaka na'ye, na vanu vakaipa va no tenda. va no
shandurgwa vo, va go ndo gara pakanaka. Wedenga ndi mnmge
woga, nyangwe za ka dero wa ka zi zivisa kwa ti ni sa Wedenga
Baba, Mgana no Mgeya. Midzimu, mashavi ne zifananidzc zi no
pirgwa na vaheide nd de ze nema.Va no kudza i7i va no r inipisa
Wedenga.
2. BIBERE.
Vanu va ka pofumadzgwa ne zivi, va ka rashika. va no pira ze
nema, vuye va no tevera mitovo ne mirairo zakaipa, va ka shaiwa zhira
yo kuchengeteka, no Wedenga ha va mu zivi, saka Wedenga we ka ti
nzgwira ngoni, wa ka ti pa shoko rakwe ri no nzi Bibere. Wdenga
wa ka ri nyoresa na vanu vakatsawurgwa. Ra ka kamurgwa na
.pakati. Divi ra ka nyorgwa kare kare, Yesu a gere ku sika, ri no nzi
Sungano, kana Testemente ya Kare. Ri na maEiiku Sungano
Tsa kana Testemente Tsa, ndi divi raro ra ka nyorgwa sure
kwo ku vuya kwa Yesu. Ya kare ya ka nyorgwa ne Chihebro, i no
reva zikuru za Vaiseraere, rudzi rgwa ka nga rgwa ka shanangurgwa
no Wedenga, no ku vuya kwa Yesu. Tsa i no reva zikura ;a she
Yesu, no ku vamba kwe Kereke. Mashoko e buku rino a ka :orgwa
pa Bibere, a no tsaka ku ti betsera ku ranga-ira no !u nzgwii;;a zi ri
mu Bibere.
3. VATUMAGA.
Karekare, vanu va gere ku vumbiwa, Wedenga wa ka sika rumne
? rudzi rgwo mgeya, ru si na miviri e nyama se'su, runo nzi Vatmlra.
Kare va ka tumra ku vanu no Wedenga, va ka ita sa vanu, va no
muviri, va chi rdya, va chi ngura. Kwa amige-va- k ~Tuya no ku
bginya kukuru, va ka va vona va ka wira pasi, va ka ita sa va ka
fa. Fananidzo dzavo, pa mucheka we tembere kare, dza nga Tza i
va na mapapiro. Va na mazita avo. Va nenge vaji mapolkaiapoka.
Ha va pirgwi; bva va ri vanyai va no tumra no Wedenga kwa ti
ri ku ti chengeta (Ex. 33: 2). Vuye ku tora vatendi kana rufu rgwa
-ika (Luk. 16: 22). Va no ti da. kana ti no tendevuka va no fara.






3

4. SATANE.
Bva vamge vatumga va ka chinya, ndo ku shanduka vakaipa.
Musoro wavo u no nzi Satane (mudzivisi), Apor7one (Muparadzi),
nyoka ya kare, ngwena i na mapapiro, vuve munyengeri. Wakaipa,
u no fanana na mazita akwe. Vatum-a va ka mu tevera va no nzi
vademona (vapomedzeri), kana mgeya ya marina. Kare Satane u
nenge wa ka nga a rishe makuru wa vatumga, bva u nenge wa ka zi
T-uJ-a, a si nga tereri Wedenga. Eva Wedenga ha a nga tendi zivi,
saka wa ka mu dzinga na vose a vo ka amu tevera. Zino va no gara pano
)pasi tmudenga, a uye mu mimo)y ya vanu. Va no ti mukira sa
mashavi.
Music wo ku guma, Satane na vademona na vaipi va ka mu tevera,
va cha kandirgwa vose mu gomba ro mgoto. Satane u nio fara
ku rgwadza muviri no moyo no mgeya. Ndi'ye wa ka nyengera
goko ra vanu no mukadzi waro mu Paradiso. Na nasi u no kusha
mirangariro yakaipa mu mimoyo yedu. U no fusira vupenyu mu
mimoyo yedu se zipfusu zi no ita na mabargwe. Bva Wedenga u no
ti pa vupenyu vutsa mu moyo. Kana munu wa ka tendevuka, u cha
fanira ku rgwa na Satane misi oseyose, kana u chi da ku ita zakanaka,
ku terera ,hoko no ku nyengeiera. Bva u no namatira Wedenga, u
cha mu kunda. (Pet., 5 8; Mark, 4 :15; Luk., 22 :3, 31.)

5. KUDENGA.
Nyika yo Wedenga ku no gara vatumga na va ka taawurgwa va
ka fa, pa no vonekwa ku bginya kwo. Wedenga ne Chigaro chakwe.
Imomo ha mu ne zuva, ha mu no vusiku, ha mu ne zivi, ku chema, ku
rgwara, namo dambudzo, ku kwegura, rufu ne zose zaka ipa ha mu
chi na. Kublinya kwo Wedenga ku no venekera mo. Ipapo ti cha
ndo zorora namo dzose, ti cha ndo guta mufaro wose. Vatendi va
cha bginya mo, va ka tendevusa vazhinji va cha penya se zuva. Ti
cha ndq shamishwa po. Vakaranga va ne dzidzo yakaipa, za va no
ti: Va ka fa, va ka rova. Munu ha a di rufu, u no da vupenyu, u no
da mufaro. IT no tendevuka, u cha ndo zi vxcna ikweyo. Kudenga
ti cha ndo enzanishwa no mubato wedu. Yoh. 17 : 5, 24; I Kor., 2 :9.

6. OEHENA KAINA HE'LE.
Nyika ye njodzi i ri po pa no inda vaipi va no ramba Wedenga.
Vatendi va kare va ka reva kuti va no fa, va no inda Shole kana Ha-
dese (Nyik a pa si nga zikanwi). Va ka ti. vatendi va no ndo gara
pa divi ravo roga no mufaro, ru no ti Paradiso. Divi ra vaipi ra ka
tumidzgwa Gehena kana Tofete.
Nokuti pedo no musha we Yerusaleme wa i va mupata, pase, mu-
kati ma;wo, wa i va munda wa Hena (kana Hinom; Genena i no bvira:
we Hinom). Ndo pa vaheidene va ka pira Molohe, chifana-
ndizo chi no ve-sergwa mgoto mukati macho, ipapo chi no piwa mu
mavoko zibayiro ze ziphere. Zi no tsa zi chi fa, bva ku chema kwazo
ha ku nzwxikwi, nokuti vanu va no imba, va no dzana va chi ridza








ngoma. Vatendi va chi ri vona va ka ti: Pa no fanana ne ;oinba ro
mgoto. Na ipapo pa ka idzgwa Tofete (kurutsa), nokuti va 1a durura
pa ruwere irgorgo, marara ose o musha. Zino va ka ti: Musha u no ndo
rutsa po. Marara a no ngo pfungaira po vusiku na masikoti. Zino
va ka fanana ze, kuti, gomba ro mgoto ri no fanana na ipapo. We-
denga u no tsaira nyika yakwe. Vaipi ndi marara a no rashwa mo,
va cha ngo ramba va chi tsa imomo pa na Satane; va no; inda mo
ha va dzoki, no ku fa. ha va fi, nokuti, mgeya wo munu ha u fi. Ku-
chema ne minyengetero ha zi betsi po.
Rangarira kana u chi ita zakaipa, u no tevera Satane ikoko, Mu
sa ti: Ha ti vonekwi, ti cha ramba hedu, kana ti cha ndo zi sunungura
ne nema. U no zi nyengedzera hako. Ku ri nani ku crerea Wedenga
no ku tevera zhira yo Wedenga, mu chi rega zose zi no mi konesa
ku pinda zhira ypWedenga. Mark c :44.


CHIKAMA CHE B. ADAME KU SIKA NOA.

i. ZA KA SIKWA.

(Gen. i-3.)
Buku ro ku tanga ri no nzi Genese, ra ka nyorgwva na M A.sese ri
no ti: Pa ku tanga Wedenga wa ka sika kudenga na pasi. Pasi pa
ka ita se dongo; rima ra i va po pa ruwere. Mgeye wo Wedenga wa
ka angarara pam'soro pe mvulra.
i. Ne zuva rokutanga Wedenga wa ka raira, wa ka ti: Chiedza
chi ve po, chiedza ndo ku va po. Wedenga l1do ku pamburanya rima
ne chiedza. Rima ra ka idzgwa vusiku, chiedza cha ka nzi masi-
kati.
2. Ne repiri, wa ka sika denga. Wa ka ti: Denga ri ve pakati
pe mvura, dzimge dzi ve kum'soro, dzimge dzi ve pasi.
3. Ne retatu wa ka vungaidza mvura ye pasi. wa ka i tilmidza
gungwa; pakawoma pa ka sara divi rimge, ndo ku tumidzgwa nyika.
Weedenga ndo ku raira kuti nyika i merese miti. vushwa ne milivo;
zi ve ne vana ne mbewu dzazo.
4. Ne rechinna, zuva no mgedzi ne nveredzi za ka sikwa, kuti
nambo i go verengwa na mazuva no mfedzi na makore.
5. Ne rechishanu za ka sikwa zose zipenyu, zi ri mu my Ira ne
zi ri mu denga; ndo ku rairgwa kuti zi wande.
6. 'Ne re tanatu, zose zipenyu za pa nyika za ka sikwa. No
munu wa ka vumbiwa ne irero zuva: A ka ithwa a ka fanaidzgwa no
Wedenga. Wa ka tora guruva ku vumba muIvlrl vakwe, ndo ku
Sfuridzalngeya mu mino make. Munu we vu ndo ku shandura munu
mupenyu. Wa ka pfuvura zimge zose no ku vumbga kwakwe, no ku
bgereketa, no ku ziva, no ku fanana. vuye no ku gara a chi tawuri-
rana no Wedenga. U no mgeya wo Wedenga u si nga rovi. Wa ka








piwa simba pe zose za ka siwka, wa ka ithwa she wazo. Wa ka piwa
ze miti ne milivo ku rdya. Wa ka rairgwa vo ku wanda. Ipapo
Wedenga wa ka tarira mibato yose ya wa ka ita, ndo ku vona kuti
zose za iso naka.
7. Ne rechinomge wa ka zorora pa mibato yakwe yose ya a ka
ita, a chi i farira, ndo ku shanangura zuva irero, kuti ri ve chisi cha
ka tsawurgwa cha ka natshwa.
Munu uyo wo kutanga wa ka tumidzgwa Adame. Zose zipenyu
za ka ishwa kwa a ri, kuti zi tumidzgwe mazita azo na'ye. Bva We-
denga wa ka vona ha zi zakanaka kuti munu a ve woga, saka wa ka
mu vatisa hope. Wa ka mu bvisira rumbabvu rgwake, ndo ku mu
vumbira inukadzi nargo. Mukadzi wa ka tumidzgwa Eva. Va ka
gadzgwa no Wedenga mu nyika ye Edene mu munda wa ka iso naka,
wa ka nzi Paradiso. Wa ka nga u ne miti mizhinji i ne michero i
no zipa. Adame wa ka rairgwa ku rima no ku rinda munda uyo.
Mukati mayo ma ka mera muti wo vupenyu. Mumge muti wa nga
u ri po wa ka nzi wo kuziva-zakanaka-ne-zaka shata: uyo, Wedenga
wa ka ti: a sa rdya, nukuti kana u no rdya u cha fa rufu. Ps. 8 : 4-8.
Bva va ka chimbidzika ku nyengergwa na Satane. Musi mumge
Satane ya ka nga ya ka pinda mu nyoka, ndo ku ti ku mukhdzi:
2 Nandi! ndezo, ma ka rairgwa no Wedenga ku sa rdya miti yose yo
munda uno? Za ka nzi no mukadzi: Ti nga rdya hedu yose, asi vana
vo muti u ri mukati mo munda. Zanzi no Wedenga: Kana ti no rdya
ti nga fa rufu. Nyoka ya ka ti: Ha mu nga fi, bva Wedenga wa ka
ziva kuti kana mu no rdya vana vayo mu cha chenjera, mu ka ita
sa iye, mu chi ziva zakanaka ne zakashata. Mukadzi ndo ku vona,
hono, vana vayo va ka ita sa va nga pa munu njere, saka a ka tana,
a ka rdya. ndo ku pa murume wakwe vo; na'ye wa ka rdya, vose ndo
ku vona chinu cha va ka nga va sati va ka chi ziva kare, va ka nyara,
nokuti va ta tshwitaira, ndo ku zi rukira isimiro na mashizha o
muvonde. Ipapo va ka ndo vanda va chi tlia Wedenga. Wedenga
wa ka vuya wa ka dana: Adame, Adame! Adame ndo ku buda a
chi ti: Ta ka tiza nokuti ta ka rthia za ti si na zisimiro. Wedenga
ndo ku mu vunza kuti: Wa ka zi ziva nei? Wa ka rdya zo muti
uyo kani. [ye wa ka ti: Mukadzi wa wa ka ndi pa, ndi'ye wa ka ndi
rdyis. Mukadzi wa ka shandura ze, a ka ti: Nda ka rdya hangu,
ndi chi nyengergwa ne nyoka. Ipapo Wedenga wa ka ti ku nyoka:
Za wa ka ita izozo, wa tukwa pam'soro pe zose zipenyu ze nyika. U
cha sova ne dumbu rako, u cha bgira guruva. Iwe no mukadzi uyu,
ku zargwa kwake no kwako ku cha vengana. Iwe u cha plhanyishwa
musoro na'ye, vuye iye u cha rumirgwa chichitsino ne'we.
Mukadzi wa ka nyepergwa vo namo yakwe. U cha tambura no
ku bereka. Murume u cha va tenzi wakwe. Ku na Adame wa ka
ti: Za wa ka nga wa ka terera mukadzi, wa ka nga u chi rdya vana
vo muti uyo wa nda reva, mu sa rdya, zino nyika ya ka tukwa
pam'soro pa u ri. I cha meresa zi no baya. U cha rdya zayo ne zia re
chiso chako, ku sika wo birirra pa guruva, pa wa ka bvishwa, nokuti
u ri guruva, pa guruva u cha bgirira ze. Wedenga ndo ku va itira








nguvo na matebge. Ndo ku va dzinga mu Paradiso, ndo ku isa po
,atumga ku rinda munda, vuye munondo wo mgotD u no dzivirira.
kose, ku va dzivisa ku bgirira no ku rdya muti wo vupenyu, va rege
ku zo gara mu namo dzavo va si nga goni ku fa (Jak. 1., 14. I5).
Munu wa ka rashika no ku sa tenda, no ku sa terera. Zhira yo ku
chengeta ndi yo ku tenda ne yo ku terera.


2. KAINE NA ABELE.

(Gen. 4-5-)
Sure kwo ku dzingwa kwavo Adaune na Eva va ka ndlo gara
vubva zuva. Va ka bereka vana vazhinji vakomana na vasikana. We
dangwe wa ka idzgwa Kaine wa ka kura a ri munu wakashata (I.
Joh. 3 : 12). Kaine wa ka rima minda. We piri Abele wa a ri mutendi, munu kwaye wakarurama. Wa ka pfuwa makwai.
Zino za vanu va ka chinya va ka vuya ne zibayiro zavo ku pisira We-
denga pam'soro pe Aretare (Chikwidza). Kaine wa vuisa zo munda
wakwe; bva Wedenga wa ka zi ramba. Abele wa ka isa mabgizana
akwe no ku tenda. Pam'soro pa izozo Abele wa ka godorgwa, wa
ka vengwa na Kaine. Wedenga wa ka mu nyevera, wa ka mu vunza:
Iwe Kaine, wa ka tsamgirei Kana u no ita zakanaka ha u cha
gamuchirgwi here? Bva kana u si nga di. u no vandirgwa ne chivi
pa mukova; u no vingwa no mushuvo wacho, bva chi kunda ichecho.
Rimge zuva va ri mu bundo, Kaine wa ka muruka a ka vuraya
Abele. Wedenga ndo ku mu vunza: Ko munununa wako u ri pi?
lye wa ti: Ko ndi no ziva vo? Ndini muchengeti wake here: We-
denga wa ka ti: Wa ka ia sei'we? Nzgwi re ropa ro munuiuna
wako ri no ndi dana ri chi bva pasi. U cha va re nyarthwa pa nyika,
u cha ngo famba mu nyika.
Zino nyika y a ka wa ropa ro munununa wako. nyangwc u nga
i rima ku bva zino iha i cha ku pi simba rayo. lye wa ka ti: Zangu
\za kayaanyanya sei I? a zi cha bviri. Va no ndi vona va cha ndi
vuraya. Ndo ku isirgwa chiga no Wedenga. kuti a rege ku \ urawa
na vamge.
Vana va Kaine: Musha wo kutanga wa ka vakwa na Kaine u
ka piwa zita ro wedangwe wakwe, Enohe. Lamehe wa ka talga ku
wana vakadzi vaviri. Yabare wa ka pfuma dzimba dze micheka.
Yubare wa ke nga a ri govere re zi no ridziwa. 'Tubare-Kaine wa ka
pfura simbi na masafuri.
Adame wa ka bereka mumge mgana wakanaka, Sete. Ne musi
yakwe vanu va ka tanga ku cheketera ku pira Wedenga. Henole
muzukuru wakwe wa ka nga a ka naka zikuru. Wa ka famba no
Wedenga, a ka dzikana a ka t..r ..La na'ye kudenga a sani a vona rufu.
Mumge ze Matusala a ka pedza makore a ne 969. Adame wa ka
sidza 930. Noa munu wa ka rungama wo rudzi rgwa Sete, wa ka
hereka Hama, Seme na Yafete1.1. Joh. 3 : 1-12. ana va Kaine








va na idzgwa vana va vanu, asi va Sete va ka idzgwa vo Wedenga,
nokuti va ka nga va ri vatendi.
Zino ha ti cha iti makore mazhinji sa va kare, ta ka tapudzirgwa
vupenyu ne zivi. Kristu kana a vuya ti cha wedzergwa ze sa va
kare.


CHIKAMA CHE C. NOA-ABRAHAME.

i. KU PARADZGWA KWA VANU NE- MVURA.

Vanu va ka ramba va chi wedzergwa pa nyika, pasure va ka
wanda zii\uru, bva no kuipa kwavo kwa ka ramba ku chi wedzergwa.
Vanu vo W'edenga va ka wana rudzi urgo rgwa ka shata. Vose ndo
ku tevera zhira imgne ya vaipi. Asi Noa wa ka nga a ri munu kwa'ye,
wakarurama, a ka famba no Wedenga sa Hlenohe, saka \edenga wa
ka funga ku chengeta Noa ne muri yakwe, bva vamge vose ne zinu
zose pa nyika zi cha paradzgwa. Ndo ku piwa makore 12o ku nye-
vergwa na Noa Ne nambo iyeyo Noa u cha vaka imba huruhuru na
mapuranga, i no nzi: Areka. i ne dzimba natu dza ka durikidzana, ya
ka ishwa namo kwose, m\nura i nga koniwa ku pinda. Ya ka kurisa,
nokuti Wedenga wa ka da ku isa vo ziviri ziviri ze zose zipenyu zi
si nga bayirgwvi, hadzi ne rume. asi zi no hayirgwa nomge nomge.
Noa wa ka vaka no ku paridza vanu sa a ka rairgwa no Wedenga,
bva tenda, bodo! Mirangariro yavo ya ka na g a k aipaipa; mimoyo
ya goziha zikuru.
Zoce za ka ti ku rongedzergwa ne zo ku rdya za ka nga za ka
ishwa, Wedenga wa ka vuisa zose zipenyu ku pinda mu Areka. Noa
ndo ku pinda mo no mukadlzi wakwe na vanakomana vakwe, Seme,
Hame, ne Vafete na vakadzi vavo vatatu. \edenga ndo ku pfiga
sure lkwavo mukova we Areka, mvura ndo ku vuva ne mitovo i no
karthiamadza. Dzimge dza ka bva pasi, dzimge dza ka turuka ku-
denga. Dzi ka ramba dzi chi dero mazuva 40. vusiku na masikati.
Dzi ka kwira ku dzikana dza ka fusira makomo ose ne miti yawo.
Zose za ka parara. na vanu vose va ka nga va ri kuzhe. Areka ya
ka papamara pam'soro pe mvura. Pasure Wedenga wa ka mutsa
mututu mukuru, mnura ndo ku derera no mgedzi we chinomge we
mvura: Areka ya ka mara gomo re Ararate. Pasure Noa wa ka
regedza gunguvu, bva ha ri na ku bgirira no ku rtlia. Mazuva
manomge a ka ti ku pfuvura, wa ka budisa ze njiva. bva ya ka nga
ya ka shaiwa po ku mara, ndo ku dzoka hayo. Noa ndo ku i gamu-
chira no ruvoko pa faster. Sure kwa mamge mazuva manomge wa
ka regedza image ze, i ka dzoka ne shizha mu muromo ma'yo. Imge
viki ya ka ti ku pfuvura ze, wa ka budisa image njiva, asi iyo, ha i
na ku dzoka. nokuti zino nyika ya ka da ku woman.
Pasure Noa wa ka bvisa denga re Areka, ndo ku vona miti pazhe
pa ka woman, bva Noa wa ka rambira mo ku sika Wedenga wa ka mu
zarurira, gore ra ka ti ra pera. Va ka fara sei ku buda. Noa wa








ka ronga aretare a ka bayira Wedenga zo ku vonga nazo. W denga
wa ka zi tenda ndo ku ita sungano na Noa ne zivumbga zos,, kuti
ha zi cha paradzgwi ze ne mvura. Murarabungu u cha va chiga che
sungano iyo! Kana u chi vonekwa Wedenga u cha rangarira miko
yakwe. Zino vanu va ka piwa murivo ne nyama dzose ku rdya. Zose
zi cha rthia munu. Zose nde zakwe. U no vuraya munu a v:-awe
vo.
Wedenga ndo ku taririra vanu ne zose kuti zi bereke zi n; ande.
Pasure Noa wa ka sima munda we mizambiringa, ndo ku ita dc ro na
vana vayo, ndo ku bathwa a ri mu'mba make. Hame we zuva,
mutema wa ka zi vona ndo ku seka baba vakwe, asi Seme na N afete
vanu kwavo, va ka tora jira, ndo ku famba nendesure, va si nga tariri
bambo, ndo ku mu fukidza. Noa a ka pengenuka, a ka nzywa _;a ka
ithwa na Kana, a ka mu tuka. Wa ka ti rudzi rgwa Kana rl cha
sevenzera va na Seme na Yafete. Bva Seme na Yefete na ma-udzi
avo a ka taririrgwa na Baba vavo.


2. SHONGWE YE BABERE.

(Gen. io-11.)
Zino, vana va Noa va ka ndo gara mu bani re Siniare paka'i ne
nzizi Tigrise na Efrata. Va ka garisa po, va ka wandishwa zikuru,
bva va ka ramba ku tekeshera mu nyika yose sa va ka rairgwa na
She. Va ka tenderana ku vaka po musha, ne shongwe i no sika ku-
denga. Va ka nga va ri rudzi rumge chete, va chi no rurimi runge
rgwoga. Bva Wedenga wa ka vona manyawi avo no ku sa. tenda kwa-
vo, ndo ku buruka, ndo ku pesanisa rurimi rgwavo, kuti va go koni ku
nzgwana, saka pa ka tumidzgwa Babere (Zhowezha). Vannu -ndc ku
vamba ku paradzana, va ka ita marudzi mazhinji, a na marimi ma-
zhinji, sa ti no vona nasi. Vamge va ka sara mu musha uyo, wa ka
u idza Babere.
Vana va Yafete va ka ndo gara zikuru mu nyika i no nzi Eur pa.
Maruzi a ti no ti nasi e chirumbi (Vaindia, Vapersia, Vagresia,
Varoma, Majermane, Maismane, Vahoransi na Vafransi) Vose ava
va ri rudzi rgwa Yafete). Va ka wedzergwa nyika, se za ka pro-
fetergwa no muteteguru wavo Noa; nokuti nyika huru ne gungwa zi
na batiwa navo, Vakobvu ve nyika ndi vavo.
Vana va Seme va ka ndo gara zikuru vubva zuva, mu nyika iza
Asia na Aseria (Rudzi rgwavo ru no ti: Vahardia; Vaarabia, na
Vaisraire). Abramae Izake, Yakobe, Yuda, Davide, Kristu, va ri
rudzi rgwa Seme. Mgenje wo Wedenga wa ka nga wa ka vigwa pa
va ri, bva va ka ramba Yesu, ipapo mgenje wavo wa dzimiwa. Nasi
va no fanana na vaheidene. Nasi mgenje u ri pa imba ye Yafete
zikuru. Rudzi rgwakwe ru no famba ku tungidzira vamge, se za ka
vukwa na Noa: Yafete u cha garira tabernake-Te za Seme. Va RHaine
(we zuva) va ka ndo gara zikuru mu nyika pa no pisa zuva. Ruizi
Srgwake nda vatema: Ve Afrika, Aseriya, Kana, Fenisia na Firist a.
Rudzi rgwa mgana wa Hama rgwa ka tukwa na Noa, rgwa ka nlo







gara Kana, rgwa ka torergwa nyika na Vaisraere, ndo ku ithwa vase-
venzeri va Vaisraere.
Nasi va ri ve namo, va ka ita se nerera, nokuti va no ramba Baba
wedu to, )e\Vedenga. Vazhinji va gere ku dzidza. Bva va profete
vo \\edenga va ka reva: Afrika ha a cha tani ku tandavadzira Wede-
nga mavoko akwe. Kuse ( mutema) mumge, mgana wa Kame, wa
ka bereka Nimrode (She). U nenge ndi'ye wa ka tanga ku bata
vusle pa nyika. Wa ka nga a ri she we Siniar". Babere ne Nineve
' va ka nga a ri maguta akwe. lye Nimrode wa ka nga a ri mudzimba,
govere zikuru. Vanu zino va ka kundgwa pa Babere, va ka ndo
tekeshera nyika yose. Zino va ka ndo zi tsakira zimge zo ku pira
pa chinambo cho Wedenga, ilo kuvamba kwo vuheidene no ku rashi-
ka kwa vanu vose. a ka tanga ku pira zuva, mgedzi, nyeredzi, mare
dza ka fa, ne zim7e; bxa nasi zi no nyanyisa: midzimu, mashavi,
ngwena, nyoka, zipcmbencne. za ka veziwa ne zose zi no pirgwa. Bva
Wedenga va ka pika ku sa V-uraya vanu ze sa va ka ita kare ne mvura;
bva va ka regedzgwa na 'ive ku tevera ze mimoyo yavo, sa tenzi u no
regedza vabatiri va si nga di ku gara na'ye. (Varo. I na 2).


Rudzi rgwa Adame.

Kaine Seme

HIenole Enose

Lamnehe Kena

I I Mahalalale
Yabere Yubare Tubare.
Yere (962)

flenohe (365)

Metusala (969)

Lamerhe

Noa (95o)

Seme 1-lame Yafete.








CHIKAMA CFIE D. ABIRAME-MOSESE.

i. KU DANWA KWAKE.

(Gen. 12-14.)
Nyangwe Wedenga wa ka regedza van u ku kwasha mufaro wa-
vo pa va no da napo, wa ka nga a si nga di ku va regedza chose, kuti
va parare; saka ne nyasha yake wa ka shara mumge wo rudzi rgwa
Seme, u no nzi Abrame, kuti a mu ite rudzi rukuru, ru go zo chenge-
tera vanu vose mashoho o vupenyu \Wedenga, ru ve zapupu pa vanu,
vuye Muchengeti u goti wo berekwa pa ru ri, u go zo ve zhira ya
vanu vose, kana va ka ndo guma va chi shaiwa mufaro humge.
Abrame wa nga a ri rugothwe rgwa Tera. Harane, mukoma wakwe
w a ;ka fa: mgana wake. Lote, ndo ku sara na Tera na Abrame.
Mumge mgana wa Tera wa ka nga a ri po, Nahore, murume wa
Silka. V\a ka gara vose pa musha wa ure mu.nyika ya Hardia.
(Meseputamia) miri kwo rgwizi Efrate. Saka Abrame wa ka tumi-
dzgwa Mluheberu, We-miri (kwa Efrate). U ri rudzi rgwa Seme.
Wedenga wa ka mu dana, kuti a bve mi1 nyika yake na po vukwake,
a inde pa nyika ya a cha ratidzgwa. IT cha ita rudzi rukuru, rya-
ngwe mukadzi wa ka nga a si na vana. U cha tarirlrgwa, a taririre
vamge ze. \a no mu taririra va cha taririrgwa. va no mu tuka va cha
tukwxa. Nyika vose i cha zo taririrgwa na'ye. nokuti Yesu u cha
bva pa rudzi rgwake. Tera ndo ku tora muri yake a ka tama Ure
(mu lJaldia), a ka tamira mugano we nyika yavo (Hardia) pa no
nzi Ilarane, ndo ku gara po ku sika rufurgwake. Ipapo Abrame wa
ka danwa rgwe piri, ndo hu simuka a ka inda na Sarai, mukadzi
wakwe na Lote mgana wo mukuru. ne zipfuwo zakwe na varanda
vakwe. Zhira vavo va ka gure chiwunde che Seria na pa musha we
Damasku, a ka ndo ambuka Yordane a ka ndo gara pa musha wa
Silheme.
Abrame. zino wa ka ita makore 75. A ka zargwa makore 2,-oo
(zuru ziviri) sure kwo kuvumbga kwa Adame; vuye ku zargwa kwa
Kristu kwa nga ku gere ne 2.ooo: ne ino to do ku sika ze 2,000 sure
kwo ku zargwa kwa Yesu. \Vedenga wa ka mu vudza 'po, ku ti:
Ndi'yo nyika ya vana vako. Abrame ndo ku gara a ka vakira We-
huru ye zhara ndo ku tamira Egipte. a sa ti a tendergwa no We-
deng'a aretare, ndo ku misa dende yake. Pasure kwa ka sika shangwa
denga. Ilva zino wa ka rthia ku vurawa pam'soro pa Sarai, nokuti
wa nga a kanaka, saka wa ka raira mukadzi ku reva kuti u ri hazanzi
yakwe, sa va ka tenderana va chi bya kwavo. Baba va ka nga va
ri mumne.) Vaa a gamuchirgwa zakanaka na Farao no ku piwa
fuma na'ye, pasure wa ka ruma Sarai, bha imba yakwe ya ka vingwa
ne nyarthwa zhinji, a ka ferefeta ndo ku vona kuti u ri mukadzi wa
Abrame. Zino wa ka raira Abrame na mashoko. ndo ku mu tamisa.
Abrame a ka b-irira kwa kare, pakati pe Betele na Ai.
Bva zino nyika ha i za ka ringana fuma dza Abrame na Lote,
na vamge ve nyika ivo. Varisi vavo ndo ku sara va chi rgwa.
Abrame ha a za ka fara na izozo, saka wa ti ku na Lote, ku rinani
y








ti paradzane heclu. Iwe u share hako pa u no da. Ini ndi cha ndo-
gara hangu pa no siyiwa ne'we. Lote ndo ku shara bani re Sideme.
A ka ndo gara Gomora. Lote a chi po, ku rgwa kwa ka muka ikweyo.
Kedare Laomere, she we Elane \va ka vuva ku rgwa ne misha
mishanu i ri po pa ka gara Lote; nokuti va ka ramba ku tera pa a
ri, Za va ka nga va ka si ita Ve Sodomo ne (omora va ka kundgwa,
zose zavo ndo ku torgwa. na vakadzi na vana na iye Lote va ka taplha
vo.
Abrame a ka ti ku zi nz-wa. a ka bva Hebrone pa a nga a ri zino,
a na varanda vake ne shamgari dzake natu. a ka tevera pfiuro; ndo
ku ri wira vusiku, ndo ku ri kunda, ndo ku dzoka ne zose ze misha
iyeyo na iye Lote. 1papo kwa ka sika ze Alelhizideke, she we Saleme
(rugare I. Muprista wo WYedenga, a ka taririra Abrame ne zita ra
Yehova. Abrame ndo ku imu pa chegumi che zose za ka torgwa.
She we Sodomo a ka vua. vo ku mul chingamidza. a ka ti kuna
Abrame, kuti a tore zs0e hakwe a va dzosere vana vakwe voga.
Bv.a Abrame wa ka ramba. a ka ti: 1Ta ndi di. Pasure u nga ti,
Abrame wa ka fumilxxwa ne'ni: asi avo va ka inda ne'ni va
nga piwa havo zimge.


2. IIAGARE.

(GIN. 15-17).
Ta mboti, nmui wa Abranm a ka >ika Kana a ka pedza makore
o vupenyu bgake 75, ne vmui uyo a ka xudzgwva, kuti ndi' yo nyika
yake ne ya vana vakwe. Na kare, a chi Haledi, a ka ravirgwa
kuti u cha ita rudzi rukuru. Zino a ka bva ku pfumo a ka sika
makore 85, a sa ti a vona mgana. Zino "Wedenga wa ka ti: u sa
rtlhia Abrame ndi'ni -novo yaklo yo ku tayira zakaipa, vuye ndd cha ku
taririra zikuru. .I a Abrame wa da\-idzaa a ka ti: Izi zi cha betsei
za ndi i na mgana ? Uyo. Fliasere we Damasku u cha va mugariri
we naka dzangu. \Vedenga w a ka ti: Bodo! TIarira nyeredzi.
Vana vako \a cha enzana na'idzo no ku wanda kwavo. Za ka nzi
na Abrame: ndi cha zi zi\a nei ? \\edenga ndo ku ita sungano na'ye.
Va ka mu raira ku vuy)a ne zibayiro. lye ndo ku vuya nazo ndo ku
zi tsemura. Madeko \Vedeng a wa a vuya ne ziratidzo zo mnoto no
vusi; xwa. ka pfuvura na pakati ndo ku reva 1-uti, nvika inc ndi ya
vana vako, bva vana va cha mbo pedza makore 400 va ri vaiyai mu
nyika ye vaeni (Egepte).
Ku mika zino, Sarai ha Ina ku nebergwa kuti iye u chla va mai
xvo mgana uto wa ka ravirgwxa Abrame. U nenge wa ka tanga ku
nyunyuta panmsoro pc shoko iro, ndo ku kurudzira Abrame ku wvana
Hagare. mushandiri wavo) ( muegipte). Abrame ndo ku mu wana.
Hagare (mleni) a ka ti ku nak pa I; muviri. a va no mumviri a ka zi
kudza pa na tenzi wake Sarai; a ka ti ku rangwa na Sarai, a ka tiza.
a chi inda divi ro musha wake. AMutumga ndo ku \vuya kwa a ri, a ka
ti: Wa ka bve'pi ? t- no inde'pi A ka ti ku nzgxwa kuti u no tiza Sarai.
wa ka ti: Dzoka. u ndo zininipisa pa mberi pake. L cha bereka mgana








Ismaere ( wa nzgwikwa no Wedenga). Hagare ndo ku tumidza ipapo
Beer-Lahai-Roi (Tsime pa nda vonekwa no Wedenga). Music wo
ku berekwa kwa Ismaere (Abrame wa ka pedza makore 86). Sure
kwa izozo kwa ka inda makore gumi na matatu, Wedenga nd,1 ku
ligereketa ze na'ye, wa ka ti: Ndi cha simbisa sungano yangu ne chiga
ichi: Varume vose ve imba yako, ku bvira vushiye bga mazuva ma-
Ssere, va cha dzingshwa. Iwe Abrame (Goko guru) u cha idzgvwa
Abrahame (Goko ra vazhinji) Sarai (vahosi vangu) u cha id;,gwa
Sara (vahosi). U cha bereka mgana, u cha ita marudzi mazrinji.
Bva Abrahame wa ka seka a ka ti mu moyo make: zi cha bvira Ini
-nda ka ita makore a ne zana, na Sara 90. Ndo ku nyengetera: Dei
Ismaere a taririrgwe. B1va Wedenga wa ti: Kwete! Kana a ri
Ismaere, hono, nda zi nzgwa, ndi cha mu tariiria, a cha bereka ma-
dzishe a ne gumi na maviri bva Sarai. mukadzi wako, u cha bereka
mgana, u cha idzg-wa JIake ( ku seka). Sungano. yangu i cha )ati-
sishwa na'ye no ku si nga peri. Ipapo Abrahame, Jsmaere na varume
vose ve imba yakwe va ka dzingisbwa.


3. KU PARADZGWA KWE MISHA M1SHIANU
I NO SODOME.

(Gen. 18, 19.)
Kwa ka ti ku pfuvura nambo dukwanini, sure kwa izozo, Abra-
hame a chi gara mu mumvuri wo muti pamberi pe dende yakwe muva
ri chi pisisa, a ka vona varume vatatu ndo ku many ku ndo va chi-
ngamidza. Vaviri va nga va ri Vatumga. Mumge wa nga a ri
muzari,wo Wedenga, u no nzi mutumna we Sungano (ndi'ye wa ka
nga a ka dzosa Hagare ku na Sarai). Eva Abrahame ha a na ku
zi ziva Abrahame a ka baya muru, a ka va gadzirira zokurdya. Va
ka ti ku rdya, muzari wa ka ti: Sara u ri pi? Za ka nzi na Abra-
hame: U ri mu'mba. She wa ka ti: Sara u cha bereka chikomana
make. Sara a chi zi nzgwa, a ka seka. She a ka ti: Sara wi kia
sekei? Sara ndo ku ramba, bva iye wa ka ti: Bodo, wa ka seka iwe,
bva chi no koniwa no Wedenga chiyi? Zino kwa ka tonora 2uva,
vaeni ndo ku muruka ku inda Sodome, Abrahame a ka va perektdza.
Va chi pa zhira, She wa ka ti; Ha zi bviri ku vanza pa na Abralamen
za ti no ndo ita. Ndo ku mu nyepera kuti, va no ndo paradza nisha
iyo mishanu-Sodome. Gomora, Ziboime, Adama ne Bela. Vaviri
ndo ku buruka ikoko, bva Abrahame wa ka sara na She a chi nve-
ngeterera va na Lote a ka ti: Ko mu cha paradza vakarurama kamge
na vakaipa here? Kuda kana vakarurama va no wanikwa va chi
ko 50, ha mu nga regi musha pam'soro pa a vo 50 here? Muguri we
nyika yose a nga sa ita za ka rurama? Vakarurama na vaipi va nga
enzanishwa here? She wa ka ti: Kana vakarurama va ri po 50 ndi
cha rega hangu. Abrahame wa ka ti: Ndi.ri wakaipa hangu, bva
nda ka tsungirira ku bgereketa na She, kana avo va 50 va no tairiigwa
mna vashanu, mu nga va paradza vose pam'soro pa vashanu avo va ka
fairira here? .She wa ka ti: Kwete, na ipapo ha odi cha vurayi.








Abrahame ndo ku ramba a chi nyengetera sa izozo a chi reva 40;
30; 20 ku sika gumi rimge. She va ka tenda va chi ti: Kana pa ne
gumi rimge ra va karurama, ndi nga rega misha iyeyo mishanu yose;
ipapo va ka paradzana. Zino a ve madekwana, vaviri avo va ka sika
vo mu Sodome. Va ka ita sa va chi da ku vata pa vazhe, bva Lote
wa ka va gombedzera ku pinda mu'mba make. Va ka ti ku rdya
vanu ve Sodome va ka komberedza imba ya Lote, va chi da kuti vaeni
va budislwe. Lote wa ka va nyengeterera, bva ipapo va ka ti: Iwe
u ri mutorgwa, u nga zi ita muguri wedu here? Regai, zi chi nyanya
kwa u ri nasi ku pfuvura vaeni. Va chi da ku putsa mukova no ku
bata Lote, kamge va ka pofumadzgwa vose na vatumga. Vatumga
ndo ku mu zivisa kuti va ka vuya ku paradza nyika iyo pam'soro po
kuipa kwa vanu; Lote a fumire a tize, iye ne muri yake yose. Lote
wa ka ndo dana vakwasha vakwe vaviri, bva va ka ramba, va chi
ti: Lote u no ita jeye. Fume mangwanani vatumga va ka vona Lote
a chi nonoka, va ka va bata na mavoko-Lote, mukadzi wakwe na
vasikana vakwe vaviri, va ka va budisa kuzhe kwo musha, va ka ti:
Tizira pam'soro po vupenyu bgako, u sa to ngo chevuka, u sa nonoka
pa bani iro rose, u tizire mu makomo u go rega ku parara. Bva
Lote wa ka kumbira ku tizira Bela (Zoar, mudoko). nokuti ha a nga
goni ku sikira makomo. A ka ti ku tendergwa, va ka tiza ikoko.
Lote na vana va ka sika, zuva ri chi buda. Mukadzi wa ka chevuka
pa zhira ndo ku shanduka bge ro munyu. Wedenga ndo ku nisa
mgoto ne sulfera ndo ku paradza misha iyo minna. Abrahame wa
ka fumira apo pa a ka nyengeterera misha, bva a ka sika, a ka vona
vusi h~ayo bgoga vu chi kwira kudenga. Ndo ku dzoka a ka tama
Hebrone. a ka ndo gara Gerare pa na she wa Vafiristia. Lote wa
ka kona ku gara mu Zoar ndo ku tamira mu makomo Vamuabe na
Vaamone va ri vo rudzi rgwa Lote. (2 Pet., 2 :4-io.) (Gungwa
ro rufu ra ka sara pa ka pishwa misha iyeyo.) Ra ka dzika dzika.
Mvura i no vavisa so munyu. Ha ku na chinu chipenyu mukati
maro, kana chinu chi no mera po pa jinga paro. Singo ro munyu
ri ri po vo na nasi.


4- IZAKE, KU ZARGWA, NO KU BAIRGWA KWAKE.

