• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Front Cover
 Title Page
 Foreword
 Eerste Hoofdstuk: De emigratie...
 Tweede Hoofdstuk: Suriname op zoek...
 Derde Hoofdstuk: De komst der Brits-Indische...
 Vierder Hoofdstuk: De sociale samenstelling...
 Vijfde Hoofdstuk: De Brits-Indische...
 Zesde Hoofdstuk: Hut recht op de...
 Zevende Hoofdstuk: Van contract...
 Achtste Hoofdstuk: Afsluiting der...
 Beknopte opgave van vronnen en...
 Register
 Table of Contents














Title: De immigratie der Hindostanen in Suriname
CITATION THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00076184/00001
 Material Information
Title: De immigratie der Hindostanen in Suriname
Physical Description: 247 p. : maps. ; 24 cm.
Language: Dutch
Creator: Klerk, Cornelis Johannes Maria de
Publisher: Urbi et Orbi
Place of Publication: Amsterdam
Publication Date: 1953
 Subjects
Subject: Hindus -- Suriname   ( lcsh )
Emigration and immigration -- Suriname   ( lcsh )
Genre: bibliography   ( marcgt )
non-fiction   ( marcgt )
 Notes
Bibliography: Bibliography: p. 233-236.
General Note: Issued also as thesis, Leyden, under title: Cultus en ritueel van het orthodoxe Hindoeèisme in Suriname.
 Record Information
Bibliographic ID: UF00076184
Volume ID: VID00001
Source Institution: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 02714887
lccn - 57038868

Table of Contents
    Front Cover
        Page 2
        Page 3
    Title Page
        Page 4
    Foreword
        Page 5
        Page 6
    Eerste Hoofdstuk: De emigratie uit India in het Algemeen
        Page 7
        Emigrante uit india vroeger en thans
            Page 7
            Page 8
            Page 9
        De emigratie van Indische arbeiders onder contract
            Page 10
            Page 11
            Page 12
            Page 13
            Page 14
            Page 15
            Page 16
            Page 17
            Page 18
            Page 19
            Page 20
            Page 21
        De vrije emigratie uit India
            Page 22
            Page 23
            Page 24
            Page 25
            Page 26
        Wat India in haar geheel aan de emigratie te danken heeft
            Page 27
            Page 28
            Page 29
        Aantal indiers buiten India
            Page 30
            Page 31
            Page 32
    Tweede Hoofdstuk: Suriname op zoek naar arbeidskrachten
        Page 33
        Rode en zwarte slaven in suriname
            Page 33
        Immigratie van contract-arbeiders in suriname
            Page 34
            Page 35
            Page 36
            Page 37
            Page 38
            Page 39
            Page 40
            Page 41
            Page 42
            Page 43
            Page 44
    Derde Hoofdstuk: De komst der Brits-Indische immigranten in suriname, 1873-1916
        Page 45
        Het werfterrein van de contractanten voor suriname
            Page 45
            Page 46
            Page 47
            Page 48
            Page 49
            Page 50
            Page 51
            Page 52
        De werving
            Page 53
            Page 54
            Page 55
            Page 56
            Page 57
            Page 58
            Page 59
            Page 60
            Page 61
            Page 62
            Page 63
            Page 64
            Page 65
            Page 66
        Het verblijf in het depot te Calcutta
            Page 67
            Page 68
            Page 69
        Het transport der emigranten
            Page 70
            Page 71
            Page 72
            Page 73
            Page 74
            Page 75
            Page 76
            Page 77
        Ontscheping, indeling en registratie door de agent-generaal
            Page 78
            Page 79
            Page 80
            Page 81
            Page 82
            Page 83
            Page 84
            Page 85
            Page 86
            Page 87
            Page 88
            Page 89
            Page 90
    Vierder Hoofdstuk: De sociale samenstelling der surinaamse Brits-Indiers - de kasten der emigranten
        Page 91
        Inleiding
            Page 91
            Page 92
            Page 93
            Page 94
            Page 95
            Page 96
            Page 97
        De kastentabellen der immigranten van 4 transportschepen
            Page 98
            Page 99
            Page 100
            Page 101
            Page 102
            Page 103
        Opmerkingen bij deze tabellen
            Page 104
            Page 105
            Page 106
            Page 107
            Page 108
            Page 109
            Page 110
            Page 111
            Page 112
            Page 113
    Vijfde Hoofdstuk: De Brits-Indische immigrant in suriname als contract ant
        Page 114
        De ontwikkeling der surinaamse immigratie-wetgeving
            Page 114
            Page 115
            Page 116
            Page 117
            Page 118
            Page 119
            Page 120
            Page 121
            Page 122
            Page 123
            Page 124
            Page 125
            Page 126
            Page 127
            Page 128
            Page 129
            Page 130
        De Algemene levensvoorwaarden der immigranten onder contract
            Page 131
            Page 132
            Page 133
            Page 134
            Page 135
            Page 136
        Arbeidsprestatie en gedrag der contractanten
            Page 137
            Page 138
            Page 139
            Page 140
            Page 141
            Page 142
            Page 143
            Page 144
            Page 145
            Page 146
            Page 147
            Page 148
    Zesde Hoofdstuk: Hut recht op de terugvoer naar India
        Page 149
        Voorwaarden en geopperde bezwaren
            Page 149
            Page 150
            Page 151
            Page 152
            Page 153
        De praktijk van de terugvoer
            Page 154
            Page 155
            Page 156
            Page 157
            Page 158
            Page 159
    Zevende Hoofdstuk: Van contract ant tot kolonist
        Page 160
        Immigratie en kolonisatie-politiek
            Page 160
            Page 161
            Page 162
            Page 163
            Page 164
            Page 165
            Page 166
        De positie van de contractant-kolonist
            Page 167
            Page 168
            Page 169
            Page 170
            Page 171
            Page 172
            Page 173
            Page 174
            Page 175
        Einde der emigratie van Brits-Indiers naar suriname, 1915-1918
            Page 176
            Page 177
            Page 178
            Page 179
    Achtste Hoofdstuk: Afsluiting der immigratieperiode, 1918-1948. De Brits-Indische immigrant als Burger
        Page 180
        Page 181
        Page 182
        Page 183
        Page 184
        Page 185
        Page 186
        Page 187
        Page 188
        Page 189
        Page 190
        Verdere inburgering
            Page 191
            Page 192
            Page 193
            Page 194
            Page 195
            Page 196
        Numerieke, economische en intellectuele vooruitgang
            Page 197
            Page 198
            Page 199
            Page 200
            Page 201
            Page 202
        Politieke ontwikkeling
            Page 203
            Page 204
            Page 205
            Page 206
            Page 207
        De verhouding der surinaamse hindostanen tot de andere bevolkingsgroepen
            Page 208
            Page 209
            Page 210
            Page 211
            Page 212
            Page 213
            Page 214
            Page 215
            Page 216
            Page 217
            Page 218
            Page 219
            Page 220
            Page 221
            Page 222
            Page 223
            Page 224
            Page 225
        Een nieijw tijdperk begonnen
            Page 226
        Oorzaken van het betrekkelijke welslagen van de immigratie en de kolonisatie der Brits-Indiers in suriname
            Page 227
            Page 228
            Page 229
            Page 230
            Page 231
            Page 232
    Beknopte opgave van vronnen en literatuur
        Page 233
        Page 234
        Page 235
        Page 236
    Register
        Page 237
        Page 238
        Page 239
        Page 240
        Page 241
        Page 242
    Table of Contents
        Page 243
        Page 244
        Page 245
        Page 246
        Page 247
        Page 248
Full Text



DE IMMIGRATE DER
H1NDOSTANEN IN

SURINAME

DOOR

Dr C. J. M. DE KLERK C.ss.R.


a.q~it..s
kd ci c
1 ii s ~j




























DE IMMIGRATIE DER HINDOSTANEN
IN SURINAME








DE IMMIGRATIE DER
HINDOSTANEN IN

SURNAME


DOOR


Dr C. J. M. DE KLERK C.ss.R.