(Gen. 20-23.)
Abrahame a chi inda Gerare wa ka pama mutovo wakwe wakaipa
ze, ku ndo reva kuti Sara ndi hazanzi yakwe. A bimilehe (She wa
Vafiristia) a ka mu tora, bva Wedenga wa ka mu raira no ku rota
ku dzosera mukadzi wa Abrahame. Kana wo ramba u nga vurawa.
Abimilehe a ka dana Abrahame, a ka mu raira pa musoro po ku
nyengedzera kwake. Iye wa ka ti hono, nda ka daro hangu, nokuti
nda ka vona vanu ve nyika ino vakaipa, va si nga rthii Wedenga, va
cha ndi vuraya. Vuye ndi ne bambo mumrge-aa'ye. Abimilehe ndo
ku dzosera Sara ne fuma zhinj, a ka mu vudza kuti a gare hake pa
u no da napo. Pasure Abrahame na Abimilehe va ka ita sungano,
kuti va cha garana no rugare. Ndo ku tumidza po pa tsime, pa va'








ka pikirana, pa ka gara Abrahame zinlo, Iere-seba ( Tsime-ro-kupika).
Abrahame wa ka sima po denere ndo ku pira po \\edenga.
Zino Abrahame wa ka sika makore e zana, na Sara 90, ndo ku
berelka Izake (musetsi). Xo rusere rg\o kuberekwa wake, wa ka
dzingishwa na \brahame. ec nguri \o ku rumurgwa kwa Izake,
Abrahame wa ka ita mutambo wo ku rumura. Pa nutambo Sara
wa ka vona mgana iu no dadirgwa na asemaere, wa ka tsanmga zikrru,
a ka raira baba vakwe kuti Isemaere a dzingwe na mai vakwe, nol.uti
mgana wo mushandiri ha nga gari naka no mnana wangu. Abrah;,me
a ka sothwa zikuru ne shoko iro, bva a chi nzgwa kuti Wedengl u
no tenda shoko irero wa ka fumira, a ka mu pa mbuva ne dendc re
mvura,. ndo ku va indisa. Va ka ndo rashika mu chiwunde. mmura
i ka pera. mnana a ka da ku fa, mai va ka mu isa mu zasi mu zikw-nzi
S(ne iyo nambo Ismaere wa ka sika makore 14) mai va ka ndo s ara
kumge va chi chema. Mutumga ndo ku sika, a ka mu nyarad a a
ka ti: Wedenga wa ka nzgwa nzgwi ro mgana." Ndo ku mu
ratidza time. Ismaere ndo ku kura imomo mu chiwunde che Pa-
rane, a ri muvimi. A ka wana mukadzi we 'Egepita, rido ku bereka
vakomana 12. Ndiwo magoko a ve Arabia.
Abrahame wa nga u chi B:ere-seba, Wedenga wa ka mu rair. ku
inda ku nyika ye Miuriya ku ndo bayira Izake. Shoko iro, nyangwe
ra ka gozha sei Abrahame ha a na ku nyunyuta na padoko, bva a
ka fumira, a ka inda na Izake na vashumiri vaviri vake, ne mbon ora
ne huni. Va ka ti ku famba mazuva matatu gomo ra ka vonekwa,
Abrahame ndo-Tu raira vasevenzeri ku va mirira ipapo ne mbongora,
iye no mgana va cha kwira ku ndo pira. MIana wa ka senga huni.
Va chi kwira, mgana wa ka ti: Nandi bambo, vonai huni no mgoto,
asi chibayiro, chi ri pi? lye wa davidza: Mgana'ngu Wedenga u
cha chi kwashira hake." Va ka ti ku sika va ka ronga aretare. ndo
ku isa huni, mgana a ka sungwa pam'soro padzo, Abrahame nd ku
tora banga ku mu shizha. Pakarepo Wedenga wa ka ti: Abrahame!
Abrahame! Rega ku vuraya mgana, nokuti zino ndi no tenda kuti wo
ndi da. Abrahame a chi chevuka wa ka vona gondobge ri mile po
ra ka bathwa pa nyanga dzaro mu gwenzi. Abrahame ndo ku tora
iro, a ka ri baya. a ka tumidza ipapo Jehova-Jire (Wedenga cha
kwashira). Wedenga ndo ku pika kuti u cha mu laririra zil:uru;
na vana vakwe va cha wandishwa se nyeredzi; vuye marudzi ose a
cha taririrgwa no mgana wakwe, ku bvira Yesu. Abrahame no(o ku
dzoka kwa kare. Pva zino a ka tamira nyika ye shamrari yake
Mamre, pa musha we HTebrone, Sara ndo ku fira po, a ka ti kv sika
makore 127. Abrahame ndo ku tenga bako ra Mahpeia ndo ku viga
mukadzi wakwe imomo.

5. IZAKE NA REBEKA.

(GCen. 24-25.)
Zino a ka inda makore matatu. Abrahame ndo ku tuma gota
rakwe guru (ri nenge Eliezere wa Damasku) kwa Harane. ,a ka
gara mukoma wakwe Nahore ku ndo kwashira Izake mukadzi. Wa
ka mu pikira ku -a tora mukadrzi wa va Kana.








lye ndo ku inda na makamera a ne gumi a ka senga zo ku shonga
mbuva na machira. A ka ti ku ndo sika a ka sunungura pa tsime,
kuzhe kwo musha; ndo ku nyengetera po, a ka ti: Wedenga we tenzi
wakwe Abrahame, a mu betsere. Kana wo kumbira mvura pa na
vasikana vo musha va no vuya ku teka mvura, u no mu pa, u no
nwisa na makamera, a ve iye mukadzi wa Izake.
Ne nambo iyo kwa ka -ika Rebeka ne dende rakwe. Munyai wa
ka kumbira mvura ndo ku piwa, na makamera ake a ka nwislhwa.
Rebeka wa ka nga a ka naka zikuru. Munyai ndo ku mu pa zoku
shonga, a ka mu vunza ku ti: U ri wani? Kwenyu ti nga vona
imba yo ku vata? Iye wa ka ti: Ini, ndi'ni Rebeka, mgana wa
Betuele wa Nahore. Imba, zokurdya ne vuslwa zi ri po kwedu.
Munyai ndo ku gwadamira a ka tenda Wedenga. Musikana a ka
manyira ku ndo vudza mai. Labane, hazanzi yake, a ka ndo mu
chingamidza. Makamera .,piwa zokurdya, bva munyai a ka ramba
ku rdya a chi ti: Ndi cha mbo pedza shoko rangu. A ki tT: Tenzi
wangu, Abrahame, a ka fuma zikuru, bva zose nde za muzari wake
wa a ka piwa no Wedenga. Jni nda ka tumiwa na'ye ku kwashira
muzari wakwe mukadzi vuno. Zino nda ka taridzgwa no Wedenga
- nyo, mgana w\enyu. Ipapo lBetuele na Labane va ka tenda kuti hono,
iro shoko, ri no bva ku no Wedenga. Ndo ku tenda kuti a inde na'ye.
Munyai ndo ku vonga Wedenga ze. A ka pa Rbeka na mai ne
hazanzi numbi zhinji za ka naka.
Fume mangwanani munyai wa ka reva ku inda na'ye. Vabereki
ndo ku vunza mgana; iye a ka tenda ku inda. Ipapo munyai na
vakomana vakwe, na Rebeka na vashandiri vakwe va ka inda va chi
tasa makamera. Ne zuva ro ku sika kwavo, zuva ri chi da ku nyura,
va ka vona Izake a chi ndo nyengetera mu bundo. Rebeka ndo ku
vunza a ka ti: Ko uyo ndi ani ko?
Munyai a ka ti: Ndi Izake, tenzi wangu. Rebeka ndo ku buruka
a ka famba pasi. Va ka chingamidzana. Izake ndo ku mu isa mu'mba
ma mai vake, a ka mu da zikuru.
Abrahame ndo ku wana mumge mukadzi wa ka nzi Ketura, ndo
ku bereka ze vakomana vatanatu. Ndi' vo mabambo a Vaarabia na
Vamidia. Va ka piwa fuma zhinji na Abrahame. lado ku tumiwa
zasi. Abrahame zino a ka pedza makore 175, ndo ku torgwa no
rufu. A ka vigwa na Ismaere na Izake mu Ma_!pela panu pamge na
Sara.


6. ESAU NA YAK'(TE.

(Gen. 25-27.)
Rebeka wa ka gara makore makumi maviri a si na mgana, bva
va ka nyengetera Wedenga, ndo ku piwa vaviri Esau (mavudzi)
na Yakobe (munyengeri). Esau wa ka kura a ri muvimi, a ne nu-
ngo, muviri u zere mvere; a ka dikanwa na bambo. Yakobe wa ka
dikanwa zikuru na mai, a -ka nga a ri munu kwaye. Zuva rimge a
chi bva ku ndo vima a ka zia ne zhara, ndo ku vona Yakobe a chi








bika zimge zakatsuka za ka ita so muiakiura ndo ku kumbira. Ya-
kobe wa ka ramba a ka ti: Ndi pe vudangwe baako. Esau wa ka ti:
za ndi no da ku fa, vudangwe vu cha ndi betseri? Yakobe wa ti:
Pika Esau ndo ku pika, ndo ku rasha vudangwe bgakwe no mutovo
wa ka dero (Ilebr. 12 :26). Pa sure wa ka vu tsaka no ku chema
bva wa ka vu shaiwa.
Kwa ka sika shangwa ye zhara. Izake ndo Lu tamira Gerare.
No kurthia vanu no ku sa tenda Wedenga. a ka ndo reva vo nena se
za ka ita Abrahame, kuti mukadzi ndi hazanzi. Bva Abimireke a
ka ziva kuti Izake u no nyengera hake. ndo ku mu raira na mashoko
pa musoro pe nema dzake. Izake wa ka gara a ka dzikana a, ka
fumisa. ndo ku godorgwa na Vafiristia. saka a ka dzivirgwa matsime
navo. lye ndo ku tamira Bere-seba. Wedenga ndo ku vuya pa a
ri vusiku, a chi ti: Ndi' ni Wedenga wa Abrahame. baba vako, u sa
rthia, ndi ne' we, ndi cha ku taririra. no ku wandisa rudzi rgwako
no kuda kwa Abrahame. lye wa ka vakira Wedenga po Arctare;
vuye wa ka chera po matsime. Rimge ra ka idzgwa vo Bere-seba.
Vafiristia va ka vona kuti Isake u no taririrgwa no Wedenga, saka
va ka mu rthia, ndo ku vuya ku ita sungano na'ye Ndo ku pikana
ipapo. Ndo ku gara hake no mufaro, a si nga tambudzgwi na Va-
firistia; asi mu'mba make wa ka shaiwa mufaro mukuru, nokuti.
Esau wa ka wana vakadzi vaviri va vaheidene. pasure wa ka wedzera
mumge mukadzi.
S Izake zino ya, ve pfupfurme, na meso a ka _pofumara, ndo ku
raira Esau ku ndo mu kwashira nyama ye bundo, no ku i gadzirira
kwazokwazo, a go rdya, a go taririra Esau, iye (Isake) a gere ku
fa. Rebeka a chi zi nzgwa, wa ka nyepera Yakobe. Esau a ka ti
kundo vima, mai va ka raira Yakobe ku tora mbudzana mbiri dza
ka kora, v_ go dzi bikira bambo. kuti Yakobe a go taririrgwa pa
chinambo cha Esau. Yakobe wa ka mbo ramba. no ku rthia: kuti
zi cha zikanwa, ipapo u cha sara wo tukwa. Bva mai va ka mu
/ kurudzira; va ka mu fukidza mavoko no mutsiba lie nguvo dze mbu-
dzana, a go fanana na Esau: ndo ku mu fukidza hazu dzo mukoma,
dza ka nuwira se bundo, Yakobe ndo ku tora za ka bikwa a ka ti:
Bambo irdyai henyu, za ma ka gadzirirgwa no mgana wenyu, nu go
ndi taririra. Izake wa ti: WVa ka ndo zi wane'pi, za wa ka chimbi-
dzika wakadero? Za ka nzi na Yakobe: Nda ka betsergwa hangu no
Wedenga. Izake a ka mu raira ku shwedera; a ka bata mavoko no
mutsiba a ka ti: Nzgwi nde ra Yakobe asi mavoko nda a Esau, a ka
mu vunza a ka ti: Nandi ndi'we mgana wangu, u mene here? lye
wa davidza: Hono ndi'ni. Kwai na Izake: Ndi pe, ndi rdye, ndi ku
taririra. A ka rdya a ka mu taririra. kuti a kudziwe: a batirgwe
na vamge, vuve na vanununa vakwe: a fume zikuru. Yakobe i cha
ngo buda, Esau ndo ku pinda ne nyama yakwe yaka gadzirgwa, a
ka reva vo sa Yakobe: Irdyai. mu go ndi taririra. Izake wa ka ti:
Ko, ndi we ani? Za ka nzi na Esau: Ndi'ni mgana wenyu Esau.
Izake a ka bvundushwa; ndo ku mu nyepera kuti, wa ka ngengcrgwa
no munununa; bva Yakobe u cha wana za ka rebga na bambo. Esau
ndo ku chema zikuru a ka ti: Yakobe wa ka ndi nyengera kaviri;
bva chi ndi taririra vo bambo. Ma nga mu ne taririro image yoga








kani? Mu ndi taririre, ne'ni vo bambo vangu. Izake ndo ku mu
taririra vo; wa ka ti: Esau u cha fuma vo; u cha ithwa murgwi:
vuye pasure u cha kanda pasi joko ra Yakobe. Zino Esau wa ka
venga Yakobe zikuru, a ka ti kuti u cha mu vuraya bambo va fa.
Rebeka wa ka nzgwa izozo, a ka ita mano ku tizisa Yakobe. A ka
ti ku na Izake: Yakobe a rege ku wana mukadzi we Kana sa Esau,
va go rega ku tambudzgwa. Izake ndo ku raira Yakobe ku ndo zi
torera mukadzi, mgana wa Labane, hazanzi ya mai. Va ka wonekana
na'ye, va ka mu taririra. Yakobe ndo ku inda Harani. Ha a na
no ku zo vona mai vake ze. A ka ndo sara po makore makumi ma-
viri na maviri, ndo ku dzoka mai va fa. (Hebr. 2 : 16.)









7. YAKOBE NA LABANE.


(Cen. 28-31.)



Yakobe ndo ku inda Harane ku na Labane, sekuru wakwe. Zuva
ra vira, a ka ndo sika pedo no musha wa Luze; ndo ku vata po, a
ka tsamira mutsago we bge. Vusiku a ka rota danu si no mira pasi,
musoro waro wa ka sika kudenga. Vatumna va chi kwira va chi
buruka pa ri ri. Pam soro paro pa ka mira Wedenga a mene a ka
mu zivisa kuti a ri Wedenga wa inadzibambo akwe. Nyika iyo nde
yakwe. Pa u no inda u cha perekedz wa no Wedcnga. Yakobe a
ka ti ku sinura a ka huta a ka ti: Pano pa no rtbi,a sei! Zokwadi
i suvo re denga pano, ne imba yo Wedenga. Ndo ku misa po iro bge
ra a ka tsamira, a ka ri dirira mafuta, a ka tumidza ilapo Betele
(Imba-yo-Wedenga). A ka ravira Wedenga kuti, kana a inda na'ye;
a mu dzosera ze pa nyika iyo: a cha mu pa chegumi che zose za u
no piwa na'ye; vuye u cha pira Wedenga ipapo pa a ka misa bge.
Yakobe a ka simuka ipapo a ka fambisa, a ka dzrkana a ka ndo
sika pa tsime pa va no nwisa zipfuwo. Wa ka wana po mapoka,
matatu a makwai, a ka vunza zita ro musha. Varisi va ka ti: Ha-
rane. A ka vunza 7a Labane: Va ka ti: Hono, ti no mu ziva, hoyo.
ku no vuya mukunda wakwe, Ra"ele na makwai akwe. Yakobe a
chi vona mgana na makwai a sekuru wakwe, wa ka funura bge ra
nga ri ri pa muromo we tsime a ka nwisa makwai a sekuru, ndo ku
seta Raeele; a chi chema, a chi mu nyepera kuti a ri mgana wa Re-
beka. Rahele ndo ku vanga ku ndo vudza bambo. Labane wa ka








mu gamuchira zakanaka. Mgedzi wa ka ti ku pera a chi po, a chi
fudza makwai a Labane, ipapo wa ka tenderana na Labane ku ithwa
mugariri wakwe, a garire Rahele makore manomge. a chi risa ma-
kwai. Nambo iyo ya ka ti ku pera, a ka piwa mukadzi wakwe vusi-
ku. Fume mangwana a ka vona kuti a ka nyengergwa, a ka piwa
Lea, mukoma wa Rahele. Lea wa ka nga a na meso a i byada. Zino
Labane wa ka ti: Ndi mutovo wa pano: mukoma ha a tangirgwi no
munununa. Yakobe ndo ku tenda ku garira Ranele. Va ka ti ku
pedza mazuva o mutambo wa Lea ndo ku piwa muramo, Rahele.
Yakobe wa ka bereka vakomana 12 no musikana mumge, Dina.
Vakomana va ka idzgwa: Rubene, Simione, Levi, Yuda, Isashare,
Zebulone, Gade, Asere, Dane, Naftali na Yosefe. Vuye Beny;.mine
wa ka zo berekwa, va dzoka, mu nyika ye Kana.
Zino Yakobe wa ka ti ku na Labane. Ndi regedze zinc, ndi
dzokere kwedu. Bva Labane wa ka ramba, nokuti wa ka von; Ya-
kobe u chi kwa a ri, u no fuma zikuru. Wa la ti: U ndi nzlwire
ngoni, u rege hako, u ndi vudze cha u no da ku piwa: Yakobe wa
ka ti: Vona mukarabga, ndaa ka sika pano u si ne chinu, nasi wa ka
fumishwa zikurukuru, zino ne'ni ndi no fanira ku sevenzera imba
yangu. Bva ndi cha sevenza hangu, kana u chi tenda kuti ndi zi
ravurire, nasi, mbudzi dzose na makwai ose pa mapoka ako zi na
makwapa, na mavara. Zose zi no berekwa zi na mavara, zi chia ve
zangu. Ipapo ha u cha goni ku reva: Nda birgwa: kana Ndi nye-
ngergwa, Labane wa ka tenda pakarepo. (Pa nyika iyo, mikwai
mazhinji a ri machena, mbudzi zhinji dzi ri nema.) Yakobe rdo ku
ravura zakwe zi na mavara, nilo ku zi isa kure. zi chi risj'wa n. vana
vake. Zino Yakobe a chi risa zipfuwo za Labane, wa ka isa matanda
a ka vesergwa pamberi pazo, pa zi no si nwa. Z'pfuwo nlo ku
bereka pfumbu, nema ne zi na mavara.
Yakobe a ka dzilana a ka va na mapoka mazlinji, na maka-
mera, ne mbongora. Pasure vana va Labane va ka nyunyuta, va ka
ti: Bambo va ka torergwa zose na Yakobe. Na Labane zino ha a
ia ku gara na'ye no moyo muchena. Vuye Wedenga wa ka raira
Yakobe ku dzokera Kana. Lea na Rahele va ka nga va ka nyepergwa
la Yakobe ku vuya kwa a ri ku vurago; ipapo va ka nyepergwa na
Yakobe kuti: Baba venyu ha va cha fari ne'ni sa kare. Nda ka va
sevenzera ne simba, zino va ka fuma nyangwe zakadero va ka ndi
nyengera, va chi shandura mubayiro wangu ruzhinji. Bva Wedenga
wa ka ndi taririra. Nokuti kana mukarabga wa ka *i: Ndi no ku
pa pfumbu, makwai ose a cha bereka mapfumbu, kana u chi ti: Ndi
no ku pa a na manyerekete; ose a cha bereka a na manyerekete; saka
Wedenga wa ka torera baba venyu, a ka pa ini. Zino Wederga we
Betele, pa nda ka zodze bge, ndi chi mu pikira, wa ka ndi raira ku
dzoka. Vakadzi va ka ti: Hono nga ti inde hedu. Pamberi pa ba-
rnbo vedu ta ka ita sa v'eni.










8. YAKOBE U NO DZOKA.


(Gen. 31-34.)



Ipapo Yakobe wa ka tora zose zakwe, a ka sengedza makamera
a ka inda. Yakobe wa nga a ka inda mazuva matatu, Labane a ka
zi nzgwa a ka tevera na vamge, a ka ita rgwendo rgwl mazuva mano-
nme ndo ku sika kwa a ri mu makomo e Giliade. Bva pa zhira a ka
rairgwa no Wedenga no ku rota, kuti a rege ku dzosa Yakobe, nya-
ngwe ku mu itira zakaipa. Labane wa ka ti ku na Yakobe. Wa ka
tizirei? Wa ka regerei ku ndi vudza, nda ku pereka, ndi ka wone-
kana na vana vangu zakanaka. Ndi ne simba ku ku ifira zakaipa,
bva nda dzivishwa no Wedenga. Bva zino za wa ka ngo inda hako,
wa ka torerei zangu zi no pirgwa.
Bva Yakobe ha na ku ziva kuti pa ne cha ka birgwa na Rallele,
saka wa ka ti: Nda ka rthia, nda ka ti u nga ndi torera vakunda
vako ne simba saka nda tiza, bva ani' nani wa u no vona kuti u ne zino-
pirgwa zako, ha a nga rarami. Rahele wa ka chi vanza mukati me
chigaro che kamera, ndo ku gara pa musoro pacho. A ka ti ku
na bambo: Mu ndi regei henyu ndi gare za r.da ka rema. Saka
Labane wa ka chi shaiwa, Yakobe ndo ku tsamga zikuru, wa ka
popotera mukarab-a, a ka ti: Zino nda ka chinyei; za wa ka ndi tevera
u chi daro? Isa pano pamberi pedu za wa ka wana iwe, za ka biwa
ne'su, ti zi vone. Makwai ako, nda ka a rinda makore 20; a ka
rashika, a ka ripiwa ne'ni; nyangwe a ka biwa vusiku, nda ka ripa
ini. Chando ne zuva za ka ndi orora, bva iwe, wa ka ramba u chi
ndi shandurira mubaiyro wangu. Asi Wedenga nda i de nda ka
torergwa zose nasi.
Labane wa ka ti: I-ono, izi zose za u nazo zi no bva pa ndi ri,
bva nga ti ite pano dutu ra mabge ri ve chapupu pa ti ri, kuti ti
rege ku itirana zakaipa. Saka va ka nga va ri po, va kanda po
chihambakwe, ndo ku chi tumidza Mizpa, nokuti Labane wa ka ti:
Wedenga nga a ti taririre kana isu ti si nga vonani. Yakobe ndo ku
baya nombe yo ku chekana nyama, va ka rdya, va ka vata vusiku.
Fume magwana va ka wonekana, Labane ndo ku dzoka no vokwake.
Yakobe ndo ku pfuvura.
Zino a ka rthia zikuru a chi rangarira Esau. Ipapo Wedenga wa
ka tuma mutumga ku mu tsungisa moyo. Yakobe a chi vona awo
mapoka maviri mativi ose akwe, wa ka ti: Mahanaime! (Mapoka
maviri). Bva Yakobe a ka famba a ka funga mano o ku dzikamisa
hasha dza Esau. Ipapo wa ka tumira Esau vanyai vakwe ne shoko
iro: Za ka nzi na Yakobe, muranda wako, ku sika zino nda ka gara pa
na Labane so mgeni; nda fuma. Zino nda tuma ku zivisa tenzi wangu
kudzoka kwangu, kuti a ndi nzgwire ngoni. Bva vanyai va ka dzoka








va ka ti: Esau u no vuya na mazana mana a vanu. Yakobe ndo ku
vundushwa zikuru. Zino wa ka kamura zose zakwc, a chi ti: Kanh
Esau u no paradza izi, zimge zi cha sara, ndo ku nyengetera: Oho.
Wedenga wa mabambo angu: Abrahame na Isake. ()ho, Jehova, wa
ka ti kwa ndi ri: Dzoka hako, ndi cha ku taririra. Zino. ini muranda
wako, ha ndi faniri chinu che idzo sisi dzose dza ma ka udi itira.
Yordane irgo, nda ka ambuka ndi ne simbo yangu yoga, nasi ndi na
mapoka maviri. Ndi bvute pa ruvoko rgwo mukuru wangu. Ti
rege ku zo vurawa na'ye, kana a sika. Iwe ma ka mbo ti: Zokwadi
ndi cha ku taririra, vana vako va cha ita se nveredzi no ku wanda
kwavo. Ipapo w a ka kamura-kaunra pa a ie zose zake ku tumnira
mukuru. Wa ka mu tumira zipfuwo (zi ri 550) mbudzi, mi;kwai,
nombe, makamera ne mbongora, mapoka mashanu; ndo ku raira ) anyai
ku zi tina, va teverane nazo. Kana vo vtunzgwa na I:sau: Ndc
zani? Va iti: I chidzo chenyu cha mu no tumirgwa no muranda
wenyu, Yakobe u ri mu sure. Vanyai ndo ku inda nazo madek(l ana.
bva Yakobe wa ka rambira po.
Vusiku a ka ambusa buri rake, asi iyc a ka sara miri a ri woga.
a sa ka ambuka, mumge ndo ku vuya ku rgwa na'ye ku sik: ma-
ngwanani. A ka ti a chi vona kuti Yakobe ha kundgwi, wa ka
mu tsara hurdyu, ku bva zino Yakobe wa ka kamina. Mueni u io wa
ka ii: Ndi regedze, ndi inde, nokuti kwae (dza: lva Yakobe
wa ka ti: Ndi nga da, u gere ku ndi taririra. Mgeni wa ka
ti: Zino u cha idzgwa Israeri (Mare yo Wedenga' nokuti wa ka
rgwa no Wedenga na vanu, u ka kunda. Yakobe wa ka li: TDo nd'
nyepera zita renyu. lye wa ka ti: U no ndi vunzirci?
Ndo ku mu taririra. Yakobe ndo ku tumidza ipapo Pniele (Clis ,.
cho Wedenga) a chi ti: Nda ka vona chiso cho Wedenga, trdi ka
rarama. A ka bva ipapo zuva ri chi buda, a chi kamina. ( losia 12.
2-6). Kwa ka ti Y7akobe a chi tungamira, wa ka vona Esau, a ch v-aya
na mazana akwe. Ipapo wa ka tevedzanisa vakadzi vakwe na vana
vavo. Rabele wa ka ishwa sure na Yosefe. lye a ka tungamira, udo
ku sika kwa Esau, a ka gwadama runomge pa mberi pa Esau. A ka
mbundikirgwa na Esau, a ka sethwa na'ye; vose ndo ku cheina no
mufaro.
Esau a chi vona zose, wa ka ti: Ko avo ndi va 'nani ? Y akobt
wa davidza: Ndi vana vo muranda wenyu va nda piwa ne nyasha yo
Wedenga. Vakadzi vose na vana vavo va ka vuya vo va Ia, mu
gwadamira. Esau wa ka yunza kuti za a ka shongana nazo pa zhira
nde zani? Yakobe wa ka ti: Nda pota hangu nazo pa na tenzi wangu.
Pa ku tanga Esau wa ka ramba ku zi gamuchira nokuti na'ye wa ka
fuma, bva Yakobe wa ka mu kurudzira ku /i tora. Wa ka nyengetera
Yakobe kuti a vuye ku gara na'ye pa Edome. Yakobe wa ka ti:
Ndi no tevera, bva Esau wa nga a inda, Yakobe wa ka inda Sukote
(Matura). Pa wa ka zi vakira imba na matanga ku gara po chinambo
A ka simuka ze, a ka ambuka Yordane, a ka ndo gara pedo no musha
we Si"eme. A ka zi tengera po chitunu pa na Hemore. bam o we
S;'-me. Sibeme wa ka da Dina zikuru, bva ha a na ku vt.ya no
mutovo wa ka naka (Gen. 34). Saka Simione ra Levi va ka tiarnga
zikuru, musi mumte va ka muruka, va ka ndo vurava varum,: vose








vo musha ndo ku tora zose zavo. Yakobe a ka ti ku nzgwa za ka
ithwa na'yo, wa ka sothwa moyo zikuru. A ka rthia, kuti kuda
vamge va nga vuya ku tsiva.







o. YAKO().I WA KA I)ZOKERA BETELE.


(Gen. 35).


!zi zi cha ngo ithwa Wedenga wa ka raira Yakobe ku zi rongedza
ku tamira Betele ku ndo ita po p a ka pika napo. Saka Yakobe
wa ka raira buri rakwe ku zi rongedza ku inda Betele. Zose ze
nema za ka nga za ka pirgwa na'yo, ne zimge zose zo vuheideni za
ka vungaidzgwa, za ka cherergwa pasi mu zasi mo muti, ipapo pa
Sihemc. Zino va ka inda va ka ndo sika Betele, ndo ku vaka po
aretare. Wedenga ndo ku mu taririra ze, a ka ti: Zita rako ri cha
nzi Israere, rudzi rgwako ru cha iso kura; madzishe a cha zargwa
nargo; vuye nyika ino ya nda ka nga nda ka ravira Abrahame na
Izake i cha ve vako ne ya vana vako.
Va ka simuka Ifetelc. va ka inda kliwa bambo vakwe, Izake. Va
chi ti ku sika Efrata kana Bethelehenme, Rahe!e a ka )ereka chikomana,
It ka chi tumidza Benoni (Rgwenamo) ndo ku fa hake. Bva Yakobe
wa ka mu tumidza Benjamine (Woruldyi). Va ka ti va ka mu viga
no ku mu isira chiga pa bgiro, va ka pfuvura va ka inda Hebrone
ku na Izake. Zino a ka ndo sika Hebrone pa bambo vake, pa a
ka ndo gara ku sika a ka tamira Egipte. Izake zino wa ka pedza
makore r8o, ndo ku fa hake, ndo ku vigwa mu hako ra Mahlpera na
vana vake Fsau ann I1sraere.


(RUDZI RGWA ESAU.-Zino Esau ha'na ku tambudza Yakobe
mu nyika ye Kana, a ka gara kum: e hake ku no nzi makomo e Seire,
nyasi kwe Gungwa ro Rufu. Mumge mgana wake wa ka idzgwa
Amaleke, goko ra Vaamaleke, va ka zo rgwa na Vaisraere pasure pa
Rafidime.
Pa Siere vana va Esau va ka dzinga Vahora, ndo ku ita vushe
bgavo vu no nzi: vushe bge Edome, kana Idumeya. Va ka garisa
Sno muchete, nyika i chi ngo vata hayo, ku sika va ka kundiwa
a Saule, na Davide na Amazia, bva ne nambo ya Ahaze va ka zi
tkwira ze va chi rasha joko ra Yakobe.
Pasure. ne nambo yo ku vuya kwa Yesu, Herode, Muidumeya wa
ira hata nyika va Kana. na vana va Yakobe).









io. YOSEFE.


(Gen. 39-41.)



Yosefe zino a ka ita makore gumi na manomge; wa betsera
vakoma vake ku risa zipfuwo zavo, bva vakoma vake va ka mu
venga. Bambo va ka nga va ka mu pa nguvo I na mavara akanaka-
naka; nokuti wa ka nga a ka dikanwa zikuru na bambovavo. Vuye
ze, kana vakoma va no ita zi si nga faniri, u no ndo vudza bambo
vakwe. Bva ku venga kwavo kwa ka nyanya no ku rota kwakwe.
Musi mumge wa ka rota va chi cheka ziyo, va chi sunga zisote.
Chake cha ka mira bva zavo za ka vuya za ka gwadamira chake,
saka va ka ti: U cha va she wedu kani? Wa ka rota ze zuva,
mgedzi ne nyeredzi gumi ne image za ka mu gwadamira Ipapo
Israere wa ka mu raira, a ka ti: Ko u no rota ku rota kunyi? U no
funga kuti isu, vabereki na vakoma vako, ti cha ku gwadamira here?
Pasure vakoma va ka ndo risa zipfuwo pa Sibeme. Yosefe a ka
tumirgwa kwa va ri na Israere ku ndo vunza mufaro wavo. A ka
bva Hebrone a ka ndo sika Sibeme, bva wa ki va shaiwa. Ipapo
wa ka shongana no mumge wa ka va vona pa Dotane, ndo ku inda
ko, a ka ndo va vona ikweyo. A chi kure va ka mu ziva, ndo ku ita
mano ku mu vuraya. Va ka ti: Hoyo mi-roti! Nga ti mu vuraye, ti
cha ndo ti ku na bambo, kuti wa ka vurawa ne chikara. Ti vone
kurota kwake ku nga zo vei. Bva Rubene wa ka da ku mu dzosera
kuna bambo vake, wa ka ti: Regai ku mu vuraya, nga ti mu kandire
mu gomba iro. A ka funga ku mu dzosera kuna bambo pa sure.
SYosefe a ka ti ku sika a ka bvishwa navo nguvo iyo yake i na mavara,
I ndo ku kandirgwa mu gomba ri si ne mvura. Zino va ka ndo gara ku
rdya. Va cha rdya, kwa ka sika Vaismaere va ka bva Giliade, va
chi inda Egipte. Makamera avo a ka sengedzgwa zokushamnldzjra.
Zino Yuda wa ka ti: Kana ti no mu vuraya, ti cha zo vonei? Kuri-
nani a hcli:c.-I, %.vpaVaismaere. Vose va ka bvumira iro shoko. Ndo
ku mu tengesa na maria makumi maviri (Kuda dze shambo) Va ka mu
tengesa Rubene a si po. Pasure a ka dzoka a ka vona kuti u si mu
gomba, a ka zi bvarurira hazu, a ka chema, a ka ti kuna vanununa:
Jaya ha ri chi mo! Zino, ini, ndi cha inde'pi? Ipapo va ka tora iyo
nguvo ya Yosefe, va ka i nyudza mu ropa re mbudzi ndo ku i i.a ku
na Israere, va chi ti: -lecho chinu cha ka tumbiwa ne'su. Vonai.
ha i zi nguvoyo mgana wenyu here? Israere wa ka ti: Ndiyo!
Ndo 1ku chema a chi ti: Wa ka rdyiwa ne chikara. Vamidia va
ka ndo mu tengisa Egipte ku na Potifaro, mutariri mukuru murind
wa Farao, she we Egipte. Potifaro wa ka vona kuti Yosefe u Irt
munu kwaye, saka wa ka mu ita mutariri we zose zakwe. Bva:*
ka taririrgwa zikuru pam'soro pa Yosefe. Yosefe wa ka nga a ri '
jaya rakanakanalk, saka wa ka dikanwa no mukadzi wa tenzi wakwe:







Mukadzi ndo ku tsaka ku mu nyengera mazuva oseose. Bva iyt
wa ramba a ka ti: Chivi chikurukuru chakadai, ndi aga chi ita sei,_
ndi chi chinyira Wedenga? 19usi mumge a chi ita mubato wakwe
mu'mba, wa ka pamidzirgwa shoko iro rakaipa no mukadzi uyo, bva
Yosefe a chi ramba wa ka tiza hake. Ipapo mukadzi wa ka mu
pomedzera nema, a chi ti: Yosefe wa ka nga a chi da ku rgwa ne'ni, bva
nda ti ndi chi ridze mere, wa ka tiza. Potifaro a ka ti ku dzoka a ka
nyepergwa ne shoko iro re nema. Tye a ka tsamga zikuru a ka isa
Ycsefe mu torongo.
Zino mutariri we torongo a ka vona kuti a ri munu kwaye, a ka j
k mu pa keye dzose, a ka taririra vasungwa vose, Wedenga a ka mu
taririra zikuru. Kwa ka ithwa zino ku ti varanda va she, Farao va
ka mu tsamgisa, ndo ku sungwa na'ye. Mumge wa nga a ri mudiri
wa she, mumge wa nga a ri mubiki wake. Kwa ka ithwa mumge
musi, Yosefe wa ka vona kuti vaviri avo, va ka punyaira, a ka va
vunza shungu dzavo. Va ka mu davidza kuti: Ta shurirgwa no
kurota kwedu, zino ha pana munu ku ti paridzira kurota kwedu.
Yosefe wa ka ti: Zi no bvira no Wedenga, mu ndi nyepere henyu za
ma ka rota. Mudiri wa ka ti: Ini nda ka rota: Muti wo muzambi-
ringa wa nga u ri pamberi pangu; wa nga u na matanda matatu; u
ka bereka; vana va ka ibva; ini ndi ka va tana, ndi ka va sinira mu
mukombe wa she, ndi ka mu pa. Ipapo Yosefe wa ka ti: Matanda
matatu ndi mazuva matatu. Kana kwa ka pfuvura mazuva matatu,
u no dzosergwa pa mubato wako wa kare. Bva kana wa ka
ndo fara u ndi funge vo. U ndi revere ku na Farao, ndi go, buda
pano pa nda ishwa ndi si ne maka. Zino mubiki na'ye wa ka
,reva zake, a ka ti: Ne'ni nda ka rota kuti, nda ka senga shwanda
natu dza ka duridzanwa. Shwanda yo kum'soro ya ka nga i ne zose
za ka bikwa za Farao: shiri dzi ka vuya, dzi ka zi rdya. Yosefe wa
paridza kuti: Shwanda natu dzi no reva mazuva matatu, kana a ka
pfuvura u cha- sungirirgwa na Farao mu miti, ipapo shiri dzi cha rdya
nyama yako. Zuva irero re tatu ra ka nga ri ri zuva ro mutambo
mukuru wo ku zargwa kwa she. Mudiri ndo ku dzosergwa pa
rnubato wakwe; asi mubiki wa ka vurawa, a chi sungirirgwa my
muti. Bva mudiri wa ka kanganwa za ka rebi a na Yosefe
















'p










IT. YOSEFE A CHI KUDZIWA.


(Gen. 41.)



Kwa ka pfuvura makore maviri, Farao tdo ku rota: wa nga a ri
miri kwo rgwizi rgwo kwavo, rukurukuru, ru no nzi Neile. Mou nomge
dzakakoresa dzi ka buda imomo, dzi ka fura po. Dzi ka tev,:rgwa
ne dzim-e nomge dzakawundisa. Dza ka kora ndo ku rdyishjwa ne
idzo dzakawunda. Ipapo wa ka pepuka. A ka vata ze, a k; rota
rgwepiri, hura nomge dzakakoresa dza ka tumbuka pa shanga image.
Pasure dzimge nomge dza ka buda dzakawundishwa ne zuva, czaka-
tetepesa. ndo ku midza idzi dzakakora. Zino Farao wa ka netshwa
no ku rota kwake. A ka dana nanga ne venjere vose, bva va ka
ndo koniwa. Ipapo mudiri wa ka ti: Nasi ndi no rangarira chivi
change. Kare ta nga ta sungwa, ini no mubiki, ta ka rota those, ndo
ku paridzgwa kurota kwedu ne jaya ro Muheberu ra ka nga ri ri po vo.
Tose ndo ku ithwa na pa ra ka nga ra reva napo. She ndo ku tuma
pakarepo kuti Yosefe a vevurgwe, a fekedzgwe dzimge hazu dzaka-
naka, a vuishwe pamberi pa she. Zino Farao wa ka ti: Nda ka rota,
bva nda ka shaiwa munu ku ndi paridza ku rota kwangu, bva nda
ka nzgwa kuti iwe u no bvidza. Zanzi na Yosefe: Ini, kwete! ha ndi
bvidzi, bva she mu cha zivislwa zenyu no Wedenga. Farao nco ku
mu rondedzera ku rota kwake. Ipapo wa ka ti: Za ma ka rotai ndi
zimge. Nombe ne hura nomge, dzakakoresa, dzi no ti, makore
manomge e guta, pa ne nyama ne sadza zhinji. Vuve idzo mou ne
hura nomge, dzakawunda, ndi makore manomge e zuva; pa si ne
nyama ne sadza. Ma ka ziviswa zi ri mberi no Wedenga. Vonai
makore manomge a no vuya e guta, bva a no tevergwa na mamge
manomge e zhara. Za ma ka pama ku rota mu zive kuti zi cha ithwa,
zirokwazo, ha zi cha tani, bodo. She nga va zi kwashire gakahombe
ri go vungaidza ziyo mu misha yose yose ya Farao kuti zhara i chi
sika, mu go rega ku parara.
Farao na vana vake vose va ka farira shoko irero. Ipapo Farao
wa ka ti: Ku no wa ka ita so uyo, Yosefe, munu u zere Mgeya. wo
Wedenga? Ha u kurirgwi ne njere, nokuti u no dudzirgwa no
Wedenga. Ndo ku piwa mubato wo ku tenga ziyo; vuye wa ka ithwa
mukuru wa vose va pa Egipte, asi Farao woga, a ka sara a si
" ri munyasi make. Ndo ku piwa chindore cho vushe. Vuye hazu
dzakaisonaka, ne gedani mu huro, ne ngoro i chi tungamirgwa na
vanyai va no famba va chi pururudza pa a no pfuvura, vanu va go
gwadamira. Yosefe ndo ku tumidzgwa na she: Zafnate-Panea
(muraramisi), ndo ku piwa mukadzi na she, mukunda wo mumge
mukuru wa ikweyo. Zino Yosefe wa ka pedza makore makumi






2-5

matatu o vupenyu bake. Wa ka bereka vakomana vaviri. We-
dangwe Manasa (Kanganwisa) nokuti wa ka ti, Wedenga wa ka ndi
kanganwisa namo yangu. Wepiri, Efraime (berekesa) za ka nzi:
Wedenga wa ka ndi wedzera pa nyika ye namo yangu. Na makore
awo manomge e zhara Yosefe wa ka tenga ziyo zizhinjizhinji, zi si nga
tabbi. Zhara i ka sika, nyika dzose dzi ka shaiwa asi Egipte.
Vaigepte va ka ndo shuzha pa na Yosefc. Va ka pedza mari avo, ne
zipfuwo zose na matunu, zosezose, kudzikana va ka ndo ruvira
havo. Zhara ya ka ti ku pera, va ka piwa mbewu ze na Yosefe.
A ka va raira ku ndo rima; kana va ka cheka, Farao, va cha piwa
cheshanu che zose. Vanu ndo ku davira shoko iro.









12 KUI SIIUZHIA KWA VANA VA YAKOBE.


(Gcn. 42.)



Nyika dzose dza ka ndo shuzha Egipte kuna Yosefe. Na va kwa
Kana va ka inda vo. Israere ndo ku tuma vana vake va ne
gumi. Va ka ti ku sika kwa she Zafenate-Panea va ka mu gwada-
mira, va si nga mu zivi. lye Yosefe wa ka ita sa a si ngayva zivi,
bva a ka rangarira kurota kwake. A ka va vunza: Ma ka bhe'pi?
Nyangwe va ka ti: Ti no bva Kana. ta vuya ku shuzha, iye a ki
ita sa a si nga tendi, a ka bgereketa ne hasha; a ka ti va ri vashori.
Bva va ka ramba va ka ti: Ti ri vana vo murume mumge.
ta ka nga ti ri gumi na vaviri. Zino mumge u ri ku musha,
po. Bva Yosefe wa ka ramba a ka ti, va ri vashori, ndo ku
mu torongo, a ka ti: Ndi no pika na Farao, kuti ha mu nga bvi pano,
mumge wenyu a sani a ndo tora munununa wenyu. Mazuva matatu
a ka ti a inda, a ka va bvisa a ka ti: Ndi no rthia Wedenga, ini,
saka mu inde ne ziyo ku muri dzenyu; bva mumge a sare a ka sungwa
kudzikana ma dzoka no munununa wenyu, ndi go ziva kana mu ri
vanu kwavo. Ipapo va ka ti: Zokwadi ta ka chinya no ku tengesa
munununa wedu. T'a ka vona kurtliai kwake, ta ka nzgwa minye-
ngetero yake bva ta ka ramba hedu, saka nesu ti ri mu njodzi nasi.
Zino Rubene wa ka ti: Ko ha ndi za ka mu vudza kuti, Regai ku
chinyira mgana, bva ma ka ramba henyu, bva nasi ropa rake ri no
tsibga. Yosefe wa nga a chi nzgwa izozo, a ka ndo chema pakavanda;
-bva avo ha va na ku ziva kuti zose zi no rehba za ka nzgwika na







Yosefe, nokuti a ka si bgereketa navo no mushanduri. Yosefe a ka
bgirira, a ka sunga Simione, vamge va ka dzoshwa ne ziyo. Pa
va ka ndo sunungura madeko, va ka ti ku sunungura nava, wanike
maria a ri mo. Va ka karuka zikuru. Va ka ti ku sika ku musha
va ka vona kuti mishuzho yose ya ka bgiridzgwa. Va ka rondedzera
baba mashoko ose, bva ivo va ka ramba na Benjamine va ka ti:
Mukuru wakwe wa ka fa, na Simione u si po. Nasi mu n:a ndi
torera Benjamine vo'. la ndi di, nda ka wandirgwa na izozo Ru-
bene wa ka ti, kana mgana a si nga dzoki vana vaviri vakwe 'a nga
vurawa. Bva Yakoke wa ka ramba hake.
Ziyo zo do ku pera, Israere wa ka va raira ku ndo shuzha z( ikwe-
yo, bva Yuda wa ka mu vudza kuti ha zi bviri, nokuti va ka r.Lirgwa
no munu uyo, ku sa vona ze meso ake, va si no munununa. liraere
ndo ku nyunyuta kubufura kwavo. Bva va ka ti: Ko ti'su ta i zo
dini, za a ka ti vunza zose za bambo ne muri dzedu? Ta i
ziva kuti u cha ti: Vuyai na'ye here? Eva ti no fa those regai, igana
a inde. Ini, Yuda, ndi cha va rubatso rgwake. Mu cha mu k vasha
pa ndiri, ini Yuda. Kana a si nga dzoki, maka i cha va ne'ni.
Israere ndo ku davira. A ka va raira vo ku tora mari a kare, ne
dzimge dzo ku shuzha, ne zimge zakanaka ku ndo pa she, Zaftenate-
Panea, ndo ku wonekana navo a chi va taririra ne zita ra Y(hova.
Zino va ka inda, va ka ndo sika. She Yosefe ndo ku raira munyai
wake ku inda navo ku'mba kwake, a ndo gadzira va go susura -a'ye.
Zino va ka rthia zikuru, va ka funga kuti va cha sungwa pam'soro pa
mari, dza ka nga dzi ri mu nava dzavo, bva mur.nda wa ka va
nyaradza, a ka ti: Ai, kwete, mu sa rthia. Ini nda ka gamuchira
mari enyu. Ma ka ngo isirgwa mari no Wedenga wenyu. Ndo ku
vuyisa vo Simione kwa va ri. She a ka ti ku sika, va ka bvisira ze
zimge ku mu pa. Yosefe wa ka va vunza hope. A chi vona Ben-
jamine, moyo wake wa ka dzurungwa,a ka pinda ku ndo chema oaka-
vanda, a ka ti ku ngura, a ka dzoka ku rdya navo-iye woga, avo
Svoga, bva va ka kanuka kuti va no gadzgwa na'ye pa tafura, a chi
tanga no wedangwe, a chi guma no rugothwe. Zokurdva za ka
jshwa pamberi pa Benjamine zakanyanya ku wanda.
Fume mangwanani va ka indislhwa ne ziyo zavo, mari dza ka
j ge m nava dzavo, va si nga zivi, vuye nava ya Benjamit e ya
l na mukombe wa she. Va chi ngo inda nambo dokwanene
vi uranda mukuru wa she wa ka sika, a chi ti: Za ma ka itirgwa
zakanaka na she wangu, ma ka mu birirei mukombe wake? Bx\a va
ka randura vose, va ka ti: Wa ka u tora, nga a vurawe, ne'su those
ti nga sara ti ri vasungwa va she. Mubatiri wa ka ti: Ndi;o, u
nawo u cha sara a ri musungwa, asi vamge va nga inda havo. Nava
ndo ku burushwa dzose. Muranda wa ka vundunura, a ka vaml a ne
yo mukuru, a ka ndo guma ne ya Benjamine, a chi u bvisa mo, vose
va ka vundushwa, ndo ku bvarura hazu dzavo, ndo ku dzoka vose
kuna she, ndo ku zi wisira pamberi pa she. Kwa nzi na Yosefe.
Nandi ma ka ita sei? Ma nga mu si nga zivi kuti munu wa krt ita
se'ni u cha zi ziva? Zanzi na Yuda: Ti ne shoko here? Ti nga
revei? Wedenga wa ka vona kuipa kwedu, vonai ti ri vasungwa iako
those. Yosefe wa ka ramba a ka ti: Wa ka chinya u no sara woga;








Yuda ndo ku nyengetera, kuti iye a sare o mene pa chinambo cho
mgana, nokuti kana Benjamine a si nga indi, bambo va nga parara ne
shungu, zokwadi. Ipapo Yosefe a chi kundiwa ne shungu dzake a
ka raira kuti vazhinji va bude, Vaheberu va sare voga. Yosefe ndo
ku chema zikuru ku dzikana zi chi nzgwikwa na va Egipte na Farao;
a chi ti: Ndi'ni Yosefe! bambo vangu va chi vapenyu here? Bva
va ka koniwa ku davidza no kuhuta pamberi pake. Ndo ku va raira
ku shwedera pedo na'ye, ndo ku pama a chi ti: Ndi'ni Yosefe,
munununa wenyu, wa ka tengisl~wa re'mi Egipte. Bva zino regain
henyu, shungu dzenyu, nokuti nda tumirgwa vuno no Wedenga, ku
zo raramisa imi na vazhinji. Makore maviri e zhara a ka vuya
bva ku no sara mamge makore mashanu e zhara. Vuye nda ka ithwa
she mukuru we nyika ino yose ya Farao. Kurumbidzai mu ndo
nyepera bambo vangu, mu vuye mose ku zo gara mu nyika ino, mu
go raramishwa ne'ni. Ndo ku mbundikira Benjamine na vakoma
vose, a chi chema zikuru. Farao va ka tenda vo shoko irero, a ka
va raira ku inda ne ngoro ne mbuva. Ipapo va ka dzoka. Va ka
ti ku sika, va ka vudza bambo zose izozo. Pa kutanca Israere a ka
kona ku zi tenda, bva wa ka zo pgislwa no ku vona no ku nzgwa zose;
ndo ku fara a chi ti: Ndizo, Yosefe, mgana wangu u chi mupenyu,
fdi cha ndo mu vona ndi gere ku fa.









13. YAKOBE U NO TAMIRA EGIPTE.


(Gen. 46-50).



Israere a ka muruka ne izozo zake, a ka inda Egipte. Pa Berseba
a ka bavira Wedenga zibayiro. Wedenga ndo ku mu tender ku inda
Egipte. Va ka mu zivisa vo, kuti rudzi rgwake, ru cha dzoka pasure,
rgu ri rudzi rukurukuru; vuye, a cha tsikwa meso na Yosefe. Yakobe
ndo ku buruka ne muri dzose, ne zose zake. Inmba yake zino ya ka sika
66. Kana ku chi rebga iye Baba na Yosefe na vakomana vake vaviri
va ka sika 70. Zino va la buruka va chi tungamirirgwa na Yuda
Yosefe ndo ku sunga ngoro yake a ka ndo chingamidza bambo, ndo ku
shongana na'vo mu nyika ye Goshene. Va ka mbundikirana ndo ku
chema runambo. Israere ndo ku ti: Zino za nda ku vona ze u chi
mupenyu, ndo chi fa hangu. Yosefe ndo ku va dzidzisa mashoko o
ku reva pamberi pa Farao, kuti va ri va makwai, va go piwa nyika ye








Goshene. Nokuti Vaegipte va ka ramba ku gara vose na va no Ifuwa
makwai. Yosefe ndo ku zivisa Farao kusika kwavo, ndo ku isa
vakoma vashanu pamberi pa she. Farao ndo ku va tender ku gara
pa nyika ye Goshene, nokuti yakanakanaka; vamge va ithwa nakota
a varisi va she. Yosefe ndo ku vuya ze na Israere ku na she. Farao
.ndo ku mu vunza makore akwe. Israere, wa ka ti: Makore o vupenyu
b-angu mashomanene, nandi! a ri mazuva e namo-zana na mikumi
matatu; a gere ku sikira a madzibambo angu. Va ka ti ku tawu-
rirana, Yakobe a ka taririra Farao, ndo ku buda hake, a chi ndo gara
mu nyika ye Goshene. Muri dzose dzi chi raramishwa na Yosefe,
makore awo mashanu e zhara. Va ka garisa po va chi wedzergwa
zizhinji. Israere a ka ti ku pedza po makore gumi na manomge; a ka
vona kuti rufu rgwu no do ku sika, saka a ka dana Yosefe, a ka mu
pikisa kuti a cha ndo mu viga pa Mahpela, pa madzibambo ake. Sure
kwa izozo Yosefe wa ka zivishwa, kuti bambo va no rgwara. Yosefe
ndo ku inda po na vana vakwe, Manasa na 'Efraime. Tsraere ndo
ku muka a ka gara pa novo, a ka taririra Yosefe, na vana valwe, a
chi isira vana mavoko a ka chinjika, Efraime a ka isirgwa rurdyi,
kuti a ve mukuru pa mukoma wakwe, bva vose va cha taririrgwa
zikuru. Vanu va cha ita shumo navo, va chi ti: U taririrgwe sa
Efraime na Manasa. Yakobe ndo ku gamuchira vana avo vaviri ku
va vana vakwe, va gare Kana na vana vake, va ve vo magoko. A ka
ti ze, vonai ini ndi no fa hangu, bva Wedenga u cha gara ne'mi. Mu
cha dzosergwa na'ye mu nyika ya mabambo enyu. Israere ni[o ku
dana vamge vana vake, kuti va profetergwa zavo. Wa ka ti: Rubene
wa ka rasha vudangwe bake no ku chinyira imba ya bambo vake,
(nokuti wa ka torera bambo mukadzi, Bila). Simione na L(vi va
ne hasha, va ka vuraya vanu. Va cha tekeshera pa Vaiseraere-ha va
nga piwi vudangwe, bodo! Asi rudzi rgwa Yuda ru cha gara no
vushe ku sika Silo a sika. Israere a ka ti ku pedza mashoko ose, a
ka tandavadza makumbo pa novo, ndo ku pinda dzake. Yosefe wa
ka chema zikuru, a ka raira nanga ku sasika mutumbu. Nanga (Iza
ka zi ita, dzi ka pedza mazuva 40. Vaegipte va ka chemera Yakobe,
va ka ita mazuva 70. Ipapo Yosefe wa ka ndo viga bambo pa a ka
rairgwa. Varanda va Farao na vakuru ve Egipte va ka kwira ia'ye.
Pa Yordane va ka sara va ka chema mazuva manomge. Vana va
Yakobe va ka ndo viga mutumbu mu bako ra Ma!hpela. Vose ndo
ku dzoka ze. Zino bambo va ka ti ku fa, vakoma va ka rthia kuda
Yosefe u nga tsiva kuchinya kwavo; saka va ka vuya ku kumbira
kanganwiro va chi mu gwadamira, va chi ti: Vonai ti ri vasevenzeri
venyu. Yosefe a chi nzgwa iozo a ka chema, a ka ti kwa %a ri:
Mu sa rthia. Ndi nga kwira chigaro cho Wedenga here? Kana
mu ri imi, ma ka funga ku ndi itira zakaipa. Asi Wedenga wa ka
iunga ku ndi itira zakanaka sa mu no vona nasi, kuti vazhinji ;a no
raramishwa, saka regain ku rthia. Imi na vana venyu mu cha piwa
kurdya ne'ni. Ndo ku va nyaradza sa izozo. Yosefe a ka ti ku
pedza makore Ino, rufu ndo ku sika. A ka va pikisa ku mu viga
pana madzibambo ake, saka va ka sasika mutumbu ndo ku u chengeta
mu bokisi.








RUDZ1 RGWA SEME KU SIKA VAZUKURU VA YA-
KOBE:-

SEME ARFAHSATE SELA HEBERE PELEGE
--REHU SERUGE NAHORE TERA.

TERA

Nahore Harane Abrahame

Betuel Lote (na Sara) I
S| (na Hagare) 'na Keture)
I I I rudzi rgwa Vamidia
Labane Rebeka Moabe Amone Ismaele Zake Magoki a Vaarabia


I
Izake
I
(na Rebekal

Esau
Vaamaleke aa Vaedorme

(na Lea)
Rubene, Simeone,
Levi. Yuda, Isashare.
Zebulone, Dina




Sak:- Vaisraele va ka nga
Vamidiane na Vaamaleke.


I
Yahobe


I I
(na Bila) (na Zipa)
Dane, Naftali Gade, Asere


(na Rahele)
I


I I
Yosefe Benyamine

Manase Efraime.


va no vukama na Vamoabe, Vaamone,


CHIKAMA CHE E. MOSESE KUSIKA YOSUA.


i. MOSESE. (Ex. 1-2.)


Zino Yosefe na vakoma va ka nguva va fa, bva rudzi rgwavo
rgwa ka sara ru ri mu Egipte ru chi ngo wedzergwa zikuru. Zino
ku ka ishwa mumge pa vushe wa ka nga a si nga zivi Yosefe, a chi
vona ku wandishwa kwa Vaisraere, a ka rtiia zikuru, a ka ti: Kana
kurgwa ku no muka, va nga betsera pfume redu, ipapo va nga tiza.
Saka she wa ka tsaka ku va vuraya ne mibato. Va ka vaka zinu za
she pose pose; bva ichecho ha chi na ku betsa chinu, va ka ramba va
:chi wanda zikuru. Ipapo Farao wa ka raira madzimbuya avo ku







vuraya zikomana zose. Bva madzimbuya va ka rthia Wedenga ku
pfuvura Farao. Farao a chi vona kuti ha a terergwi nawo, a ka
raira vana vake ku kanda mu rgwizi Neile zikomana zose zi no bere-
kwa. No musi uyo vaviri vo rudzi rgwa Levi, va no nzi Amrame na
Yohebete, va ka puwa mgana wavo we tatu. Wedangwe muiikana
wa ka nzi Miriyame (zino a ka ita makore 13). Ne chikomana cha
ka mu tevera, Arone (makore 3). Zino we tatu wakaisonaka, mai
va ka kona ku mu vuraya, va ka mu vanza mumba mgedzi mitatll; bva
zino va ka vona kuti ha zi cha bviri ku ramba va chi muvanza mumba,
saka va ka ndo mu isa mu rgwizi pa ne shanga, mu slhwanda ya ka
zodzgwa namo. (Vaheb. II :23), hazanzi ya ka mu linda po. Zino
vamoyo va Farao na vasikana vavo va ka ndo shambira po, ndo ku vona
shwanda iyo; va ka ti va chi i zarura, wanike, chikomana chi ri n o, cha
ka bva cho chcma. Vamoyo va ka mu nzgwira vurombo, va ka ti:
U nenge mgana wo Muheberu wa a ka koniwa ku vuraya, ndo ku mu
viga muno; ndi cha mu tora hangu. Ipapo Miriyame, a chi pc vo,
wa ti ku na vamoyo: Kana mu chida, ndi cha ndo mu tsakira mukadzi
wo ku mgisa mgana. Va ka tenda; Yohebete ndo ku danwa. MTana
wa ka tumidziwa Mosese (nyukurgwa) na vamoyo, ndo ku mu
pa Yolebete ku mu rera; va chi mu ravira mubayiro. Pasure vamoyo
va ka mu tora ku gara pa va ri, va chi mu idza mgana wavo, a chi
dzidisliwa zikuru. A ka kura, bva a ka rangarira ne shungu rudzi
rgwake ru ri mu njodzi; saka a ka ramba fuma ne zose ze Egipte a
ka ti: Dambudzo ra vana vo Wedenga, kurinani pa na zose ze Egipte
(Vah. 11:25). Musi mumge wa ka ndo vona inabasa o rudzi rgwake,
ndo ku vona Muisraere a chi robga no Muegipte. Mosese ndo ku
vuraya Muegipte, u ka mu viga mu musheche. Fume mangwana a
chi dzokera po ze, a ka vona Vaisraere vaviri va chi rgwa, a ka va
Sraira a chi ti: Za mu ri hama regain ku rgwa vedu. Bva muml:e wa
ka tsamga, wa ka ti: Wa ka itlwa she, kana mutongi wedu la'ni?
Gara u no da ku ti vuraya so uyo, Muegipte wa zuro? Mosese a chi
mnzgwa kuti shoko iro ra ka nzgwikwa, wa ka rthia Farao, ndo ku tiza
divi ra Kana, ndo ku sika pa tsime mu nyika i no nzi Midiane, a ka
gara po. Ipapo kwa ka sika vasikana vanomge. Va ka vinga ku
nwisa makwai a baba vavo, Yetro, ndo ku dzingwa na vamge varisi
va cha ngo sika vo. Mosese ndo ku dzinga vakomana, ndo ku nwisa
makwai a vasikana. Vasikana va ka sika ku musha, va ka nrepera
baba izozo, Yetro ndo ku raira ku ti Mosese a danwe. Ne tambo
iyeyo Mosese wa ka pedza makore 40, a ka risa makwai a Yetro,
mukarakga wakwe. Nokuti wa ka wana Zipura, mukunda wa Yetro.
Vana va Mosese wa ka tumidzgwa Gersome na Eliezere.











2. MOSESE WO TUMGA EGIPTE. (Ekso. 3-6).



Ne nguri iyo ku tambura kwa Vaisraere kwa ka nyanyisa. We-
denga wa ka nzgwa kuchema kwavo, vuye wa ka rangarira sungano
yake na Abrahame. Zuva rimge Mosese a chi risa makwai pa gomo
re Horebe, wa ka vona gwenzi ri no pfuta, bva nyangwe ri ka ramba
ri chi pfuta, ha ri na ku pera no mgoto; saka wa ka shwedera ku chere-
kedza dambi irero. A chi slJwedera nzgwi ra ka bva mo ra ti: Rega
ku shwedera. Bvisa shangu dzako nokuti pa u no tsika pakashana-
.gurgwa. Ndi'ni Wedenga wa mabambo ako, Abrame, Izake na
Yakobe. _Mosese ndo ku vanza chiso chake, a chi rthia ku vona We-
denga. Wedenga wa ka ti: Nda ka vona dambudzo ra Vaisraere
,no ku chemna kwavo nda ka nzgwa; zino nda vuya ku va sunungura
pa na Farao, no ku va isa mu nyika ye Kana. Iwe .1 vuye ndi ku
,tume ku na Farao, ku ndo bvisa vana vangu po. Bva Mosese wa
ka ramba a chi ti: Ndi nga go inda sei ku na Farao ku ndo bvisa
Vaisraere po? Kwete ha ndi nga zi goni. Wedenga wa ka ti: Zo-
kwadi ndi cha va ne'we; na ipo pano pa gomo iri mu cha ndipira.
Mosese wa ka ti: Kana Vaisraere va no ndi vunza zita rako, ndi cha
ti ku dini. Za ka nzi no Wedenga, chi ndo ii: Nda tumga na Ndi-
chava. Yehova ndi zita rangu no ku si nga peri. U cha ndo vu-
ngaidza vakuru, u cha ti kwa va ri: Ini Yehova, Wedenga wa Abra-
hame, Izake na Yakobe nda ka vona nyarthwa dzavo; saka nda ka
zi ratidza kwa u ri. Ndo da ku ndo va isa mu nyika ya ka vorera,
Kana; ipapo va cha tenda shoko rako. Ipapo u cha kwira na vakuru
ku na Farao, mu cha ndo ti kwa a ri: Yehova wa ka zi ratidza kwa
t0 ri. Ti regedze, ti ndo mu pira. Bva Farao u cha ramba ku dzi-
kana nda rova nyika zikuru na manenji mazhinji; ipapo mu cha bva
Egipte mu chi piwa fuma zhinji navo, hazu, majoti, mandarira ne
zose.
Bva Mosese wa ka ti: Vaisraere ha va nga tendi kuti nda tumga
ne'mi. Wedenga ndo ku mu pa manenji matatu ku ndo va tendisa
nawo. (a) Wa ka rairgwa ku kanda simbo yake pasi, i ka shanduka nyo-
ka. Mosese wa ka rtlhia, bva wa rairgwa ku ri bata pa ruminda. ndo ku
ita simbo ze. (b) Ndo ku rairgwa ku pinza ruvoko pa chifuva, ndo
ku ru bvisa, wanike, ru na maperembudzi. A ka ru dzosera mo, ru
ka pora. (c) Wedenga a ka ti: Kana ne zino va gere ku tenda,
chera nmvura mu rgwizi u i durure pasi, i cha shanduke ropa. Bva
Mosese wa ka koma a chi ti: Ndi ne chirimi ini, ha ndi goni ku
bgereketa. Wedenga wa davidza: Ini mgene we miromo, ndi cha va
no moromo wako. Bva Mosese wa ka konyama a chi ti: Nandi SHE!
Tsakai henvu mum7e. Wedenga ndo ku tsamga, wa ka ti Tora simbo
u inde, u cha chingamidzgwa na Arone, iye u cha va muromo wako.
Vuye va ka tsaka ku ku vuraya va ka fa vose. Mosese ndo ku inda ndo








ku kumbira Yetro ku inda Egepita. Yetro wa ka tenda. Mos:se ndo,
ku inda ne muri yake: Egipte. Gersome na Eliezere. (Pa zhira wa
wirgwa ne njodzi, i chi bva pa Wedenga. Zipura ndo ku dzingisa
vana : njodzi ndo ku pfuvura hayo. Muri yake i nenge ya k dzoka
ipapo ku na Yetro).
Mosese ndo ku shongana na Arone pa zhira ndo
ku inda va ri vaviri ku ndo vungaidza vakuru. Vaisraere va ka ti ku
nyepergwa mashoko o Wedenga no ku vona manenji, va ka tenda.
Va ka kwira ku na Farao vose na Mosese na Arone. Bva Fa:-ao wa
ka ti ku nzgwa mashoko avo, wa ka ii: Wedenga wenyu, ha ndi mu
zivi. Vuye Vaisraere, ha va cha indi. Ndo ku raira kuti Vaisraere
va wedzergwe mubato zikuru. U si nga pedzi mubato wake, a robge
Zino va ka koniwa ku pedza ku rabga kwe zidina, ne maka yo ku zi
kwashira vo rnene vushwa bgo ku kanyira nabgo. Saka vatari: i vavo.
va ka shwera va chi rohga zikuru. Ipapo va ka nyunyuta zikuru ku
na Mosese na Arone, va chi ti: Ti no vurawa ne maka yenyu. Mosese
a ka ndo nyepera Wedenga izozo. Za ka uzi no Wedenga: Va i ege kti
voldzwa movo nokuti va cha snnungugwa zokwadi. Va na M/osese
va ka inda ze kuna Farao va chi ;ti, za ka nzi na Yehova: R gecdza
vana vangu, va ge inda ku zo ndi pira. Varao wa ka kumbira ku
vona nenji.
Mosese wa ka ita iro re nyoka; bva nanga dza Farao dzL ka ri
gona vo, asi nyoka yavo ya midziwa ne ya Mosese. Bva Fa ato wa
ka ramba.









MADAMIBUI)Z A NI GUMI.


( Elso. 7-9.



Fume mangwana Farao wa ka inda ku rgwizi, Mosese na krone
wa ka rairgwa ku ndo shongana na'ye po, no ku mu nycpera ku rIge-
dza vanu. Vuye ku simudza simbo pam'soro po rgwizi, Neile. rgwa
ka pirgwa na Vaegipte. Va ka ndo daro. Mvura i ka shanduke
ropa, hove dza ka fa dza ka nuwa mo. Bva nanga dza Fara, ilza
ka chi gona vo. ndo ku ramba ze. Saka Mosese na Arone 'a ka
tumga ze ku ndo nyevera Farao ku regedza Vaisraere, no ku nit nye-
pera zi no vuya pam'soro po ku ramba kwake. Arone a ka rova
mvura, ku ka buda matafi. a si nga peri. a chi inda kose, kose pa va







no vata, pa va no tsika, pa zokurdya zose zi zere nawo. Nanga dza
Farao dza ka chi bvidza vo. Farao wa ka kumbira Mosese kuti a
nyengetere Wedenga ku bvisa matafi, ipapo Vaisraere va nga inda
havo. Wedenga wa ka terera Mosese, bva namo ya ka ti ku inda,
wa ka ramba ze. Arone ndo ku rova guruva ne smbo, ipapo ra ka
shanduka nda, dza ka nyanya ku runfa vanu ne zipfuwo ne zose.
Nanga dzake dza ka kona dambudzo iro retata, ndo ku vudza Farao
kuti ndo mubato wo Wedenga. Bva Farao wa ka konyama hake.
Farao ndo ku nyevergwa ze, kuti mangwana ku cha vuya ziPembe-
nene a ka ita so ru'lllnynvll, vltunga, mago ne .imge. Pa no gara Vais-
raere madambudzo ha a na ku sika: asi pa na Farao poga, a go zo
ziva uyo wa a ka reva kuti: Ha ndi mu zivi. Za ka vuya, nyika ndo
ku pera nazo. Farao wa ka ti ku na Mosese, kuti a inde hake na
Vaisraere ku ndo pira Wedenga, bva va rege ku inda kure, vuye, a
nyengetere kuti, izi zi go bva. Mosese wa ka ti: Ndizo ndi cha nye-
ngetera mangwana; ipapo zi cha inda, bva u sa ti nyengedzera ze.
Wedenga a ka nzgwa munyengetero wa Mosese, bva Farao wa ka
pama ku gozhesa moyo wake. Wedenga wa ka ti ku nyevera Farao
wa ka tuma hosha yakaipa i ka vurayisa dipfuwo za Vaegipte, bva
za Vaisraere ha zi na ku fa ne chime. Bva Farao wa ka tsungarara.
Mosese na Arone va ka ti ku rairgwa no Wedenga, va ka ndo mira
ze pamberi pa Farao, ndo ku tora dota pa choto ndo ku ri kushira
mudenga. Kamge kwa ka vuya hosha i no ita maronda akaipa pa vanu
ne zipfuwo ku dzikana nanga dza Farao dza ka koniwa ku mira pa-
mberi pa va na Mosese. Bva izozo za ka gozhesa moyo wa Farao
kwoga, sa Mosese a ka vudzgwa no Wedenga pa kutanga. Ipapo We-
denga wa ka ti ku na Mosese, mu fumire ze mangwanani ku na Farao
mu chi ti: Hinzi no Wedenga wa Vaheberu; Regedzai vana vangu,
va ge inda ku zo ndi batira, nokuti madambudzo angu a cha pera
pam'soro pako no vokwako ne zose zako, u go ziva kuti, ha ku na u
no fanana ne'ni pa nyika yose; nokuti ne izozo, simba rangu ri cha
zikanwa, ne zita rangu ri cha kurumbidzgwa pa nyika yose. Ma-
ngwana ne nguva ino ndi cha nisa chl:i;, I'a.u,,,ii'. chakaipa chi si nga
zikanwi, saka vungaidzai zose zenyu mu'mba. Mangwana Mosese wa
ka tendeka simbo yake ku denga.
Wedenga ndo ku nisa chimviramabge, chi chi rtiisisa no ku ti-
nira no ku penya meni i chi ngo rambira pasi. Ziyo, mirivo, miti
zipfuwo, vanu zose zi ri kuzhe za ka parara, asi pa Vaisraere pa
nga pa si ne chinu. Farao ndo ku dana Mosese na Arone a chi ti:
Ayiwa. zino nda china, SHE wa ka rungama, asi ini na vana vangu
ti ri vatadzi. Ndi nyengeterere, nokuti kutinira kwakaanyaya, mu
go inda ikozino. Mosese wa ka ti: Kana nda buda pa musha, ndi
cha murudza mavoko angu kudenga, ipapo chi cha guma pakarepo, u
go ziva kuti nyika ndi yo Wedenga. Eva Farao a chi vona kuti kuta-
mbura kwa ka pfuvura, wa ka pama ku chinya, no ku homes moyo
wake, iye na vana vake.









4. MASHU NE RIMA. ,(Ekso. 10-11).

Va na Mosese ndo ku nyevera Faraor na vana vake ze kuti, ku
cha vuya mashu kana a si nga regedzi Vaiseraere. Vana va Farao
ndo ku mu vudza kuti nyika ya to paradzgwa, a regedze vanu I u ndo
pira havo. Farao ndo ku tenda kuti Vaisraere va inde voga Iku ndo
pira, asi vana, madzimai, numbi ne zipfuwo zi sare. Ndo ku :zinga
Mosese na Arone pamberi pake. Mosese ndo ku tendeka ne simbo
kudenga, ndo ku vuya dutu guru ri chi bha vubva zuva, zuva r :se no
vusiku. Fume mangwana mashu ado ki sika mavu na niarara.
Nyika ya ka siba nadzo, dzi ka pedza zose za ka siyiwa ne .ici-
mvuramabgo. Farao ndo ku dana Mosese a chi ti: Ayiwa, nand Nda
chinyira zikuru, imi no WVedenga, mu ndi kanganwire kamge kwoga
chivi icho change, mu nyengetere SHF. Vedenga wenyu a ndi
sunungure pa rufu urgo. \losese a ka ti ku ndo nyengetera dut.l guru
ndo ku bva vuvirira ri ka tora mashu dzos., a ka vurawa z(.is mu
Gungwa Shava. Asi Faran wa ka konvama sa kare.
Wedenga ndo ku tuma damludzo re pfumbai-ge Rima ra aI.'urva
maatatu rakanvyaisa. \Vanu va ki ngo gara 1. i ',. mi. Va ka kona ku
tsaka zokurdya, kana ku hetserana, kana ku vonla zipfuwo ne t1itiato,
Asi pa Vaisraere pa nga pa ne chiedza. Farao ndo ku >hoc edzera
Mosese a chi ti: Ch'indai henyu mouse ku ndo) pira Sl TF wenyu. 1ial siye
fuma dzoga. lBva Mosese wa ramba, wa ka ti: I a ku ne chinui chi
no sara, nyangwe wanda image. Iva Farao wa ka ti: Chibv.t pano
pamberi pangu. Chenjera ti rege ku vonana ze; nokuti zuva ra ti
no vonana ze, u cha parara! Alosese wa ka ti: Nandi! Wa re a iwe!
Ha ti cha vonani ze. Alosese wa ka reva kudaro. nokuti \va ka
zivislxwa no Wendenga kuti. ku no sara dambudzo rimge. k ma ra
itliwa, va cha regedzgwa. Na ipapo wa ka ti ku na Farao. Za nzi
no Wedenga; Vusiku vuno u cha pfuvura pakati penyu, u cha :'uraya
rnadangwe ose c Egipte: a vanu, zipfuwo ne zose, asi Vai raere
ne zavo zi cha chengeteka. [papo vana vako va cha vuya nyengetera, kuti ndi tame na vose va no da ku inda ne'ni. Ipapo ndi
cha inda. Mosese rAdo ku buda a ka tsamga zikuru.


MADA'M'BUDZO A I' EGTPT'E A NE GUM[.


Pa rgwizi. i. Mvura ya ka shanduka ropa.
Pa 2. Matafi a ka zadze nyika.
Zipembenene. 3. Guruva ra ka shanduka nda.
4. Zipembenene zose zi no ruma.
-osha. 5. Hosha ye zipfuwo.
6. Maronda pa vanu ne zipfuwo.
Mu denga. 7. Chimvuramable.
'8. Mashu.
Zitema. 9. Rima ra mazuva matatu.
S 10. Rufu rgwa matangwe ose.











5. PASHA, NO KU TAMA (Ekso. 12-14: 21).


(Ekso. 12-14 :21.)


Zino Mosese na Arone va ka inda ku ndo raira Vaisraere mitovo
yo mutambo wo ku tama Egipte, u no nzi Pasha (Ku siya). Ne
zuva iro (re Aprile 4)-Rechishanu re viki, dambudzo re gumi ro ku
vuraya vusiku, ri gere ku ithwa, va ka rairgwa ku vuraya bgizana
masikati. chikono chakanakanaka, chi si na kuipa na padoko.
Imba image ne image i share, i vuraye yacho. Kana va si nga goni
ku chi pedza nokuti vanu vashoma, va nga shongana ne image imba.
Va no fanira ku chi vuraya zuva ri chi po, nokuti kana ra vira.
Vaisraere va no si vamba rimge zuva. Isu ti no rava mangwanani,
avo va ka rava madekwana kuvamba kwe zuva.
Va ka rairgwa ku sa ri shizha, ri bayiwe. Va rege ku vuna ne
fupa rimne raro, ri gotshwe rose rakadan-. Ropa raro ri zodzergwe
margwatidgiro ne chivivo ze imba image ne image ma va no rdya, nokuti
vusiku mutumra u cha vuya Egipte, ipapo u cha pinda ku vuraya
matangwe mumba mumge no mumrn e mu si ne ropa pa margwatidziro.
Pa ka zodzgwa. u cha pfuvura hake a chi va rega. Kana bgizana
ra gotshwa, ri rege ku tsemurgwa, ri rdyiwe kudero ne mirivo i no vava
ku zo rangarira namo dzavo dza ka vava, dza pa Egipte. Ku zo
rangarira kutama kwavo va ri rdye va mire, va ka rongedza ku inda,
va ka bata simbo no ku pakata machira. U si ne chiga (ku dzi-
ngishwa) che sungano pa muviri wake, a sa rdya Pasha iyeyo. Zuva
iroro mugivira (5 Aprile), ri cha va zuva ravo ro ku vamba gore
naro, vuye zuva re Sabata (zororo) ne ro mutambo we Pasla, no ku si
nga peri. Pasha ra ka si tevergwa na mamge mazuva manomge o ku
rdya zingwa zi si na mvuviro ku zo fananidza, kuti va no fanira
ku va vakatsawurgwa, va ka rasha zose zakaipa.
Vaiseraere ndo ku ita izozo zose sa Mosese wa ka rairgwa no
Wedenga. Bva vusiku, izi za ka rebga no Wedenga, za ka ithwa.
Matangwe a Vaegipte, a vanu ne zipfuwo, a ka vurawa, bya ku chema,
kwa va ka ita! Ayiwa, rukono! Farao na vana vake ndo ku nyenge-
era Mosese na Arone kuti va inde na vose, vuye ne zose zavo, va
urumbidzei. Vuye zose za va ka kumbira pa Vaegipte, va ka zi
>iwa. Ndo ku bva Ramese ne fuma zhinjizhinji. Musi wa va ka
iga va ka buruka Egipte va ka nga va na 70; zino va chi bva imomo
va ka ita 6oo,ooo, varume voga, vose va ka ita se 2,000,000; vuye na
'amge va manie marudzi va ka inda na'yo. Wedenga ndo ku zi
hanangurira matangwe ose a Vaisraere a vana ne zipfuwo ne zose.
)angwe re mbongera ri no rgwirgwa ne bgizana, na matangwe a vanu
no rgwirgwa vo ne zimge. Va ka tora mafupa a Yosefe ndo ku inda.
amge va mamge marudzi va ka inda navo. Wedenga ndo ku zi




I -, -___ __- -


36

Zhira pedo i chi inda Kana ya ka pfuvura pa Vafiristia, bva
Wedenga wa ka ziva kuti kana va no famba na'yo va nga kundgwa na
Vafiristia, ipapo va cha dzokera Egipte. Nokuti nyangwe va ka buda
Egipte na mapfumo, va nga va si nga zivi ku rgwa; saka a ka va
fambisa pa Gungwa Shava. Va ka fambishwa :e gore ri chi ja tibi-
kira. Vusiku va ka venekergwa naro, masikati va ka famba inu mu-
mvuri waro. Kana ro mira, va no gara, kana ro inda, va no iinda vo.
Va ka ti ku sika pa Gungwa Shava, va ka vona pfumo gurug-ru, no
ku nzgwa zavirira raro ri no rthisa. Ndi Vaegipte va no xuya ku
va dzosa, va ne ngoro zhinji na mabiza na vargwi vakawanda. Vais-
raere ndo ku rthia zikuru. Va ka nyengetera Wedenga, vuye. va ka
tuka Mosese va chi ti: Mu Egipte ha mu na mabgiro, saka wa ka ti
isa pano kuti ti vurawe? Ha ti za ka ku vudza, u ti rege, Ii gare?
Bva Mosese wa ka ti: Mu sa rtlhia, nyararai henyu. Nasi mui cha
vona simba ra SHE; nokuti avo va ma vona zino, ha mu cha va voni
ze. SHE u cha rgwa a mene, imi ha mu cha iti chinu. Wvedenga
ndo ku raira Mosese ku muruka pa minyengetero, a shwedere na vanu
pa gungwa, a simudzire simbo yake pam'soro paro. Zino kwa ve
madekwana. Mosese ndo ku tandavadza ruvoko rgwake pa musoro
pe mvura, dutu guru ndo ku muka, mvura ndo ku kamuka na pakati,
i chi ita masingo maviri e mrvura, siye mukwara wakawoma na pakati
padzo, Vaisraere ndo ku ambuka nawo.





6. GUNGWA SHAVA KU SIKA SINAI.


(Ekso 14: 22-17).


Vaegipte va ka sika vo vusiku, ndo ku pinda ne ngoro ne zost
zavo, bva gore ra ka sara pakati pavo na Vaisraere. Vaiiraere v;
chi venekergwa naro, bva Vaegipte va ka kanganishwa ne rnma raro
Ngoro dzavo dza ka vunika, kudzikana va chi da ku tiza no ku rthia
Vaisraere va ka ti ku buda miri, Mosese a ka tendeka ze simbo pam'sore
pe mvura sa a ka rairgwa, mvura ndo ku shongana. Vaegipte nd<
ku bitirirgwa vose.
Mosese na Vaisraere ndo ku imbira Yehova rgwiyo rgwo ku mi
kudza no ku mu vonga. Hawo mamge mashoko a va ka imba
Simba rangu no rgwiyo rgwangu ndi'we, Yehova. Wa ka ithw
muchengeti wangu. Ndi cha ku kudza. U no enzana ne'we pakati p
zapirgwa zose ndi'ani? Pamidzo yargwo ya ka imbirgwa na vakad2
va chi ridza makandira avo, va chi vambirgwa na Miriyam, ne rake
Heyo pamidzo:-
Ndi cha imbira Yehova; nokuti wa ka kudzishwa!
Biza, no mgene waro za ka bitirirgwa zose."