MCMLIII
URBI ET ORBI -


AMSTERDAM














VOORWOORD.
Deze studied is opgesteld bij gelegenheid van de herdenking van het
75-jarig verblijf van de Hindostanen in Suriname op 5 Juni 1948.
Oorspronkelijk was zij bedoeld als een inleiding op onze in 1951
verschenen dissertatie: Cultus en Ritueel van het Orthodoxe
Hindoeisme in Suriname. De hoge drukkosten echter hebben de
uitgave ervan op de meest geeigende tijd verhinderd.
Thans is ons de publicatie mogelijk gemaakt door een aanzienlijke
geldelijke subsidie
van de Stichting voor Culturele Samenwerking,
en van de Eerw. Soeurs Franciscanessen van Roosendaal (Klooster
Mariadal),
waarvoor wij op deze plaats onze oprechte erkentelijkheid willen
betuigen.
Dit boek wil niet meer zijn dan een in hoofdzaak geschiedkundige
schets van de immigratie der Hindostanen in Suriname van 1873-1948,
ter memories voor de betrokkenen zelf en hun afstammelingen en
ter algemene oriEntatie voor degenen, die dit uitgestrekte terrein
door detail-studies scherper willen belichten of het vanuit een
sociographisch, sociologisch, economisch, politiek of cultureel-histo-
risch gezichtspunt nader willen onderzoeken.
Onze arbeid heeft er zich toe bepaald: een beeld te ontwerpen van
het wervingssysteem, waaronder de Hindostanen naar Suriname
zijn gekomen, het geographisch en social milieu te bepalen,
waaruit de emigranten van huis uit stammen, en de grote lijnen
uit te stippelen, langs welke de drie phasen in de positive der
immigranten nl. die van contractant, kolonist en burger -
zich hebben ontwikkeld.
In verband met de tijd van samenstelling van deze studied moge de
lezer de verwerkte gegevens verstaan vanuit de situatie in 1948.1)

1) Wel hebben wij somtijds verwezen naar publicaties, die na dit jaar verschenen
zijn, wanneer zij betrekking hebben op de stof van het door ons behandelde
tijdvak.


**"W*4W 1




A


Bijzondere dank zijn wij verschuldigd aan alien, die tot de voltooiing
van onze arbeid hebben bijgedragen:
aan onze Kerkelijke en Religieuze Oversten, die ons in de ge-
legenheid hebben gesteld ons geheel aan onze taak te kunnen wijden;
aan Dr J. Ph. Vogel, Em.-Hoogleraar te Leiden, die ons het onder-
werp heeft gesuggereerd en ons bij de uitwerking ervan menige
nuttige aanwijzing heeft gegeven;
aan Dr F. B. J. Kuiper, Dr R. A. J. van Lier, Hoogleraren te
Leiden, en de Heer C. R. Biswamitre, Advocaat te Paramaribo, die
met een critisch oog het handschrift van deze studied hebben willen
doorlezen ;
aan Sir Richard Burn2) te Oxford en Mr. A. G. Shirreff2) te Londen,
die ons vele belangrijke inlichtingen hebben verschaft;
aan Drs J. P. Kaulesar Sukul, destijds hoofd van het Centraal
Archief te Paramaribo, thans Districts-Commissaris van het Sara-
macca-district, met wie wij vele kwesties, onze stof betreffende,
mochten bediscussieren;
aan het Personeel van het Centraal Archief en van het Immigratie-
Kantoor te Paramaribo, met name aan de Heer C. Oever en de
Heer M. A. Jabbar, Tolk in de Hindostaanse talen, die alle
beschikbare officiele bescheiden ons bereidwillig ter inzage verstrekten;
aan onze catechisten Martinus R. Panday3) en Paulus Luchman,
door wier bemiddeling wij ons relaas met talrijke details konden
verlevendigen ;
aan de Weleerw. Heer C. J. Vink, Kapelaan van de St. Joseph-
Stichting te Bergen, die ons bij de redactie van de tekst en de correctie
der drukproeven heeft bijgestaan.

Bergen (N.H.), Februari 1953.







2) Zie de opgave van bronnen en literatuur op p. 235.
2) Tot ons leedwezen noeten wij vermelden, dat deze medewerker en vriend
ons op 4 Febr. 1952 onverwacht door de dood is ontvallen.













EERSTE HOOFDSTUK.


DE EMIGRATIE UIT INDIA IN HET ALGEMEEN.

I. EMIGRATIE UIT INDIA VROEGER EN THANS.

De emigratie van Brits-Indiers naar Suriname in de jaren 1873-1916
is geen alleenstaand verschijnsel, doch slechts een enkele bepaalde
phase van een omvangrijke uittocht, die gedurende vele eeuwen uit
het oude stamland van culture en religies naar de meest verschillende
hemelstreken heeft plaats gehad.
In weerwil immers van de aanprijzing door de Sdstra's 1) (wetboeken)
van het bevoorrechte Arydvarta2) als de ideale woonplaats der Twee-
maalgeborenen (hogere kasten) en ondanks de daaruit voortkomende
tegenzin de zee over te steken, kent de geschiedenis van India3)
van de laatste twee millennia emigratie op kleinere en grotere schaal
en van verschillend karakter.
Sedert het begin onzer jaartelling hebben zich Indiers gevestigd in
Cochin-China (Campd), Camboja, Birma, Borneo, Java, Sumatra
en Ceylon. Tot historische bewijsstukken van hun komst aldaar
strekken de Sanskrit namen, waarmede de plaatselijke geographic
zich in die streken heeft gesierd 4), de vele Sanskrit inscripties en

1) O.a. Mdnava dharmagdstra (= het wetboek van Manu), 2, 17-24 en 4, 60-61.
Alleen de Sadra (de 4de stand, lage kasten) mag volgens Manu in de strijd om het
bestaan (vrttikarsita) uittrekken, waarheen hij wil.
2) Aryavarta = het gebied der Ariers, d.i. Noord-India tussen de Himalaya en
het Vindhya gebergte.
3) Wij gebruiken de term India in geographische betekenis.
4) Zo de Irawadi, de hoofdrivier van Birma, genoemd naar de Iravati (thans
de Ravi) in de Panjab;
de Serajoe, de voornaamste stroom van Zuid-Java, genoemd naar de Saraya
(thans Gogra), de zijrivier van de Ganges, waaraan Rama's hoofdstad Ayodhya
lag (zie J. Ph. Vogel, The earliest Sanskrit Inscriptions of Java, in de Publicaties
van de Oudheidkundige Dienst in Ned.-Indie, Deel I, p. 29);
de landstreek Campd (thans Cochin-China), Mahacampa bijgenaamd ter
onderscheiding van de stad en het koninkrijk van diezelfde naam aan de Ganges;
Srivijaya, de naam van het oude rijk op Zuid-Oost-Sumatra.













EERSTE HOOFDSTUK.


DE EMIGRATIE UIT INDIA IN HET ALGEMEEN.

I. EMIGRATIE UIT INDIA VROEGER EN THANS.

De emigratie van Brits-Indiers naar Suriname in de jaren 1873-1916
is geen alleenstaand verschijnsel, doch slechts een enkele bepaalde
phase van een omvangrijke uittocht, die gedurende vele eeuwen uit
het oude stamland van culture en religies naar de meest verschillende
hemelstreken heeft plaats gehad.
In weerwil immers van de aanprijzing door de Sdstra's 1) (wetboeken)
van het bevoorrechte Arydvarta2) als de ideale woonplaats der Twee-
maalgeborenen (hogere kasten) en ondanks de daaruit voortkomende
tegenzin de zee over te steken, kent de geschiedenis van India3)
van de laatste twee millennia emigratie op kleinere en grotere schaal
en van verschillend karakter.
Sedert het begin onzer jaartelling hebben zich Indiers gevestigd in
Cochin-China (Campd), Camboja, Birma, Borneo, Java, Sumatra
en Ceylon. Tot historische bewijsstukken van hun komst aldaar
strekken de Sanskrit namen, waarmede de plaatselijke geographic
zich in die streken heeft gesierd 4), de vele Sanskrit inscripties en

1) O.a. Mdnava dharmagdstra (= het wetboek van Manu), 2, 17-24 en 4, 60-61.
Alleen de Sadra (de 4de stand, lage kasten) mag volgens Manu in de strijd om het
bestaan (vrttikarsita) uittrekken, waarheen hij wil.
2) Aryavarta = het gebied der Ariers, d.i. Noord-India tussen de Himalaya en
het Vindhya gebergte.
3) Wij gebruiken de term India in geographische betekenis.
4) Zo de Irawadi, de hoofdrivier van Birma, genoemd naar de Iravati (thans
de Ravi) in de Panjab;
de Serajoe, de voornaamste stroom van Zuid-Java, genoemd naar de Saraya
(thans Gogra), de zijrivier van de Ganges, waaraan Rama's hoofdstad Ayodhya
lag (zie J. Ph. Vogel, The earliest Sanskrit Inscriptions of Java, in de Publicaties
van de Oudheidkundige Dienst in Ned.-Indie, Deel I, p. 29);
de landstreek Campd (thans Cochin-China), Mahacampa bijgenaamd ter
onderscheiding van de stad en het koninkrijk van diezelfde naam aan de Ganges;
Srivijaya, de naam van het oude rijk op Zuid-Oost-Sumatra.




-W U. A 4,00


8

oorkonden ), in deze nederzettingen gevonden, en niet het minst
de heerlijke bouwwerken ver van het Indische Moederland, waarop
taferelen uit de Indische godsdienstige literatuur, bijzonder Rama
en Boeddha betreffende, in steen staan uitgebeiteld 6).
Behalve naar Ceylon, waar we een Dravidische (in het Noorden)
en een Arische (in het Zuiden) immigratie aantreffen, houdt de verse
instroming van Indische elementen naar genoemde gewesten op
ongeveer in het begin van bet tweede millennium na Christus, totdat
in de 19de eeuw in diverse richtingen een nieuwe, maar thans geheel
anders geaarde stroom van emigranten begint te vloeien.
Waren het in vroeger dagen in hoofdzaak de hoogste lagen der Indische
maatschappij, die emigreerden -volgens Berg 7): Ksatriya's, roof-
ridders en avonturiers, volgens Krom 8): VaiSya's, kooplieden, en
volgens Bosch 9): de ,,clercen", Brahmanen en andere godsdienst-
leraars -, thans komen de gegadigden voor de uittocht grotendeels
voort uit verarmde leden van alle kasten, ook uit de lagere en de
Depressed Classes. In bet verre verleden gingen de Indische emigranten
als cultuurdragers, die zich met de hogere kringen der inheemse
bevolking verbonden en de daar aanwezige cultuurelementen tot
een nieuw leven bevruchtten 10), thans, sinds de afschaffing der
slavernij in de loop van de 19de eeuw, vertrekken zij voor het grote
merendeel als contract-koelies, om op de plantages te arbeiden, en

0) O.a. de yfipa-inscriptie te Koetei op Borneo en de rots-inscriptie van Tji
Aroeteun op West-Java.
6) O.a. de reliefs uit het Ramayana op de tempels van Prambanan (Midden-Java)
en Panataran (Oost-Java) en Angkor (Camboja); en ult het leven van Boeddha
op de Barabodoer (Midden-Java).
7) Prof. Dr C. C. Berg, Hoofdlijnen der Javaansche literatuurgeschiedenis,
Groningen, 1929, p. 12.
8) Prof. Dr N. J. Krom, Hindoe-Javaansche Geschiedenis, 2de editie, Den Haag,
1931, p. 90.
9) Prof. Dr F. D. K. Bosch, De Hindoe-kolonisatie van den Archipel, Inaugurale
Rede, Leiden, 1946, p. 15. Dr F. H. van Naerssen, gebruik makend van elementen
ult deze drie hypothesen, wijst terecht op de grote sociologische betekenis van
wat men in Indonesie de Kampong Kdling noemt, d.i. de autonome Hindoe-
gemeenschappen in de kuststreken, als cultureel intermediair, om de klove
tussen de Hindoe beschaving en de oude Indonesische te overbruggen. Zie zijn
artikel : De aanvang van het Hindu-Indonesische acculturatieproces, in Orientalia
Neerlandica, Leiden, 1948, pp. 414-422.
10) Bosch, o.c, p. 28.










blijven zij in den vreemde veelal ongeassimileerde kolonies, die het
geestelijk leven van hun nieuwe vaderland in het geheel niet of slechts
weinig beinvloeden. 11)
Koelie of cooly (ook coolie) betekende aanvankelijk: lastdrager, losse
sjouwer, later vooral : plantage-arbeider in den vreemde. Oorspronkelijk is
het hoogstwaarschijnlijk de naam van een z.g. Hill-Tribe in Westelijk Voor-
Indie, de Koli's of Koeli's geheten, die bijzonder diensten als lastdrager ver-
richtten. Het bestaan van min of meer gelijkluidende woorden met
verwante betekenis in andere talen kili: huur of huurloon in het
Tamil, kileh: slaaf in het Turks, khol: knecht, slaaf in het Tibetaans -
kunnen er toe meegewerkt hebben het woord koelie als een soortnaam
in de tegenwoordige betekenis algemeen ingang te doen vinden. 12)
Het woord: koelie heeft dus een soortgelijke betekenis-ontwikkeling
doorgemaakt als het woord: slaaf, dat afkomstig is van de volksnaam
der Slaven.
Een kleine minderheid der 19de eeuwse Indische emigranten zijn
lieden, die als kleine handelaars of ambachtslui of als arbeiders
zonder contract hun vaderland verlaten. Dit zijn de z.g. ,,vrije
immigranten", een uitdrukking, waarin ,,vrij" niet staat tegenover
,,slaaf", maar tegenover ,,contract-arbeider".
Het is met een bepaalde groep van geemigreerde Brits-lndische
contract-arbeiders, dat deze studied zich bezig houdt, reden, waarom
wij van deze 19de eeuwse emigratie wonder contract vooraf althans
in hoofdlijnen de geschiedenis willen schetsen. Met deze algemene
geschiedenis immers is die van de emigratie naar Suriname innig
samengeweven, daar het Tractaat van 8 Sept. 1870 tussen Nederlandx
en Groot-Brittannie ,,betreffende de immigratie van vrije 13) arbeiders
uit Britsch-Indie naar de kolonie Suriname" in artikel 3 bepaalt,
,,dat de aanwerving zal geschieden overeenkomstig de regelen, welke
nu bestaan of later zullen worden voorgesteld op de aanwerving
van werklieden voor Britsche kolonien." 14)
Toch zullen we ook de geschiedenis der z.g. ,,vrije emigratie" in

x1) De redactie van het Indische maandschrift ,,India" (Dec. 1945, Vol. II,
No. 12, p. 3), sprekend over de tegenwoordige emigratie, zegt: Today there are
unassimilated colonies of Indians scattered all over the world by the wind
of poverty.
13) Zie Hobson-Jobson, 2de editie, i.v. cooly, en Introductory Remarks, p.X XII.
13) Hier staat ,,vrij" tegenover ,,slaaf", zodat hier wonder de term ,,vrije
arbeiders" ook de contract-arbeiders begrepen zijn.
14) Over dit Tractaat zie p. 40.