Va ka bva ipapo ndo ku famba mazuva matatu va si nga voni
mvura mu chiwunde che Sure, ndo ku sika pa time, bva mvura ya ka
vavisa, saka va ka i tumidza Mara (vava).
Va ka nyunyuta ze va chi ti: Twe, Mosese, zino to nwei? Mosese
wa ka ndo nyengetera Wedenga ndo ku mu ratidza danda ro ku ka-
nda mu mvura. Ra ka ti ku kandrgwa mo, mvura va ka zipa. Va
ka bva ipapo ndo ku sika pa Elime, pa nga pa na matsime gumi na
maviri ne michindgwi makumi manomge, ndo ku zorora ipapo.
Va ka muruka po, va ka pinda chiwunde che Sine, vose ndo ktt
nyunyutira ze Mosese na Arone va chi ti: Dei ta i fira Egipte, pa ta
ka si rdya sadza ne nyama ti chi putisa! Nokuti ma ka ti isa pano
ku ti vuraya ne zhara. Mosese a ka ti ku rairgwa ze no Wedenga a
ka va vudza ku ti: Wedenga wa ka nzgwa kunyunyuta kwenyu. Isu
ti ne maka here? Kana mu no daro, mu no rgwa no Wedenga; bva
zino madeko na mangwana mu cha vona vukuru bgo Wedenga; nokuti
madekwe mu cha guta nyama; vuye mangwana mu cha guta sadza,
ipapo mu cha ziva kuti ndi'ye SHIE Wedenga wenyu. Va chi tarira
divi re chiwunde, va ka vona kubginya kwo Wedenga mu gore.
Madeko ndo ku sika zihuta zizhinji, ndo ku putisa nyama. Fume
mangwanani, veta ra ka ti ku pha, va ka vona zinu zidoko, zi chena,
za ka ita se chando pasi, va chi ti: Mana.' Ku bvira. chi-nwvi? Mosese wa
ka ti: Ndi ro sadza ra bva ku no Wedenga. \'anu ndo ku zi idza
chiyi kana iManca. Ya ka zipa so .vuchi.
Na pano va ka piwa ii.il.i,. klt idza ku terra kwavo. Va
ka rairgwa ku fuimira mangwahana ose. MIumge no mumge a ndo
nungira buri rake. Kana munu u na vanu vashanu mu'mba
make, u cha ndo nunga shandiro shanu. VDza u no wedzera
ipapo, zi cha vora, zi no ita makonye, kana wo nonoka ku muka,
u cha nlid wana dza nyahushwa ne zuva. lpapo u ciha shwera
na'yo hake. Asi ne re chishanu u cha ndo nungira dza mazuva
maviri; nokuti mugivira, zuva ro ku buda Egipte, ra ka ithwa Sabata
(Chisi). Ne Sabata mana ha dzi na ku nishwa. Va ka sara va chi
zorora. Vuye irero zuva roga, dza ka iiga-dza ka mbo nungwa dzi
chi chengethwa, ha dzi na ku vora. Iva vamge ha va na ku terera,
va ka chengetera mamge mazuva vo, bya fume mangwana va cha wana
kuti dzi ne makonye. Vamge ze, va ka ndo tsaka ne Sabata, bva va
ka ndo shaiwa. Wedenga wa ka tsamga no ku sa terera kwavo, ndo
ku raira ze kuti va rege ku ndo kwasha zokurdya ne Sabata. Arone
a ka chengetera xa'lktirt vavo chirongo chi ne mana kuti va go dzi
vona vo. Vaisraere va ka rdya mana makore 40o, ku sika va ka pinda
Kana.
Va ka bva ipapo ndo ku sika Rafidime ndo ku shaiwa niura po.
Vanu ndo ku popotera Mosese. Z'ikuru va ka ti: Wa ka ti bvisirei
Egipte? Wa nga u chi da ku vuraya isu na vana vedu ne zipfuwo
zedu kani? ~ I.. -. wa ka vangira Wedenga ze a chi ti: Nandi, SHE!
Ndo Jini? Nda nga nda vurawa na'yo. Yehova wa ka mu raira ku
ndo rova ne simbo bge, pa gomo re Ilorebe, va go wana mvura. Mosese
ndo ku inda ku na vakuru, a ka rova bge irero ra ka rebga, mvura
ndo ku buda zhinji. Vanu ne zipfuwo zose za ka guta. Mdsese ndo






38

ku idza ipapo: Mara ne Meriba (Kuidza, no kutuka); nok.lti We-
danga wa ka idzgwa na'vo ipapo, va chi ti: Wedenga u ri pano pedu,
kana kwete? Vuye Mosese wa ka tukwa na'vo.
Pano va ka shongana na Vaamaleke (rudzi rgwa Esau) va ka
vuya ku rgwa na Vaisraere. Mosese ndo ku raira Yoshua ku shara
vargwi a go ndo shongana na Amareke. Mosese ndo ku kwira gomo
na Aronena Hure ku ndo nyengetera. Za ka ithwa kuti ruvoko rgwa
Mosese ru chi rambira ku denga ne simbo, a chi nyengetera, Yoshua
wa kunda; bva kana wa burusa, Yoshua (Yehova mudzikunuri) wa
/ kundgwa. Bva Mosese wa ka nyara, saka va ka mu pa bhe ro ku
gara; vuye Arone na Hure wa ka -i tsigira mavoko akwe mimge no
mumge ruvoko rgwake, ku sika ra vira. Yoshu ndo ku kunca chose.
Wedenga ndo ku raira Mosese ku nyora mu buku kuti Vaam ireke va
cha parara vose. Mosese ndo ku vaka aretare po, ndo ku i tumidza
Yehovanisi.









7. VA KA SIKA SINAI. (Ekso. 18-20.)


YETRO. MIRAIRO I NE GUMI.


Yetro, mukarabga wa Mosese. a ka ti ku nzgwa kuti Mosese wa
ka sika na Vaisraere, vuye na pa Wedenga wa ka va betsera 'apo, wa
ka tora Zipura, mukadzi wa Mosese na vana vake vaviri (Gersome
na Eliezere) ndo ku inda na'vo ku na Mosese. Mosese va ka va
Ku buda kwavo Egipte no rgwendo rgwavo -zose mufaro ne namo.
chingamidza pa zhira, a ka va rondedzera mibato yose yo Wedenga:
Yetro ndo ku kudza Wedenga, ndo ku mu hayira zibayiro. Arone
na xamie vakuru va ka vuya vo ku rdya no mukarabga wa Mosese.
Fume mangwana Mosese wa ka gara ku tonga maka. Valua va ka
mira pamberi pake, mazana na mazana, ku bvira zuva ri chi buda ku
sika ra ka vira. Ipapo Yetro wa ka mu pa mano, kuti a share vakuru
vakanaka, va ri vatendi ku mu betsera ku tamba mashoko. Mosese
ndo ku ita sa za ka rebga no mukarabga. A ka isa vakurv va ma-
kumi, vakuru va mazana na ve zuru za mazana, kuti va tnlibe maka.
doko, asi huru huru dzi ishwe kwa a ri. Yetro a ka ti ku Vonekana
na'vo, a ka dzokera ku musha.
Vaisraere va ka muruka ipapo, zino ya ka da ku pedza mgedzi
mitatu, ku bvira ku buda kwavo Egipte, ndo ku pinda mu (hiwunde
che Sinai, ndo ku gara po mu jinga me gomo re Sinai. Nyika iyeyo






39

yose, ya ka ita ziwunde zina: Che Sure, che Sine, che Sinai ne chi-
kuru che Parane ne cho kum'soro. Parane i ne zikomo zizhinjizhinji,
asi na pasi pa divi re gungwa, i na makomo makurukuru, ndo pa ne
iro gomo ri no nzi Sinai kana Horebe. Pa ka buruka Wedenga no
mgoto ku bgereketa na Vaisraere, a chi ita sungano na'vo. Vaisraere
va ka gara mu nyasi maro, mu bani ro mupata. Nyika iyeyo yose ha
i ne miti, asi zikwenzi zidoko no vushwa vudokodoko, vuye mabge
mashava a no goshisha. Musheche muzhinji ha ku na, asi pa ne,
hova.
Zino munu mu chiwunde, chi si na mvura ne mind, na pa gomo
iro re Sinai, va ka ishwa mu chikoro ku dzidza: ku tenda no ku tarira
Wedenga pam'soro pe zose za va no zi vinga; vuye va cha dzidzishwa
mutovo wo ku pira Wedenga. Ta ka nzgwa Kaine na Abele va ka
ziva ku vuya kuno Wedenga ne zibayiro zavo ne nambo dzazo, kuda
ne Sabata. No musi we Sete, vanu va ka tanga ku vungana ku pira
panupamge. Va na Abrahame va ka vaka vo aretare dzavo va chi
pira Wedenga; bva zino va cha piwa mirairo yo ku mu pira kwazo;
vuye mirairo yo ku garirana kana va chi i tenda. Mosese zino wa ka
kwira mu gomo re Sinai kwo Wedenga, ndo ku rairgwa ku ndo vu-
dza Vaisraere, kuti zino ma ka vona zose za ka ithwa no Wedenga,
ku mu sunungura no ku mu sitsa pano pa gomo kwa ndi ri. Zino
kana ma tenda ku terera masholko angu ose, no ku chengeta sungano
yangu, ipapo mu cha va vana vangu pa ruzima, vakasharirgwa pam'
soro pa vanu vose ve nyika. ( Va ve pakati po Wedenga ne nyika
yose-ku va nyengeterera, ku va taririra no ku va kunda, vose va pinde
vushe bake, vuye va ve vakatsawurgwa vo I Pet. 2 :5; Ex. 19 : 5
6.) Vose ndo ku davira shoko iro kamne.
Mosese a ka ndo nyepera Wedenga mnashoko avo, zino Wedenga
a ka mu vudza ku ndo raira vanu ku zi rongedza ku shongana no
Wedenga ne zuva re tatu. Va chi zi suka, pe hazu dzavo. no ku rega
zose zi nga sibisa muviri. no moyo: nokuti u no da ku va nz wisa
nzgwi rake. va go zo tenda chose pa Mosese. Va ka rairgwa vo ku
komberedza gomo pa jinga no rumanda, kuti ri rege ku kxvirgwa na
vanu kana ne zipfuwo; nokuti u no ri tsika, wa fa. Vanu ndo ku
rongedza sa va ka rairgwa. Ne zuva re latu, mangwanani, Wedenga
wa ka buruka pam'soro pe gomo na vatumga vazhinji (Deut. 33 :2;
Psa. 68 : 18: Mib. 7 : 53) no ku bginya kwake. Wa ka vuva ne hore
nema huru. yakavenekergwa. vuye ya ka penyisa: (omo ri ka huta
no ku tinira, vuye no ku rira kwe wamanda huru. I chi tanga ku
rira, Mosese ndo ku perekedza vanu, sa a ka rairgwa, ku no Wedenga.
Vanu va ka shwedera va chi koma no kurthia. Nyangwe Mosese
a ka huta no kurthia (Vaheb. 12 : 21). Como rose ra ka huda vutsi
vuzhinjizhinji ne wamanda Va ka wedzera i chi rira ne simba. Mosese
ndo ku bgereketa, ndo ku davidzgwa ne nzgwi ro Wedenga. Mosese
ndo ku kwira a ka ndo pinda mu rima re gore ma a ka danwa, ndo
ku rairgwa ze ku nyepera vanu ku sa darika runlanda, a ko zo rega
ku fa. Wedenga ndo ku bgereketa na'vo mashoko a ti no si ti; Mi-
rairo i ne Gumi. a ka va zivisa kuti ndi'ye Yehova Wedenga wavo,
wa ka va bvisira Egipte, pa va ka nga va ka gara va chi tambudzgwa.
A ka va raira kuti (za bgerengedziwa) :-








r. Va sa tsaka vam7e ku zo va pira asi iye Wedenga woga.
2. Va sa zi vezera fananidzo ku zo dzi pira-shamu i nga va
tevera.
3. Va sa tamba ne zita ra Yehova i cha ve maka.
4. Va gare ne chisi che Sabata chakatsawurgwa cha ka i:atsiwa.
5. Va kudzei vabereki va go zo rega ku chimbidzika ku tcrergwa
nyika yavo, Kana.
6. Va sa vuraya.
7. Va sa ita vupombge.
8. Va sa ba.
9. Va sa nonga nema.
o1. Va sa shumba za vamge.
Mirairo i no ti zivisa kuda kwo Wedenga; vuye hosha ye divi mu
moyo medu; saka i no ti kakatira ku nanga. Yesu. (Gal. 3 23-24.)
Vanu va ka ti va chi nzgwa, va chi vona izozo va ka ramba va chi
shwedera kure no kurthia. Za ka ti ku guma, va ka kumbira kuti
Wedenga. kurinani, a bgerekete na Mosese. va gare va chi paridzgwa
na'ye, nokuti va no rtlhia va nga paradzgwa.









8. SUNGANO YE TEISTAMEN'ITE YA KARF YA BVTSI-
SHWA NO KU PUTSISHWA ZE. (Ekso. 21-24; 3T-31.)


CHEKANA NYAMA. MXURU Y ';, L)(O.


Zino M.~ ... wa ka kwira ze mu rima mu no Wedenga. We-
denga ndo ku paridza za va ka nzgwa no ku wedzera zimge (hkso,
21-24), va go zo ziva ku gara vose no mufaro. Wa ka nyeteregwa
mirairo ya varanda, yo vupombge, yo kuwana, yo kurovora, yo ku-
rova, kurgwa, kuvuraya, ya makororo, ye zipfuwo kana za ka ronze-
rgwa, za ka rashika, za ka rdya mind, za ka kuvadzgwa, kan. za ka
kuvadza munu ya varoyi, ya va no pira zimge kuzhe kwo eVdenga.
Va rege ku ita chinu chakaipa, nokuti chi no ithwa a vazhinji. Va
rege ku nyengedzera pa ku tamba maka. Va no chinya no b]oni va
nyanyishlwe kurobga. Vakuru na vabereki va kudzUgwe Va-
chena, v'eni, machirikadzi ne nerera zi itirgwe nyasha. Va sa kanga-
nwa ku pa Wedenga zake, kana va ka taririrgwa; matangw, ose a
vanu ne zilpfiuo nde zake. Kana va no chengeta mirairo yake yose,
va cha pcrekedzgwa no nmutum(a wake, a chi va chengeta p, zhira,
no ku ya sitsa mu Kana, vuye a cha ndo dzinga mo mapfunio avo.








Mosese zino wa ka buruka'nazo ku Vaisraere. Va ka bvumira ze
mashoko ose. Mosese ndo ku a nyora mu buku ri no nzi Buku ye
Sungano, ndo ku vaka aretare mu jinga me gomo. A ka baya zibayiro
zizhinji, ndo ku sasa ne ropa razo vana avo va ka zi sunga, vuye are-
tare ya ka sasirgwa vo, a chi ti: Ndi ro ropa re sungano yo Wedenga,
ri no simbisa mashoko o ku pikirana kwavo,-Vaisraere no Wedenga.
Ndi'yo sungano ya kare. Mosese wa nga a ri mumiriri wa'yo. Mo-
sese, Arone na vana vake vaviri na vakuru 70, ndo ku kwira mut
gomo, ndo ku vona kubVinya kwo Wedenga, ndo ku gara po va chi
rdya chibayiro che sungano, va chi chekana nyama.
Mosese a ka danwa ndo ku kwira ze na Yoshua ku no Wedenga.
Yoshua u nenge wa ka gara pa zhira, gore ndo ku rambira pam'soro
pe gomo mazuva matanatu. Re chinomge Mosese wa ka danwa ku
pinda mu gore, bva kubginya kwo Wedenga kwa ka vonekwa po na
vanu, kwa ka ita se zuva. Mosese ndo ku sara po mazuva 40 (Deut.
9 : 18) ku ndo nyengetera no ku rairgwa mutovo vo ku pira We-
denga mu imba na vaprista, vuye ne zibayiro. A ka gara a si nga
rdyi, a si nga nwi chinu. Mosese ndo ku rairgwa ku ndo vunganidza
nendo dza vanu, va go itira Wedenga imba yo ku mu pira mo i ri. A
ka ndo ratidzxwa fananidzo yayo. A ka rairgwa vo mitovo yo ku mu
pira, ne za vadzidzisi ku sika ne hazu dzavo. (Ekso. 25-32.) We-
denga wa ka ti ku pedza mashoko ose, a ka pa Mosese mabge maviri
e sungano pa ka nyorgwa mirairo i ne gumi, kuti a buruke nawo.
Vanu zino, va ka nyara ku tarira Mosese nokuti a ka slwera po
mazuva 40, saka va ka reva pana Arone: Ha ti cha zivi za ka ithwa
na'ye Mosese. U ti vumbire fananidzo ku ti tungamirira. Arone ndo ku
va raira ku vuya ne zishongo zavo ze zheve ze goudo, ndo ku vumba
nazo fananidzo ye muru. Vanu va nga va chi i vona va a ti: Havo
Vedenga venyu va ma ka bvishwa na'vo ,Egipte. Ndo ku i vaka are-
tare. Fume mangwana va ka vuya ne nendo dzavo ne zibayiro zavo,
ndo ku pira muru va chi rdya, va chi tamba. Ipapo Wedenga wa ka
raira Mosese ku buruka, nokuti vanu vake va a ka budisa Egipte vo
pira ze nema. Va ka kurumbidza ku tsawuka ze nema. A ka da ku
va vuraya vose, a chi shanangurira Mosese no rudzi rgwake; bva Mo-
sese wa ka va nyengetera kuti va kanganwirgwe. Wedenga ndo ku
rega hake. Mosese na Yoshua zino va ka buruka. Pa zhira va ka
nzgwa kuimba no kudzana kwavo. Va chi sika no ku zi vona, Mo-
sese wa ka tsamga zikuru, a ka putsira mabge e mirairo pasi; nokuti
vanu va ka putsa sungano yo Wedenga. A ka raira ku pisa no ku
kuyisa muru, ndo ku kanda vupfu bayo mu nmvura ndo ku va nwisa
mvura iyeyo. Ipapo a ka ndo mira pa mukova a ka ti: Va no nama-
tira Wedenga, va bude kwa ndi ri. Vana va Levi ndo ku buda vose.
Zino Mosese wa ka va raira ku pfuvura na pakati pa vanu ne
minondo, va chi famba va chi tema nayo. Va ka ndo buda seri, va
ka vuraya 3000. Fume mangwana a ka va nyepera zivi zavo, bva
wa ka ravira ku va nyengeterera. Mosese ndo ku kwira ze kwa kare,
a ka ndo pedza ze mazuva 40, a si nga rdyi, a si nga nwi a chi va
nyengeterisa. Wedenga ndo ku va kanganwira. Wa ka tenda vo ku
va tungamirira a mene. Mosese wa ka rairgwa ku veza mamge mabge







maviri. Wedenga ndo ku nyorera ze mirairo iyo i ne gumi. Mosese
ndo ku buruka na mabge e mirairo bva chiso chake cha ka bginya
zikuru; vanu va ka koniwa ku mu tarira, saka a ka famba a ka
fu kidza chiso no mucheka.









9. TABERNAKERE NE ZAYO ZI CIII VAKWA.


(Ekso. 25-27; 30-38.)



Zino Mosese wa ka kokera vanu ndo ku va nyepera mashc'ko o
Wedenga. A ka va raira vo ku vuya ne nendo dzavo ku gadzirira
Wedenga zokupira lmba yo mucheka, aretare, areke vuye Zoku-
pfeka ne zokushonga za vaprista. Ipapo va ka vuya ne zizhiniiku--
dzikana va ka dzivishwa na Mosese ku vuya ne zimge. Va ka betsera
vo zikuru pa mibato. Bezaleele na Aholiabe va ka piwa njere no
Wedenga ku gadzirira zose no mutovo wakanaka. Imba yo klpira
ya ka vakwa na mapuranga ne micheka na matebge. Pakati payo pa
ka kamurgwa no mucheka wakanakanaka. Imba i ri sure ya ka idTwa
yakatsawurgwatsawurgwa. Madziro ayo matatu a ka vakwa na ma--
tanda o mupumbu, a ka namatidzgwa goudo a ka komberedz~wa ne
mbariro. Matanda a ka mira a ka pinzgwa mu shangu dze silver.
Divi ro mukova ra ka tarira vubva zuva, ha ri za ka ishwa chinu, asi
micheka yakaisonaka. Denga ra ka ithwa ne micheka, vuye na ma-
tebge a ka turikidzanwa. Pasi pawo pa ka islwamicheka i no b1inya
i ne fanaidzo ya vatumga, na mavara.
Ruvazhe rgwayo (rgwe imba) rgwa ka komberedzgwa na inata-
nda; a ka komberedzgwa ne micheka michena yakanaka. Imba va ka
idzgwa Tabernakere kana Tente. Mu ruvazhe kuzhe kwe imba ma
ka nga mu ne aretare yo kupisa zibayiro. Ya ka vakwa na matanda
o mupumbu ndo ku zodzgwa ne safuri. Na pam'soro ya ka rukirgwa
ruwaire, zibayiro zose zi no pishwa pam'soro pargwo. Mgoto u no
veshwa no mukati. Mgoto wo ku tanga wa ka bva kudenga (Liv
9:24) ndo ku rambira u chi pfutidzgwa vusiku na masikati na vapri.
sta, u go zo rega ku dzima; pam'soro payo pa nga pa ne nyanga i a pa
miromo minna yayo. Dza ka si sasirgwa ropa. Kana munu a ka
vuraya munu no ku sa ziva, a ka tizira ku nyanga idzo, wa regwa
hakwe.








Matanda ose ne numbi dzayo a ka nga a ri o mupumbu. Gate
guru rokungura ra nga ri ri po vo, ra ka vumbiwa ne safuri. Vapri-
sta va ka mbo ngudza po mavoko na makumbo avo kana va no shwe-
dera pa aretare ku zo bayira, kuda kana va chi da ku pinda mumba
makatsawurgwa. Makatsawurgwa ma ka ishwa mgenje, u ne gumbo
rimge, bva mavoko manomge a no pfuta, wa ka vumbiwa ne goudo.
Wa nga u chi pfuta vusiku bgose. Mgenje wa ka fananidza, kuti va
ve mgenje we nyika ye rima. Tafura ye zingwa zokuratidza ya ka
nga i ri mo vo. Ya ka veshwa no mupumbu, ndo ku namatidzgwa
goudo. Pam'soro payo va ka isa, Sabata image ne image, matutu maviri e
zingwa; dutu zitanatu, dutu zitanatu. Zisharu za ka ngo rdyiwa
na vaprista, va chi mo. Ya ka nga i ne zindori zayo zo ku sengwa
nazo. Ya ka fanaidza michero (mibato) yakatsawurgwa ya Vaisraere
Vuye ma ka nga mu ne aretare yo ku pisa miti ya ka kuyiwa; kunu-
wira kwayo ku no zipisa. Ya ka fananidza mibato yavo yo ku nye-
ngetera. Makatsawurgwa-tsawurgwa ma ka isjhwa bokisi ya ka nzi:
Areke-ve-Sungano. Nokuti sungano mabge maviri e mirairo) ya ka
nga ya ka ishwa mo. Va ka isa vo chirongo chi ne mana, vuye simbo ya
Arone ya ka ishwa mo pasure. Ya ka ithwa na mapuranga ya ka nama-
tidzgwa goudo kwose, kuzhe no mukati, ya ka nga i ne chidzi-
viro chayo chakanaka che goudo. I'am'soro pacho pa ka ishwa
vatumga vaviri ve goudo, meso avo a ka tarira pasi, mapapirc
a ka tandavara. Zose za ka nga zi ne zindori zazo na mtalanda azo ku
zo zi senga. Areke ya ka ildzwa vo chigaro che nyasha. Wedenga
wa ka si vuya ku gara pam'soro payo ku hbereketa na'vo. Besaleele
na Aholiabe na vebetseri vavo va ka ita zose ze tabernakere no mu-
tovo wa va ka rairgwa. Kana ti no verenga nengo dze tabernakere
ne zose zayo ti cha w;ia dzi no sika 300,0o0.







io. VAPRISTA. MUBATO WAVO( HAZ' D VO.


(Ekso. 39--40. Liv. ---).


Kare vakuru va ka pira niu'mba mavo va mene, bva va chi bva
Egipte, Wedenga wa ka zi shanangurira matangwe, nokuti va ka
chengethwa vusiku ubgo bga ka vurawa matangwe a ve EKgipte-
bva zino a ka rambga pam'soro po ku pira nmui ye goudo. Valevi
va sani va ka i pira, va ka shanangurirgwa no Wedenga pa chinambo
chavo. Zino Valevi va ka piwa mubato pa tabernakere. Kana va ka
nga va ka pedza makore 30 o vupenyu, va no pinda pa mubato uyo.
Va ka govergwa mapoka matatau :-(a) Boka ra va Kohate va ka piwa







numbi dzakatsawurgwa dzi ri mu tabernakere ku dzi senga kana va no
famba. (b) Va Gersone va ka senga micheka yose. (c) Va Merare
va ka senga matanda na mapuranga. Kana va no pinda pa mubato
va no bayira Wedenga zibayiro. Ha va na ku piwa hazu dzi ka
tsawurgwa, bva va ka rairgwa ku suka zikuru, mazuva ose, hazu dzavo
na makumbo avo. Va nga va ri vabatiri va vaprista. Pasure kwa
ka ti ku vakwa tembere, va ka wedzergwa mibato yo ku imba mu
tembere, no ku tonga maka, vuye ku betsera ku dzidzisa mu zikoro.
Arone no rudzi rgwake rgwa ka shanangurgwa ku va vaprista,
ndo ku piwa hazu chena dzo vuprista. Va ka bata mubato wavo va si ne
shangu. Arone wa ka ithwa muprista mukuru. Na'ye wa ka piwa
hazu chena sa vaprista vadoko, vuye ne zimge zakanaka. Pa kepesi
yake ya ka nyorgwa na maletere e goudo: VUTSAWURGWI BGA SHE."
Bezalele na Aholiabe va ka ti ku pedza tabernakere ne numbi
dzayo ne hazu dza vaprista ne zose, Mosese ndo ku vuya ku cherekedza
zose kana za ka ithwa sa a ka ratidzvwa no Wedenga pam'sor> pe
gomo. Zino, zose za ka ti ku rongedzgwa, dza ka tsawurisirgwa We-
denga na Mosese. Vaprista ne numbi dzose za ka zodzergwa mafuta
ne ropa re zibayiro (ropa ra ka bvira ropa ra Yesu ri no bvisa zivi no
ku natsa zose. Mafuta a ka fananidza Mgeya Wakashanangurgwa,
simba ro ku bata mubato wa SHE) Vaprista ndo ku rairgwa mnbato
yavo. Zino muprista mukuru (Arone) wa ka tora bgizana rokutanga
ku ri hayira pa aretare. Vose va ka vungana ku zi vona. Ipapo mnoto
wa ka bva ku denga wa 'ka vuya ku pisa chibayiro. Gore nd.) ku
buruka pam'soro pe imba, kubginya kwo Wedenga ndo ku zadza imba.
Vanu ndo ku fara zikuru va chi kudza Wedenga. Vaprista va ka rtmba
va chi chengeta mgoto uwo pa artare, vusiku na masikati. Ma-uva
ose, mangwana na madeko, va ka bayira bgizana ro ku pira. A i ne
Sabata va ka vuraya maviri mangwana, maviri madeko. Vuye kana
munu u no rgwadza moyo pam'soro pe zivi zake, u no vtryr. ne
bgizana, u no isa mavoko akwe pam'soro paro, a chi kupurira gwai
maka yake: ipapo ri cha vurawa, ro pislwa pa aretare. Vuye
vaprista va i va no mubato wo ku bayira ze mitambo; no ku isa ma futa
mu mtenje u ri makatsawurg-wa, u no tungidz2wa madeko ose. Va
no pisa muti pa aretare ye chinuwiro; va no isa zingwa zits;. pa
tafura ne Sabata: va no ridza vo wamanda no musi wo mutambo, uye
no musi wo ku pinda rgwendo rgwavo, vanu va go simuka. Vt ka
tarira vo hosha, kana munu u na maperembudzi u no dzingw;. pa
vungano; vuye va ka paridza murairo ku vanu. Kana va no pira,
vanu va no mira pa ruvazhe mu rumanda. Muprista u no pinda
Makatsawurgwa ku ndo va nyengeterera. Kana wo buda, v no
vuya ku va taririra ne zita ro Wedenga (Num. 6: 23-26).








Rudzi rgwa Levi.
Levi.

Kohate Gersone Merari
Amrame (Yohebete)

Miriame Arone Mosese (Zipura)
I I i I I
Nadabe Abihu Eliazere Itamare: Gersome Eliezere.

Wedangwc wo rudzi rgwa Arone wa ka si ithwa muprista mu-
kuru; vamge va ka ngo va vaprista. Vana xo rudzi rgwa Gersone
na Merari vuve Gersome na Eliezere va ka ngo ithwa Valevi.




uy. ZIBAYIRO (Liv. 1-7). MITA'MBO (Liv. 23-25).


Va ka ita zibayiro zizhinji, ti cha tarira zimge:
(1) Zibayiro zo kupisa: Za ka pishwa pa aretare pa ruvazhe
mazuva ose, mangwana ne 9, masikati ne 3, va no pisa bgizana. Nombe
makwai ne mbudzi dza ka bayirgwa vo. Kana munu wa ka shaiwa
zose u nga vuya ne njiva. Zibayiro izi za ka pishwa zose zazo. Za
ka reva kuti ti no zi pa Wedenga chose, muviri no moyo ne fuma,
zuva rimge ne rimge.
(2) Zo kuvonga: (a) Ndizo zo ku tenda kana munu wa ka tariri-
rgwa; (b) vuye ndi ze nendo dze miko, kana wa ka mbo pikira We-
denga ku mu vonga kana a piwa cha a ka kumbira (c)Zimge val no
tanga ku pa Wedenga ku zo vonga, va chi ziva no kutenda kuti va
cha piwa cha va ka kumbira.
(3) Zo kurdya: (a) Ku no ishwa vupfu, mafuta e miti, zingwa
vuye munyu. Zi no reva kuti. ne ze minda nde zake. Va no. zi ita
vo ku vonga zitsa. (b) Pamge va ka vuya ne veine. Chibayiro
ichi clia ka idzgwa chokunwa kana chokudurira.
(4) Zo kuchinya: Ropa na mafuta za ka pishwa pam'soro pe
aretare; zimge za ka ndo pishwa kuzhe kwo musha. Zi no bvira
givi zi no bvishwa kure. Varoyi, vo vupombge na va ka pira ze
nema, ha va na ku tendergwa zibayiro.
(5) Ze maka: Kana wa ka bata mutumbu, kuda kana a ka rdya
chinu chakaipa, kana ku nzgwa mumge a chi tuka, ipapo va cha vuya
ne chibayiro che maka. Zi no ithwa vo se zibayiro zo ku chinya.
Asi kana a ka ba, u cha mbo dzpsa. No mutovo wakadero va ka bvisa
zibayiro rriazana mazhinji ne gore rimge ne rimge. Zibayiro (4) na
(5) za ka fananidza rufu rgwa SHE Yesu.









ZIBAYIRO.

A. ZI NE ROPA.

ZO KUPISA. 2. ZO KUTENDA. 3. ZE KANGANWIRO.
KUCHINYA. MAKA.

ZO KUVONGA (ZE MIKO NE ZO RUDO).

B. ZI SI NE ROPA: i. ZO KURDYA. 2. ZO KUNWA.

MITAMBO YAVO ) YAKATSAWURGWA (Liv. 23-25).

Va ka farishwa ne mitambo yavo. Va ka gara zuva re Salata,
re chinomge, vuye ne zuva ri no vamba mgedzi; no mgedzi we chi-
nomge ne gore re chinomge, vuye Yubele, gore ra makumi mashanu.
Va ka ri tamba ne zuva guru re Chiyananiso. Ra ka nga ri ri ,uva
ro ku ridza zikuru, va chi zivisa vanu kuti i zuva ro ku sunungur:wa.
Va ka sungwa mangava, va ka ithwa napha pam'soro pe maka, v no
sunungurgwa. Va ka pfuvudza dzimba kana minda va no dzoseigwa
zavo. Va go ziva Wedenga ndi mene we zose. vuye vachena v i no
fanira ku betsergwa. Ne iro gore ha va cha rimi. Michero ne h i no
mera zoga nde za vachena. Bva mitambo 4 mikuru ya ka nga i ri
po i no tambiwa makore ose na vose va ka sika makore 20:-
(1) Pasha. Ku zo rangarira kubudishwa Egipte. Ta ka tnbo
i paridza. Pasure, va ri mu Kana, va ka ndo vungana Yerusaieme
ku i rdya, va ka ita zipoka zipoka. Kana imba i na vanu io, nyangwe
ku sika 20 va nga rdya mumba mavo. Va si nga siki Io kana va ka
pfuvura 20, va ka inda ku imba imge. Mabgizana ose a no vurawa
ne 14 re Nisan (Aprile) pa aretare yo ku pisa, ropa ri no dururgwa
po a no viyiwa, ipapo a no sengwa ku ndo ishwa kumba kwa a no
ndo gochiwa, bgizana rimge kumba kwaro, ri no rdyiwa vusiku. Ipapo
va no shwera mazuva 7 va chi rdya zingwa zi si ne mvuviro. Ziluru
Pasha ya ka fananidza ku dzikunurgwa kwedu no rufu rgwa Yesli.
(2) Pentekosta: I shoko ri no reva zuva ra 50, nokuti muta-
mbo uyo wa ka siya zuva re pasha, zuva ro ku bva Egipte na ma;uva
50. Va ka u tamba zuva rimge roga. Va ka tora zingwa 2 na ma-
bgizana 2. Va ka tamba mufaro wo ku cheka. Zino u no tamliwa
na vakristu ku rangarira kuvuya kwo Mgeya Wakashanangurgwa.
(3) Zuva guru re Chiyananiso: I zuva ro ku chema zivi .ose
za va ka ita vose, gore rose. Arone u no tanga ku zi ngura no ku
zi bayira ne buri rose. Ipapo u no ndo isa mbudzi 2 pa ,ruvazhe rgwe
tabernakere; zino wo kanda mijenya, mbudzi i no bathwa ndi ya
Yehova, i no bayirgwa. Ipapo u no pinda Makatsawurgwatsawurgwa
ne ropa rayo vuye ne miti ye chinuwiro, ma u no ndo sasa ne ropa
Funiro ye chiyananiso i ri pam'soro pe areka. Ndiro zuva rimge roga







re gore rose ra u no pinda imomo, kamge, iye woga, kana u no buda,
u no tsika na mavoko musoro we mbudzi iya ya ka sara, ipapo mbudzi
i no tumirgwa mu chiwunde kwa Asasele. Kwa ka fananidza kuti
mbudzi i no gamuchira zivi za vanu, zino yo inda nazo kure, i st
nga dzoki. Ipapo u cha nyebera vanu kuti zivi zavo za kanganwi-
rgwa. Izo zoe za ka faananidza Kristu, muprista wedu ne chibayiro
chedu. ndi've wa ka ithwa chivi pa chinambo chedu.
(4 i Mutambo wa matumba: Wa ka tevera we Chiyananiso na
mazuva 5. Va ka u tamba mazuva 7. Ndo mutambo wo ku fara
no ku vonga pam'soro pe zose za va ka piwa gore rose. Zikuru va ka
rangarira nawo ku tenda rgwenfdo rgwavo mu chiwunde; saka va ka u
tamba va chi gara kuzle, mu matumba, sa va ka ita pa rgwendo.
Zuva ro kuVamba no ro kuguma kwawo a a a nga a ri mazuva o ku-
pira. VN ka bayira zibayiro zizhinji.







12. MIM(; MllRAIRO. (liv. 10-20.)



\edenga. iukuti w\akat ~awurgwva, wa ka pa vana vake mirairo
kuti va ve vakatsawurgwa vo. Heyo mimie:-
j. llirair)o yo oikurdya: Zakaipa zi si nga rdyiwi nde zikara
ne zose zi si na mawanda maviri, a ka ita se nombe, vuye zi si nga,
dzeyi se nomble; vuye zimge ziduku ne zipembenene ne shiri dzo vu-
siku nc zi no rdya zakaipa zi regwe; ne zose zi ri mu mvura zi si
tie minz\wa na makwanda, za ka ita se ze hove, zi regwe.
2. Miurairoo wo uviri: Mukadzi kana a ka piwa mgana, u
cha gara mgedzi kana 2, ipapo u cha ndo bayira zo kugutsa kwake.
Kana munu a ka buda maronda, a ka ita sa maperembudzi, u cha
rairgwa no muprista ku bva mu musha, a cha ndo gara kure na
vanu. Kana u no vona munu u no mu shwedera, u cha dana: Nda
ka ipa! Nda ka ipa! Munu u go pfuvura. Asi kana a ka pora
kuda, u cha dzokera ku muprista, kana iye a tenda kuti wa pora
zokwadi. ipapo u nga pinda ze mu musha.
3. Zo kuwana: Va rege ku wana vaheidene. U no wana
mukadzi upi no upi wa baba vake; kana mai vo mukadzi; vana va
mai: kana va bambo; kana vana vake; kana vazukuru a vurawe.
Bva kana mukadzi wa ka firgwa no murume, munununa kana mukuru
u cha mu wana.
4- Zo kugarirana kwavo: Vachena na vaeni va betsergwe,
musevenzeri a sa itirgwa zakaipa. a sa nyengedzergwa; vargweri va
betsergwe; va ka kwegura va kudzkwe. Va gare no rudo, va sa
nyengerana; kana ku itirana guwa. Wedenga a bvisirgwe che gumi








che zose zavo, ziyo ne zipfuwo-imba ya SHE i go rego ku sliaiwa.
Va no pira ze nema, va vurawe no ku takwa, vuye na va ka ,hope-
ra na va ka tuka vabereki. Wa ka chinja, a rege ku bata za wurgwa a sa ni a natsishwa.
Zino va ka ratidzgwa vo no Wedenga, kuti anin'ani, kunyanguva
muprista, u si nga chengeti mirairo yake, u cha vona zakaipa. Nadabe
na A'bihu, vana vakuru va Arone, va ka ngo tora mumge mgoto wo
ku tungidza nawo miti pa aretare ye Chinuwiro, wa ka nga u sa
ti u ri mgoto wa ka bva kudenga, vose ndo ku robga no mgc to we
denga, se meni ye mvura, ndo ku fa kamge vose va ri vaviri. Mumtne
munu wa ka tuka ze mumgne ne zita ra Yehova, ndo ku bisliwa na
Mosese pakati pa vanu, ndo ku takwa ipapo na vanu vose, u..ka fa.
Va ka ravirgwa zakanaka kana va no tevera mirairo: M ura i
cha na, sadza ri cha wanda; va cha vona rugare, va cha wanda, vuye
Yehova u cha gara navo; Bva kana va no ramba mirairo yake, va
cha vona zakaipa: Hosha, zhara, kurgwa, kuparara kwe zose zavo
no kutapha kwavo.






13. VO BVA SINAI. VA RI PA KADESE. (Num. I-I .)


Zino va ka pedza gore va chi po pa Sinai, pa chikoro cha SHE;
va ka dzidzisgwa zizhinji. Zino nambo ya sika ku muruka ku
ndo tora nyika ya va ka ravirgwa, no ku ndo dzinga va gere mo;
saka varume vose va ka sika makore 20, va ka rabga pa vargwi; vose
va ka pfuvura 600,ooo. Va ka famba va ka ita mapoka 12. !oka
rimge ne rimge ra i va no mukuru waro; tabernakere ya ka si gara
pakati pa mapoka. Va ka perekedzgwa na Yehova. Kana gore ri
no simuka pam'soro pe tabernakere, wamanda dzi no ridziwa, ipalo va
no rongedza va no inda; kana gore ro mira, va no gara va chi risa
tente dzavo, vo gara. Hobabe, mukarabg a wa Mosese wa ka inda
navo, ku zo va ratidza zhira. Va ka ti ku rayira pasha rgwepiri, va
ka simuka havo. Va ka famba mazuva matatu oga, ndo ku nyunyuta
ze, pa va ka zorora. Wedenga ndo ku tsamga, ndo ku tuma mgoto
ku va vuraya; Mosese ndo ku va nyengeterera, mgoto ndo ku rega.
Va ka tumidza ipapo Tapera, ku bvira ku tsa.
Ipapo kana pedo na ipapo, vamge va ka bva navo Egipte, v.i ka
.tanga ku chema nokuti va ka shaiwa zokurdya za pa Egipte, nyaima,
hove, mboko, makavu ne zimge. Vaisraele va ka vona izozo va
ka ndo gara vose pamberi pa mikovo yavo, va chi chemera vo i'ozo,
Sva si nga tendi mana yoga. Mosese zino wa ka ndo vudza Wedenga,
kuti ha u cha goni navo, wa ka nyara. Mosese ndo ku piwa vamge
vakuru 70, ku mu betsera. Wedenga ndo ku vuisa ne mepo zihuta
zizhinji ku ringana ku rdya mgedzi. Va ka vunganidza mazuva
mnaviri no vusiklu. Bva va cha rdya, va ka robga ne hosha ya ka







vuraya vazhinji; saka kwa ka idzgwa ipapo Kibro-Taava, mabgiro o
kukarira.
Va ka famba ze mazuva mashoma, Miriame na Arone ndo ku
nyunyutira Mosese, va chi da ku pinda pa chinambo chakwe; nokuti
wa ka wana mukadzi wo rudzi rgwa Kuse, rudzi rgwa Kame; u
nenge mutema we Egipte. Kuda ndi Zipura wa ka vengwa, kuda
Zipura wa ka nga a ka fa, Mosese ndo ku wana mumge. Mosese wa
ka ngo ramba a nyerere; nokuti wa ka nga a no moyo murefu ku
pfuvura vose. Wedenga wa ka tsamga, a ka buruka pa tabernakere
ne gore. a ka dana vatatu ivavo, ndo ku vunza Miriame na Arone
pamberi pa Mosese, kana va si nga rthii ku reva zakaipa pam'soro pa
Mosese muranda wa ka tendeka, u no kudzgwa na'ye pam'soro pa
vose. Gore ndo ku simuka ze pam'soro pa tabernakere, Miriame
ndo ku sara a ka ti: Mbembe, na maperembudzi. Arone ndo ku
nyengetera Mosese kuti va rege ku robga vupenzi bga va ka ita.
Mosese wa ka ti ku na Wedenga: Oho Wedenga, mu podze!" Bva
Wedenga wa ka ti, u cha mbo gara mazuva manomge a ri kuzhe kwa
vanu.
Vanu ndo ku rambira po, ku sika Miriame wa ka pinda kwa va
ri, ndo ku pinda chiwunde che Parane. Parane i nyika huru yaka-
woma, i si ne minda, i si ne mvura, asi makomo matukutuku, mabge
o rubge no musheche.
Ndo ku famba ku sika Kadese (Bernia), pa mugano we Parane
ne Kana. Zino Mosese wa ka tuma vashori 12, mumge wo rudzi
rumge no rumge, ku ndo mema nyika ya Kana. Va ka ndo ita
mazuva 40, ndo ku dzoka ne michero yo muvonde, ne buma ra
mazhambiringa rakakura, ra ka nga ri chi sengwa na vaviri, va ka ti:
Nyika yakanaka zikuru, i zere mukaka no vuchi; bva vanu, kukura!
Ha ti nga bvidzi ku rgwa navo. Pa meso edu na pa mesa avo, ta
ka ita se mashu. Misha ya ka komberedzgwa ne singo. guru rakabata.
Asi Yoshua na Kalebe va ka tsungisisa vanu, va chi ti: Nga ti tsunge
moyo, ti ndo bate nyika yedu, ti cha ndo va kunda. Bva va ne
gumi va ka ramba va chi vodza mimoyo ya vanu. Vanu ndo ku
chema vose no ku popotera Mosese na Arone, va chi ti: Ti nga de ta
i fira Egipte, kana muno mu sango rino. Yehova va ka ti isirei pano,
ku ti uraya na vana vedu? Nga ti zi shanangurire mukuru, ti
dzokere hedu Egipte. Mosese na Arone na Kalebe na Yoshua va ka
va nyengetera; va ka tsaka vo ku va tsungisa, va chi ti: Mu sa.
rthia, Yehova u ne'su. Bva vanu va ka tsaka ku va vuraya na
mabge. Kubginya kwo Wedenga ndo ku burukira pam'soro pe
tabernakere. Wedenga ndo ku reva ku na Mosese: Vanu ivo, va
cha ndi tambudza ku sika reni? Va nga ramba ku sa ndi tenda 1.u
sika reni, na manenji ose a nda ka ita pakati pavo? Ndi cha va
ramba; ndi cha va vuraya ne hosha; bva iwe u cha ithwa rudzi
rukuru ru ne simba, ru no pfuvura ava. Bva Mosese wa ka va
nyengeterera, a ka ti: Kana u no va vuraya, vaheidene va ka mbo
nzgwa guhu rako, va nga ti: Va ka va vuraya mu chiwunde; nokuti
wa ka koniwa ku va sitsa mu nyika ya wa ka mbo va pikira. Zino
simba ra SHE ri kure na pa wa ka, reva napo. SHE u no moyo
murefu, u ne ngoni zhinji, u no kanganwa kusarurama ne chivi;








kunyanguva u ne maka ha a nga regwi, sa u si ne maka; kusai urama
kwa mabambo ku cha sikira vana nyangwe rudzi rgwetatu no
rgwechinna. U va kanganwire sa wa ka ita ku bvira Egipte ku
sika zino.
Vanu ndo ku piwa kanganwiro, bva nyangwe zakadero Wedenga
wa ka reva, kuti vose avo va ka nyunyuta, ha va cha ndo pindi Kana.
Va cha dzokera mu sango iro re Parane, va gare mu makore 40;
makore a chi enzana na muzuva o kumema kwavo. Vose ca ka
sika makore 20, va cha fira imomo; asi Yoshua na Kalebe va cha
ndo pinda Kana. Bva vashori vaya va ne Io, va ka vurawa pakarepo,
zuva irero. Vanu zino, va chi vona va chi nzTwa izozo, va ka nzgwa
shungu. Fume mangwana va ka kwira mu gomo, va ka ti: Ti ri
pano, ta ka chinya hedu. bva zino ti no ndo pinda hedu. Mosese wa
ka va nyepera ku sa pinda, nokuti va cha kundgwa; nokuti Wedenga
ha a cha indi navo. Rva va ka tsunga, ndo ku pinda havo. Vaainaleke
ndo ku shongana navo, ndo ku va dzinga ku sika pa Horma.