volledige zin niet geheel en al stilzwijgend voorbij kunnen gaan,
omdat de lotgevallen van deze vrije emigranten de positive der
contract-arbeiders aanzienlijk hebben beinvloed en meerdere pro-
blemen van de contract-arbeiders, die zich na ommekomst van hun
verbintenis in de kolonies blijvend gevestigd hebben, identiek zijn
aan die van immigranten, welke van den beginne af zonder contract
geweest zijn.
II. DE EMIGRATIE VAN INDISCHE ARBEIDERS ONDER
CONTRACT.
a. Begin en verspreiding.
Reeds bij de aanvang van de 19de eeuw, nog v66r de afschaf-
fing van de slavernij in de Engelse kolonies, waren hier en daar
Indiers geworven voor de plantages van Malacca, de Antillen
en de eilanden van de Stille Oceaan 15). Naar Mauritius had
Indische emigratie plaats, waarschijnlijk reeds vanaf 1819, maar
zeker tussen de jaren 1826-1830.
Het eerste voorbeeld van een echte werving van arbeidskrachten,
vinden we officieel geboekt in 1830, toen de Franse koopman Joseph
Argond naar India kwam, om werklieden te werven voor Reunion,
in die tijd nog Bourbon geheten.
De grote stoot evenwel werd aan de beweging eerst gegeven door de
afschaffing van de slavernij in de Engelse kolonies in 1834. Toen
ontstond daar allerwegen een nijpend gebrek aan plantage-arbeiders,
die de vrijgelaten en niet meer tot gestaag werken bereide neger-
slaven zouden kunnen vervangen. In datzelfde jaar 1834 begint
dan de Indische emigratie naar Mauritius op grote schaal. AustraliW
volgt in 1837, Trinidad, Jamaica en Brits-Guyana in 1844-1845.
Nadat in 1848 ook in de Franse kolonies de slavernij is opgeheven,
krijgt Frans-Guyana de eerste Indische immigranten in 1850,
Martinique in 1852 en Guadeloupe in 1860. Naar Grenada (Antillen)
begint de emigratie der Indiers in 1856, naar St. Lucia in 1858,
naar St. Kitts in 1860, naar St. Vincent in 1861 en naar St. Cross
(toen nog Deens bezit) in 1863. In 1860 komen de Indische contract-
arbeiders naar de plantages der Engelse kolonisten en der Hollandse
Boeren in Natal in Zuid-Afrika, in 1873 naar Suriname en in 1879

15) E. Dennery, Les foules d'Asie, p. 186 en Indian Yearbook 1944-1945, p. 922.










naar Fiji (geregelde transported sinds 1882). Intussen going gedurende
heel de 19de eeuw ook een onafgebroken stroom van Indische emi-
granten naar de theetuinen van Ceylon en Assam (Birma) en de
plantages (in later jaren veelal hevea-aanplantingen) van Malacca.
Al deze emigranten verbonden zich door contract wonder poenale
sanctie 16), om een bepaald aantal jaren in den vreemde te arbeiden.
Dit system staat bekend wonder de naam van indentured labour en
vertegenwoordigt overeenkomstig zijn oorsprong een middeltype
tussen slavernij en vrije arbeid.
De term ,,indentured" is afkomstig van de oude wettelijke Latijnse term:
indentura: standing, en dit is afgeleid van indentare: een getande rand
geven. Deze term kwam in zwang bij een bijzonder soort van rechts-
handeling tussen twee of meerdere personen, waarbij evenveel exemplaren
van bewijsstukken werden gebruikt als er partijen waren. Deze stukken
werden dan uit e6n vel paper of perkament geknipt met een getande
(indentured) rand. Daar de exemplaren volgens deze getande rand van
elkaar gescheiden waren, konden ze als echt geidentificeerd worden,
wanneer ze weer tegen elkaar werden gelegd en dan in elkaar pasten.
Later kreeg de term de meer algemene betekenis van een verzegelde
overeenkomst tussen twee of meer partijen en special van een verzegeld
contract, hetzij van leerlingschap hetzij van arbeiders, om in een vreemd
lande gaan werken 17).
Stuitende terminologie. Het half-slaafse karakter dezer emigratie
wonder contract blijkt wonder meer ook uit de weinig fijngevoelige
terminologie, waarvan zich de koloniale Regeringen of planters ten
aanzien van haar bedienden en die tengevolge daarvan ten slotte
de algemeen gangbare geworden is. In officiile bescheiden is herhaal-
delijk sprake van ,,aanvoer of uitvoer van contract-arbeiders of koelies".
Tekenend in dit verband is, dat een amendment van de Heer
S. van Praag in de Surinaamse Koloniale Staten van 11 Dec. 1876,
strekkende om de uitdrukking: ,,uitvoer van immigranten-arbeiders"
door een minder stuitende te vervangen,,,daar het toch menschelijke
wezens en niet handelsartikelen of vee gold", bij de andere staten-
leden geen genade kon vinden 18).

b. De houding der Overheid.
Het initiatief tot de emigratie van arbeiders wonder contract is steeds

18) D.i. door een contract, dat strafrechtelijk gesanctioneerd is.
17) Encyclopedia Brittannica, i.v. indenture.
18) Zie zijn op pp. 117-118 geciteerde brochure, p. 51.










uitgegaan van de importerende kolonies. De houding van de Indische
Regering (d.i. tot 1858 de Britse Oost-lndische Compagnie en daarna
die van de Britse Kroon) daarbij is van het begin tot het einde
er een geweest van welwillende neutraliteit, die lette op fair play
tussen de partijen ener zakelijke transactie19). Zij moedigde nooit
daadwerkelijk de emigratie aan, maar, tenzij misbruiken inslopen of
bestaande bepalingen werden overtreden, belemmerde of verbood zij
de emigratie evenmin. Haar taak beperkte zich tot control op de
emigratie en tot bescherming der emigranten, als zijnde de zwakste
partij20).
Wel gingen er nu en dan stemmen op, die een ander standpunt
bepleitten. Zo drong in 1875 de Staatssecretaris voor India, Lord
Salisbury, in een nota bij de Indische Regering op een meer wel-
overwogen, active emigratie-politiek aan, in het belang van India
zelf, dat aldus een uitlaat zou hebben voor haar steeds dreigender
wordende overbevolking, en in het belang van meerdere gebieden
van het Britse Rijk, die voor de ontsluiting van hun natuurlijke
rijkdommen niets zozeer behoefden als de aanvoer van intelligence,
nijvere kolonisten. Maar nadat de Indische Regering aan haar
ambtenaren hieromtrent hun gevoelen gevraagd had, antwoordde zij
in 1877 op Salisbury's nota, dat zij haar eenmaal ingenomen stand-
punt handhaafde, wonder motivering, dat de verschillende bestuurs-
instanties voor het overwegend gedeelte van meaning waren dat:
1. de emigratie, ook al zou ze tienmaal zo omvangrijk zijn, nog maar
een klein percentage van de bevolking van de North-West Provinces
(= de later United Provinces) en Bihtr vanwaar de meeste
hier bedoelde emigranten kwamen zou uitmaken en dat zij derhalve
geen oplossing van het vraagstuk der overbevolking zou betekenen21) ;
2. dat het voor een vreemde Regering, zoals de Engelse in India


19) Sanderson-Report, No. 27-40 en Chatterjee, Auswanderung nach Stid-Afrika,
p. 15.
2o) W. F. Willcox, International Migrations I, pp. 140-141.
21) Van 1871-1921 nam heel Brits-lndie toe met 50 million zielen; van
1921-1931 met 32 million. Het hoogste emigratie-cijfer in e6n jaar vanuit
Calcutta bedroeg 27779 in 1858 (Chatterjee, o.c., p. 14).
Chatterjee zelf oordeelt : Es liegt kein Beweis dafiir vor, dass Oberbevolkerung
oder personliche Unternehmungslust der Inder etwas damit (= Emigration)
zu tun hat. (o.c., p. 31)










er ene is, een veel te netelige zaak was, zich in een aangelegenheid
te mengen, die ongetwijfeld reacties zou opwekken bij een volk, dat
geneigd was de handelingen en beweegredenen van zijn overheersers
met het uiterste wantrouwen te beschouwen, in het bijzonder bij de
onontwikkelde klassen, uit welke de emigranten gerecruteerd werden ;
3. dat, wanneer de Regering zelf direct de emigratie ter hand nam,
zij gemakkelijk in moeilijkheden zou geraken, daar zij dan zowel
tegenover de importerende kolonies, als tegenover de emigranten
de verantwoordelijkheid op zich nam, terwijl toch dezer beider
belangen niet identiek zijn 22).
Was dus de houding van de door Engeland gevoerde Indische
Regering louter controlerend, bij de eigen national Regering (de
Indische Nationalisten) openbaarde zich een steeds toenemende
afkeer van het indentured system, een afkeer, die weldra een
felle strijd tegen de zo gehate installing zou doen ontbranden.

c. Drie perioden.
De houding der Overheid als maatstaf nemend, kunnen we met
Findlay Shirras 23) de geschiedenis van de contract-arbeid in drie
perioden verdelen :
1. van de afschaffing der slavernij tot de consolidate van de
wetgeving betreffende dit soort arbeid, van 1834-1908;
2. de period van de opkomst van een national Indische politiek
ten opzichte van de emigratie, van 1908-1922;
3. de ontwikkeling en uitvoering der national politiek te dezer
zake, van 1922-1947.
Eerste period: wording en voltooiing van de wetgeving aangaande
contract-arbeid, van 1834-190824). Functionnering van het system.
In het begin was de werving de persoonlijke onderneming van op
winst beluste avonturiers. Weldra echter ontstonden er vaste,
verantwoordelijke instanties, die tussen de planters in de kolonies
en de aspirant-emigranten in India bemiddelend optraden. De werk-
wijze der werving werd geleidelijk vervolmaakt en aangevuld en
wonder wettelijke control gesteld.
22) History of Indentured Immigration, pp. 7-12 en Chatterjee, o.c., pp. 11-15.
23) Willcox, o.c. II, p. 595.
24) Sanderson-Report, No. 10-26.










De eerste emigratiewet dateert van 1837 (Act V van 1837). Hierbij
werd bepaald, dat a. v66r het vertrek der emigranten een magistraat
most onderzoeken, of zij met voile vrijheid en voldoende kennis
van de contractvoorwaarden India verlieten; b. maatregelen
voor een goede verzorging tijdens de reis moesten worden genomen;
c. geen contract langer dan 5 jaar zou duren en d. een
afschrift van elk contract naar het Bestuur van de importerende
kolonie zou worden gezonden.
Toen al spoedig bleek, dat deze voorzieningen ontoereikend waren
om misbruiken te voorkomen, werd de emigratie geschorst en te
Calcutta een commissie van vier leden ingesteld om een rapport
over deze aangelegenheid uit te brengen aan het Engelse Parlement.
Dit rapport werd in 1842 voorgelegd. Drie der leden verklaarden
zich hierin tegen verdere emigratie, maar het 4de lid, J. P. Grant 25),
nam een afwijkend standpunt in, hetwelk hij toelichtte in een uit-
gebreide studied. Daarin betoogde hij, dat vele gebreken van het
system voor verbetering vatbaar waren en dat daarom de emigratie
wonder leading van verantwoordelijke ambtenaren kon heropend
worden. Het Parlement nam de zienswijze van Grant over en diens
inzichten hebben in het vervolg gediend als basis voor de gehele
verdere emigratie-wetgeving. De schorsing werd ingetrokken en bij
Order in Council (Koninklijk Besluit) werd in 1842 voor het eerst
voor Mauritius een Emigratie-Agent in India en een Protector of
Immigrants (Agent-Generaal) op het eiland zelf benoemd.
Vervolgens werd bij Act XXI van 1843 het ambt van Protector of
Emigrants te Calcutta ingesteld. De emigratie nam nu een grote
vlucht, vooral naar de West-Indien, terwijl intussen steeds verder
aan de perfectionering van het system werd gewerkt. Act XII1
van 1864, waarbij o.a. de taak van de Protector of Emigrants
nauwkeurig werd omschreven en een toelating (license) voor wervers
verplichtend werd gesteld, bekrachtigde 21 wetten, die sinds 1834
in zake emigratie waren uitgevaardigd.
Functionnering van het system 26). Bij de aanvang van de Brits-
Indische emigratie naar Suriname kan men de toen geldende wettelijke
functionering van de werving als volgt beschrijven: Een land, dat
26) Wel te onderscheiden van de later Protector of Emigrants te Calcutta,
I. Grant.
26) Zie o.a. Encycl. Brittannica, i.v. coolie.










gerechtigd is arbeiders uit India te betrekken, moet in India een
Emigratie-Agent aanstellen, die verantwoordelijk is voor het nakomen
van de wettelijke bepalingen. Deze Agent staat wonder oppertoezicht
van de Protector of Emigrants, die door de Indische Regering wordt
benoemd. Daar de emigranten gewoonlijk op grote afstand van de
inschepingshavens moeten gerecruteerd worden, stellen de Emigratie-
Agenten in het binnenland sub-agenten aan en deze laatste nemen
de eigenlijke wervers in dienst, die dan van de Protector of Emigrants
een wettelijke toelating ontvangen. De gedragslijn van deze onder-
geschikte wervers is tot in bijzonderheden omschreven. Redelijke
voorzorg is genomen, dat de emigrant nauwkeurig de draagwijdte
en de verplichtingen van zijn arbeidscontract kent en dat hij in bet
tijdsverloop tussen zijn registratie en inscheping een goede behan-
deling geniet.
Havens van inscheping zijn Calcutta, Madras en later ook Bombay
en Karachi (deze laatste twee vooral voor Oost-Afrika). Zowel de
emigranten als de depots staan wonder medisch toezicht; alleen zij,
die lichamelijk geschikt zijn, mogen zich inschepen. De scheeps-
accommodatie moet aan wettelijke voorschriften voldoen en wordt
geinspecteerd door het plaatselijke Indische Bestuur.
De voorwaarden, waaronder emigranten worden geworven, zijn van
te voren vastgelegd bij overeenkomst met de importerende kolonies
en maken deel uit van de verordeningen der plaatselijke koloniale
wetgeving. Deze verordeningen verschillen voor de diverse kolonies
in onderdelen, maar hun hoofdstrekking betreft bij alle de rechten
en plichten van de emigranten, met inbegrip van het recht op
terugvoer naar India na het aflopen van een bepaalde termijn.
De verordeningen in zake contract-arbeid in Brits-Guyana gelden
als representatief en normatief voor die van de Britse kolonies in
het algemeen 27). Zij zijn vervat in de Brits-Guyaanse Labour
Ordinance van 1873, aangevuld en verbeterd in 1875, 1876, 1886,
1887 en 1891. Volgens deze verordeningen wordt een Agent-Generaal
door het Koloniaal Bestuur aangesteld als hoofd van het Immigratie-
Departement in de kolonie, aan wie ook het personnel van het dep6t
in India (Emigratie-Agent, tolken enz. en gewoonlijk ook nog een
eigen geneesheer) verantwoordelijk is en door wie de emigranten,
in de kolonies aangekomen, aan de verschillende plantages worden
2) Zij hebben ook voor die van Suriname als leiddraad gediend.











toegewezen. De verordeningen regelen verder de werkuren, de loon-
scala en de behandeling der arbeiders, de aard van de inrichting
van hun woning en hospital, de voorwaarden van hercontractering
en van de geldigheid van hun onderlinge huwelijken.
De Agent-Generaal moet regelmatig verslagen aangaande de immi-
granten in zijn kolonie opsturen naar het Indische Gouvernement
te Calcutta, waar zij onderzocht worden. Blijkt het dan, dat aan-
merkingen moeten worden gemaakt of voorstellen gedaan, dan wendt
het Indische Bestuur zich tot het Koloniale Gouvernement, zo nodig
langs het Opperbestuur te Londen, wanneer het Britse kolonies
betreft, of de Ministeries van Buitenlandse Zaken, wanneer het niet-
Britse kolonies betreft.
Men onderscheide goed:
Protector of Emigrants, in een inschepingshaven van India, door de
Indische Regering aangesteld;
Emigratie-Agent, hoofd van het emigranten-dep6t van een bepaalde
kolonie, in een inschepingshaven van India door de importe-
rende kolonie aangesteld en goedgekeurd door het Britse
Gouvernement;
Sub-agent, hoofd van een sub-depot in het binnenland van India, door
de Emigratie-Agent aangesteld;
Wervers, in India door de sub-agent(en) in dienst genomen en toegelaten
door de Protector of Emigrants,
Agent-Generaal (= Frotector of Immigrants), hoofd van het Immigratie-
Departement in importerende kolonie, door het eigen Koloniale
Bestuur of het Opperbestuur in het Moederland aangesteld (in
Suriname, Brits-Guyana en Fiji wordt deze functionaris met
deze naam aangeduid; op Mauritius, Trinidad en Jamaica heet
hij Protector of Immigrants);
Sub-Agent(-Generaal), in importerende kolonie, hulp en plaatsvervanger
van de Agent-Generaal.
In Suriname komt daarbij nog de Britse Consul als een Protector of
Immigrants sui generis, zoals we later zullen zien.