14. MAKORE 38 MU PARANE. (Num. 15-17.)



Zino va ka ngo ramba mu sango re Parane makore 40. Pakutanga
va ka ziva Wedenga: bva pasure va ka mu ramba. Saka ti no rava
kuti, music mumge va ka wana munu u no fufudzira huni ne Sabata.
Wa ka mu isa ku na Mosese: Mosese wa ka mbo mu sung.i ndo
ku vunza Wedenga shoko irero. Wedenga wa ka raira, kuti a take
na vanu vose kuzhe kwo musha. Ndo ku mu vuraya se izozo.
Pasure Kurahe na Datane na Abirame na One va ka da ku -orera
Mosese na Arone mubato wavo. Va ka kurumidza vamge vakuru
va na 250. Mosese wa ka ti: Vuyai mangwana ne zinuwiro ;enyu,
ne miti yazo yo kupisa pa aretare. Arone u cha vuya vo ne chake;
ipapo Wedenga u cha shanangura wa u no da.
Mangwana vose ndo ku sika nazo. Wedenga ndo ku buruka
no ku bginya wake, a chi ti: Va na Mosese na Arone, ibvai kwa
va ri, ndi va vuraye vose kamge. Mosese a ka va nyengeterera ze,
a ka ti: Munu mumge wa ka chinya, vose va vurawe here? We lenga
ndo ku raira kuti vose va bye pa dzimba dza avo vakaipa. Va na
Korahe ndo ku mira voga ne muri dzavo, pa mukova we tente dzavo.
Zino Mosese wa ka ti: Kana vanu avo, va no vurawa nasi ne dambe,
va medziwe ne nyika, va chi vapenyu; ipapo mu cha ziva, kuti izo
gose, ha zi bvi mu moyo mangu; bva ndi'ye Wedenga wa ka ndi
shanangura; asi avo va ka tadza.
Mosese u cha ngo pedza, va ka shamirgwa ne nyika, ndo ku
medziwa na'yo, avo ne gose zavo. Vuye avo va na 250, va ka
pisira Wedenga miti, va ka vurawa no mgoto wo Wedeiiga.








Zuva ro ku tevera, vanu va ka nyunyutira Mosese na Arone
pam'soro po kuvurawa kwa vanu va Yehova. Va chi vuya ku taber-
nakere, ku bata Mosese na Arone, Wedenga wa ka buruka pam'soro
payo ne gore ri no bginya, a chi ti: Mosese a bye kwa va ri, va go
vurawa vose kamge. Hosha ndo ku vamba pakarepo. Mosese
wa ka va nyengeterera, vuye Arone wa ka pinda pakati pavo ne
chinuwiro. Pa a ka pinda, pakati pa vakafa na vapenyu, rufu rgwa ka
rega hargwo. Hosha iya ya ka vuraya zuru za mazana. Wedenga
ndo ku raira kuti rudzi rumge no rumge ru vuye ku na Mosese ne
simbo ya ka nyorgwa zita ro rudzi rgwargwo, asi simbo ya Valevi i
nyorergwe zita ra Arone. Dza ka ndo islhwa pamberi pe areka;
ma ka tsawurgwa-tsawurgwa. Simbo i no tunga, i cha pupura kuti
mgene wayo wa ka shanangurgwa muprista no Wedenga, vanu va go
rega ku nyunyuta.
Fume mangwana kwa vonekwa kuti, simbo ya Arone ya ka tunga
mashizha na maruva no ku bereka vana. Ipapo simbo iyo ya ka
vigwa mu areka.
Pasure Vaisraele va chi mu chiwunde, va ka ita sa va ka ramba
Wedenga chose. Ha va na ku funga mirairo yakwe; nyangwe chiga
che sungano, kudzingishwa. Va ka rega mutambo we pasha; ha
va na ku chengeta mitambo ye Sabata; zibayiro ha zi na ku bayirgwa.
Va ka pira zi ri mu denga; va ka gara ne tabernakere ya Moloe,
no ku pira fananidzo ya Remlfane. Bva rufu rgwa ka nyanya vo.
Ku nenge kwa ka fa zuva rimge ne rimge, varume na vakadzi 80.
Ne nambo ino ya makore 40, Mosese u nenge wa ka nyora buku
ra Yobe, vuye Psalme 90.




15. YOBE (1-2: o1).


Ta ka mbo nzgwa kuti, vanu va ka bva Babele, pa va ka
pesaishwa marimi, va ka tekeshera mu nyika, va ka ndo shanduka,
va chi tevera, va chi pira vapirgwa ve nema; nyangwe zakadero
mumge, mumge wa ka namatira Wedenga, sa Yobe na Melhezedeke,
kuda na Yetro na vamge.
Yobe wa ka gara mu nyika ya ka nzi Uze (Arabia). Ti no nzgwa
gikuru, zitatu zakwe zakanyanyisa: (i) Fuma dzake, (2) Namo
dzake, (3) Kutsungirira kwake pa zhira ya SHE.
Wa ka nga a ri njinga. Wa ka pfuwa camera dzi ne 3,000;
makwai 7,000; nombe I,ooo; mbongora 500. Mukadzi wake wa ka
bereka vakomana vanomge na vasikana vatatu. Wa ka nga a ri
njinga vo pa rudo, ne nyasha, no kurungama no kunaka kwose.
Guhu rake ra ka kurumbira kwose. Wa ka nga a ri dura ra vanu.
Ti no rava kuti, music mumge Satane wa ka vuya, a ka ita so ku zi
kudza pamberi pa SHE. SHE wa ka mu vunza kana a ka vona
munu uyo wakarungama, wakanaka, Yobe. Bva Satane wa ka ramba






52

a chi ti: Yobe u no ngo fadza SHE; nokuti wa ka komborergwa
na'ye; kana zakwe zi no torgwa, u nga ramba SHE. Ipapo SHE
wa ka mu tender ku ndo idza, kana ndizo zirokwazo
Saka, rimge zuva, mumge murisi wa Yobe wa ka many;, a ka
sika, a ka mu nyepera kuti, varisi vake va ka vurawa vose, ne nombe
ne mbongora dzake dzose dza ka torgwa na Vasabia. Uyu u cha
ngo reva izozo, kwa ka pinda mumge a chi ti: Makwai ako ose na
varisi va ka vurawa no mgoto we denga. Uyu u gere ku pedza, kwa
ka pinda mumge ne rimge shoko, kuti: Makamera ose a ka :orgwa
na Vahaldia, varisi vawo va ka vurawa. Uyu u cha rondedzera
mashoko, kwa sika mumTe a chi ti: Kwa ka sika chamungwe cliikuru-
kuru chi ka rova imba yo mutambo, pa ka tamba vana vake, i ka wa,
vana va ka vurawa vose. Yobe a ka ti ku nzgwa izzozo zoe, wa;
ka bvarura nguvo yakwe, a ka vevura vudzi rake, a ka gwadamira
SHE, a chi ti: Nda ka sika pa nyika ndi si ne chinu, ndi cha wva ze
ndi si na. SHE wa ka pa, wa ka bvisa ze, zita rake ri kudziw e.
SHE ndo ku vunza Satane, kana zino a ka vona vuna Yobe. Bva Satane wa ka vangarara vo, a ka ti: Yobe mukukutu;
kana wo rgwadzgwa u nga tuka, u nga furatira SHE. SHE wa
ka ti, chi ndo idza hako ne hosha, u rege vupenyu bake bgoga.
Satane ndo ku mu rova ne hosha, ya ka ita sa maperembudzi. Yobe
wa ka ndo gara pa durunuru, a zere maronda; wa ka zi kwenya
ne chaingo. Zino mukadzi wake, wa nyara nazo, wa ka ti: Iwe
Yobe, u cha ramba u chi tsungirira here? Tuka Wedenga, u fe
hako. Yobe wa ka ti: U no bgereketa so mukadzi wakareruka. Ti
gamuchire zake zakanaka zoga, zakaipa ti rege here? Yobe wa Ila
tenda, kuti Wedenga u no ziva zi no fanira isu. Bva namo dzake
dza ka ramba dzi chi wedzergwa na Satane.







16. YOBE NE SHAMGARI DZAKE.

(2: 11-42.) *

Shamgari dzake dza ka vuya ku mu nyaradza. Dzi chi sika,
dza ka ndo gara dzi nyerere, asi ku chema kwoga, mazuva man nmge;
nokuti dza ka phishwa ne hosha yakadero. Yobe ndo ku tanga ku
bgereketa a chi ti: De ndi sa ka zargwa hangu: nokuti namo yangu
yakaisoipa; Wedenga a nga dai a chimbidzika hakwe ku ndi vuraya.
Zino shamgari dzake dza ka nyanyisa shungu d17ake dzi chi ti: Ndizo,
zi no ithwa vachinyi na SHE. Dza ka mu raira ku revurura zivi
zake no ku zi rasha, nokuti Wedenga u ne nyasha pa va no tendevuka.
Bva Yobe wa ka dzi plisa a chi dzi yevudzira mufambiri wake
wakanaka. Ha pa na chakaipa cha a ka ita. Zino dza ka vona hosha







yakanyanyisa, wa ka wundishwa na'yo, nungo ha a chi na, mukadzi, 7
hama, shamrari, varanda, vose va ka mu furatira. Kana u no dana,
ha pana u no davidza. Vanana na vaipi va no mu dadira no ku mu
tambudza. Wedenga wa ka mu siya, nyangwe Yobe u no nyengetera
Wedenga ha daviri. Pam'soro pa izozo kwa ka vuya vatatu vaya ku
zo mu tambudza. Va ka garisa va chi davidzana se izozo. Pamge
Yobe u no nyengetera, zino wo tenda, zino wo nyunyuta ze.
Pasure kwa ka muruka rimge jaya, ra ka nga ra ka gara vo
ipapo, ri chi terera ri chi tsamga zikuru; nokuti vakuru vaya va ka
shaiwa mashoko o ku davidzira Yobe nawo, nyangwe zakadero, va ka
mu pomera maka. Vuye ra ka tsamga Yobe ri chi ti: u no _i
ruramisa ku pfuvura Wedenga, ra ka ti kuna Yobe: Pam'soro pe
chivi chako, u no wedzera kuchinya no ku wanza mashoko ako.
Ndo ku nyengetera, kuti Wedenga a rambe a mu rove. SHE ndo ku
vuya, a mene, ne dutu guru. Wa ka vona kuti Yobe wa ka ngo
wanzisa mashoko pam'soro pe shungu dzake, a ka nyunyutira mubato
wa SHE na'ye. Saka SHE wa ka mu vunza mibato yose yake, a chi
ti: Ndi cha ku vunza, iwe u cha ndi dzidzisa za ndi no fanira ku ita.
(38-39: 35). Yobe wa ka ti: Ndi ri marara ini, ndi nga bvidza
ku davidza here? Ndi no fumbira muromo no ruvoko; nda mbo
bgereketa hangu, bva ha ndi cha pamidzi, ha ndi cha wedzeri. SHE
ndo ku pamidza a ri pa dutu, a chi ti: Tsunga hako so murume, u
ndi dzidzise, ndi cha ku vunza. Yobe ndo ku vona simba ne
njere ne nyasha dza SHE; ndo ku vona kuti wa ka penga ku nyu-
nyutu no ku bgeregeta; nokuti S'IJ-E ha a nga vunziwi, ha u nga
dzidzishwi mubato wakwe. Isu ti no ngo vona pedopedo, ha ti
voni izi zakavanzirgwa; saka wa ka ti: Ne zheve, nda ka nzwva zako,
bva zino, ndi no ku vona na meso; saka ndi no zi mura, ndi ne
shungu, ndi no zi ninipisa.
SHE ha a na ku farira shamgari dzake, dza ka vuya ku mu
tambudza, ku mu pomera maka no ku mu idza; saka a ka reva
kuti dzi ite zibayiro, bva dzi kumbirire Yobe ku dzi nyengeterera, dzi
go zo kanganwirgwa. Yobe ndo ku podziwa, ndo ku piwa ze vana
va ne gumi; vakomana 7 na vasik na 3, va ka pfuvura vose no
wa ka dzi wedzergwa kaviri; a ka piwa a kunaka. Ne fuma dzake,
makwai 14,00ooo, makamera 6,000, nombe 2,00ooo, mbongora i,ooo. Vuye
a ka wedzergwa makor;i4o o vupenyu pam'soro pa makore a ka nga
a ka pfuvura.
Ti no dzidzislwa ne shoko rake, kuti SHE na vana vake va no
vengiwa zikuru na Satane. U no godora vushe bake; saka u no
tambudza, u no idza zikuru vana vo Wedenga, va go mu ramba, va
go zo rashika, SHE u go zo chema.
Kana Mosese, a ka nga a ka gara na mashoko a Yobe, sa ta reva,
a nga deno a ka nyaradzgwa zikuru nawo. iye na Vaisraele vose. Vuye,
deno a i va na mashoko akanaka ku dzidzisa vanyunyuti vaya, va ka
mu tambudza.









I7. VO BVA KADESE VO INDA BASANE. (Num. 20-21).


Zino va ri pa mugano we Kana ze, pa Kadese, Miriame wa ka
fira pano. Vaduku va sara va ka kura mu chiwunde, va ka
ramba no mutovo wa madzibambo avo, wo ku nyunyuta, va ka ti:
Deno ta i fa vo se hama dzedu. Imi Mosese na Arone, m;a ka ti
isirei pano pakaipa, pa si ne mvura? 'Ma ka ti bvisirei Egipte? Ipapo
Mosese na Arone va ka ndo nyengetera ze pa tabernakere. SHE
ndo ku va raira ku ndo vungaidza vanu pa ruware, no ku bgereketa
nargwo, ipapo mvura i cha buda. Mosese zino wa ka tsamga. Va
cha ngo buda pa kurobga kukuru pam'soro po ku sa tenda, gino vo
pamidza ze; Mosese ndo ku inda ku ndo rova ruware ne simbo.
Mvura ndo ku buda hayo zhinji, bva SHE wa ka ti ku na Mosese
na Arone: Za mu si na ku ndi kudza pamberi pa vanu, zino ha mu
cha ndo pindi Kana.
iMosese zino wa ka tuma ku ndo kumbira ku na she we [dumia
(vana va Esau), kuti va piwe zhira yo ku pfuvura na'yo. Va ka
ti: Ha ti cha tsiki minda yenyu, ti no ngo pfuvura; no Lu ripa
ha ti rambi. Vaidumia va ka ti: Ha ti di. Kana mu no vuva ti
no rgwa. Pfumo ra Vaidumia ra ka buda vo ku ndo va czivisa;
saka va ka dzoka ze ne bani ne pa jinga pe goma re Seire; pota ne migano ya Vaidumia. Va ka ti ku sika gomo re Hore, SHE
wa ka raira Mosese kuti a kwire imomo na Arone no we dangwe
rake, Eleazare, a ndo pfekere Eleazare po hazu dzo vuprisla, dza
baba vake; nokuti Arone u cha fira po. Va ka kwira, Arone ndo
ku fira po. Vanu va ka gara po va chi mu chemera po mazuvi 30.
Mumge she wa Kana wa ka nzgwa guhu kuti, Vaisraele va no
pinda ne zhira ya vashori; saka va ka ndo rgwa navo, ndo ku tapa
vamge. Vaisraele ndo ku pikira SHE va chi ti: Kana u no ti pa
avo, ti cha ndo paradza misha yavo chose. SHE wa ka nzgwa
minyengetero yavo, saka Vekana va ka kundgwa pa va ka mbo
kunda Vaisraele, pa I[orma (Paradzgwa), ndo ku paradz4wa vo
misha yavo. Zino nyangwe vargwi va ka pinda Kana, va ka dzokeshwa
ku vokwavo pa Hore, ndo ku buruka vose ze va chi pota Idumia.
Bva va ka famba ne shungu nokuti kure,euye i zhira ye ziara ne
nyota. Va ka nyunyutira Mosese na SHE, va chi ti: M;. ka ti
bvisirei Egipte, kuti ti fe munu mu chiwunde, pa si ne sadz;., pa si
ne mvura: Vuye mimoyo yedu ya ka vora ne zokurdya izi, zi si nga
; tenzi moyo. :SHE wa ka tsamga zikuru ne iro shoko ravo, no ku
sa vonga kwavo, no ku mura nyasha yake; saka a ka tuma nyoka
dzakaipa, dzi ka vuraya vazhinji. Ipapo va ka kumbira Mosese
ku va nyengeterera. SHE wa ka nzgwa ze, ndo ku raira Mosese ku
vumba chifananidzo che nyoka ne ndarira, no ku chi turika pa danda.
Va ka rumga, kana va ka chi tarira, va no pora. Icho chi no ti
dzidzisa ku rapha kwedu, pa ta ka rumge na Satane, no ku tenda
pa na Yesu. (Joh. 3: 14-16).







Va ka ndo pota nyasi kwa makomo e 'Seire, ndo ku kwira ze vubva
zuva, va chi inda Kana ku sika pa sirgwizi si no nzi Zerede. Ndo
pa ka guma ku fira avo va ka tongwa makore 40 pa Kadese. Ru
bvira zino va ka ita sa va ka shanduka. Vanyunyuti vakaipa va ka
pera vose, zino va ka famba, va si nga tambudzi, va si nga nyunyuti
mu namo. Pa Vumuabe va ka shaiwa ze mvura; bva zino va ka
chera tsime pa va ka rairgwa na SHE, ndo ku vonga zikuru pam'soro
pe mvura iyeyo. Va ka bva ipapo va ka ndo sika mugano wa
Vaamore, va chi ngo pfuvura Vamuabe na Vaamore; nokuti va ka
rairgwa ku sa vuraya vana va Lote. Zino va ka buda njodzi dze
chiwunde va ka pinda pakanaka, pa ne mvura. Vaamore ndi vana
va Amore, mgana wa Kana a mene. Va ka gara mu Kana. Ndivavo
va ka vurawa pa bani re Sidime (Sodome). Va ka torera vana va
Lote, Muabe na Amone nyika yavo, i no nzi Giliade. Va ka nga
vakaipa zizhinji.
Mosese zino wa ka tuma ku na Sihone, she wa Vaamore, kuti
a va tender ku pfuvura ne zhira. Ha va cha tambudzgwi. Bva
Sihone wa ka ramba, a ka vuya ku rgwa, ndo ku kundgwa, ndo ku
torergwa nyika yose ne misha yose, ku bva Arnone ku sika Yaboke,
Ndo ku pfuvura pa na Vaamore na ve Basane, vana ve chihwede, Oge;
na'ye wa ka kundgwa. Nyika yake yose, ku bvira Yaboke ku sika
Hermone ya ka torgwa vo. Vanu vakwe va ka vurawa vose, pa si
no mumge wa ka sara.






-18. BARAKE NA BILIAME. (Num. 22-36).



Zino va ka ndo gara pa bani re Yordane, va ka tarirana ne
Yerilio. She wo ko, Barake, wa ka rtlbia ku torergwa vo, saka a ka
tuma ko muprofeta Biliame, wa ka nga a ka gara seri kwo rgwizi,
Efrate (munu u no famba mazuva 20 ku sika po). Barake wa ka
tuma fuma zhinji, kuti Biliame a vuye ku tuka Vaisraele, va go, zo
parara (2 Pet. 2: 15). Biliame wa ka kumbira ku na SHE ku
inda; bva SHE wa ramba. Barake ndo ku pamidza ku tuma vanyal
vake, a ka wedzera fuma vo. Zino Biliame wa ka karira izozo, a ka
ndo kumbira ze ku inda, a ka tendergwa ku inda, bva a ka rairgwa
ku sa reva chinu, asi cha u no dzidzishwa no Wedenga. Fume
mangana wa ka kwira mbongora yake ndo ku inda na'yo. Bva
Wedenga wa ka ziva ku karira kwake ne mirangariro yake, saka a
ka mu dzivisa ze pa zhira. Mutum-a wa ka mira no munonda
pamberi pake. Ha a na ku mu vona, bva mbongora ya ka mu vona,
ya ka karuka. Biliame wa ka i rova, wa ka i dzosera mu zhira. Zino
mutumga wa ka ndo mira pamberi, pa ne minda ya ka komberedzgwa







na masingo, a ka siya zhira nete na pakati, mbongora ndo ku rthia,
i si nga di ku inda; saka ya ka famba i chi kwizira gumbo ra
Biliame pa singo. Ya ka robga zikuru na Biliame, ku dzikana ya ka
ndo vata. Zino wa ka nyanya ku i rova. SHE ndo ku shamisa
muromo wayo, i ka ti: Zino nda ka ki itirei, za wa ka ndi rova
rutatu? Biliame wa ka ti: Nokuti wa ka ndi dadira. De ndi no
munondo, ndi nga dero nda ka ku baya pakarepo. I chi ti ze Ko
kare wa ka ndi vona ndi chi dero here? lye wa ka ti, 'odo!
Pakarepo ndo ku vona mutumga no munondo, u chi ti: Wa ka rverei
mbongora yako rutatu? vona nda vuya ku rgwa ne'we; nokuti zhira
ino, i no ndi tsawukira. Deno mbongora ha i za ka dero, u nga deno
wa vurawa nasi. lye wa ka bvumira ku chinya kwake, a ka tenda
ku dzoka. Mutumga wa ka ti: Chi inda hako na vanu avo; !wa; u
sa ndo reva shoko rinige asi ra ndi no ku vudza.
Barake wa ka ndo mu chingamidza no mufaro, a ka mu bayira
nyama zhinji, ndo ku kwira na'ye mu gomo. Va ka vaka po aretare
no ku bayira Wedenga pam'soro pe imge ne imge; kuti Biliame a
go piwa simba ro ku tuka Vaisraele. Biliame wa ka tsaka ku sevcnzera
vatenzi vaviri (Mat. 6: 24); saka a ka tsaka ku rairgwa no Wedenga
vuye ne nanga na varoyi. Wedenga wa ka mu dzivisa ku tukal
Vaisraele; vuye wa ka mu taridza mufaro wavo u ri mberi; saka wa
ka ti: Ndi cha tukirei, va si nga tukwi no Wedenga? Wa k;L reva
vo: Kuguma kwangu ku ite so kwavo. Ipapo Barake wa ki ndo
mu isa pa gomo repiri ne retatu, va chi vaka, va chi bayira sa pa gomo
ro kutanga. Bva Biliame wa ka ramba a chi reva zakanaka pam'soro
pa Vaisraele. Wa ka profetira vo kukundiwa kwa marudzi a ri pa
nyika na Vaisraele na she wavo u no zo vuya; vuye wa reva vo kuvuya
kwe nyeredzi ya Yakobe, a nenge a ka bvira kuzargwa kwa Yesu.
Zino Barake wa ka ti: Chibva hako. Wa ka dzivishwa ku piwa
fuma. Ndo ku paradzana havo; Biliame a chi inda no moyo u no
rgwadza no ku siya fuma idzi. 'Moyo wa ka karira fuma sa Yadase,
saka a ka pfuvura pa Vamidia, ndo ku va pa mano ku vuraya Vaisraele,
kuti a go piwa mari navo. (Vamidia ndi vana va Ismaele.) A ka
vudza Vamidia na Vamuabe na Vaamone ku tamba mutamlo wo
wedenga wavo, Baele-Peore; va kokere Vaisraele vo: ipapo S IE
u cha tsamga Vaisraele, u cha va vuraya. Va ka ndo dero. Vaisraele
va ka rdya, va ka pira navo, ndo ku darika murairo we Sinai wo ku-
tanga, we piri no we chinomge. Pakarepo SHE wa ka va rova
nie hosha yakaipa, vuye wa ka raira kuti vakuru va bathe, va
sungirirgwe. Va cha gara pamberi pe tabernakere, va chi chema,
kwa ka sika ze mumgne Muisraele no mukadzi wa Vamidia u chi
pfuvura na'ye pamberi pa Mosese na vose va no chema, a cli ndo
pinda na'ye mumba. Piniase, mgana wa Eleazare, inuprista mukuru
wa ka muruka a ka va tevera mumba, ndo ku va baya vose va ri vaviri
panupaml e no munondo pa dumbu. Pakarepo hosha ndo, ku rega;
bva kwa ka vurawa vazhinji.
Mosese na Eleazare va ka rava vargwi ndo ku vona kuti va ka
sika ze kurabga kwavo kwa pa Sinai. Mosese ndo ku tuma vargwi
kwa Vamidia ku ndo tsiva vokwavo. Pfumo ra ka fambishwa na
Piniase. Va ka vuraya varume vose na vakadzi, vuye madzishe avo






57

mashanu na iye Biliame. Va ka dzoka ne zipfuwo na makwai ne
nombe ne mbongora zuru za mazana. Vuye vasikana na goudo ne
silver ne fuma dzose dzavo. Vaisraele ha va na ku vurawa, no
mumte wavo. Zino nyika ya Vaamore, i no idzgwa vo Gileade, ya
ka kamurirgwa rudzi rgwa Rubene no rgwa Gade na vamge va
Manasa. Va ka kumbira iyo, nokuti va i va ne zipfuwo zakawanda.
Bya va ka rairgwa ku ambuka ne hama dzavo ku va betsera pa kurgwa,
no ku dzinga va ri mu Kana. SHE wa ka raira Mosese kuti, kana
va ka ambuka, va dzinge vose va no gara mu Kana. Kana va no
siya vanme mo, va cha zo mutsirgwa dambudzo. Nyika i govergwe
Vaisraele. Valevi ha va piwi nyika. nokuti va ri vadzidzisi; bva va
piwe misha i na 48, pose pakati pa Vaisraele.





19. RUFU RGWA MOSESE. (Deut.).



Zino kuguma kwa Mosese kwa sika, nokuti wa ka sikira mugano
we Kana; saka a ka pedzisa mulato wake wo kuwonekana. Wa ka
rairgwa ku shanangura Yoshua, ku pinda pa chinambo chake chomene,
ku fambisa Vaisraele.
Mosese ndo ku va raira a chi wonekana navo. A ka va yevudzira
nyasha ne simba ra SHE, za va ka vona pa rgwendo rgwose rgwavo,
mu Egipte, vuye mu chiwunde na pano: Zokurdya ma piwa; hazu
dzenyu, ha dzi na ku shakara; makumbo ha a na ku rgwadza; vuye
shangu, ha dzi na ku shakara. A ka va yevudzira vo ze Sinai, mirairo;
vuye kuipa kwavo no kuvurawa kwavo, pa va ka darika mirairo iyeyo.
Kana va ambuka, va rege ku siya mumge wa marudzi a ri mu Kana;
nokuti va cha zo gumburgwa navo. Va dzidzise vana vavo izo za
va ka piwa. Kana va no kanganwa Yehova, va cha dzingwa, va cha
pararira mu nyika yose, ku sika musi wokupedzisira. Va paradze
zipirgwa za vaheidene. Va pire Wedenga panupamge poga, pa a
,cha zi shanangurira po. U no mu kuridzira ku pira ye nema, a
vurawe.
Ze chegumi na matangwe c zose, va pe Valevi; nokuti ha va
ne nyika, va cha zo gara pose pakati pavo, ku va dzidzisa. Va pe
vo nerera, na vaeni na machirikadzi. Ne gore re Yubele, va ka
posa mind ne nyika ne zimge zavo, zi dzokere ku vene vazo vakare;
va go rege ku gara na vapemi. Bva vachena ha va cha peri, va piwe,
va gute, va sa ti: Ndi cha ku pa ne Yubele. Rutatu ne gore rimge ne
rimge vose va vuye ku mutambo, pa imba ya SHE, va gare va fare.
U si nga tereri vaguri na vaprista, a vurawe. Kana va no da she
sa mamge marudzi, va cha shananguritgwa mumge wavo na Yehova;
bva a rege ku dzosera vanu Egipte, vuye a rege ku. wanza vakadzi
ne fuma, a tambe zirevo se za ka nyorgwa pa mirairo ya SHE. Va







rege ku tenda mazangu, hakata, mashavi, midzimu, na masikiro (18.:
II-12).
Wa ka profetira vo kuvuya kwa SHE Yesu, a ka ti: Ychova
Wedenga wenyu, u cha mu mutsira muprofeta, pakati penyu, mumge
wenyu, a ka ita se'ni, mu cha terera iye. Kana va no govera naka,
SHE a piwe vo dzake dza vaviri. Mgana u si nga tereri vabereki, a
vurawe. U no tumba chinu, a rege ku chi vanza, chi dzosergwe mnene
wacho.
(Mosese wa ka nyora buku re mirairo (mabuku mashnu o ku;anga
e Bibere); ndo ku pa Valevi ku chengeta pa area. Zino zuva ro kupe-
reredza ra Mosese ra sika; saka SHE wa ka mu raira: Kwira mu gomo
Nebo, u vone Kana, u fire po. Mosese ndo ku paradzana navo, i chi
taririra rudzi rumge no rumge rgwavo. Mosese ndo ku buda, ndo
ku kwira gomo re Nebo, a ri woga ndo ku taridzgwa no Wedenga
nyika yose ya Vaisraele. Mosese ndo ku fira po, meso ake a gere
ku ita vutara, ne simba rake ri gere ku derera. A ka pedza makore
120; va ka mu chemera po mazuva 30. Yoshua ndo ku pindi pa
chinambo chake, a zere Mgeya ne njere; nokuti wa ka isirgwa mav.oko
na Mosese. Nyangwe zakadero ha pana munu wa ka muka z(, pa
Vaisraele, wa ka fanana na Mosese ku ziva Wedenga pedo, n) ku
bata ne simba guru sa'ye.




CHIKAMA CHE F. YOSHUA KU SIKA VAGURI.


i. VO AMBUKA YORDANE (Yos., 1-5).

Ku pinda pa chinambo cha Mosese chi nga rthisa; bva Yoshua
wa ka simbishwa; SHE wa ka ti: A pana u nga mira pamber pe
chiso chako, mazuva ose o vupenyu bgako; sa nda ka va na Mosese,
ndi cha va ne'we. Ha ndi cha ku regedzi, ha ndi cha ku siyi; u simbe,
u tsunge moyo! Nokuti u cha ndo gadzira naka vanu avo, nvika
ya nda ka pikira mabambo avo. Asi kwoga, u simbe, u tsungise
moyo, u tarire ku zo ita murairo wose, wa wa ka rairgwa na Mosese
muranda wangu. U sa u tsawuka ku ruboshle, nyangwe ku rurlye,
u go zo kunda pose pa u no zo inda.
Pakarepo, Yoshua wa ka va laira ku rongedza; nokuti l wa
ka sara mazuva matatu ku ambuka Yordane. Ndo ku tt ma
vashori ku ndo mema musha wa Yeriho. Va ka ambuka ldo
ku sika mu musha, ndo ku pinda mumba ma mukadzi u no
nzi Rahabe. Imba yake ya ka vakwa pam'soro pe singo guro,
rakafara, ra ka poteredza musha. She a chi nzgwa izozo, wa ka
tuma ku ndo va kwasha; bva va ka vanzgwa na iye Rahabe, muzase
mu mashanga e zino za ka ita se chinda, a ka nga a ri po patn'soro
pe imba. Rahabe wa ka ti: Hono, kwa ka nga kwa ka vuya vaviri,
ha ndi va zivi pa va ka bva na pa va ka inda napo, bva va ka bnd4







pa suvo ruvunzavaeni. Chi va teverai henyu. Va ka kiya suvo,
vamge ndo ku vanga ne zhira i no inda ku zambuko. Zino mukadzi
wa ka ti kwa vashori: Zino tiza henyu ne image zhira ya makomo,
mu mbo ndo vanda po mazuva matatu, ipapo mu ambuke. Ta ka
nzgwa za ka ita Wedenga wenyu pa gunga shava, vuye pa na Vaamore;
bva ti no huta pamberi pake. Mu cha ti vuraya, bva chi pika ku
ndi chengeta, na baba, na mai, na vana vavo. Ndo ku va burusa
pa windi ne bote shava. Vashori va ka bvumira shoko rake, bva
va ka raira kuti va rambire mumba imomo, vose; vuye ku siya bote
riya shava, ri ri po, imba yavo i go zikanwa. Ndo ku tiza pa va ka
rairgwa napo, ndo ku sika pa na Yoshua, ndo ku mu rondedzera
zose: Va ka ti: Zirokwazo, Yehova wa ka pa nyika ino yose mu
mavoko edu; vuye vose va gere mo, va ka nyahushwa pamberi pedu.
Fume mangwana Vaisraele va ka shwedera rgwizi, Yordane ru
zere mvura. Vaprista va ka senga areka, na vamge 12 va ka inda
navo, vazhinji ndo ku tevera. Kwa ka ti shoka dza vaprista dzi chi
tsika mu mvura, mvura yo kum'soro ya ka mira ya ka ta jichi, ya
pasi ya ka inda hayo, Vaprista zino va ka ndo mira na areka pakati
pargwo, vanu ndo ku chimbidzika ku ambuka vose, avo 12, va ka nga
va na vaprista pa area, va ka tora mabge 12 mukati margwo, ndo
ku buda nawo miri, pa va ka ndo ronga rutu ra ro ku rangaridzgwa
naro, nenji iro ra SHE. Mvura ndo ku inda ze no rgwizi sa kare.
Va ka gara po pedo na Yordane pa bani rargwo, pa ka tumidzgwa
navo Gilgale, ndo kuti: Kungurusa; nokuti va ka gara makore 40, va
si nga dzingishwi, mgene sa vaheidene. zino, pano, va ka dzingishwa,
ndo ku kungurusa (rasha) vuheidene bgavo.
Zino va ri mu nyika ye Kana, so Wedenga wa ka mbo ravira
madzibambo avo kare-pa zere ziyo, saka mana dza ka guma hadzo.
Va ka rdya vo Pasha ipapo. Madzishe e Kana a ka ti ku nzgwa, pa
Vaisraele va ka ambushwa napo no Wedenga, a ka vodzgwa moyo
zikuru.




2. YERTHO. (Yoz. 5-8.)


Zino Vaisraele va ri mu nyika i no nzi Kana; nokuti ndiro zita
ra she wayo wa kare, Kana nmganakomana wa fHame. Ya ka idzgwa
vo Palestina, nokuti Vafililtia va ka gara po pa divi rayo; vuye Nyika
Yakatsawurgwa, nokuti ndipo pa ka gara vakatsawurgwa va na
Abrahame, vaprofeta na Yesu; vuye Bibere ra ka nyorgwa po.
Mosese wa ka ti: I nyika ye mvura, matsime, makomo, mipata, ziyo,
michero, mafuta, mukaka no vuchi. Ya ka gurirgwa ne zhira mbiri
huru, dzi no bva Mesopotamia, dzi chi inda Egipte. Kare, kare, ya
ka garirgwa na Vaperize, rudzi rgwa zihwede, bva va ka kundiwa na
Kana, ndo ku wana na vana vake. Vaisraele va chi sika po, va ka







wana po marudzi manomge: Vaperize, Vafilistia, vatorgwa; vuye rudzi
rgwa Kana; Vahete, Vaheve, Vaamore, Vayebuse na ve Sidone.
Zino Vaisraele va chi po pa Gilgale, Yoshua wa ka vona murume
u no munondo. A ka mu vunza: U ri wedu kana wa vavengi vedu?
Munu wa ka ti: Kwete, bva ndi'ni mukuru wa mapfumu a SHE, ndi
cha ngo sika. Ipapo Yoshua wa ka zi wisa pa chiso chake, a chi ti:
SHE va no revei ku muranda wenyu? Kwa ka nzi no mutumga
bvisa shangu dzako, nokuti, pa u mire, pakatsawurgwa. Zino vwa ka
nyepera Yoshua mutovo wo ku kunda Yeriho. Yoshua ndo ku raira
Vaisraele sa izozo. Va ka simuka pa bani re Gilgale, ndo ku pote -edza
musha. Va ka binya va ka nga va ri mberi, vaprista vanomge va ka
famba va chi ridza wamanda, va ka tevera, vuye areka, vuye v mne
vose sure kwe areka. Va ka dero mazuva matanatu, va chi pota
kamge ne zuva, asi ne rechinomge va ka pota runomge. Va ma si
famba va nyerere, sa va ka rairgwa, bva zino, va ka ti ku rairgw a na
Yoshua, va ka ridzemere no ku fara, va chi nzgwa wamanda nomge
dzi chi ridzgwa. Ipapo madziro a ka wa, ndo ku pinda, ndo ku
paradza vanu vose ne zinu zose; asi uya Rahabe no vokwake ne zose
zake za ka regwa. Rahabe no vokwake va ka budishwa ku Vaisraele,
ndo ku gara navo chose. Rahabe wa ka nga a ri mukadzi wakaipa,
bva u nenge wa ka tenda pasure, a ka wana Muisraele, SHE "esu
ndo ku zarg\wa pa rudzi rgwake pasure.
Vanu ne zipfuwo zose za ka vurawa, ndo ku pisa musha ne rose
asi zimge zinokosha za ka isirgwa imba ya SHE. Shoko iro ndo ku
pararira nyika yosc. Yoshua wa ka tuka musha, kuti u rege ku va; ze. Munu u no u vaka, a firgwe no we dangwe pa ku vamba kwawo,
vuye no rugothwe pa ku pedzisira kwawo. Ne izi za ka itlhwa vo
pasure.
Yoshua ndo ku tuma vashori ku musha u no nzi Ai. Va ka
dzoka va chi ti vanu vo'ko vashoma, ti rege ku netsa pfumo rose ku
kwira ko. Zuru zitalu ndo ku kwira ko, bva va ka ndo dzingwa, va
na 36 va ka vurawa. Vose ndo ku pera moyo. Yoshua na vakuru
va ka wira pa ziso zavo pamberi pe areka zuva rose, va chi chema,
va chi zi ninipisa, va chi nyengetera. Yoshua wa ka ti: Oho Yehova !
Wa ka ti ambusirei, kuti ti vurawa na Vaamore? Kana shoko irero
ri no nizwikwa, ti cha komberedzgwa na vose ve Kana, ti cha vurawa:
Ko ipapo zita gura rako ri cha zo hunwi? Bva Yehova wa ka ti kwa
a ri: Muka, wa wirirei pasi se iozoz? Vanu va ka chinya va ka darika.
sungano yangu ya nda ka va raira. Va ka ba numbi dze Yeriho dza
nda ka va dzivisa. Va cha vurawa, nokuti ini ha ndi cha zo gari ne'mi,
asi ma ka hvisa shurire iyeyo. Yehova wa ka taridza mutadzi, u no
nzi Ahane. Ahane wa ka revurura zake; numbi ndo ku vukunurgwa
mumba make-hazu ne mare.i Ahane e e muri yake ne fuma dzose
dzake dza ka ndo ishwa mu bani. Ipapo vose va ka vuya, mumge no
mumte ne bge rake ku zo mu taka; saka a ka fira po, no ku vigwa po,
ne zose zake, mu zase me dutu ra mabge.
Zino Yoshua wa ka inda a mene ne pfumo guru ku ndo putsa Ai.
Vamge va ka vanziwa na'ye sure kwo musha, vusiku. Zino ve Ai
va chi buda ku ndo rgwa ne pfumo guru ra Yoshua ra Yoshua ra ka
ita so ku tiza, ndo ku tevergw a nave Ai; ipapo vaya va ka vanzgwar








va ka pinda mu musha, va ka pisa musha; pfumo guru ra Yoshua ndo
ku dzoka, ve Ai ndo ku koniwa ku tiza, nokuti zino va i va pakati pa
mapfumo maviri, ndo ku vurawa vose. SHE we Ai wa ka bathwa,
a ka ishwa ku na Yoshua, ndo ku turikwa na Yoshua mu muti ku sika
madekwana. Ipapo va ka mu bvisa, va ka kanda dutu ra mabge
pam'soro pake.
Sure kwa izozo Yoshua wa ka vungaidza Vaisraele pakati pa
makomo maviri, a ka vaka po aretare no ku bayira SHE; ipapo mirairo
ya ka tanga ku rabga pam'soro pe gomo rimge, vuye vanu va ka nye-
bergwa kuti kana va no i ramba, va tukwe. Vanu va ka bvumira.
Ipapo ya ka rabge ze pam'soro pe rimge gomo, va chi vudzgwa kuta-
ririra kwa va cha itlwa kana va no i chengeta. vanu ndo ku bvumira
ze.