Sinds het begin van de Brits-Indische immigratie in Suriname, werd
de hele emigratie-wetgeving nog eens aan een revisie onderworpen
door de belangrijke wet van 1883 28). Daarbij werd ook een nauw-

28) Ter bespreking van het ontwerp van deze wet, werd door de Br.-Indische
Regering op 22 Febr. 1882 te Calcutta een bijeenkomst belegd van Emigratie-
Agenten en andere belanghebbenden, waarop ook de Nederl. Agent tegenwoordig
was. (Kol. Versl. van 1883, Bijlage K, p. 1).










keurige lijst opgesteld van de landen, die tot voldoening van de
Indische Regering maatregelen hadden getroffen ter bescherming
van de emigranten en waarheen dienovereenkomstig emigratie was
toegestaan 29).
Ter zelfder tijd verbood deze wet de emigratie naar deze landen,
in geval van epidemieen en bovenmatig hoog sterftecijfer wonder de
immigranten of in geval de met de contractanten aangegane overeen-
komsten niet werden nageleefd. Eveneens bracht zij wijziging in de
contractsluiting (zie verder pp. 63-65) en voerde een nauwkeuriger
registratie in der emigranten, zodat hun herkomst te alien tijde
kon worden nagegaan.
De emigratie-wet XVII van 1908 bevestigde eindelijk de hele wet-
geving van de voorafgaande period van 75 jaar.

Tweede period: opkomst van een national politiek inzake contract-
arbeid in den vreemde, van 1908-1922.

Om de weerzin der Indische Nationalisten tegen alle indentured labour
te begrijpen, is het noodzakelijk, een blik te werpen op de geestelijke
en politieke ontwikkeling van India in de jaren 1885-192230).
India maakte een overgangstijd door. De period van afwijzing van
het oude en critiekloze bewondering voor het Westen begonnen
met de installing van het Engelse schoolwezen door Alexander Duff
en het invoeren van het Engels als de cultuurtaal voor India door
Macauly maakte plaats voor een tijdperk van assimilatie en
aanpassing van het oude aan het nieuwe.
Politiek ontwaakte India door nauwer contact met Groot-Brittannie.
In 1885 werd het Indische National Congress gesticht 31), een soort
privaat parlement, dat zich weldra tot een onafhankelijk politiek
orgaan der Indische openbare meaning en een opposite tegenover
de Engelse Regering ontwikkelde. Bij de overgang van het bestuur
van de Oost-lndische Compagnie op de Britse Kroon in 1858, had

29) Volgens deze wet werd ook de emigratie van Brits-lndische contractanten
naar Ned. Oost-lndie verboden. J. v. Vollenhoven, Rapport, p. 23.
30) Chatterjee, o.c., pp. 17-23 en A. Vith S.J., Die Inder, Freiburg in Br, 1934.,
pp. 254 en volg.
31) Merkwaardig is, dat de stichter een niet-Indier was, A. O. Hume, een
gepensionneerd ambtenaar van de Indian Civil Service.










het nieuwe India in de proclamatie van Koningin Victoria gehoord,
,,dat zover als mogelijk was, alle onderdanen van de Koningin,
onverschillig van welk geloof of ras, vrij en onpartijdig tot ambten
in dienst van de Kroon zouden worden toegelaten". Maar het nieuwe
India had ook documenten gelezen, die niet voor publicatie in India
bestemd waren, documenten, waarin Lord Lytton schreef, dat deze
aanspraken nooit vervuld konden en zouden worden 82).
De jongeren werden ontgoocheld en ontevreden over de volgens hen
veel te tamme houding van het Congres. Toen dreef in 1905 Lord
Curzon de verdeling van Bengalen door. De Indiers beschouwden dit
als de reinste overheersers-willekeur en een gevaarlijke opschudding
ontstond : het was de tijd van het ,,Bande Mataram" 33). Het Natio-
nal Congress splitste zich in 1907 in twee richtingen : de Gematigden
en de Extremisten. De oproerige stemming sloeg over naar het
Marathen-land, waar de hartstochtelijke Tilak de gemoederen
opzweepte.
Daarbij voegde zich nu het lijden en de achteruitzetting van Indische
mannen en vrouwen in Zuid-Afrika, die voor het grootste deel als
contract-arbeiders daarheen waren gekomen, en na volbrachte
contracttijd zich als vrije lieden daar hadden gevestigd, maar thans
in hun economische, social en politieke rechten te kort werden
gedaan. Hun gemeenschappelijk lijden gaf hun een besef van saam-
horigheid (optreden van Gandhi in Zuid-Afrika!) en zij wendden
zich daarom eensgezind tot de Nationale Beweging in het stamland.
Ofschoon de verdrukte Indiers voor het merendeel uit de lagere
kasten afkomstig waren, vonden zij bij de Nationalisten, die alien
tot de hogere kasten behoorden, gewillig gehoor, al was het alleen
maar, omdat de laatsten daardoor de gelegenheid kregen, tegen de
Engelse Regering te ageren. Vanzelf echter wekte nu de gemeen-
schappelijke strijd het solidariteitsgevoel op en zo werd de strijd
voor de verdrukte emigranten en der voornaamste oorzaken van
het ontstaan van een national bewustzijn en van de wording van
een Indische natie.

82) V. Chirol, India, London, 1926, p. 25.
U3) = ,,lk groet de Moeder". Bedoeld is Moeder India. Het zijn de aanvangs-
woorden van een hymne uit de novelle : Anandamath van de Bengaalse schrijver
Bankim Candra Callopddhydya. Deze hymne werd in die dagen tot een
revolutionnair volkslied.










Doch nu bleef de belangstelling der hogere kasten van de Nationale
Beweging niet meer beperkt tot de achteruitgestelde vrije IndiErs
in den vreemde, maar zij begonnen zich ook het lot aan te trekken
van de contract-arbeiders in de kolonies: zij beschouwden hun half-
slaafse positive als een onrecht, hun zeif aangedaan en als een schande
voor heel het Indische volk.
Het nieuwe India voelde de angel der minderwaardigheid wegens
,,de koelie-arbeid" zijner volksgenoten. Het koeliesysteem deed
volgens hen afbreuk aan India's national waardigheid in de ogen
der wereld. Men vreesde, dat de koelie als representatief voor de
hele bevolking zou genomen worden 34).
Thans werd iedere mishandeling van welke Indische koelie, in welk
gedeelte der wereld ook, door iedere Indier, waar ook, als een
persoonlijke krenking opgevat. Felle protesten tegen het system
van de ,,indentured labour" werden in het National Congress en
in de Indische Legislative Councils gehoord.
Een der meest vereerde en gematigde Indische leaders, de edele
G. K. Gokhale, de stichter van The Servants of India Society, riep
in de Indian Legislative Council uit, ,,dat het system monsterachtig
was, onrechtvaardig in zichzelf, gebaseerd op bedrog en in stand
gehouden door geweld..... een schandvlek op de beschaving van
ieder land, dat het durfde dulden". Ook de nationalistische leidster
en dichteres, Sarojini Naidu, sprak, ,,schande, onzegbare schande,
oneindige schande" uit over het system der indentured.36)
Inderdaad, de gebreken van het system bleven vele: ze waren er
inherent aan. Hoe gereglementeerd ook, het bleef tot in het begin
der 20ste eeuw het merkteken van zijn oorsprong dragen : het vitium
origins was nu eenmaal, dat het dienen most om de slavenarbeid
te vervangen en aldus een overgang vormde tussen slavernij en
vrije arbeid. De feitelijke onbekendheid van de emigranten met hun
toekomstige meesters, hun bezigheden en de moeilijkheden van hun
nieuwe leven, maakte de toch al moeilijk te verkrijgen verzekering
van hun vrijwillig vertrek vaak illusoir. De onmogelijkheid het
contract te verbreken gedurende een period van 5 jaar, welke de
ontgoocheling ook was van de arbeider bij zijn aankomst op de