3. KURGWA KWA YOSHUA. (Yos. 9-11.)



Vamge ve Kana zase va ka ti ku nzgwa za ka ithwa Yeriho, va
ka kutsirana ku rgwa na Yoshua. Asi ve Gibeone va ka ramba izozo,
byva va ka ita rimge zano. Va ka tuma vanyai ku na Yoshua pa
Gilgale. Va ka pfeka hazu ne shangu sharu, va ka tora vo mbuva
sharu, Yoshua a go zo tenda nema dzavo. Va ka ti: Ha ti zati ti ri
va pano, ta ka bva kure, ti cha ngo sika vo. Zino ta ka nzgwa za ka
itirgwa Farao na SHE, vuye Sihone na Oge; saka ti no kumbira ku
ita vukama ne'mi, mu go zo ti rega henyu. Yoshua na vakuru va ka
nyengergwa; nokuti ha va za ti va ka vunza Wedenga, bva va ka
chimbidzika ku va tenda no ku pika. Kwa ka ti ku pfuvura mazuva
3, Vaisraele va ka sika Gibeone, ndo ku vona nema dzavo. Vargwi
va ka tsamgira vakuru, ne maka yo vukama ibgobgo, va chi da ku
vuraya havo. Bva Yoshua va ka va dzivisa pam'soro pe miko yavo.
Zino va ka vudza ve Gibeone kuti ha va cha vurawi, bva va cha ithwa
varanda vavo, ku va sengera mvura ne huni no ku si nga peri. Zikuru
huni ne mvura dza vaprista na Valevi ne dze imba ya SHE.
She Adonia we Yerusaleme a chi nzgwa izozo wa ka dana ma-
rge madzishe 4 ku ndo vuraya ve Gibeone. Ve Gibeone ndo ku
tuma ku na Yoshua Gilgale, kuti a chimbidzike ku vuya ku va rgwira
pa na Vaamore, nokuti va ka komberedza Gibeone. Yoshua wa ka
fambisa na vargwi vusiku bgose, ndo ku sika mangwanani. Vaamore
va ka karuka sei. Pakarepo va ka shongana; Vaamore va ka vurawa
zikuru no ku dzingwa na Vaisraele. Va chi tiza, Wedenga wa ka nisa
chimvuramabge, vazhinji zhinji ndo ku vurawa nacho.








Zino Yoshua wa ka bgereketa no Wedenga, ndo ku reva pamberi
pa vanu: Iwe zuva, mira ipo pano pa Gibeone! Ne'we mgedzi. mira
pano pa bani ra Ayalone! Zuva no mgedzi ndo ku rambira po, ku
dzikana va ka pedza pfumo ravo. Ha pa na zuva ra ka fanana ne iroro,
ra iwoyo music. Madzishe 5 a ka ndo vanda mu bako. Yoshua wa ka
ti ku zi nzywa wa ka raira ku dzivira muromo waro na mabge makuru,
va go mbp pedza avo va no tiza. Pasure ndo ku dzoka, ndo ku vu-
raya madzishe, ndo ku viga mitumbo yavo imomo.
Yoshua wa ka ramba a ka rgwa ku dzikana a ka pedza madzishe
e zase, ku sika mugano we Kana. Ndo ku inda ze kum'soro, pa ka
vungana vo madzishe mazhinji na Yabine. Yoshua wa ka vangira
ikweyo, a ka ndo va dzinga no ku vuraya vazhinji. Wa ka tapa fuma
zhinji. Yoshua wa ka ramba a chi rgwa, a ka pedza makore 5, ku
dzikana a ka vuraya madzishe 31. Zino simba ra marudzi e Kana
ra ka putshwa na Yoshua. Zino nyika ya i va yavo so Wedenga wa
ka ita na tateguru wavo, Abrahame.







4. KUGUMA KWA YOSHUA (Yos. 12-24).


Yoshua wa ka ti ku pedza mubato wake wo ku kunda nyika. zino
wa ka i govera pa marudzi 12. Rubene na Gade na vamge va Manasa
va ka piwa nyika miri kwa Yordane (vubva zuva), Simeone, Yuda,
Benyamine na Dane va ka piwa divi re zase; Efraime na Manasa pa-
kati; Isaskare, Zebulone na Asere na Naftale divi ro kum'soro.
Valevi ha va na ku piwa nyika yavo yoga sa vamge nokuti va ka
shanangurirgwa ku va vadzidzisi, va gare vose nyika yose pakati pa
vanu. Va ka piwa chegumi che nyika yose, ze minda ne ze zipfuwo.
Vuye va ka piwa misha minna pa rudzi rumge no rumge, panuamrge
misha 48, i na matuno ayo yo ku chedza zipfuwo. Mitanatu ya i va
Vutiziro. Vutatu bga i va miri kwa Yordane, vutatu 'ba i va miri
vuno (vuvirira). Kana munu wa ka vuraya mumge no ku sa ziva,
u nga tizira ikoko, kana hama ya uya, wa ka vurawa, i chi da ku
tsiva. Kana uyo u no tsaka ku tsiva, u no mu vona kuzhe, u nga
mu vuraya hake; bva kana wa pinda Vutiziro, ha a nga budishwi;
kana wo buda, wo vurawa, maka yake. U no gara ku sika rufu rgwa
muprista mukuru, ipapo u nga buda u si nga vurawi. Zhira dzi chi
inda po, dza ka gara dzi chi gadzirirgwa zakanaka.
Tabernakere ya ka ndo ishwa Silo, pa va ka rairgwa na SHE.
Vose va ka vungana po ku pira rutatu ne gore. Yoshua wa ka ti ku
sika makore ino, wa ka dana Vaisraele vose ku vuya ku wonekana
na'ye. A ka va yevudzira mashoko ose avo, kubvira kudanwa kwa
Abrahame, kusika zuva irero; vuye nyasha yose yo Wedenga, ndq ku






63

guma a chi ti: Saka, zino, irtliai Yehova, mu mu kudze no moyo
wakarungama ne zokwadi. Rashai vapirgwa va ka kudzgwa na ma-
bambo enyu miri kwo rgwizi (Eufrate); vuye mu Egipte, imi mu
kudze Yehova. Kana mu ti zakaipa ku kudza Yehova, shanangurai
nasi wa mu no da ku kudza; kana vapirgwa va ka kudzgwa miri kwo
rgwizi (Eufrate), kana vapirgwa va Kana; asi kana ndi ri ini, ne ve
inmla yangu, ti cha kudza Yehova. Vanu ndo ku bvumira va ka ti:
Hai kwete, Wedenga a ti betsere, kuti ti rege ku ramba Yehova, ku
zo kudza vamge; nokuti ndi'ye wa ka ti betsera. Ipapo va ka vaka
po chiga cho ku pupura izozo. Vuye wa ka nyora vo izozo mu buku,
ndo ku zi isa pa buku ro murairo wa Mosese. Zino va ka pararira
havo. Yoshua wa ka chimbidzika ku torgwa na SHE. Yoshua i
zita ri no danwa Yesu pa Chigrike, wa ka fananidza Yesu, u cha ti
isa vo mu Kana yo kum'soro.
Na Eleazare, muprista mukuru wa ka chimbidzika ku mu tevera
ne zhira iyeyo yo rufu. Hona dza Yosefe dza ka vigwa Mahpela
(Sileme).






CHIKAMA CHE G. VAGURI KUSIKA VUSHE BGA SAULE.


1. EHUDE, DEBORA NA BARAKE. (Vag. 1-5.)


Zino Vaisraele va ka gara rudzi rumge no rumge mu nyika yargwo,
ya va ka govergwa mu Kana. Pano ti no vona ze, kutfiWedenga u
no ziva zose zi ri mberi; vuye za u no ti ravira, u no zi ita vo; nokuti
wa ka ravira Abrahame kare, kuti vazukuru vake va cha zo gara mu
nyika ino kana va ka bva pa va cha ndo gara makore 400, va ri
varanda.
Yoshua na vamge vakuru va chi vapenyu, Vaisraele va ka kudza
SHE. Bva ha va na ku terera ku dzinga vaheidene vose. Vazhinji
va ka regera ve Kana ku gara va chi tera. Vukama ndo ku muka
ipapo. Pasure va ka wanana no ku tevera mabira avo, ne zimge zivi
zavo. Izozo za ka burusa kutsam~a kwa SHE ne shamo yake.
Ruzhinji Wedenga wa ka va raira no ku tuma vaheidene ku rgwa
navo. Kana va ri mu njodzi va cha nzgwa shungu pam'soro po ku
chinya kwavo, va cha zi revurura, va cha kumbira kanganwiro no ku
rgwirgwa. Ipapo SHE u cha mutsa pakati pavo munu, mare, u no
fambisa pfumo ravo, sa Yoshua kare, ku zo dzinga vavengi vavo.
Va ka ti ku rgwirgwa, va cha kudza munu uyo, va chi si inda kwa a
ri ku ndo tamba zirevo zavo. Kana a ka fa, kuchiriya, kurobga, ku-
chema, kurgwirgwa no mumge muguri, zi no zo pamidzgwa ze. Va
ka ramba vakadero makore 350, va chi gathwa na vaguri 14.







Nga ti nzgwe za ka ithwa na vamge vaguri. Ti no nzgwa musi
mumge Vaisraele va ka pama ze ku ita zakaipa. Yehova ndo hu tuma
image shamu Eglone, She wa Vamuabe wa ka betsergwa na mamge
marudzi maviri, ndo ku va kunda ndo ku bata dunu re Yerilio. Va
ka bathwa na'ye makore 18; ipapo va ka nyengetera SHE, ndo ku
rgwirgwa na Ehude. Ehude wa ka ndo shuma pa na She, ndo ku
dzoka. Pa zhira wa wa funga zano ro ku vuraya Ehlone, ndo ku
dzoka ikoko. Zino Ehude wa ka nga a no munondo wa a ka zi pfu-
rira, wa ka cheka kwose, wa ka u vanza mu hazu dzake pa divi re
rurdye; nokuti wa ka nga a ne zibohwe. A ka ti ku sika ku na Ellone
(pa a ka gara mumba make ma ka tonora, ma u no si gara kaita zuva
ri no pisa), a ka ti: Ndi ne shoko ro ku ku vudza ri si nga faniri ku
nz-wikwa, She ndo ku budisa vose va ka nga va ri po pa a ri Zino
Ehude wa ka shwedera a ka ti: Ndi ne shoko ro Wedenga ki ku
vudza. Ipapo Ehlone wa ka muruka, Ehude ndo ku mu baya no
munondo na pa dumbu rake. Munondo wa ka pinda wose, ne chibato
chawo chi chi dzivirgwa na mafuta; nokuti wa ka nga a ri miunu a
ka kora zi zhinji. Zino Ehude wa ka pfiga, wa ka kiya mukova, ndo
ku inda hake. Varanda wa Ehllone va chi vona mukova wa pfigwa
va ka ti: U vete. Bva pasure wa ka nyara va ka zarura, ndo ku
vona kuti wa ka fa. Ehude a ka ti ku sika pa makomo, a ka pdo-
ridza wamanda yo kurgwa, vargwi va Vaisraele ndo ku vungana ndo.
ku dzinga Vamuabe va chi vuraya vazhinji. Ipapo va ka ga-isa va
si nga tambudzgwi.
Ehude wa ka ti ku fa va ka rashika ze. Zino mukadzi u ri mu-
profeta, wa ka danwa Debora, wa ka va muguri a chi tamba zirevo
za vanu. Zino SHE Yabine we Kana wa ka kunda no ku bata
Vaisraele ze, makore 20 a ka va tambudza zizhinji. Wa ka nga a ne
ngoro dza matare 900. Mukuru we pfumo rake ra ka idzgwa Sisera.
Zino Wedenga wa ka nzgwa ku chema kwa Vaisraele; saka a ha raira
Debora za u no fanira ku ita. Ipapo Debora wa ka raira munu u no
nzi Barake ku inda ne pfumo. Bva Barake wa ka rthia ku inda,
Debora a si nga indi vo, Debora ndo ku tenda ku inda na'ye, lva wa
ka inu vudza kuti pa kurgwa ikoko, ha a nga kudzgwi; nokuti Sisera
u cha vurawa no mukadzi. Zino va ka inda vose va ri vaviri ne pfumo
ku gomo. Va ne Sisera va ka ti ku sika mujinga me gomo, larake
wa ka buruka ndo ku va dzinga. Vazhinji va ka ndo bitirirqwa ne
mvura; nokuti va chi da ku dzoka va ka vona rgwizi ru zere. Chi-
mvuramabge chi nenge cha ka mu betsera ku vuraya vazhinji. Sisera
ndo ku tiza na makumbo, ndo ku sika mu imba ye tente, a ka nyara
zikuru. Mukadzi wo'ko, Yaele wa ka mu chingamidza a chi ti: Pi-
edai henyu she vangu, tsawukira mangu, mu sa rthia. A ka ti ku
pinda, Yaele wa ka mu fukidza ne jira. Zino wa ka kumbira mvura
Yaele ndo ku mu pa mukaka, ndo ku mu yokunwa, fukidza zc. Si-
sera wa ka ti: Mira pa mukova, kana kwa sika u no ku vunza: Ha
mu na munu here? U cha ti: Kwete. Ipapo Yaele wa ka tora mba-
mbo ye tente, a ka inda chinyai, a ka i rovera ne nyundo pa chavovo
chake, mbambo i ka bvorora, i ka pinda pasi mu vu. Barake a ka mu
tevera, a ka sika po, ndo ku taridzgwa mutumbu na Yaele. Zino
Vaisraele va ka gara ze makore 40 va si nga tambudzgwi.









2. GIDEONE. (Vag. 6-8.)


Vaisraele va ka pira ze ze nema, sa Baele ne zimge. Vamidia
ndo ku vuya makore ose ku rgwa, ku tora no ku paradza fuma dzavo:
ziyo, zipfuwo ne zose, ku dzikana va ka tambura zikuru no ku shaiwa,
va chi rarama mu mapako.
Zino Gideone wa ka pura ziyo ku zo zi viga mu bako ze,
zi go rega ku torgwa na Vamidia, kamtne kwa ka sika mutumga wa
Yehova a chi ti: Iwe mare, Yehova u ne'we! Gideone wa ka nyunyuta
a ka ti Mabambo edu a ka ti nyebera simba ra SHE, bva zino wa
ka ti ramba; ne'ni, ha ndi ne simba ku ndo rgwa na Vamidia. Bva
Yehova a ka mu tarira, a ka ti: Chi inda lie iro simba rako ra u
naro, u ndo sunungura Vaisraele pa na Vamidia. Zokwadi pdi
cha va ne'we. Zino Gideone wa ka kumbira chiga cho ku ziva, kuti
ndi'ye SHE u no bgereketa na'ye; A ka kumbira kuti SHE a gare ku
sika a dzoka. A ka inda a ka dzoka ze ne chibayiro, ne nyama ne
zimge. Mutumga wa ka mu raira ku zi wadza pa ruware,
mutumra ndo ku zi bayira ne simbo yake-mgoto ndo ku buda mu
ruware, u ka pisa zose. 'Mutumga ndo ku inda hake.
Vusiku SHE wa ka mu raira ze ku ndo putsa aretare ya Baale
i ri k-, na bambo vake, a vakire SHE image, a mu bayire po nombe.
Fume mangwana vo musha va chi gi vona, va ka inda ku varaya
Gideone, bva bambo vake va ka ti: Nandi, mu cha rgwira Baale here?
Kana a ri Wedenga nga a zi rgwire hake. U no rgwira Baale. u cha
vurawa inaII ang i ianI l ..'U :
Vamidia, Zino va ka sika ze, Mgeya, ndo ku pinda mu Gideone.
Gideone ndo ku kokera vanu ne wamanda. Vazhinji va ka vuya.
Zino Gideone wa ka kumbira ze ku na S I l. kuti a mu zivise nie nenji
kuti u cha inda na'ye. A chi ti: Ndi cha isa makuse pazhe vusiku,
mangwana a ve ne yta. page pa veplakawoma. Mangwana wa
ka ndo vona ni'a-Pl 1 nci, za ka ithwa pa a ka kumbira napo. A
ka sina mvura pa makuse, a ka wana chikotera chi zere mvura. Zino
a ka shandura ze a chi ti: U sa ndi tsamgira, ndi tender kamge
ku idza na makuse. Mangwana dova ri ve kwose kwose, asi makuse
a ve a si na. SHE ndo ku dero ze. Ipapo a ka tenda a ka inda na
vargwi 32,000. Bva she wa ka ziva kuti, kana va no kunda, va cha
zi kudza, ha va cha tendi kuti, ndi simba ra SHE; saka a ka raira kuti
vose va no rthia, va dzoke havo. Ndo ku sara Io,ooo. Bva na zino
SHE wa ka ramba, a ka ti: Gideone a ndo va nwisa, va no natira
va dzoke havo, asi va no nwa va chi kapira, va sare, ndo kusara va na
300 voga.
Zino SHE wa ka mu raira ze ku buruka ku pfumo ra Vamidia,
ri vete mu bani, a go ndo simbishwa po ne rimge shoko. Gideone
ndo ku buruka vusiku ne jaya rimge rake, ndo ku nzgwa vaviri va
chi tawurirana, mumge wa ka ti: Nda ka rota chingwa chi no
kunguruka, chi ka rova tente pa pfmno ra Vamidia, chi ka i wisira
pasi. Mumge wa ka ti: Izi zi no reva kukundgwa kwedu na Gideone.








Gideone ndo ku komberedza Vamidia na vana vake va 300. Va ka
ti ku sika pa Vamidia va ka tungidza ziedza zavo, va ka putsa zirongo
zavo, no ku ridza wamanda dzavo, va chi dana: Munondo wa Yehova
no wa Gideone! Vamidia va chi pepuka va ka kanganishwa, ndo ku
bayana va chi ti: I pfumo ra ka pinda pa ti ri," va ka sara va ka
tiza, bva Gideone a ka va tevera, a ka ndo va paradza vose.
Vanu zino wa ka kumbira Gideone ku va she wavo, bva iye wa ka
ramba, a chi ti: Mu cha batirgwa na Yehova. Gideone wa ka fa a
ri mutana, a ka siya vanakomana vake 70. Wa ka bata Vaisraele
makore 40.






3. ABIMELEiIE NA YEFTA. (Vag. 9-12.)



Vaisraele va ka chimbidzika ku kanganwa Yehova no musununguri
wavo Gideone, muran~T'iake: saka va ka pira Baale, vuye va ka
vurava vana va Gideone. Inzgwai za va ka ita: lMukadzi, musha-
ndiri wa Gideone wa ka bva Siheme, wa ka nga u no mgana wa ka
danwa Abimelehe. Zino Abimelehe wa ka chema vushe bgi ka
rambiwa na baba vake; baba va ka ti ku fa, Abimelehe wa ka inda
Sileme kwa hama dza mai vake, a ka va nyengetera ku ,mu bata
vushe; nokuti u ri hama yavo, vuye kurinani ku bathwa no mumge
pa na madzishe 70. Ve Siheme va ka tenda, va ka mu pa mari a va
ka tora mu tembere ya Baale wavo. Abimelehe wa ka tora mari awo,
a ka ndo tsaka nawo vanu vakaipa, ndo ku inda ku musha wa baba
vake, ndo ku vuraya po vana vose va Gideone pa bge rimge. Asi
Yotame wa ka tiza woga, a ka ndo kwira mu gomo rimge, ndo ku
dana a chi ti: Imi ve Siheme, chi ndi tererai! Ipapo mu cha terergwa
no Wedenga. Ndo ku va nyebera fananidzo a chi ti: 'Musi mu'mie,
miti ya ka ndo zi kwashira she, ku i bata. Ya ka kumbira mutova bva
wa ka ramba, u chi ti: Ndi nga siya mafuta angu a no kudziwi no
Wedenga na vanu, ndi ndo bata miti? Ipapo ya ka kumbira muvcnde,
naiwo wa ka ramba ku rega mubato wo ku bereka michera inozipa.
Zino ya ka ndo kumbira muzambiringa, bva naiwo wa ramba ku
siya mubato wawo wo ku bereka zinozipa, zi no fadza Wedeng. na
vanu. Ipapo ya ka kumbira chikWivenzi ku bata vushe. Chikwenzi cha
ka ti: Kana mu no ndi da zokwadi, vuyai henyu mu gare mumvuri
wangu, bva kana mu no ita ne nema, miti mikuru yose i cha pislwa
no mgoto, u no buda pa chikwenzi. Ne chikwenzi Yotame w:i ka
bvira Abimelehe. Zino wa ka ti: Kana ma ka ita zakarurama ku
vuraya vana va Gideone no ku pa vushe Abimelehe, mu fare henyu;
bva kana ma ka ita zakaipa, ipapo mu cha vurawa no mgoto u no buda
Abimelehe, na'ye u cha vurawa no mioto u no buda pa mu ri. Ipapo
Yotame wa ka tiza. Abimelehe wa ka piwa vushe bva wa ka vu








bata makore 3 oga; nokuti va ka chimbidzika ku vengana no ku
vurayana. Musi mumge va ka rgwa, Abimelehe ndo ku pisa musha.
Ipapo wa ka ndo rgwa no mumge musha. Vanu va ka tiza mu singo
refurefu, a chi da ku ri pisa, mumge mukadzi, wa nga a ri pam'soro
paro. a ka kanda guyo pam'soro pakwe. Abimelehe ndo ku fa zake.
Zivi zi no dzoka ku veni vazo, ku zo va vuraya.


YEFTA.

Sure kwa Abimelehe na vamge vaguri vaviri, Vaisraele va ka
ramba Wedenga va ka tevera zose zi no pirgwa na marudzi e Kana.
Wedenga ndo ku tuma shamu ya mapfumo a Vafilistia na Vaamone.
Va ka kunda rudzi rumge no rumge rgwa Vaisraele, kudzikana va ka
tanga ku rthia zikuru, ipapo va ka dana ku na SHE, no ku zi
revurura zivi zavo. SHE wa ka davidza a chi ti: Ko, ha ndi na
ku mu rgwira pa mavoko a ve Egipte na a marudzi ose e Kana here?
nyangwe zakadero ma ka ndi ramba, ma ka tevera vamge vapirgwa;
saka zino ha ndi cha di ku mu rgwira, chi ndo nyengetera avo va
ma ka shara, mu rgwirgwe navo pa njodzi dzenyu. Vaisraele va ka
piha ku zi revurura no ku nyengetera S IE, vuye va ka rasha zose ze
nema za va ka pira, ndo ku pira Wedenga. Zino mapfumo a ka pinda
ze mu nyika yavo. Vaisraele va ka vungana bva va ka shaiwa
mutungamiriri; saka va ka tuma ku ndo dana Yefta, munu we mare
ku rgwa. Kare va ka mu dzinga va chi ti: Mai vako i mneni, iwe
liH u ne naka pa ti ri; saka a ka zeza ku vuya, bva va ka pika ku mu
ita muguri kana a kunda: ipapo a ka vuya.
Yefta wa ka tanga ku vunza Vaamore shoko ra va no vinga ku
rgwa, a chi da kuti va rege; bva va ka reva nyika yavo ya ka nga ya ka
torgwa na Yoshua. Yefta wa ka ti: HIa zi bviri, nokuti ndi'mi ma
ka tanga ku rgwa musi uya; SHE ndo ku betsera isu ku kunda
imi. Ipapo kurgwa kwa ka vamba. Yefta wa ka pikira SHE ku
mnu pa chinu chake, chipi ne chipi, cha u no tanga ku shongana nacho,
kana wo dzoka ku musha, a ka betsergwa na SHE ku kunda.
SHE wa ka mu betsera zikuru, a ka kunda Vaamone. Zino a
chi inda ku musha wa ka bathwa ne shungu huru, nokuti wa ka tanga
ku shongana no mukunda wake a ri mumge woga, a ka vuya na vamge
ku zo chingamidza baba vake ne nziyo. Bva mgana wa ka mu
nyaradza, a chi ti: Kana ma ka pikira Wedenga. zi ithwe pa.ma ka
pika napo, nokuti ma ka betsergwa zikuru na'ye; bva chi ndi tender
mgedri miviri ku bgangu. ndo chemera, ne shamgari dzangu, vusikana
Nambo iya i ka ti ku pfuvura, baba vake va ka mu itira pa va ka
pika napo. Ha a na ku wana. Vasikana va Vaisraele ndo ku inda
makore ose ku ndo chemera mukunda wa Yefta, va chi ndo vungana
mazuva manna.
Imge njodzi ndo ku tevera ze izozo. Vaefraime va ka vuya ku
rgwa na Yefta; nokuti ha a na ku va dana pa ku rgwa ikoko. lye
wa ka ti: I maka yenyu, ma ka ngo ramba henyu. Kurgwa ndo ku
muka ze. Zino Vaefraime va ka gara miri kwa Yordane, bva va ka
ambuka vuno ku zo shongana na Yefta, bva va ka dzingwa. Va








chi tiza, wanike, pa mazambuko a Yordane, a ka ishwa varii di ku
vuraya Vaefraime va no tsaka ku tiza. Va ka va bata no rurimi
rgwavo. Vose va ka koniwa ku reva Shibolete (rgwizi), va no ngo
ti: Sibolete, va ka vurawa: nokuti wa i va Vaefraime. Ndo ku
vuraya vazhinjizhinji.
Sure kwa Yefta kwa ka vuya vamge vatongi, va ka tonga makore
25. No musi wavo Vaisraele va nenge ha va na ku rgwa, ku timbu-
dzgwa, va ka tambudzgwa na Vafilistia makore 40.






4. SA MSOX)F. (a). (Vag. 1.3-14).


Mutumga wa SIE \\a ka vuya ku mukadzi, wa ka nga a si na
vana, a ka mu zivisa kuti, u cha bereka mnanakomana, u cha zo va
munaziri (Munaziri ndi munu wa ka pikira Wedenga, ku sa ni ku ri
ku chengeta kwoga 7a wa ka rairgwa na SHE, bva ne zimge zaka-
tendergwa, u no zi ira ku pupura rudo rgwake, kuti: u no. da SHE
zikuru. Chiga che sungano, kana cho kupika kwavo, cha i \a ku,
sa vevura musoro. Simsone wa ka pikirgwa na mai vake; nokuti
va ka rairgwa no mutumna kudero). Mutumga wa ka ti ze: IHa a
cha nwi chinu chi no bata se doro, vudzi rake ri sa gergwa. 'di'ye
u cha tanga ku putsa pfumo ravo, Vafilistia. A ka kura a ka sirnba
zikuru.
Wa ka da ku wana musikana va Vafilistia. Vabereki vake va ka
mbo ramba, bva pasure va ka inda na'ye ku ndo pedza mash ko, o
kuwana. Pa zhira, vaberiki va si po pa a ri, a ka shongaia ne
shumba i chi vovora; a ka i bata a ka i bvarura se mbudzana. Bva
ha a na ku nyebera mumge chinu ichecho. Va ka pedza mashoko
ndo ku dzoka. Pasure a chi inda ku ndo wana, wa ka ts;twuka
ipapo, ku ndo vona marangwanda e shumba, ndo ku vona kuti, nyuchi
dza ka pinda mukati mayo, dzi la ita vuchi. A ka bura, a ka rdya,
ndo ku inda hake. A ka wana, ndo ku tamba kuwana kwake niazuva
7, nokuti ndiwo mutowo wawo wa kare. Samsone wa ka t kwa
Vafilistia: Hecho chirabie change, kana mu no chi kambira na mazuva
o mutambo, nilT no mu pa hazu ku ringana vanu 30. Kana mu si
nga chi goni, imi mu cha ndi pa hazu dza va na 30. Va ka tenda,
Samsone ndo ku rcva: Zokurdya .a ka buda pa chi no rdya. vuye
kuzipa kwa ka bva pa chi ne simba. Va ka chi koniwa, ndo ku
shungidza mukadzi ku chi kwasha pa murume ivake. 'Kana a si nga
va vudzi, u cha vurawa, lye na baba vake. Mukadzi ndo ku tam-
budza murume mazuva ose a chi ti: Iwe, ha u ndi di, saka: u no
ramba n chi ndi fundikira mashoko. Zuva ro kupedzisira wa ka
nyara, a ka nyebera mukadzi, mukadzi ndo ku va nyebera ze. Zino







va ka vuya na mashoko akwe kwa ari, va chi ti: Ko, vuchi, vu no
kurirgwa nei no kuzipa? Vuye shumba, i no kurirgwa nei no ku
simba? Samsone wa ti: Deno ma sati ma rima ne tsiru rangu, deno
ma ka koniwa chirabge change. Ndo ku muruka, a ka inda pa,
munme musha wa Vafilistia, u ri pedo, ndo ku vuraya po vanu 30,
ndo ku dzoka ne hazu dzavo ku na vaya va ka kambira. Bva zino
wa ka tsamga, a ka inda hake, a ka siya mukadzi, a ka inda ktu
musha kwake, a ri woga.
Pasure a ka funga ze mukadzi wake, ndo ku inda po ne mbudzi
yo ku bata makuku. Bva a ka mbo piwa shamgari ya Samsone.
Mukarabga wa ka ti: Nda ka ti, wa mu venga; bva chi tora muramo.
Samsone wa ka tsamga, a ka inda, a ka ndo bata mungubge 300
(nokuti nyika iyo ya ka nga i zere nadzo mu mapako ayo), ndo ku
sunganidza mbiri mbiri, mgise vadzo, no ku sungira vo mgoto pa
dzii, nido k-i dzi regedza mu m'inda yakaibva. Nyika yose ndo ku,
pera no mgoto, ne minda yose. Vafilistia va ka tsamga zikuru, va
ka ndo pisa, pakarepo. mukadzi wake no mukarabga. Samsone wa
ka tsiva ze, a ka vuraya vazhinji, ndo ku inda ku ndo gara mu bako
pedo ne Bethleheme.






5. SAMSONE. (b). (Vag. i5-16,.


Vafilistia zino va ka inda ria mlaplfunio ku na Vayuda, va chi ti:
Ti pe Samsone. Ipapo 3,000 za Vayuda va ka inda ku ndo mu tsaka.
Va ka mu bata. Samsone wa ka ti: Sungai henyu, bva mu sa
ndi vuraya. Va ka mu sunga ndo ku inda na'ye ku ndo mu kumiki-
dzira Vafilistia. Vafilistia va chi mu vona, va ka pembera sei! Ipapo
JMgeya wa ka buruka pam'soro pake ne simba, :Samsome ndo ku da-
mbura makashu ose so rgonzi rgwakatsa, ndo ku bata rushaya runyoro
rgwe mbongora rgwa a ka nunga po, ndo ku vuraya Vafilistia 1,ooo
nargwo.
Zino wa ka china ku ndo mutsa mukadzi wakaipa wa Vafilistia pa
Gaza. Musha wa ka nga wa ka komberedzgwa ne singo ri na magoni
e suvo raro. Samsone a ka ti ku pinda madekwe. Vafilistia va ka
ndo kiya suvo, va go mu bata no ku mu vuraya. Bva vusiku vukuru
Sansone wa ka muka, a ka bvisa magoni na matanda awo, ndo ku
kwira nawo mu gomno.
I'asure Sansone wa ka ruma mumie mukadzi wakaipa u no nzi
Delila. Vafilistia ndo ku vudza mukadzi ku feya pa no bva simba
rake, a va nyebere, ipapo va cha mu pa marimazTinji. 'Mukadzi
ndo ku vunza Samsone. lye wa ka ti: Kana u no ndi sunga na
makungiso manomge matsa, ha ndi cha goni chinu. Delila wa ka
vanza varume mu ne image imba, ku zo mu vuraya, ndo ku mu sunga







a vete, na makungiso, ndo ku mu mutsa ne mere, a chi ti: Samsone!
HaFo Vafilistia! A ka muka, a ka dambura makungiso se rgonzi kana
rgwa ka vona mroto. Zino mukadzi wa ka ti: Wa ka ndi nongera
nema iwe; u no ndi dadira. Jpapo wa ka ti: .Kana u no ndi sunga
na makashu matsa, ndi cha ita sa vamge ndi si ne simba. Samsone a
vete, vavurayi va ka vanziwa, Delila wa ka mu sunga nawo, ndo ku
ita ze mere. Bva a ka ita se kare, a ka dambura makashu. Mukadzi
wa ka mu tuka ze; Zino wa ka ti: Kana u no ndi sungira vudzi pa
muchini wokuruka, ndi cha ve ndi si ne simba. Bva na zino mukadzi
wa ka nyengergwa sa kare. Zino mukadzi wa ka mu tambudza .ikuru
mazuva ose ose, a chi ti: Iwe Samsone, ha u ndi di; saka u no
si ndi daro, kudzikana Samsone a ka nyara zikuru, ndo ku n\ebera
mukadzi a chi ti: Ini, ha ndi zivi ku gergwa vudzi rangu, nokuti ndi
ri munaziri wo Wedenga, kana ndi no gergwa, ndi cha shaiwa simba
sa vamge. Mukadzi zino wa ka vona kuti wa ka nyebergwa zose
zi ri mu moyo make, ndo ku dana madzishe. Madzishe a ka vuya
ua mari. Samsone a ka vata ze pa makumbo o mukadzi, ndo ku
gergwa. Zino a ka mutshwa ze sa kare, a ka vona hono, simba rake
ra inda; Vafilistia va ka mu tokodora meso, ndo ku mu pfigira mu
torongo. ma a ka shwera a chi gaya.
Musi mumge vudzi rake ra ka ita se ra ka reba ze, zino Vatilistia
va ka vungana ku pira Dagone wavo pam'soro po ku kundgw; kwe
pfumo ravo, Samsone. Va ka vungana mu imba yavo yo kupira huru
huru, Samsone wa ka danwa ku va tambira. Pasure a ka ndo mira
pa mbiru mbiri dze imba. a ka kumbira kuti a piwe simba ro ku tsiva
meso akwe. Ndo ku sundidzira mbiru dzose kamge, imba i ka wa,
i ka vuraya vose kamge, na'ye Samsone a ka fira mo. Wa ka torgwa
ne hama dzake, ndo ku vigwa mu marinda avo. Samsone wa ka
tonga Vaisraele makore 20.







6 M. RUTE. (-4).


Zino ti no vona shoko rimie rakanaka ro musi wa Vaguri, i di ra
Rute.
Ti no nzgwa kuti zhara huru ya i va po; mutme munu wa B nmra-
mine ndo ku tamira nyika ya Muabe; iye no mukadzi na vanako nana
vavo vaviri. Vakomana ndo ku wana po vakunda va Vamuabe. va
no nzi Orpa na Rute. Varume ndo ku fa vose vatatu pasure. Naomi
wa ka pedza makore a ne gume ikweyo, ndo ku dzoka ku musha.
Ne mvura zino ya ka nga ya ka na vo. Vakadzi va vana, va ka
mu perekedza; ndo ku famba. Pasure Naomi wa ka da ku wonekana
navo, a chi ti: Ndizo, chi dzokai henyu, munme no mumge ku na







mai vake. Mu itirgwe zakanaka no Wedenga se'mi ma ka itira avo
va ka fa, ne'ni vo, ndo ku wonekana no muromo. Rute na Orpa va ka
chema zikuru va chi ti: Kwete, ti no inda ne'mi. Bva Naomi wa ka
ramba a chi ti: Kwete vana vangu, chi dzokai, nda chembera hangu,
varume ha ndi chi na ku mu pa. 'Ndo ku chema ze vose zikuru. Orpa
ndo ku seta vamgene vake, ndo ku dzoka hake; bva Rute wa ka
namatira vamgene. Wa ka ti ku na Naomi: Pa mu no inda po, ne'ni
ndi cha inda po; pa mu no vata, ne'ni ndi no vata po; rudzi rgwenyu
ndo rgwangu: Wedenga wenyu ndo wangu vo; pa mu no fira 'po,
ne'ni ndi no fira 'po. Ndo ku pika no Wedenga, kuti va cha
paradzaniwa no rufu rgwoga; Naomi ndo ku inda na'ye.
Ve Betleheme va ka shamishwa ku mu vona; nokuti wa ka
kwegura ne shungu dzake, va ka ti: Gara, ndi'ye Naomi? lye wa
ka davidza a ka ti: Mu sa ti: Naomi (Wakanaka), Mu ti: Mara
(Kuvava) ; nokuti Wedenga wa ka ndi itira zi no vava zikuru. Nda
ka inda ndi zere, nda ka dzoka ndi si na. Va na Naomi wa ka sika
Betleheme no musi wo kucheka. Zino Rute wa ka ndo va tsakira
zokurdya, u ka sika mu nmunda wo mufumi, Boase hama yo murume-
kuru wake, ndo ku nunga hura sure kwa vacheki. Zino Boase wa
ka sika vo, a ka kwazisa vacheki, a chi ti: SHE a ve ne'mi! Vacheki
va ka bvumira va chi ti: SHE a mu taririre! Boase ndo ku yunza
mutariri wa vacheki: Ko, mandara iyi, nde yani? Wa ka ti: Ndi'yo
ye Maube ya ka dzokera vuno na Naomi. Boase ndo ku inda ko,
a ka i vudza ku sa bva po, i shwere i nunge hayo, ikoko, i rdye, i
nwe na vasikana vake. Wa ka raira vacheki kuti panmge va i siyire
hura pasi. Ipapo Rute wa ka mu gwadamira, a ka mu vunza: Nda
ka nzgwirgwa sisi sei ne'mi, za ndi ri nmtorgwa hangu? Boase wa
ka ti: Nda ka nzgwa zose za wa ka itira Naomi; Wedenga wa Vai-
sraele, wa wa ka vuva ku vanda munvase mu mapapiro awke, a ku
taririre zikuru, a ku pe mubairo wo mubato wako. Rute ndo ku
shwera po a chi nunga, a chi rdva na va ri ko. .Madeko ndo ku dzoka
ku musha ne zivo zake. Ndo ku nvebera Naomi za a ka itirgwa.
Naomi wa ti: Ndizo, SHE wa ka ti nzgwira sisi; vuye Boase i hama
yedu. Rute wa ka shwera po kudzikana kupura kwa ka sika.
Zino Naomi wa ka raira Rute ku nglira, ku zora mafuta vuye ku
zi shongedza, a ndo gana Boase. Rute wa ka ndo vonana na Boase
pa buriro rake.' TPoase wa ka fara zikuru nokuti Rute ha a na
ku tsaka majaya. Bvy a kwa ka nga ku lie ime hama (mudzikunuri)
ya ka nga ya ka fanira ku tangira lP ase, ..aka ,Boase wa ka ndo
tamba huoko irero pa dare, murune uyo ui ri po v( BIoae wa ka mu
vunza: Ko, Zino u no do ku ripav nga\ a ra Nacmi, dunui rakwe ri
go zo dzosergwa kwa a ri here? Uyaa \a ka tenda. Ipapo Boase
wa ka ti: Bva va a a ra t no I il .IIIi.i dtliu rake, u cha wana Rute.
Ipapo wa ka ramb a, a ka ti: Kurinani iwe I'ase u dzikunure dunu, u
wane hako. Ndo ku bvisa gupur) re shalngu, nokuti wa i va mutovo
wavo; Boase ndot ku mu wana.
Va ka piwa Mgana, va ka mu idza ()bede, wa ka kura pa mbuya
vake, Naomi. Obede wa ka ti ku kura wa ka bereka Isai baba va
she Davide.









S7. MUTONGESI ELI. (i Sam., 1-4).