") Willcox, o.c. II, p. 604.
15) Speech and writing of Sarojini Naidu. Uitgave G. A. Natesan, Madras, p. 75.










plantage, was oorzaak van veelvuldige zelfmoorden. De wervers
vormden onvermijdelijk een soort kaste van professionals, ervaren
in de kunst om van de ellende en onwetendheid der grote massa
profit te trekken en de reglementen, zonder ze te overtreden, op
de wijze van de slavenhandelaars te verdraaien. De onmogelijkheid
eindelijk om een voldoend aantal vrouwen wonder zulk een hard
regiem te doen emigreren, bracht vele mannen tot diep moreel verval.
Bovendien hing de effectiviteit van de bescherming in het land van
immigratie in hoge mate af van de goede wil van het Bestuur,
de active medewerking van de ambtenaren, special met de uit-
voering der arbeidsverordeningen belast, en van de kracht der
openbare meaning 36).
In het jaar 1912 diende Gokhale dan ook in de Indian Legislative
Council een resolutie in om de werving van arbeiders wonder contract
van indenture geheel en al te verbieden. Ofschoon alle aanwezige
Indische leden, 22 in getal, v66r stemden, werd het voorstel toch
door de Regering verworpen. De druk van de oorlogsnoden
(in 1914-1918) maakte haar echter toeschietelijker en bracht haar
er toe van de vele aan India gedane beloften, er althans enkele
te verwezenlijken. Zo besloot zij dan tot opheffing van een system,
dat zo gehaat was bij de Nationalisten.
Bij de Defence of India Act in 1915 werd de emigratie van arbeiders
wonder indenture alvast stopgezet met ingang van 12 Maart 1917.
In datzelfde jaar 1915 deelde de Indische Regering verder aan de
Staatssecretaris voor India te Londen mee, ,,dat de tijd gekomen
was voor Zijne Majesteit's Regering, om toestemming te geven tot de
algehele afschaffing van het system van arbeid van Indiers wonder
indenture in de vier Britse kolonies 37), waar het nog in zwang was,
en in Suriname.


36) Dennery, o.c., pp. 187-188, en Indian Emigration by Emigrant, p. 13.
37) Die 4 Britse kolonies waren: Brits-Guyana, Trinidad, Jamaica en Fiji.
De laatste contingenten gingen naar deze 4 kolonies in 1916-1917. Alleen stond
de Indische Regering in 1921 nog toe, dat de Indiers, die in Fiji geboren waren
en in 1920-21, aangelokt door gunstige passage-voorwaarden, zonder vooraf-
gaand ernstig beraad naar India waren teruggekeerd, naar Fiji mochten
,,repatrieren", daar zij zich in India volkomen als vreemdelingen gevoelden en
zich niet aan de oude social verhoudingen aldaar konden aanpassen (Indian
Year-Book 1944-1945, pp. 934-935).










Deze toestemming werd gegeven en, nadat Pandit Madan Mohan
Malaviya 38) op bespoediging van de zaak had aangedrongen, kon-
digde Lord Hardinge op 20 Maart 1916 in de Legislative Council
te Delhi aan, ,,dat de emigratie op de bestaande voet, wonder contract
van indenture, werd afgeschaft", voorshands weliswaar nog maar
in beginsel, ,,omdat met de bestaande werkwijze niet zo dadelijk kon
worden gebroken, nochtans in werkelijkheid na een nu spoedig vast
te stellen aantal jaren, dat 5 niet zou te boven gaan".
Door de Emigration Act van 1922 werd de afschaffing definitief
en kreeg het verbod wettelijke sanctie 39).

Derde period: Verdere ontwikkeling en uitvoering der national
Indische emigratie-politiek, van 1922-1947.
Daar er naar Suriname sinds 1916 geen emigratie uit Brits-Indie
meer heeft plaats gehad en er sedertdien ook geen officiele pogingen
door het Nederlandse Bestuur in het werk zijn gesteld, om tot een
hernieuwde immigratie uit dat land te komen, valt de behandeling
van deze period buiten het bestek van deze studied. Ter orientatie
het volgende:
Van nu af aan spreekt men van emigratie van unskilled labour
(= gewone veld- en plantagearbeiders) en skilled labour (= vak-
en ambachtslieden). Daar de emigratiewet van 1922 wonder ,,emigrant"
verstaat iedereen, die wordt bijgestaan om India te verlaten, valt
voortaan de georganiseerde emigratie zowel van unskilled als skilled
labour wonder deze wetgeving. De contrble op deze beide soorten
van emigratie wordt uitgeoefend door de Indische (= inheemse)
Wetgevende Kamers. Er wordt een Permanent Emigratie Comit6
(Standing Emigration Committee) gevormd, bestaande uit 12 leden
- 8 van de Legislative Assembly en 4 van de Council of State -
dat de Indische Regering adviseert in alle belangrijke emigratie-
kwesties.
Emigratie van unskilled labour, dus van plantage- en veldarbeiders
en vrije landbouwers, is nog mogelijk en bleef voor Ceylon en Malacca

38) Hij had in de Legislative Council een resolutie ingediend, waarbij de Onder-
koning dringend verzocht werd, zo spoedig mogelijk maatregelen te nemen
tot volledige afschaffing van het system van contract-arbeid.
39) Willcox, o.c. I, p. 907.










sinds 1922 dan ook bestaan, nkaar zij heeft plaats op geheel andere
basis en andere voorwaarden : zo kan b.v. het contract der arbeiders
voor Ceylon en Malacca ongedaan gemaakt worden met inachtneming
van een opzeggingstermijn van 66n maand, de werver (khangani)
moet uit hetzelfde dorp zijn als de aangeworvenen 40), arbeids-
conflicten zijn niet onderworpen aan het strafrecht (geen poenale
sanctie), talrijke faciliteiten en garanties worden gegeven, om een
frequent terugkeer naar het geboorteland mogelijk te maken 41),
in 66n woord, alles wat bij het contract der ,,indentured" aan de
slaventijd herinnerde, werd zorgvuldig geelimineerd.
Verschillende andere kolonies, zoals Mauritius, Brits-Guyana, Fiji,
hebben na 1922 met het Standing Emigration Committee onder-
handelingen gevoerd over eventuele heropening van de emigratie
van unskilled labour, maar tot heden toe zonder noemenswaard
praktisch resultaat 42).

III. DE VRIJE EMIGRATIE UIT INDIA.

a. Drie categories n.
Wanneer men spreekt van ,,vrije emigratie" of better nog van ,,vrije
emigranten" (of ,,vrije immigranten") kan men drie categorieEn
van personen onderscheiden:
1. Emigrantep, die als vrije kolonisten naar gebieden over zee
trokken, waar geern indentured labour bekend was, zo naar Oost-
Afrika (Kenya, Tanganyika, Uganda etc.), Verenigde Staten (vooral
naar Californie), Canada (vooral Sikh's in Brits-Columbia) Nieuw-
Zeeland, Kaapkolonie, Transvaal, Oranje Vrijstaat.
Het zijn vooral kleine kooplui, geldschieters en ambachtslieden.
2. Emigranten, die zonder contractueel verband zich naar streken
begaven, waar ook Indiers volgens het indentured system waren
ingevoerd, zo naar Natal, Brits-Guyana, Trinidad, AustraliU (tijdens

40) Deze wijze van werving komt zeer veel overeen met hetgeen men op de
Oostkust van Sumatra: kehtau- en laukehwerving noemt. (Van Vollenhoven,
o.c., p. 13 en p. 28).
41) Het ligt voor de hand, dat dergelijke voorzieningen voor dichtbij gelegen
gebieden, zoals Ceylon en Malacca, gemakkelijker uitvoerbaar zijn dan voor
verre streken, zoals de kolonies in West-Indie.
42) Naar Mauritius werd in 1923 voor 66n jaar een klein contingent toegestaan.










de gold-rush). Zij kwamen daar als vrienden of families van de wonder
contact aangevoerde Indiers, hetzij als vrije landbouwers, hetzij als
kooplieden of zelfs als intellectuelen.
3. De plantage-arbeiders, die als contractanten wonder indenture
in een kolonie gekomen zijn, maar na het verlopen van hun contract-
tijd zich als vrije kolonisten daar gevestigd hebben, hetzij als kleine
landbouwers, hetzij als winkelier of in een andere tak van bestaan.
Met hun nakomelingen vormen zij het gros van de Brits-lndiers,
die tegenwoordig woonachtig zijn in de gebieden, waar vroeger
het indentured system heerste, dus ook van die in Suriname. Wat
hun tegenwoordige status betreft, kan men hen in veel punten met
de twee eerstgenoemde categorieen gelijk stellen .43)

b. Concurrentiestrijd en rasdiscriminatie.

De vrije immigranten, die meer ondernemingsgeest en hogere aspi-
raties hadden dan de contract-arbeiders, werkten zich in hun nieuwe
omgeving geleidelijk omhoog en wel in die mate, dat de blanke
kolonisten zich in hun bestaan bedreigd gevoelden, zoals in Oost-
en Zuid-Afrika. De tegenstellingen, daardoor ontstaan, werden in
sommige streken nog verscherpt door een bitter ras-vijandigheid,
zoals in Zuid-Afrika 44) en de Verenigde Staten. Als gevolg van dit
conflict kan men dan ook constateren, dat vanaf de twee laatste
decennia der 19de eeuw door verschillende kolonies en immigratie-
landen allerlei de binnenkomst van nieuwe Indiers beperkende
bepalingen werden uitgevaardigd en aan de reeds gevestigde Indiers
economische, social en politieke rechten werden onthouden, beknot

43) Glasenapp in Ibero-Amerik. Archiv VII 1933, p. 2.
44) De mentaliteit van de Hollandse Boeren in Zuid-Afrika blijkt duidelijk uit
de taal van hun grondwet van 1883: ,,dat er geen gelijkheid zal bestaan tussen
de Blanken en de niet-Blanken". Inderdaad was de slechte behandeling harer
Brits-Indische onderdanen in Transvaal voor de Engelse Regering niet het
lichtste voorwendsel, om zich te mengen in de aangelegenheden der Boeren-
republieken en een oorlog uit te lokken, die op annexatie van deze gebieden
bij het Britse Rijk uitliep. Zie de rede van de Engelse minister van oorlog,
Lord Landsdowne, welke hij in Nov. 1899 te Sheffield hield (London Times
van 18 Nov. 1899). Zie ook Chatterjee, o.c., pp. 47-48.
Onder het Engels behind echter werd de positive der Br.-Indiers in Zuid-Afrika
er niet better op.









of afgenomen, zoals in Zuid-Afrika, Kenya, Tanganyika, Australia,
Canada, V.S. etc.
Hiertegen ontstond hevig verzet bij de Indiers in de overzeese
gebieden en in het stamland, een verzet, dat een geheel ander karakter
draagt als dat tegen het system van de indentured labour. In het
geval van de contract-arbeid going hun beklag uit naar de omvang
ervan en de steun er aan verleend, in het geval van de vrije immigratie
richtte zich hun verontwaardiging tegen de belemmeringen, welke
er aan in de weg werden gelegd. Van de eerste eisten zij het verbod,
van de tweede de vrije ontplooiing.
E6n der hoofdleiders van de verzetsbeweging werd de jonge Gandhi.
In het jaar 1893 vertrok hij als jong advocaat naar Zuid-Afrika,
ontboden door een Indisch handelshuis te Durban, datineenbelangrijk
process gewikkeld was. Toen echter in 1896 in Natal aan de Indiers
het kiesrecht werd ontnomen, besloot hij zijn particuliere praktijk
op te geven en zich geheel in dienst te stellen van zijn verdrukte
landgenoten45). Voor korte tijd keerde hij naar India terug,
om de publieke opinie aldaar te bewerken. Hij trof in Bombay en
Poona Gokhale en Tilak en allerwegen werden protestvergaderingen
gehouden46). De Indiers (Nationalisten) protesteerden vooral in naam
van hun positive in het Britse Rijk. Als onderdanen van de Britse
Kroon wilden zij op voet van gelijkheid behandeld worden met de
andere leden van het Empire.
,,Tegen onze wil ondergaan wij de kwellingen, die onze positive als
deel van het Rijk meebrengt, maar dan moeten wij er tenminste
ook de voordelen van trekken. Gij kunt niet om redenen van kleur
de onderdanen van Zijne Majesteit de Keizer uit uw landen ver-
wijderen", aldus riep Sir Tej Bahadur Sapru uit tot de afgevaardigden
van de kolonies en dominions op de Imperial Conference van 1923.
De stichting van verenigingen als: The Imperial Indian Citizenship
Association droegen een program in hun naam. Ook in de vergade-
ringen van het Indische National Congress en in de Legislative
Councils en later in die van de Volkerenbond werd telkens
geprotesteerd.

45) Mahatma Gandhi, Autobiographie, bewerkt door C. F. Andrews. Ned.
vertaling bij Van Lochem Slaterus, Arnhem, 1931.
4") Zacharias, Renaiscant India, p. 178.










c. Resultaten van de politieke strijd.

Welke zijn nu de resultaten van de gevoerde politieke strijd ?
Als algemeen resultaat kan men vaststellen:
1. dat de immigratie van nieuwe ,,vrije Indiers" door alle
Dominions en door meerdere Britse kolonies werd verboden,
2. maar dat de positive van de Indiers, die reeds in die gebieden
gevestigd waren, overall werd verbeterd en hier en daar zelfs
bevredigend werd geregeld.
1. Voor de Dominions kreeg het immigratie-verbod tegenover Indiers,
dat zij hadden uitgevaardigd, de officiele sanctie van het Rijk op
de Imperial War Conference van 1918: hun werd daarop het recht
toegekend, door immigratie-beperkingen de samenstelling van hun
bevolking zelf te controleren. Wel wisten de Indische afgevaardigden
te bereiken, dat door de Reciprocity Resolution India de bevoegdheid
kreeg dezelfde maatregelen toe te passen tegenover de Dominions,
die hun niet gunstig gezind waren. Ofschoon deze wijziging tegemoet
kwam aan de gevoeligheid der Indiers, moesten zij zich nu voortaan
neerleggen bij de beperkingen van de immigratie in de Dominions,
daar zij niet konden protesteren tegen het recht van deze laatsten
om hun binnenlandse aangelegenheden zelfstandig te regelen, een
recht, dat de Indiers voor zichzelf eveneens opeisten.
Uganda en Tanganyika bleven voor de vrije immigratie van Indiers
open; in Kenya, dat een kroon-kolonie is en waar de Indiers een
achteruitstelling derhalve des te meer onduldbaar achtten, kwamen
de beperkingen voor de immigratie te vervallen, al bleef het hoogland
uitsluitend voor Blanken gereserveerd 47).
2. Zoals reeds gezegd, hebben de Indiers in die gebieden, waarin hun
verdere immigratie verboden werd, door gemeenschappelijke actie
toch bereikt, dat de positive van de reeds wettig in