No musi wa Samsone, Eli wa ka nga a ri Muprista mukuru, a ka
gara mu musha wa Silo, ma ka nga mu gere tabernakere. Ya la nga
i ri nambo ye rima ne zivi, vazhinji va ka pira Baele ne zimge. Yehova
zino wa ka bgereketa rushoma na Vaisraele, vuye zino ha a za ka
wanza ku buruka pam'soro pe chifuniro che areka. Bva zin. kwa
ka vaihba nambo yo mutovo wo ku zivisa zake na vaprofete; mumge
muprofeta wo kutanga ndi Samuele. Eli wa ka ithwa vo muguri sure
kwa Samsone. Vanu va ka vungana makore ose pa Silo.
Mumge munu u no nzi Elkana wa ka si vuya vo na vakadz) vavi-
ri. Penina wa i va na vana bva Hana waa Ia nga a si na; sakea a ka
sekwa na Penina. Hlana ndo ku gara ne shungu huru; name
mazuva u no chema, u no ramba zokurdya. Asi murume wa i mu
da zikuru. wa ka mu pa zizhinji. Zino va ka kwira ze Silo, Hana
ndo ku pinda ne shungu dzake mu tabernakere ku na SHE. Zit o Eli
wa ka vona Hana a chi chema no ku zevezera bva ku to ngo zgwa
Schimre cha wa ka bgereketa, bodo. Wa ka ti: Mukadzi uyo, wa -a
1 thw a ne doro, ndo ku mu raira. yva [lana wa ka davidza a .hi
ti: Kwetc, mu sa ti kuti i doro, ha ndi ri zivi i shungu dzangu dzi
no dero. IpapoTIi wa ti: Chi 'nda hako no mufaro. u cha pi.ia no
-Wedenga wa Vaisraele cha wa ka kumbira. Makei ndo ku piwa
chikomana, a ka mu idza Samuele (Wakakumbirgwa) ; nokuti wa ka
chi kumbira ku na SHE:
Wa ka ti ku rumurgwa. mai va ka ndo mu isa Silo, ku na Eli, a chi
ti: She, edi'ni _uy wa ka mira muno pa u ri, ndi chi nyengetera,
Yehiova. Nd(a ka nga ndi chi kumbira mgana uyu, wa nda piwa na'ye;
Saka nd a a mu pa SH',E. kuti a gare pa mubato wake; na ipap(. nda
vuya na'Vc zino. Samuele ndo ku gara na Eli. Mai va ka zo
wedzergwva \ aine vana \ashanu, bva ha va na ku kanganwa Sairuele,
Ruzliinji wa ka vuya Lku inu vona no ku mu pa hazu.
Samuele xwa ka nga a, ri nmania wakanaka bva Ilofniasi na
Piniase vaprista, vana va l'Eli. va ka nga vakaipa. RKana vanu \a no
\uva ne zibayiro, va no va torera ne simba zibayiro ku zi rdya. Vanu
ndo( ku mula zibayiro za SHE : ba ha va na ku rairgwa na baba.
xavo. Mu i inulmge inunu wa SIIE wa ka vuya kwa a ri, wa k;, mu
11nebera kuti. za u no l-udz(a vana vako ku pfuvura SIHE, va chafe
vurawa v.osC niC z/uva ;rilnge. \uprisla vu cha piwa runmge rudzi, iuye
w\c Eli, u clia xna njiiOziO dize Tia ya SHE. ne dza Vaisraele. D)eno
wa ka ita zakanaka wa ka dero wa ka ithwa vo zakanaka; no kuti
\Vedenga wa ka ti: Va io ndi kudza va cha kudziwa ne'ni; bva vi no
nidi mura. va cha murgwa vo ne'ni. 1'va ha zi na ku bet-a ct inu
Bambo va ka lbereketa navo. bva va ka ramba va chi ngo ita zavo.
Eva Sl 11 wa ka inyevera ,Eli rgwepiri na Samuele. Ti no nzgwa
kuti, vumge xvu iku Samuele \wa ka vata mu tabernakere, mgenje ya
n nga i gere ku dzimiwa mno, a ka nzgwa ku danwa. A ka davira a ka
?i: Ndi ri panto. Ndo ku muka a ka inda ku na Eli a chi ti: Nci ri







pano, nokuti wa ka ndi dana. Bva Eli wa ka ti: Kwete, ha ndi na
ku dana, chi dzoka u ndo vata hako. A ka inda a ka ndo vata. Ye-
hova wa ka mu dana ze, a ka pama ze a ka inda ku na Eli a chi ti:
Wa ka ndi dana. Bva Eli wa ka ti: Kwete, ha ndi na ku dana mgana
wangu; chi dzoka u ndo vata. Yehova a ka mu dana ze, Samuele
ndo ku inda ze ku na Eli sa pa kutanga. Zino Eli wa ka ziva; kuti
ndi SHE u no mu dana; saka Eli wa ka ti: Chi dzoka u ndo vata hako,
kana u no danwa ze u cha ti: Revai henyu SHE, muranda wenyu u
no terera. Samuele wa ka inda, a ka nd> vata; Yehova ndo ku mu
dana ze sa kare, a chi ti: Samuele! Samuele! Samuele wa ka ti:
Revai henyu, nokuti muranda wenyu u no terera. Ipapo StEI: wa ka
mu nyebera kuipa ku cha vinga Eli na vana wake, nokuti vana va ka
zi parira kutukwa, bva baba ha va na ku va dzora. Samuele ndo ku
vata dzake ku sika mangwana, ndo ku muka a chi zarura tabernakere,
a chi ita mubato wake. Eli wa ka ti kwa a ri: UI sa ndi fundikira
shoko rimne ra ka rebha na SHE. Sainuele udo ku reva. Eli a ka
ti ku nzgwa zose wa ka ti: Ndi'ye' SHE,, nga a ite chi nenge cha ka,
naka pambcri pake. Nyangwe za ka dero. wa ka rega vana pa mu-
bato wo vuprista. Rushinji Wedenga wa ka bgereketa na Samuele;
vanu va ka mu rthia vose. Wa ka famba makore ose i. chi potedza
ne misha yavo, a chi va paridza mashoka a SHE.
Musi mumnge Vaisraele va ka rgwa ze na Vafilistia, ipapo vazhinji
vavo va ka vurawa. Ipapo va ka tuma ku ndo tora areka. D)eno va
ka tendevuka havo. I lofniase na Piniase ndo ku vuya na'yo. Areka
i chi sika. nyika ya ka tinira no ku pembera kwa va ka ita. Vafilistia
va chi zi nzgwa va ka rthia zikuru, va chi yevudzirgwa za ka ithwa
na va Egipte. flva va ka simbisana ze, va chi ti: Tsungai varume, ti
..ge ku ithwa napha dzavo. Zino va ka pinda va ka vangarara ndo
ku kunda, va chi vuraya Vaisraele vazhinji, zuru za mazana. \reka
i ka torgwa vo, vuye Hofniase na Piniase va ka vurawa vose. Rimge
jaya ndo ku vanga ne shoko irero Silo. Ve Silo va chi nzgw"a izozo,
va ka chema sei! Eli a ka vutza ku chema, jaya ri ka mu nyebera.
A chi nzgwa shoko re area, a ka wir ta na manede, a ri pa chigaro
chake, cli ri pa dare ro niu-la : ndo ku vunikla atlsiha




8. KI. DZOKA K\VWE ARERKA VtYE MUTON(CESI WO
KI.(;'1L)ZISI!RA. (i Sanm. --8.)


Vafilistia va ka ndo isa area mu imba ye chifananidzo chavo,
Dagone, mu musha we Asdlode. Fumne mangwana, wanike, Dagone
wa ka wira pasi pamberi pa areka. Va ka mu kwidza ze pa kare, bva
mangwana va ka munn wana ze pasi pamberi pc area, mavoko no
mutsiba za ka kvniki. Vuye vana ve Asdode va ka rgwara hosha
yakaipa. Zino va ka rangana va chi ti: Ndi SHE wa Vaisraele u no
ti vurava pam'soro pe areka. Ndo ku pfuvudza areka kL musha wa







Gade. Hosha ndo ku sika ze ikweyo. Ve Gade va ka i tumira Ekrone.
Ve Ekrone va ka tsamga zikuru; nokuti va ka rgwadzgwa vo ne hosha
iyeyo, vazhinji va ka fa. Zino area ya ka ti ku pedza mgedzi mi-
nomge mu nyika yavo, vaprista ndo ku dana madzishe avo, kuti va
dzosera area kwa Vaisraele; nokuti va ka pera ku fa. Vashe va ka
dana nanga dzavo ku shopera, na vapiriri vavo ku va vunza snoko re
areka. Zino nanga dza ka ti: Dzosai areka i ne chibayiro chemaka
mukati mayo, ipapo mu cha pora. Chibayiro chi ve che goudo: ma-
pundu mashanu ne mbeva shanu, zi enzane na madzishe ma, hanu a
Vafilistia. Nanga dza ka raira mapundu ne mbeva nokuti iosha i
nenge ya ka vuya ne mbeva, va ka bathwa ne hosha iya, va ka budira
mapundu mu muviri. Nanga dza ti: Kudzai Wedenga, nu cha
goshisha moyo wenyu ne maka yei, sa va ka ita Vaegipte na Farao
moyo wavo? SHE a ka ti ku ita manenji pakati pavo, ha va na ku
va regedza, kuti va inde here? Dza ka raira vo, kuti areka islwe
pa ngoro tsa, i ka sungwa ne mou mbiri, dzi sa ka pingudzgwa, muru
dzadzo dzi sungwe ku musha. Kana mou dzi no ruramisa no mu-
gwagwa we Betsemese va zive, kuti madambudzo a ka nga a ka tumga
no Wedenga pam'soro pe areka. Va ka zi ita, nombe ndo ku inda no
mugwagwa uya. Dza ka famba dzi chi kuma, dzi ka ndo sika mu
nyika ya Vaisraele. Madzishe a Vafilistia va ka tevera ngoro \u ndo
vona zi chi ithwa.
Ve Betsemese va ka nga va ri mu munda, va ka cheka
ziyo, nombe ndo ku mira mu munda, pe jinga po ruware. Ve
Betsemese va chi vona area, va ka fare sei! Va ka putsa ngoro ku
zo ita huni. Valevi va ka itira SHE chibayiro pa ruware irgorgo ne
mou dziya. Bva vamge ha va na ku rangarira kuti chinu cha ka tsa-
wurgwa, va ka vuya va ka i zarura. Vazhinji ndo ku vurawa: ipapo
va ka dana ve Kiryate ku zo i tora. \e Kiryate va ka vuya, a ka i
isa mumba ma mulevi Abinadabe pa ya ka gara, a nenge make(re 60,
kusika ya ka zo torgwa na Davide. Makore 20 a ka inda sure kwa
kufa kwa Eli; bva Vafilistia va ka ramba va chi tambudza Vaisraele.
Skudzikama va ka nyara kwazo. Samuele wa ka va nyebera zivi zavo.
zo ku pira zifananidzo za Baele ne Astarote ne zimge, a ka va raira ku
rasha ze nema no ku pira Yehova woga. Bva va ka b'umira shoko ro ku
tendevuka; saka a ka va vungaidza vose pa Mispa ku zo kwasha :anga-
nwiro ku na SHE. Va ka ti ku vungana, Samuele wa ka va n venge-
terera, no ku bayira SHIE bgizana. Kamge Vafilistia va ka sia vo.
Bva SHE wa ka va vundusa no ku tinira. ku dzikana va ka tiz ndo
ku tevergwa na Vaisraele. vazhinji va ka vurawa. Va ka tor-rgwa
divi guru re nyika yavo. Zino kwa ka guma makore 40, a ,a ka
tambudza nawo Vaisraele; a ka vamba no music wa Samsone. 'a ka
kundgwa pa dunu pa va ka torera Vaisraele area kare. Sanuele
ndo ku misa po bge ro kuyevudzira izozo, ri ka tumidzgwa Ebenezere
(Bge-re-betsergwa), a chi ti: Ta betsergwa na Yehova ku sika ipo
pano.
Samuele wa i va muprofet'e, no muprista mukuru, zino wa ka
ithwa vo muguri. Ndi'ye muguri wo kupedzisira. Wa ka gara Rama.
bva wa ka famba a chi potedza ne misha yose. Wa ka tanba Zirevo







pa Betele ne Mispa ne Gilgale. Wa ka ti ku kwegura, wa ka betse-
rgwa na vana vake vaviri ku tamba maka dza vanu. Bva va ka ita
zakaipa, nokuti va ka betsera u no va pa fuma. Vakuru va ka nyu-
nyuta pa Samuele, va chi ti: Iwe wa ka kwegura, vuye vana vako,
ha va zikanwi mitovo yavo; saka ti no kumbira ku piwa SHE. sa vamge
vose. Va nenge va ka kanganwa kuti Yehova ndi SHE wavo, a mene.
Samuele wa ka rgwadziwa moyo sei pam'soro pe shoko iro! A ka ndo
vudza Wedenga shoko iro ravo. SHE wa ka ti: U no rambiwa
ndi'ni, ha u zi iwe. Chi va tender, bva u va vudze mitovo ya vashe.
Pasure va cha chema pam'soro pa vashe vavo, bva ini ha ndi cha
&dz'wa Samuele a ka va vungaidza a ka va vudza, kuti va cha tambu- \
nzgwi. na vashe; vana vavo va cha ithwa vargwi, vuye varanda vake,
uye mutero u cha rebga na'ye. Va ka davira: Hono, nyangwe zaka-
dero to do ku piwa SHE.




CHIKAMA CHE H.


SALE WO PIWA VUSHE. KU SIKA KUKAIMURGWA
KWO \VUSHE.


i. SAULE WO [PIW\A VUSHE. (i Sam. 9-Io.)

Vakuru va ka chimbidzika ku piwa SHE wavo. Samuele wa ka
ti ku dzosa vakuru, vma va ka vuya ku kumbira SHE, wa ka ronge-
dza mutambo wo ku pira. SHE wa ka mu zivisa kuti, wa ka
shanangurirgwa ku va SHI'r wavo, u no vuya kwa a ri; saka Samuele
wa ka shara nyama image yake yo mutambo. Ne zuva ro mutambo
kwa ka sika vo munu, chihwede; no kureba, wa ka pfuvura Vaisraele
vose. Wa ka nga a ri munu kwa'ye wakanaka, u no nzi Saule, mgana
wa Kise, wo ruzdzi rgwa Benyamine, wa ka gara Gibia. Mbongora
dza baba vake dza ka rashika; iye ndo ku ndo dzi kwasha. Wa ka
tsaka zikuru, bva va ka dzi shaiwa. Zino Saule wa ka ti ku na mu-
randa wake: Nga ti dzokere ku musha, baba va rege ku zo kanganwa
mbongora va chi tambura ku funga isu. Bva muranda wa ka ramba,
a chi ti: Ta kia sika mu musha mu no gara muprofete, nga ti ndo
yunza iye. Ipapo va ka inda ku musha, ndo ku shongana na vasikana
va ka vuva ku teka mvura, va ka va vunza: Ko muprofete, u ri pi?
Va ka ti: U ri mberi kwenyu, chi fambisai henyu, mu cha mu vona mu
musha pa ka vungana vanu. pa mutambo: nokuti ha va nga rdyi, iye
a sani a sika ku mbo nycugetera. Va ka inda ndo ku shongana na'ye.
Samuele a chi mu vona. a ka zivishwa na SHE kuti ndi'ye, she wa
Vaisraele. Saule wa ka mu vunza kuti, muprofete u ri pi? Wa ka.
ti: Muprofete ndi'ni; bva chi vuya henyu, ti inde ku mutambo, mu
cha inda mangwana. Mbongora dza ma ka kwasha mazuva matatu,







dzi ri ku musha. Saule no muranda wake va ka ishwa na Samuele pa
chitukuriro, pa mutambo.
Va ka ndo vata kwa Samuele. Mangawanani Saule wa ka mu-
tsgwa no ku perekedzgwa na Samuele. Mukomana wa Saule wa ka
fana ku inda, avo va chi gara pa zhira, va chi tawurirana. Saule
ndo ku zodziwa she na Samuele. Wa ka simbisa vo kutenda kwake
no ku mu nyepera zose za pa zhira, a chi ti: Pa bgiro bga Rahele u
cha shongana na vaviri, u cha vudzgwa navo kuti, mbongor., dzi ri
ku musha, bva bambo zino, vo chema imi. Pamberi pe gomo va cha
shongana ze na vatatu, va no kwira ku ndo pira; mumge u no senga
mbudzana natu, mumge u ne zingwa zitatu; u cha mu pa ziviri. Mu-
mge u no senga dende re veine. Vuye pamberi va cha shongana ne
boka ra vaprofete, va chi tamba, va chi kudza Wedenga. Kana Saule
a chi sika po pa vari, u cha ita vo za va no ita. Zose izi zitatu, za ka
rebga, va ka ndo zi vona.
Zino Samuele wa ka vungaidza vanu pa Mispa, kuti va piwe she;
a ka pama ku va nyepera chivi chavo cho ku vinga she wa pano pasi.
Ndo ku va sharira she ne mijenya. Marudzi ose 12, a ka shwedera.
Rudzi rgwa Benyamine ndo ku bathwa, vuye pa rudzi rgwake, imba ya
Kise; na pa imba yake, mgana wake Saule wa ka bathwa; bv;, Saule
wa ka vanda pa numbi dza vanu. Va ka mu bvisa va ka mu isa
pakati. Zino Samuele wa ka ti: Vonai, ma ka sharirgwa she; nokuti
ha pana u no enzana na'ye. Vanu ndo ku pembera vo; asi vaishoma
va ka nga va si nga mu fariri, va ka mu mura. Bva Saule wa I:a inda
ku musha, a chi ita sa a si nga nzgwi ku seka kwavo.





2. SALE WO RGWIRA VE YABESE. SAMUELF WVO
WONEKANA. (i Sam. 11-12.)


Saule a sa ni a garisa ku musha, kwa ka vuya she wa Vaamone
Nahase, ne pfumo guru, a ka komberedza musha we Yabese pa
Giliade. Vaisraele va nga va ri mo, va ka ti: Itai sungano ne'su,
:i go mu sevenzera hedu. Nahase wa ka ti: Hono, ndi nga ita s ingano
ne'mi, kana mu no buda mose kwa ndi ri ku tokodorgwa ziso ro -urdye,
ndi go mura Vaisraele vose na izozo. Zino ve Yabese va ka kumbira
mazuva 7, va go zo tsaka vamge ku va rgwira; kana mazuva 7 a ka
pfuvura va sa ni va vona betsero, ipapo va cha buda vose ku toko-
dorgwa. Shoko irero ri ka sitshwa ne nume kwa Gibia. Vanu voko
va ka chema sei! Va cha chema, Saule wa sika, a chi vuya ku musha
ne zipfuwo. A ka ti ku zi nzgwa, pakarepo a ka vuraya nombe dzimge,
no ku tuma nyama yadzo pa migano yose ya Vaisraele a chi ti: U no
ramba ku rgwa, nombe dzake dzi cha ithwa se izozo. A ka dzosa nume
kwa ve Yabese a chi ti: Mangwana, mafura-mushana mu cha rgwi-
rgwa. Vanu ndo ku buda no ku huta, vazhinjizhinji. Saule wa ka








ita mapoka matatu, a ka sika mangwanani, a ka rgwa ku sika kwa
dziya, ndo ku pedzisa Vaamone; va ka sara va ka tiza. Zino vanu
va ka kudza Saule sei! Va ka ti, kuti avo vadadiri vake, va vurawe.
BEva Saule wa ka ramba, a chi ti: Nasi ta ka rgwirgwa sei na SHE!
Nasi ha ku nga vurawi munu, bodo!
Vanu va ka ti ku dzoka va ka vungaidzgwa na Samuele pa Gilgale
udo ku kwidzengara Saule po, ku va she vavo. Samuele ndo ku buda
pa mubato wake. Wa ka wonekana a chi ti: Nda kura no ku kwe-
gura pakati penyu, kana po kutonga kwangu, nda ka nyengera munu.
kana ku tora fuma dzake, nga a reve. Bya vose va ka ramba, va ka
ti: Bodo, wa i va munu kwave! Wa ka pama ze ku va vudza ku
chinya kwavo, ku kumbira she; nokuti kare Wedenga wa i va she
wavo. Zino va ka piwa she wa pano pasi, bva vose, na she vavo va
ri pasi po Wedenga, kana va no ramba ku terera Wedenga, va cha
robga na'ye. Ndo ku nyengetera kuti, nyangwe chi ri chinambo che
chando, SIHE a tinisire myura, va go vona kutadza kwavo ku kumbira
S4ie. SHIE ndo ku nisa mvura no ku tinirisa. Vanu va ka huta sei!
Va ka kumbira, kuti va nyengeterergwe na Samuele kuti va rege ku
vurawa no Wedenga; nokuti pam'soro pa zose va ka chinya ku ku-
mbira she. Samuele ndo ku va nvaradza a chi ti: Mu sa rthia, ku
chinya ma ka chinya, bva mu rambe mu tevere Wedenga no moyo
wose, ipapo ha mu nga rambiwi na SHE. Kana ndi ri ini, ha ndi nga
chinyiri Yehova, ndi chi rega ku mu nyengeterera. Kana mu no
ramba mu chi china, imu cha pera mose, na she wenyu vo.





3. VAFILISTTA VO DZINGWA NA SAULE.


r Sam. 13, 14.)

Saule wa ka ti ku bata vushe bake makore 20, wa ka shara vargwi
vake va na 3,000; 2,000 va ka gara na'ye, I,ooo va ka gara no muzare
wake, Yonatane. Vamge va ka regedzgwa ku inda ku musha. Zino,
musi mumge Yonatane wa ka dzinga vamge Vafilistia va ka gara Geba.
Ipapo Saule wa ka vungaidza vargwi vose Gilgale, a chi ziva kuti
Vafilistia va cha vuya ne simba ku tsiva. Vafilistia va ka chimbidzika
vo ku sika, va ri vazhinjizhinji. Vaisraele va chi vona kuvuya kwavo,
va ka tiza, va ka ndo vanda mu mapako na matenere; vamge va ka
ambuka Yordane. Saule wa ka gara Gilgale mazuva manomge, ku
sika zuva ra ka rebga na Samuele. Bva zino, Samuele za a sa ti a ka
yuya, vanu va ka pararira va chi siya Saule. Ipapo Saule wa liKat
Ndi vigire pano chibayiro cho kuwonga no cho kupisa; ndo ku zi ba-
yira hake. A cha ngo pedza, vonai Samuele wa ka sika. Saule wa buda
ku ndo mu cinggamTdza, Samuele wa ka mu vunza a ka ti: Wa ka ita
sei iwe? Saul( wa ka ti: Nda ka vona vanu va no ndi siya vose, bva








imi mu si nga vuye ne nambo ya ta mbo tenderana; ndi ka funga kuti,
ha zi bviri ku inda ndi sa ni nda nyengeterisa SHE; saka nda bayira
chibayiro. Bva Samuele wa ka ti: Wa ka ita vupenzi iwe. Ha u na
ku chengeta murairo wa SHE. Deno wa ka terera nasi, wa. i zo
simbislwa vushe bgako nasi no ku si nga peri; bva zino Wedenga wa
ka zi kwashira murne wa u no fara na'ye. Samuele ndo ku inda
hakwe.
Saule ndo ku rava vargwi va na'ye, wa ka wana 600 oga. Zino
Vafilistia va ka ita mapoka matatu, va ka muruka va chi gura nyika;
bva Vaisraele va ka shaiwa mapfumo ku rgwa navo; nokuti Vatilistia
va ka va torera vapfuri vavo, va go zo koniwa ku zi pfurira mapfumo.
Mapadza na masanu a ka nga a ka ndo pfurirgwa kwa Vafilistia. Zino
Saule na Yonatane va ka gara na mapfumo vari vaviri voga. Bvya
pa namo dzavo va ka rgwirgwa ze na SHE. Nga ti vone za ka itiwa:
Zuva rimge Yonatane wa ka ti ku no muranda wake: Hendei ti
ambuke ku na vaheidene, kuda ti nga betsergwa na Yehova; nokuti
ha ku chi ne chinu, chi nga dzivisa Wedenga ku dzikunura na vazhinji,
kana na vashoma. Muranda wa ka ti: Zose zi ri mu moyo mako chi
ita hako, vona ndi ne'we. Yonatane wa ka ti: Ti cha zi taridza kwa
va ri, kana va no ti: Mirai ti cha buruka kwa muri, ti cha mira hedu.
Kana va no ti: Kwira kwa ti ri. Ipapo ti cha kwira hedu. Na izozo
ti cha ziva kuti Wedenga wa ka va pa mu mavoko edu.
Vafilistia va chi va vona va ka ti: Havo, Vahebru va ka buda
miena ma va ka vanda: Kwirai kwa ti ri, mu cha vona nasi! Yona-
tane wa ka ti ku na mukomana wake: Ndi tevere, nokuti Yeho',a va
ka va pa mu ruvoko rgwedu. Ipapo va ka kwira na pa mupala, pa
ka ita se pa si nga bviri, ndo ku dzinga Vafilistia va pam'soro pe gomo,
va chi vuraya va na 24. Kamre pfumo rose ravo ra ka vundushwa
na SHE, ndo ku tiza. Saule a chi vona izozo wa ka va tevera,na
vazhinji va ka mbo vanda, zino va ka buda, va ka dzinga Vafilistia.
Saule ndo ku pika kuti u no rdya chinu nasi, zuva ri gere, wa tukwa.
Bva Yonatane ha na ku chi nzgwa, a ka va tevera, a chi va vuraya.
Pamge a ka vona vuchi a ka gofa mukoko ne simbo, ndo ku vanga a
chi nanza. A ka simbishwa zikuru nabgo; asi vazhinji va ka ziya ne
zhara. Va ka dzoka, ndo ku baya va chi cheka kamge ku zo rdya,
mushiya u gere ku buda. Saule ndo ku raira kuti zi vurawe panu-
pamge, iye a ka mira, a ka va tarira a mene, ku sika va ka pedza ku
rdya.
Zino a ka da ku tevera ze ku ndo vuraya, bva wa ka mbo vunza
SHE, kana a chi tenda, bva ha a na ku davidzgwa: saka a ka dana vose
a chi ti: Ti vone va ka china nasi, nyangwe a ri Yonatane, ha a nga
rarami. Bva vose va ka ramba va nyerere. Saule ndo ku raira kuti
mijenya i kandgwe, ndo ku bata Yonatane. Yonatane a ka dudzira
a chi ti: Nda ngo ravira vuchi vushomanene hangu. Vonai ndi ri pano,
ndi fe here? Saule ndo ku pika kuti Yonatane u cha vurawa; bva
vanu va ka pika vo, va ka ti: Yonatane! Wa ka ti rgwira nasi, a
vurawe? Ti no pika, no vudzi rumge rgwake ha ru nga wiri pasi,
kwete! Ha ti cha di. Ndo ku rega hake.







4. SAULE NA AGAGE. DAVIDE WO ZODZIWA.


(i Sam. 15-16.)

Sure kwa izozo Wedenga wa ka betsera Saule ku dzinga mapfumo
ake ruzhinji. Mukuru wa mapfumo akwe, a ka idzgwa Abnere.
Zino ti no nzgwa kuti Saule wa ka idzgwa ze rgwepiri kuterera kwake:
SHE wa ka tuma Samuele ku nddo Tara Saule ku ndo'rgwa na Vaa-
maleke, no ku vuraya vanu vose ne zose zavo;nokuti wa ka mbo rgwa
na Vaisraele pa Rafidime, va chi bva Egipte. Saute wa ka inda a ka
ndo va vuraya, bva a ka chengeta she Agage ne zipfuwo za ka iso
kora. SHE wa ka rgwadzgwa moyo zikuru pam'soro pe izozo. Saule ,
wa ka dzokera na Agage Gilgale, pa a ka shongana ze na Samuele, a
ka ti: Nda ndo ita zose za nda rairgwa na SH'E. Bva Samuele wa
ka yunza: Ko, kuchema kwa makwai, no kukuma kwe nombe chinyi?
Saule wa ka ti: Ndi zo za ka sharirgwa Wedenga na vanu ku mu
bayira. LBa Samuele wa ka ti: Kuterera ku no pfuvura zibayiro.
Za wa ka ramba shoko ra SHE, wa ranrbiwa vo ku zo va she. Saule
wa ka rgwadzgwa moyo zikuru, a ka ti: Nda ka chinya, ndi kanga-
nwire, u dzoke ne'ni, ndi zonyengetera Yehova. Bya Samuele wa ka
ramba; bva a chi da ku inda, Saule wa ka bata nguvo yake, ndo ku i
bvarura. Samuele wa ka ti: Vushe bgako bga ka bvarurgwa pa u ri
se izozo: bva a ka mu nyengetera zikuru ku sika Samuele a ka tenda;
Samuele a ka ti ku nyengetera, a ka tema no ku vuraya Agage, sa iye
wa ka vuraya vo vazhinji.
Zino SHE wa ka tuma Samuele Betleheme ku ndo zodza mgana
wa Yese (Isai) pa chinambo cha Saule. Samuele wa ka rthia, a chi
ti: Kana Saule a chi nzgwa izozo u cha ndi vuraya; saka Wedenga
wa ka ti: Chi ndo bayira ikweyo u dane Yese na vana vake, u go zo
zodza mumge mgana wake. Samuele a ka ndo dero. Vana va Yese
va chi pinda, Samuele wa ka vona we dangwe, munu mukuru, waka-
naka, a ka funga kuti ndi'ye, bva SHE wa ka ti: Rega ku tarira mu-
mu wake; nokuti nda mu ramba. Munu u no tarira zi ri pamberi
pake bva Yehova u no, tarira movo. Mumge no mumge wa ka ra-
mbiwa, ku sika va ka pinda vose. Ndo ku vunza kana pa si na vamge.
Yese wa ka ti: Hono, mudoko u ri po pa makwai. Davide a ka
danwa, SHE ndo ku tenda iye, ndo ku zodziwa na Samuele. Nya-
ngwe zakadero, kwa ka pfuvura nambo huru ku sika a ka piwa vushe.
Mgeya wo Wedenga ndo ku pinda mu moyo wa Davide; bva Mgeya
wa ka siya Saule, ndo ku pindgwa no mgeya wakaipa, Saule ndo ku
gara ne shungu no kurthia no kupenga. Varanda vake va chi vona
kutambura kwake, va ka mu pa man o ku tsaka munu u'no gona ku
dzinga mgeya wakaipa no ku ridza harpi (ya ka ita se chipendani, bva
i ne kungiso zhinji). Saule wa ka tenda, a ka va vudza ku mu tsa-
kira u no i gona. Ipapo va ka shara Davide; saka Davide wa ka gara
pa muzirfda a chi ridzira Saule harpi. Kana wo ridza, moyo wa Saule
u cha dzikama. Pasure Davide a ka dzoka ze ku musha.









5. GOLIADE WO VURAWA. DAV1DE WO VENGWA.


(I Sam. 17, 18.)

Vafilistia wa ka vuya ze ku rgwa na Vaisraele, va ka vungana pa
na Vaisraele pa rimge gomo, mupata u ri pakati pavo; Vafilis.ia va
ka budisa mare, chihwede, chi no nzi Goliade. Kureba kwake kwa
ka da ku sika shoka io, a ka feka hazu dza matare ne ngow.ni ye
safure. Wa i va vo ne novo ne pfumo guru. Goliade wa ka vuya
mangwana na madeko a chi sika pe jinga ro mupata ku mura
Vaisraele, a chi ti: Budisai mare yenyu! Kana i no ndi kunda, isu
those ti cha va napha dzenyu; bva kana iyo yo kurirgwa, imi mose mu
cha va napha dzedu. Vose va ka mu rthia. Zino Yese wa ka tuma
rugothwe rgwake, Davide, wa nga a chi risa makwai, ku ndo pa vakuru
vake vatatu, pa ku rgwa, zokurdya, vuye ku nzgwa kana va chi fara.
Davide wa ka fumira ko. A ka ti ku sika wa ka inda pa no si
shwera pfumo, ku ndo vona vakuru vake, ipapo wa ka nzgwa knirura
uwa u no ita Goliade. Wa ka vudz wa vo kuti u no mu kurira, u
no piwa vamoyo va she ne fuma. Davide wa ka ti: Mufilisti uyo
ndi ani, za u no mura vana vo Wedenga mupenyu u chi dero? U no
mu vuraya u nga vonei? Mukuru wake a chi nzgwa kutsuvgirir,
kwake, wa ka tsamga a ka mu tuka. Saule a ka ti ku zi nzgwa, a ka
mu dana. Bva ha a na ku mu ziva. Wa ka ti: U chi mudoko, ha
u cha mu goni. Bva Davide wa ka ti: Musi mumge ridi cHi risa
makwai, kwa ka vuya shumba ne chimge chikara, zi ka bata gw;i, ndi
ka rgwa nazo, ndi ka rgwira gwai, ndi ka vuraya zikara. Bva Ye-
hova wa ka ndi rgwira pa ne izl, u cha ndi rgwira vo pa n; uyfo
Ipapo Saule wa ka ti: Chi'ida hiaTo. Yehova a ve ne'we.
Zino wa ka mu pfeka hazu dza matare, bva va ka dzi ramba, ndo
ku inda ne simbo yake, vutya na maviriri. A ka nunga hungurudo
shanu pa rgwizi, a ka dzf isa mu hombodo yake, ndo ku showed( ra ku
ndo shongana na Goliade. Goliade wa ka shwedera vo no munu wake,
u no senga novo yake. Wa ka seka ku vona mgana. Wa ka li: Ko
ndi ri mbga, za u no vuya ku ndi vuraya ne simbo? Shwedeva ndi
go pa shiri ne zikara nyama yako. Vuye a ka mu tuka ne ;imge.
Sva Davide wa ka ti: u no vuya kwa ndi ri ne pfumo ne novie; bva
ini ndi no vuya kwa u ri ne zita ra Yehova wa mapfumo, Wedenga
wa ka murgwa ne'we. Yehova u cha ndi betsera ku gura niusoro
wako; Vafilistia va cha rdyiwa nyama yavo ne zikara. Va cha bgere-
keta se izozo, Davide wa ka vanga pedu, ndo ku kanda na maviriri
ake, hungurudo ndo ku pinda hur.a ya Goliade. Mukuru ndo ku wira
pasi ne chiso. Davide nfo ku vomora munondo wa Goliade pa chihara
chawo, a ka mu gurira musoro nawo. Vafilistia ndo ku tiza, va ka
dzingwa no ku kundgwa na Vaisraele. Vaisraele ndo ku dzoka ne
fuma zhinji. Musoro wa Goliade wa ka sengwa na Davide Yeru-
saleme, asi mapfumo ake, wa ka zi tora hake.







Davide a chi buruka ku ndo shongana na Goliade, Saule wa ka
vunza Abnere: Ko jaya iroro, ndo mgana wani? Bva iye wa ka ti:
Ha ndi zivi. Zino wa-ka ti a chi dzoka, wa ka perekedziwa na
Abnere, Saule ndo ku mu vunza kuti: U ri mgana wani? Davide wa
ka ti: Ndi ri mgana wo muranda wenyu, Yese. Saule ndo ku ramba
na'ye ko. Zino Yonatane wa ka da Davide zikuru, wa ka mu pa
dzimge hazu dzake, vuye pfumo rake no vuta. Va ka dana zikuru.
Zino Saule na Davide kana va no famba, pa misha yose pa va
no sika, madzimai a no buda a no va kudza ne zokuridziwa, vuya
ne nziyo, bva a ka nyanya ku kudza Davide a ka ti: Saule wa ka
vuraya zuru zake zaniazana, bva Davide wa ka vuraya makumi
e zuru zake. Saule ndo ku tsamga ndo ku tsaka ku vuraya Davide.
-musi mumte Davide wa ka gara a chi nyaradza Saule ne harpi, Saule
ndo ku muruka ndo ku posha Davide ne pfumo; Davide a chi reya.
Saule wa ka pama, bva Davide wa ka tiza. Zino Saule wa ka mu
isa kumge, ku bata rimge pfumo guru rake; nokuti wa ka rthia
Davide; bva vanu vose va ka da Davide. Saule wa ka ita zano
rimge, Davide a go vurawa na Vafilistia; a ka mu ravira vamoyo ve
dangwe, ATerabe, kana-u no rgwa se mare na Vafilistia. Bva wa ka
nyengergwa na Saule, Merabe wa ka piwa mumgte. Bva wa ka
dikanwa na iMihaele, Saule ndo ku tenda hakwe, kuti Davide a mu
wane, kana a ka mbo vuraya va ne zana va Vafilistia; bva Davide
va ka vuraya 200. Ndo ku walna Mihaele.




6. DA\ IDE NA\ YO(NATAN \(V W -(NEKANA. (I Sam. T9-20.)



Saule wa ka vudza Yonatane na varanda vake vose ku vuraya
Davide, bva va ka ramba havo. Yonatane wa ka nyengetera baba
ku sa vuraya Davide, ku dzikana va ka pika ku sa mu vuraya. Zino
Yonatane wa ka fara zikuru. pakarepo wa ka dana Davide ku vuya
ku zo gara navo ze. Bva Saule wa ka pama ze ku posha Davide
tie pfumo; bva Davide wa ka reya ze, pfumo ndo ku baya chidziro,
rambei rgwiriko rgo ngo bvunda po; ndo ku tiza ze kum'sha kwake.
Saule ndo ku tuma vanu ku rinda imba yake. Bva Mihaele wa ka mu
budisa pa windi vuiku, kuti a tize, ndo ku isa chifananidzo cho
munu pa novo yake, chi ka fukidzirgwa. Mangwana Saule wa ka tuma
ku ndo mu Iora, bva Milaele wa ka ti: U no rgwara. Saule wa
ka raira kuti a sengwe ne novo, kuti a vurawe. Bva Saule wa ka
tsamga sei ku vona kuti wa nyengergwa!
Davide wa ka tiza Rama, a ka vudza po Samuele mashoko ose.
Saule wa ka tuma po ku mu bata rutatu, bva va ka tumga, va ka ndo
profetira (va chi farira ku pira no ku imbat), va ka dzoka, va si na
wa va ka bata, ku dzikana Saule wa ka inda a mene, bva na'ye wa
ka ndo sika, a ka ndo kudza Wedenga, a chi farira Wedenga navo.


: C






Saule a chi ko, Davide wa ka vangira ku na Yonatane, a ka mu
vunza kuti; Baba va no da ku ndi vuraya here? lye wa ka ti:
Bodo, ha va fungi iro shoko; nokuti va no si ndi nyebera zose; bva
iro shoko, ha ndi na ku ri nzgwa. Davide wa ka ti: Hono, ha va di
ku rgwadza moyo wako; saka va no ku vanzira shoko irro, bva
zirokwazo, pa ne nambge imge yoga pakati pa ndi ri no rufu Zino
mangwana i zuva ro mutambo ro mgedzi mutsa, wa ndi no fanira
ku va po ku zo rdya pa na she. Kana bambo va no ndi vunza, mu
ti, iwe wa ka ndi tender mazuva matatu ku ndo tamba mutambo
Betleheme, pa vokwangu. Kana va tsamga, u zive, kuti va ka mbo pika
ku ndi vuraya. Bva ndi cha ziva nei, shoko irero? Yonatane wa ka ti:
Ne zuva retatu, u vande seri kwe bge irero. Ipapo ndi cha pfura
miseve mitatu, ndi cha ita so ku rova chinu. Kana museve u no
pfuvura mberi, ndi cha showedzera mukomana wangu, kuti u ri
mberi kure, ipapo u zive kuti va no tsaka ku ku vuraya, u go ziva ku
tiza. Nokuti wa ka rthia kuti u nga zo shaiwa chinambo cho ku
vonana na ye.
Zuva ro kutanga Saule wa ka nyarara hake, bva repiri wa ka vunza
kuti: Davide u ri pi? A ka ti ku nzgwa, kuti wa ka tendergwa na
Yonatane ku famba, wa ka tsanmga zikuru. A ka mu popotera zikuru.
A ka ti: Yonatane, ha u nga gari pa vushe, Davide u chi mupenyu.
Ndo ku raira kuti a ndo mu tora kuti a vurawe. Yonatane wa ka ti:
Wo vurayirgwei? Wa ka chinyei? Saule ndo ku posha Yonatane ne
pfumo. Yonatane ndo ku tsamga, a ka muruka a ka buda. Zuva
retatu a ka ndo pfura miseve pa bge irero pa ka vanda Davide; muko-
mana wa ka ndo nunga miseve, ndo ku rairgwa ku inda na'yo ku
musha. Davide na Yonatane ndo ku wonekana po, va chi pikirana
ku zo ramba va chi dana no ku betserana. Sungano iyoyi ya ka
bvira vana vavo vo. Yonatane ndo ku dzoka ku musha, bva Davide
wa ka tiza.





7. KUTIZA KWA DAVIDE. (i Sam. 21-24.)


Davide wa ka ndo sika mu musha wa Nobe, pa ka gara muprista
mukuru, Abimilele, na vamge vaprista, nokuti tabernakere ya ka gara
Silo kare, bva zino ya ka islhw a pa Nobe, sure kwo ku torgwa kwa
area na Vafilistia. Abimilehe wa ka ndo vunza Davide no ku huta,
shoko ro ku vuya kwake. Zind Davide wa ka reva nema a chi ti:
She wa ka ndi tuma ne shoko ri si nga rebgi. Davide wa ka kumbira
zokurdya ne pfumo. Abimelehe ndo ku mu pa zingwa ze tabernakere,
vuye munondo wa Goliade. Doege, muranda wa Saule wa ka nga a
ri po, wa ka zi vona. Davide ndo ku inda Gade, musha wa Vafilistia.
Vanu ndo ku mu bata, va ka mu isa ku na she wavo, va chi ti: Ko, ha






a zi Davide, wa ka pururudzgwa na mamai pam'soro po kuvurawa kwa
Goliade hTere? Davide a chi nzgwa izozo, wa ka karuka a ka ita
sa a ka penga. A ka siririka, vuye a ka kwenya ne nzara pa magoni.
She ndo ku va dzinga, a chi ti: Ala ndi isirei pano benzi? Ipapo va ka
mu regedzt.
Zino wa ka tiza Adulame. llama dzake na vamge va ka tiza vo
kwa a ri, ku sika va ka ita boka ra 400. Pasure va ka sika 6o0.
A ka tora vabereki vake, a ka ndo va isa ku na she we Muabe.
Zino Saule wa ka nyebergwa na Doege za ka piwa Davide na
muprista pa Nobe, Saule ndo ku dana vaprista vose, a ka va vunza
maka dzavo, bva Abimelehe wa ka ti: Isu, ha ti ne maka. Ta i ziva
nei kuti ti no chinya ku mu pa za a no kumbira? Bva Saule wa
ka tsamga zikuru a ka ti: Vurayai vose. Bva vanu va ka ramba
ku vuraya vaprista, Saule ndo ku raira Doege ku va vuraya vose.
Doege wa ka va vuraya ndo ku inda vo Nobe ku ndo vuraya vakadzi
vavo na vana. Muprista mumge woga wa ka pukunyuka, u no nzi
Abyatere, a ka tiza ku na Davide, a ka ndo mu zivisa njodzi iyeyo.
Davide wa ka rambira mu mapako na matenere. Yonatane wa ka
vuya ku mu mutsa ze musi mumge, a ka mu nyaradza a ka ti: Tsunga
moyo hako! Ha u nga vurawi na Saule, bva u cha piwa vushe no
Wedenga.
Musi mumge Saule wa ka buda ne pfumo ku ndo bata Davide, a
ka mu komberedza, wa nga wa mu bata, bva SHE wa ka mu rgwira ze;
nokuti kwa ka vuya wa ka dana Saule ku zo dzinga Vafilistia, va ka
pinda nyika yavo. Saule ndo ku rega Davide, a ka ndo rgwa na
Vafilistia.
Zino Davide wa ka pinda mu gomo rakaipa ri ne nare zhinji ri
no nzi Engedi. Saule wa ka pama ze ku ndo tsaka Davide na vanu
3,000. Zuva rimge Saule wa ka ndo pinda mu bako, a si nga zivi
kuti Davide u ri mo na vamge. Ipapo vanu va Davide va ka
ti: Vurayai henyu! Nasi ma ka betsergwa no Wedenga. Bva
Davide wa ka ramba ku vuraya wa ka zodziwa na SHE. A ka
muka, a ka inda chinyai, a ka ndo cheka chipenga che nguvo ya Saule.
Pasure Saule wa ka muka, a ka inda. Davide ndo ku mu dana a
chi mu kotamira, a chi ti: She mu no tererei makuwa a vanu? Nasi
Wedenga wa ka mu isa mu mavoko angu. Vamge va ka ndi
kurudzira ku mu vuraya, bva nda ramba ku vuraya wa ka zodziwa na
SHE. Bva do vonai nguvo yenyu ya nda cheka. Zino mu nga tenda
kuti ndi no mu venga here? Bva imi mu no ndi tevera ku ndi vuraya.
Ini ha ndi cha mu itiri chinu, bva Wedenga u cha tonga zedu. Saule
ndo ku chema misodzi, a chi ti: Iwe wa ka rurama pa ne'ni. Wa
ka ndi itira zakanaka, asi ini nda ka ku itira zakaipa. Wa ka
ndi siyira vupenyu bgangu; saka u cha taririrgwa no Wedenga. Ndi
no ziva u cha piwa vushe bgangu: bva u ndi pikira ku sa vuraya
vana vangu. Davide wa ka mu pikira, Saule ndo ku bgirira ku musha;
asi Davide na vana vake va ka rambira mu makomo.








8. DAVIDE UJ CIA TIZA. (i Sam. 24-27).


No music uyo Samuele wa ka fa, no ku chemergwa na vanu.
Davide wa ka ndo gara mu chiwunde che Parane, pedo no mufumi u
no nzi Nabale (Benzi) no mukadzi wake Abigaile. Mukadi wa ka
nga a ri munu kwa'ye, bva murume wa ka nga a ri munu we dcro ne
hasha no vupenzi. Music mumge Davide wa ka tuma kwa a ri ku zo
kumbira zokurdya. Va ka mu vudza kuti ha va na ku tora n( mbudzi
image yake; bva va ka chengeta fuma dzake pa zikara na makororo.
Bva Nabale wa ka ramba, a cfhiti: Davide wa 1ka ita se bako, iu no ga-
muchira vaipi vose va no tiza vatenzi vavo. Va ka reva ne zimge
zakaipa. Davide wa ka ti ku vudzgwa izozo, wa ka raira vana
vake ku tora mapfumo avo; ndo ku inda ko na vargwi 4o0. 200
va ka sara pa numbi dzavo. Abigaile wa ka vudzgwa izozo no nmumnge
muranda wavo; a chi ti: Davide u cha vuya ku vuraya vos-. no ku
tora zose; nokuti Nabale wa ka b-ereketa zakaipa ne hasha. Pa-
karepo Abigaile wa ka scngedza mbongora zingwa 200, vuyc: veine,
makwai, ziyo, michero, ndo ku perekedza vakomana a mene ku na
Davide sa izozo, Nabale a si nga zivi chinu. Mu gomo wa ka
shongana na mapfumo, ndo ku buruka ndo ku zi wisira pasi, ai chi ti:
Nandi she! Tererai ndi mu vudze: Mu sa rangarira za k;, rebga
no murume, nokuti u no fanana ne zita rake, u no idzgwa Mabale,
bva u ri benzi zokwadi. Asi ini ha ndi na ku vona vakomana vcnyu.
EBva hezo! Gamuchirai za nda ka mu vigira. Mu sa inda ,u ndo
tsiva no ku zi rgwira, nokuti mu cha piwa vushe no Weden-a. bva
ipapo mu nga rgwadza moyo ku funga kuti ma ka vu tsaka nt iimba
renyu. Mu ndi kanganwire henyu.
Davide nxa ka tenda zikuru, nokuti wa ka dzikamish va nia
Abigaile, vuye a ka dzivishwa ku durura ropa. Mukadzi wa ka dzoka
a ka ndo vona murume a ka bathwa ne doro; saka h'a na ku mu vudza
chinu, asi mangwana. Nabale a chi nzgwa kuti wa nga wa varawa,
wa ka karuka zikuru, ndo ku rgwara mazuva Io, ndo ku fa. Davide
ndo ku vonga SHE za wa ka mu dzivisa ku mu vuraya no kuisamga
kwake. Davide ndo ku wana Abigaile. Mukadzi wake Mihaele wa
ka puwa mumge na Saule.
Saule wa pama ze ku ndo tsaka Davide na vargwi 3,00), bva
naririro dza Davide dza ka vona kuvuya kwavo. Davide na Abis ii ndo
ku inda po vusiku, pa va no vata. Va ka ti ku sika, Abisai ,va ka
ti: Rega ndi gure musoro wa Saule. Bva Davide wa ka ramba;
bwa a ka tora dende rake ne pfumo ra ka nga ra ka bayiwa pa musoro
wa Saule. Davide wa ka kwira mu gomo ndo ku dana Abnere, a chi
ti: U no ngwarira sei she wako? Wa ka nga a vurawa! Saule a ka
vunza: Nandi Davide! Ndi'we here? lye wa ka ti: Hono, ndi'ni,
ko u no ndi teverirci ko? Saule wa ka ti: Iwe wakanaka, wa ka, ndi
siyira ze vupenyu blangu. Chi vuya hako ku musha. Ha ndi
cha ku itiri chinu. Bva Davide ha a na ku tenda Saule; wa ka va









dana ku vuya ku zo tora numbi dza Saule, bva Davide wa ka ndo
gara na Ahise, mumge she wa Vafilistia. A ka piwa musha po; ndo
ku gara po mredzi 16, a chi rgwa no ku vuraya vaheidene va ri po
pedo; Ahise a si nga zi zivi, a chi ti u no rgwa na Vaisraele.






9. RUFU RGWA SAULE. (i Sam. 28; 2 Sam. i.).


Madzishe a Vafilistia va ka kutsirana ku ndo rgwa na Saule.
Saule na vargwi vake va ka ndo pinda gomo re Gilboa, bva a chi
vona kuwanda kwa Vafilistia, wa a a bathlwa no kurthia. A ka tsaka
Wedcnga, hlva Wedenga wa ka mu ramba. Saule ndo ku inda na
vamge vaviri vake kwo mukadzi, nanga ya Endore, u no mutsa vuya
bga vanu, a ka kumbira kwa a ri ku bgereketa na Samuele, uya wa
ka fa kare. Mukadzi wa nga a si nga zivi kuti ndi Saule, wa ka ramba,
a chi rthia ku ndo chergwa ku na Saule; nokuti Saule wa ka vuraya
varoyi vose. Bva Saule wa ti: Kwete. ha u cha vurawi. Mukadzi
a ka ti ku dana Samuele, wa ka karuka zikuru, a ka ti: Nambera ndi'mi
Saule? Ma ka ndi nyengera. Bva Saule wa ka ti: U sa rthia; u no
vonei? Mukadzi wa ti: Ndi no vona mutana u no vuya, a ka fuka
nguvo. Zino Saule a chi funga kuti ndi Samuele, wa ka gwadama.
Samuele ndo ku vunza: Wa ndi netsirei, u chi ndi dana? Saule wa
ka ti: Ndo rthia zikuru, nokuti Vafilistia va ka sika, bva Wedenga
wa ka ndi siya. Ha a cha ndi davidzi na vaprofete, kana no kurota;
saka nda ka dana imi, mu go ndi nyebera cha ndi nga ita. Samuele
wva ka ti: U no ndi vunzirei, za wa ka ramnga no Wedenga, a ka ita
pfumo rako? Nasi u cha sikirgwa ne za nda ka ku profetira kare.
Vushe bgako bga ka piwa Davide; za wa ka ramba ku terera SHIE.
Vaisraele va cha kundiwa, vuye mangwana iwe, na vana vao, mu
cha va ne'ni. Saule ndo ku wira pasi no ku rtlia. A ka ziya,
nokuti ha na ku rdya chinu, zuva iro rose no vusiko bgose. Mukadzi
wa ka mu pa zokurdya. Saule ndo ku dzoka na vaviri vake ku
pfumo.
She Ahise wa ka vuya vo na Davide ku zo rgwa na Saule, bva
':amne vakuru va ka ti: Kwete, Davide nga a dzoke na vanu vake;
nokuti va nga ti nyengera, va nga betsera pfumo redu. Davide ndo
ku dzoka. Va ka ita mavato maviri, ndo ku sika ne zuva retatu
ku musha, bva musha wa ka pislwa na Vaamaleke. Zose za torgwa,
-:uye mamai na vana. Vanu va ka tsamga sei! Va ka da ku vuraya
Davide. Bva wa ka zi simbisa no Wedenga wake, ndo ku vunza
SHE no muromo wa Abyatere kana u cha tevera. Wa ka zivishwa
kuti a cha ndo kunda. Pakarepo a ka tevera, bva 200 a vana vake, va
ka koniwa no ku vangisa, ndo ku sara pa zhira ne numbi; Davide









a ka inda na 400. Pa zhira va ka vona munu u si nga goni ku
bgereketa, a ziya. Va ka mu ziyinura ne mvura ne zokurdva. lye
ndo ku va vudza kuti: Ndi ri Muegipte, muranda wa Muamaleke. Ta
ka ndo rgwa ndo ku pisa Ziklage no ku tapa va ri ko, ti chi dzoko, nda
ka siyiwa navo pa zhira ndi chi rgwara. Davide ndo ku re\ a kuti a
ndo va ratidza pa va nga ndo va wana. A ka ti: Hono, kana mu
si nga ndi vurayi, kana ku sa ndi pa mu mavoko a tenzi wangu. Va
ka ti ku bvumira izozo, va ka inda na'ye, ndo ,ku sika pa va ka
zorora, va chi bika no ku dzana. Vazhinji va ka vurawa, vamfe va
ka tiza. Davide ndo ku dzoka ne zose zavo, vuye madzimai na vana.
Va ka ti ku sika pa rgwizi, pa va ka siya vamge, va ka ti: Nga
ti va nyimire, ti va pe kwoga vakadzi na vana vavo. Bva Davide wa
ka ramba, a ka ti: SHE wa ka ti betsera, ha ti nga dero ne za ta ka
piwa na'ye. Avo va ka sara ne numbi va cha enzanishwa ne''u va ka
inda.
Bva nga ti funge ze shoko ra Saule. A ka dzoka ku vargwi vake.
Davide zino wa ka nga a ka dzokera Ziklage. Vafilistia ndo ku
shongana na Vaisraele ndo ku va dzinga; Yonatane na vamge vanununa
vake vaviri va ka vurawa. Saule wa ka tiza, bva a ka li ku
sikirgwa na ve vuta, a ka rtlia a ka kumbira muranda wake ku mu
vuraya, bya iye wa ka ramba; Saule ndo ku zi wisira mu pfumo rake,
ndo ku fa, muranda ndo ku daro vo. Vafilistia ndo ku gura musoro.
wake, va ka rovera mutumbu ku madziro. Bva ve Yabesc va ka
rangarira pa va ka rgwirgwa na'ye, no musi wa Nahase, sak; va ka
ndo ba mutumbu wake vusiku, ndo ku u pisa no ku viga hona dzake.
Ti no rava kuti: Saule wa ka fira maka yake, no ku chinyira SHE
pam'soro pe shoko ra SHE ra a sati a ka ri chengeta; vuye nokuti
wa ka ndo kumbira mano pa nanga.
Davide wa ka ti ku dzoka ne muri yake mazuva 3, ndo ku vona
munu wo vuya, hazu dza ka bvaruka ne dota pa musoro wake (mu-
tovo wavo wo ku chema). A ka gwadama ndo ku vudza Davide rufu
rgwa Saule na Yonatane. Davide wa ti: Ko u no zi ziva n i? A
ka ti: Nda nga idi ri po hangu, pam'soro pa makomo e Gilbcla, ndo
ku vona Saule a chi tevergwa, bva a si nga goni ku manyisa ne hazu
dza matare, a ka ndi vunza: Iwe ndi w'ani? Nda ti: Ndi ri
Muamaleke. lpapo a ka kumbira kuti ndi mu baye. Ini ndo ku
mu baya hangu. II ezo korona yake ne safuri dzake dza nda ku vigira.
Davide a chi nzgwa izozo, a ka bvarura hazu dzake, vana vake vose
ndo ku dero, ndo ku chema no ku raimba sadza zuva rose. Davide wa
ka raira kuti Muamaleke a vurawe'; nokuti ha a na ku rthia ku vuraya
muzodziwa wa SHE. Davide ndo ku inyora rgwiyo rgwo ku chemera.
Saule na vana vake. Zino makore o ku tiza a Davide a ka pera.










io. DAVIDE WOV() PIWA VUSHTE. (2 Sam., 2-5).



Sure kwo kurgwa ikoko Davide wa ka vunza SHE kana a nga
dzokera Yudea, SHIE ndo ku mu vudza ku ndo gara Hebrone. Zino
wa ka sika makore 30 0 vupenyu b~ake. Vayuda ndo ku vuya ku
mu zodza ku va she wavo. A ka ti ku nzgwa za ka ita va ri miri
kwa Yordane, na ve Yabese, a ka tuma ku ndo va tenda pam'soro po
kuviga kwo mutumbu wa Saule. Zino a ka gara Hebrone makore 71,
a ri she wa Vayuda voga. Mamge marudzi a ka batiwa na Isbosete.
mgana wa Saule: nokuti Abnere, mukuru we pfumu ra Saule, wa ka
mu pa vushe bga Vaisraele, a ka ita muzinda wake MIanahaime. Bva
zino wa ka da kuti Vayuda va pinde vo,saka a ka vuya ku rgwa na
Yoabe, mukuru we pfumo ra Davide. Va ka shongana pa nvura ye
Gibeone, Abnere ndo ku budisa mare 12, a ka raira Yoabe ku bvisa vo
12, va go pedza shoko no ku rgwa. Va ka shongana ndo ku
vurayana vose: vamne ndo ku muka vose, ndo ku vurayana. bva va
Abnere va ka dzingwa.
Yoabe na Abisai na Asahele va ka nga va ri vana vo mukadzi
mumge, hazanzi ya Davide. Zino va na Abnere va chi tiza. Asahele
wa ka tevera vo a chi dzingana navo. Wa i va munu wo ku vangisa
se membge. Zino wa ka ramba a chi tevera Abnere. Abnere wa ka
mu vudza, kuti a tevere mumie hake; nokuti wa ka rthia Yoabe
ku vuraya munununa wake; nokuti Yoabe ha a zivi kanganwiro. Bva
ku terera, bodo, ku dzikana Abnere wa ka tendevuka, a ka mu baya
ne pfumo, a ka fa kamge. Yoabe na Abisai na vamge va ka ramba va
chi dzingana navo kusika zuva ra vira; ipapo Abnere wa ka showedzera
kwa va ri a chi ti: Ko ha mu cha regi ku vuraya hama dzenyu here?
Ropa ra a duurrgwa, ri gere ku ringana here? Yoabe ndo ku ridza
wamanda kuti vargwi va dzoke, ndo ku dzoka vose Hebrone. Va
Yoabe va ka fa vashoma, va Abnere vazhinji.
Bva Davide na Isbosete va ka ramba va chi rgwa, asi va ka tevera
Davide v; ka ramba a va ci wedzergw\a, ku sika Abnere na Isbosete va
ka tsamnirana; Abnere ndo ku pika ku betsera Davide ku sika
Vaisraele vose \ a cha mu tevera. Pakarepo wa ka tuma ku na Davide.
Davide \wa ka tendla ] bgereketa na'ye, kana wo tanga ku vuya no
mukadzi wake AMlihalc. wa ka wanishwa kiumne na Saule. .bnere
ndo ku vuya na've.
Abnere mndo hk tcnderana na Davide ku bgereketa na Vaisraele,
kuti va gamuchire i)ax ide ku xa -he wavo. Abnere na varume vake
va ka rdya (ndo ku inda havo. Yoabe w a ka iga a si po; a ka ndo
rgwa kumge. A ka ti ku dzoka, a ka vudzgwa, kuti Abnere u cha ngo,
inda ikozinozino. A ka tsamgi sci! Deno Davide a ka mu vuraya:
a ka ngo vuya ku mema kwnga. heree ndo ku tuna m unyai ku ndo
mu dzosa ze. Ablnere wa a a dzoka a ka shongana na Yoabe pa
suvo ro nmusha. Yoabe wa ka mu dana pa divi sa u no da ku bgereketa
zimge na're. ndo ku mu baya ne pfumo pa rutivi; kuti a fe kamTe.








Yoabe na Abisai va ka mbo tenderana iro shoko ku tsiva Asahele.
Davide wa ka chemera Abnere zikuru, no ku mu kudza zikuru pa
kuvigwa kwake; bva a ka tuka Yoabe, kuti Wedenga a tsive izozo.
Isbosete wa ka vurawa vo pa novo yake, na makota ake maviri. Va
cka ndo pa Davide musoro wake, Davide wa ka tsamga zikuru izozo, a
ka raira kuti va vurawe.
Vaisraele ndo ku vuya vose, ndo ku zodza Davide rgwepiri kuti
a ve she wavo.
Na'ye Davide, wa ka mbo islhwa mu chikoro chikuru cha SHE,
mgene sa Mosese na Yosefe; chikoro che njodzi, kuti a dzidze kutenda
no ku tarira Wedenga woga, vuye ku va ne ngoni na va ri pz namo
va si ne maka, vuye ku sa zi kudza.






11. DAVIDE WO DO KU GARA SIONE. WO TORA
ARIEKA. 2 Sam. 5-7; I Kro. 1I-T3).



Zino Davide wa ka funga ku tama llebronie no ku vaka truzinda
wake mu gomo ra Vayebusi, a ka ti: U no tanga ku kwira imumu, u
cha ithwa mukuru we pfumo. BTa i gomo ri si nga kwirgwi, ri na
niakomo makuru mativi (oe, vuye pam'soro pe rimge guruguru ri
no nzi Sione p a ka vakwa nare ya masingo. Vayebusi va ka ti,
mapofu nie zirema zi nga dzinga Davide kana u no da ku pinda
imomo. Bya Yoabe, munu u si nga rthii chinu, wa ka I do va
dzinga vose. Davide ndo ku vaka muzinda wake po, bva musha
wa ka vakwa pe jinga pe Sione. wa ka tumidz-wa Yerusaleme, musha
wakatsawurgwa. A ka vaka shongwe huru pam'soro pe Sione, ku va
nare, vuye ya mabgiro a madzishe.
Hirame, she we Tiruse, wa i va shamgari zikuru ya Davide ; saka
a ka mu tuma navezi, vavaki ne huni zhinji yo mupumbo ku z-> vaka
imba huru yakanaka ya Davide mu Sione.
Zino Vafilistia va ka ti ku nzgwa kuti Davide wa ka piwa vushe,
va ka vuya ku rgwa na'ye bva vargwi vake va ka nga va ka wanda,
vuye Yehova wa ka mu betsera, saka a ka va dzinga. Tpapo Davide
va ka vunlgaidza vanu ku zo tora area.
Kubvira musi wa Eli zokupira ha zi za ka fambislwa zakanaka,
Vana va Eli va ka nga vakaipa sa ta reva. Areka ya ka lorgwa
na Vafilistia ya ka dzoshxwa, bva ya ka gara pa gomo re Kiriyate-
\iarime, mumba ma Abinadabe, makore a nenge 6o. Zino Davide
wa ka funga zikuru mu moyo make ku gadzira no ku famlisa izi
zakanaka ze, se za ka nyorgwa mu murairo; kuti va pire panupange.
Vanu va ka farira vo shoko ku ndo tora area no ku ita Yerusaleme
muzinda wo kupira, pa va nga vungana vose. Davide ndo ku slara








vanu vazhinji ku ndo tora areka. Wa ka ndo i isa pa ngoro tsa
i chi chairgwa na vana vo muprista mukuru, Abinadabe, va no nzi
Usa na Ahio. Va ka posha ipapo, nokuti i no fanira ku sengwa na
Valevi pa mapipito avo. Pamge nombe dza ka ita so ku gumburgwa,
Usa ndo ku bata areka, kuti i rege ku wa. Pakarepo a ka robga no
rufu; nokuti ha i bathwi na vose. Vose va ka mira. Zino vo dini?
Davide wa ka rthia ku inda na'yo, ndo ku i siya mumba a Olbed-
Edome miedzi 6. Inla yake ndo ku taririrgwa ziluru ipam'soro pe
areka.
Davide a chi nzgwa izozo wa ka pama ku ndo i tora. Zino ya
ka sengwa na Valevi. va ka famba na'yo va chi imba, xa chi ridza
zokutamba, va chi bayira. She wa ka i perekedza vo, a chi pembera
pamberi pc area. Mihale wa ka nyunyuta, a chi ti: She u no zi
ninipisa pamberi pa vashandiri vake. ,lva Davide wa ka ti: Ndi
cha zi ninipisa ku pfuvura izozo ku zo kudza SHE, wa ka ndi
shanangura pam'soro pa baba vako. Va ka kwira gomo va chi
imba; ndo ku gadza area mu tabernakere ya ka gadzirirgwa iyo na
Davide. She wa ka ita mutambo mukurukurn, vanu va chi piwa
nyama zhinji.
: Bva Davide ha a na ku fara ku vona imba va SHE i tente;
saka a ka bgereketa no muprofete, Natane, ku vakira SHE tembere
(imba ya mabge). Natane wa ka tenda. Bva vusiku SHE wa ka
mu zivisa ku dzivisa Davide ku vaka: nokuti mavoka ake a zere
ropa, za a ri munu wo kurgva, asi manla wake u no mu tevera
pa vushe, u nga vake hake, nokuti iye ha u cha rgwi zikuru. Zino
nyangwe wa ka koniwa ku vaka. wa ka vungaidza zokuvaka: mabge,
matanda, mari ne zinme zizhinjizhinji.







12. VUSHE BTCA DAVD\)ID V() KURA, VO SIMBISHWA.
BA\TSEBA. (2 Sam. 8-12: 1 Kro. i]-12; 17-20).



Davide wa ka rgwa zizhinji. Wedenga wa ka mu betsera ku
kunda marudzi a ka px>teredza nyika yake, saka mugano wo vushe
*bgavo, zino, wa ka sika pa rgwizi rgwe Egipte no rgwa Eufrate, sa
Abrahame wa ka ravirgwa kare no Wedenga. Davide wa ka gadzirira
vushe bake zakanaka no ku shanangura vakuru no ku va govera
mubato wabgo. Wa ka tarira vo zikuru mubato wo Wedenga, a chi
u govera muprista na Valevi.
Davide a ka rangarira vo za ka pikira Yonatane shamgari yake.
A ka vunza kana pa si no munu wo rudzi rgwa Saule u ri mupenyu.
Siba ndo ku mu vudza kuti ku no mranakomana wa Yonatane, u no








nzi Mefibosete. Ne zuva ro ku vurawa kwa Saule na Yona.tane mureri
wake wa ka tiza na'ye, ndo ku mu wisa no ku tiza kwake, makumbo
ndo ku kuvadzgwa, ,ndo ku sara a ri chirema. Davide a 1a! mu
pa minda yose ya Saule, a ka raira Siba ku rima minda yake, bva
Mefibosete wa ka gara mumba ma Davide, a chi rdya pa tafura yake.
Shoko rimge ra Davide ri no chemedza zikuru. Davide wa ka
si inda ne pfumo kwose, bva musi wo kurgwa na Vaamone wa ka sara
hake ku musha. Zuva rimge a ka ndo vata, ndo ku muka madekwana,
a ka famba famba pam'soro pe imba yake, ndo ku vona mukadzi
wakanakanaka. A ka tuma ku mu dana, ndo ku nzgwa kuti ndi
Batseba, mukadzi wa Uria, vuye murume u ri pa kurgwa. Dax ide
\ wa ka mu wana, asi ku gara, wa ka ngo gara hake mumba ma a
nga a ri kare. Zino a ka rthia kuti kuchinya kwake ku nga zikalwa,
saka a ka tuma ku ndo dana Uria, kuti a vuye ku musha. Uri; a ka
ti ku sika Davide wa ka mu tender ku ndo gara mumba make ku
musha kwake mazuva, bva Uria wa ka ramba, a chi ti: Vamxe pa
kurgwa va no ngo vata pazhe, ndi cha inda sei kumba kwangu? Ndo
ku gara hake po pa varanda va she kudzikana she wa ka vona kuti wa
ka ramba chose ku ndo vona mukadzi wake. Ipapo Davide wa ka
mu pa nwadi ku ndo pa Yoabe kuti, Uria a ishwe pa no nyanyisa
pfumo, kuti a vurawe. Yoabe w a ka dero ndo ku dzosa shoko hu na
she no ku chimbidzika, kuti: Uria wa ka fa. Davide ndo ku isa
Batseba mumba make, bva a ka gara a si nga fari, hana yake ya 1,a mu
rova.
SHE wa ka tsamia izozo, a ka tuma muprofete Natane kwa
a ri, Natane wa ka ti ku na Davide; Mu musha ma nga mu na vaviri,
mumge mufumi wa uga a na makwai ne nombe zhinji; vuye muchena
wa nga u si ne chinu, asi zisheche inme yoga ya ka gara mumba make
na vana, i ka ita so mgana wake. A ka i da zikuru. Zino kwa
ka sika mufambi kwa mufumi; bva wa nga a si nga di ku vuraya
rimge ra makwai arkve, a ka ndo torera muchena zisheche yake ne
simba, a ka i baya, a ka pa mgeni wake. Davide a cli nzgwa izozo,
wa ka tsamga sei! A ka pika, kuti mufumi uyo u cha pa muchena
dzimge nina vuye u cha vurawa. Natane wa ti: Ndi 'we Daxide!
Kwa ka nzi no Wedengn: Nda ka ku rgwira pa na Saule, nda ka ku
pa vushe, u na vakadzi vazhinji nyangwe zakadero wa ka vuraya
Uria, u ka tora mukadzi wake. Pfumo ri cha ngo rambira kumba
kwako. U cha torergwa vakadzi vako na vamg vuye njodzi i cha
ngo shwera pa muri yako. ]we wa ka chi ita pakavanda, bva in ndi
cha chi ita pachena. Davide wa ka chema sei pam'soro pe zivi zake
(Psa. 51) SI E w a ka ka mu kanganwira, wa ka mu vudza kuti ha a
cha vurawi, bva mgana wa berekwa na Batseba u cha fa.
Davide wa ka da mgana uvo zikuru. M Aana ndo ku bvia x\o
rgwara. Davide wa ka chema, no ku nyengetera, no ku ramba zJii
rdya. Bva zuva re chinomge magana w a fa. Vanu va ka rthia hku
mu vudza, bva a ka chimbidzika ku zi vona, ndo ku yunza. Va ka ti:
Hono, wa ka fa hake. Davide ndo ku muruka, a ka ngura, a ka pfeba
dime hazu, a ka ndo nyengetera mumba ma SIE, a ka dzoka, a ka
rdya. Varanda va ka karuka, va ka mu vunza: Mu no ita sei? M1ana
u chi rgwara, ma ka chema zikur zizirno wa ka fa, ma ka inaradzgwa!








She wa ka davidza a ka ti: Hono, n1 chi nimpenyu, nda ka chema no.
ku nyengetera, ndi chi ti; kuda Wedenga v noga ndi nzgwira ngoni, u
nga mu rega hake; bya zino a ka fa, ndi cha chemirei ? U cha dzoka
here? Kwete, ini ndi cha inda kwa a ri, bva iye, ha a cha dzoki kwa
ndiri. Mumge mgana wa ka herekwa na Batseba pasure wa ka
idzgwa Salomone, a ka dikanwa no Wedenga, a ka ;harirgwa ku zo
pinda pasure pa chinambo cha baha vake Davide.






8 13. AMNONE NA ABSALOME. KU TIZA KWA DAVIDE


(Sam. 13-16.)


Za ka rebga no muprofete Natane za ka vuya. Amnone we dangwe
ra Davide wa ka nyengera vamoyo wa Davide pa mumge mukadzi.
Va ka nga va ri hazanzi ya Absalome, saka a ka tsamga zilkuru. A ka
mira makore 2 a chi tsaka nambo yo ku tsiva. Musi mumge pa mu-
tambo, va ka ti ku batlhwa ne doro, Absalome wa ka raira varanda,
ndo ku vuraya Amnone, Absalome ndo ku tiza kumge.
Pa kutanga Davide wa ka chema Amnone zikuru, bva pasure a
ka shuva Absalome vo. Makore 3 a ka ti ku pfuvura, wa ka tende-
rgwa ku vuya ku musha, bva she wa ramba ku mu vona mamge mako-
re 2. Absalome wa ka nyara pasure, a ka tuma kwa Yoabe ku ndo
mu revera pa na she. Yoabe wa ka ramba ku vuya, ipapo Absalome
wa ka pisa munda wake. Zino Yoabe wa ka vuya ku vunza maka
yake. Absalome wa ka reva kuti wa ka zi ita pam'soro po kuramba
kwakc. Yoabe ndo ku inda ku ndo b-ereketa na bambo. Davide
ndo ku tender Absalome ku vuya, a ka mu kanganwira maka.
Absalome wa ka nga a ri munu wakanaka pa nmuvri na pa chiso,
wa i va ne mavudzi mazhinji marefu; a ka gara vo ne kouchi na ma-
biza akanaka, na varanda vazhinji. Vuye a ka nido gara pa dare (suvo)
mazuva ose; a ka nyengera vanu na mashoko akanaka, kudzikana vose
va ka mu da. Zino Absalome wa ka kumbira pa Davide ku ndo ba-
yira Wedenga pa Iebrone. Bva wa ka ngo reva nema hakwe. Wa
ka inda ku ndo zi itira she pa chinambo cha baba vake. Absalome
ndo ku tuma vanyai ku na Vaisraele vose ku va vudza kuti: Kana mu
no nzvwa wamanda mu cha ti: Absalome ndi she pa Hebrone! Va-
zhinji va ka inda kwa a ri. Munme muzanda wa ka vuya ku nyebera
Davide za ka ithwa. Davide wa ka ti: Nga ti tize; nokuti Absalome
ha a cha iti ne ngoni, kwete; u cha putsa musha wose. Nga ti chimbi-
dzike, a rege ku ti bata ti ri pano. Davide na vanu vake ndo ku buda
mu musha va chi chema, ndo ku tiza vubva zuva. Vaprista na Valevi
va ka da ku mu perekedza ne areka bva I)avide a ka va dzosa.








She a ka ti ku nzgwa kuti Ahitofele, nevanji yake ya ka inda ku
-ia Absalome, wa ka ti: Nandi Yehova! U kanganise mano akwe.
Davide wa ka ti ku sika pam'soro pe gomo, wa ka nyengetera po;
ipapo kwa ka sika shamgari yake, Husai. She wa ka ti kwa a ri:
Chi dzoka hako ku musha, u ndo ita sa u no betsera Absalome, bva
u ndo ndi kanganisire mano a Ahitofele; bva zose zi ri ko u cl'a ndi
zivisa, u tume vana va muprista va ri mu musha. Zino Davide a chi
da ku ambuka sirgwizi Kedrone, kwa ka sika vo Ithlai, Mufilisti;. mu-
kuru wa vamge voko va na 600 (va nenge ndivavo va ka ngo shwera
na Davide makore awa ake o ku tiza Saule. Zino va si nga di ku
siyana na'ye, kuda vamne va ka tendevuka vo), bva Davide wa ka
raira Ithai ku dzokera ku na she mutsa, Absalome. Ithai wa ka pika
na Yehova na Davide, a chi ti: Zokwadi na Yehova na Davide! Apo
pa cha va na she vangu, kana po ku vurawa, kana po ku rarama, na'ye
muranda wenyu, zokwadi, u cha va po. Ipapo Davide wa ka va
tendera ku wambuka na'ye, iye Ithai na vana vake vose.
Siba, muranda wa Mefibosete wa ka vuya vo ne mbongora zhinji,
dzi ka sengedzgwa zokurdya zizhinji. Davide wa ka ti: Ko, she wako
u ripi? Siba wa ka ti: Wa sara ku musha, a chi ti: kuda ndi no piwa
vushe bga sekuru wangu nasi. Ipapo Davide wa ka ti: Ieya! Bva
chi tora hako, iwe Siba, zose zake. zi ve zako. Siba a ka fara sei!
Pa zhira va ka shongana no mumge u no nzi Simei, wa ka tuka Da-
vide zikuru, no ku mu taka na mabge. Wa ka nga a ri hama ya Saule.
Abisai wa ka tsamga, a ka ti: She va ndi tender ku gura musoro wak e.
Bva Davide wa ka ramba, a ka ziva kuti namo idzo dzose dza ka mbo
rebga pam'soro po kuchinya kwake; saka a ka ngo mu rega, wa
tendergwa na SHE ku mu tuka. A chi ti: Muzare wangu, wa nda
;a bereka, u no tsaka ku ndi vuraya, ko iye mgeni u nga rega sei?
IKuda SHE u nga vona namo yangu, u nga ndi nzgwira vurombo.







14. KURGWA KWA DAVIDE NA ABSALOME.


(2 Sam. 17-18.)


Davide a ka ti a inda, Absalome ndo ku pinda Yerusaleme; Husai
ndo ku mu gamuchira na mavoko ose. Absalome wa ka vunza Ahi-
tofele cha a nga ita zino. Ahitofele wa ka mu pa zano ro ku tora.
vakadzi, vashandiri va Davide, vanu va go rega ku funga kuti kurgwa
ku nga guma pa zhira; va go rgwa no moyo wose. Wa ti ze: Ndi te-
adere ku shara vanu 12,000, ndi tevera baba vako ikonasi, vanu vavo va
cha nyara: ipapo va cha tiza vose, ndi go vuraya Davide woga, imi mu







sare, mu ve she va vose. Absalome wa ka farira shoko iro, nyangwe
za ka dero, wa ka vunza Husai vo zano rake. Husai ha a na ku byu-
mira shoko ra Ahitofele, a ka ti: Kana mu no inda na avo vashoma,
ha mu nga ndo voni njodzi here? Baba venyu i mare. Kana va no
kunda avo vashoma, kukundgwa kwenyu ha ku cha tani ku nzgvikwa
kwose; ipapo vana venyu va cha vora moyo. Bva chi kokerai vose
vose, ipapo ti no ziva baba va cha kundvga. Bva Husai wa ka reva
izozo kuti Davide a go vona nambo yo ku tiza.
Absalome wa ka shara zano ra Husai. IHusai ndo ku tuma vana
vaviri, vaya va muprista, ku ndo vudza Davide shoko iro, a go chimbi-
dzika ku tiza. Majaya a nga a ka bathwa, nokuti chime chikomana
cha ka a vona a chi tiza. chi ka ndo vudza vamge. A ka tevergwa
bva mumge mukadzi wa ka a vanza mu mugodi wa pa imba yakwe, a
ka fusira muromo wawo no rupasa, ndo ku pamhadzira ziyo pam soro
pargwo. Va ka a shaiwa ndo ku inda, majaya a ka sara o tiza a ka /
ndo vudza she, she uado ku ambuka Yordane vusiku ibgobgo, a ka ndo
sika 'Mahanaime.
Ahitofele a ka ti ku nzgwa kuti zano rake ra rambga, a ka tora
mbongora yake, a ka inda kum'sha wake, a ka wonekana no vukwake
ndo ku zi sungirira.
Davide wa ka rairgwa ina \vann1 ku rambira mu mnusha, vakuru ve
pfumo: Yoabe, Abisai na Ithai va chi inda na mapoka matatu e pfumo
ku ndo shongana na hama dzavo va no tevera Absalome. Va ka
shongana pa denere ra Efraimc. Va ka vurayana sei ipapo! Miti
ya ka vurayisa ku pfuv\ura pfumo. Vana va Absalome ndi va ka nya-
nyislwa ku vurawa, ndo ku tiza havo. Absalome wa ka tiza vo ne
hezera yake; bva kwa ka ti hezera i chi manyisa. i chi reya ne miti.
i ci rcya nce miti. Ab\albmnc a ka bathwa musoro no muti, rambei, a
ka rembera po. Ipapo munmge \a ka vuya a a vudza Yoabe kuti wa
ka vona Absalome, a no rembera pa muti. Yoabe wa ka ti: Nandi!
Wa ka zi vona wa ka regerei ku nmu vuraya, ipapo nda ku pa mari ne
bandiri yakanakanaka ? Bva uyo wa ti: Nyangwe wa ka ndi pa maria
e gumi ra mazana nda i ramba. iKo ha ndi za a nz-wa sa ma ka
rairgwa na she here ? Yoabe wa ka ti: Ha ndi cha nonoki pano pa u
ri. A ka tora miseve 3, a ka ndo baya Absalome na'yo pa moyo. Va-
mge varanda va ka betsera ku mu vuraya kwazo, Yoabe ndo ku ridza
wamanda, vanu ndo ku dzoka havo. A ka kanda mutumbu mu
gomba, ndo ku kanda pam'soro ldutu guru ra mabge. Vanu ndo
ku pararira munige no mutme lku musha wake.
Ahimaase mgana wo muprista, rimge ra majaya ava maviri a ka
vanzirgwa mu mugodi, wa ka kumbira ku vanga ku ndo vudza she
bva Yoabe wa ka ramba, a chi ti: Nasi i shoko rakaipa u nga inda
mumge music; Kushi ndo. ku tumga. Bva Ahimaase wa ka nyengetera
ku inda vo. A ka ti ku tendergwa, a ka vanga ne zhira ye bani ndo
ku tanga ku sika. She wa ka gara pa suvo ro musha. Naririro i chi
va vona, i ka vudza she. Ahimaase a ka sika a ka ti: Tenda Yehova
Wedenga wenyu, wa ka kumikidza avo va ka rgwa ne'mi. Davide wa
ka mu vunza: Kwa ka dini na Absalome? A ka fara here? Ahi-
maase wa ka ti: Ha ndi zivi zakanaka. Kushi wa ka sika, a ka reva
kuti: Wedenga wa ka itira Davide zakarurama. Davide wa ka mu







vunza vo: Ko Absalome wa ka fara here? Kushi wa ka ti k-i nye-
bera she, Davide wa ka muruka a ka kwira ku imba i ri kum'soro a
chi chema, a chi ti: Yowei! Absalome, muzare wangu! Absalome
muzare wangu! Yowei! De nda fa ini, Absalome mgana wangu!
mgana wangu.








15. DAVIDE WVO PIWA ZE VUSHE. KUCHINYA NO
KUROBGA KWAKE ZE.



(2 Sam. 19-24.)


She wa ka ramba a chi chema, vanu ndo ku chema vose vo; ipapo
Yoabe, ne hasha yake, wa ka kwira ku na she a chi ti: Nasi va ka
nyadza vose va ka rgwira iwe ne muri yako. U no da vavengi vako,
u chi venga va u no dikanwa navo. Nokuti ndi no vona nasi, kuti
ha u rangariri vakuru. Ti nga dei ta fa those nasi iye a ri mupenyu,
ipapo wa i fara hako. Chi buda u ndo nyaradza vanu, nokuti ndi no
pika, kana u si nga budi ikonasi u no rarnbga ze; bva ipapo namo
yako i cha nyanyisa, i chi pfuvura zose za wa ka mbo vona. She ndo
ku buda ku ndo gara pa dare ku ita mubato wake. Vaisraele zino
va ka reva shoko ro ku ndo dzosera she pa muzinda wake. She a
chi nzgwa izozo wa ka chimbidzika ku tuma kwa Vayuda a chi ti:
Nandi, mu cha tangirgwa na vamge ku ndi tora here? Ipapo va ka
vuya ku mu tora.
Amasa mgana wa Abigaile, wa ka fambisa pfumo ra Absalome,
a ka pinziwa pa chinambo cha Yoabe. Simei, uyo wa ka tuka she, wa
ka vuya ku kumbira kanganwiro. Mefibosete wa ka vuya vo, a ka mu
vudza, kuti Siba a ka mbo tiza ndo ku mu pomera nema. Davide wa
ka ti, va nga goverana havo minda.
Vaisraele va ka tsamgira Vayuda nokuti Vayuda wa ka ndo tora
she va si nga vudzi Vaisraele. Va ka tukana havo. Pa sure muinge
u no nzi Seba, wa ka ridza wamanda a chi ti: Hendei Vaisraele! Ti
ne maka yei na Davide. Davide ndo ku raira Amasa ku va tevera
pakarepo ne pfumo. Amasa wa ka nonoka zikuru, Davide ndo ku
tuma Abisai ne pfumo. Yoabe wa ka inda no munununa wake. Pa
va ka shongana na Amasa, Yoabe wa ka ita se a ka mu farira zikuru,
a ka ti: Kwaziwa shamgari, a chi mu bata pa ndeb'vu. Kam-e a ka
mu baya pa dumbu, ndo ku fa hake. Yoabe na Abisai ndo ku sika pa
musha pa i va Seba. Yoabe wa ka da ku paradza musha uyo, hva.


.-




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs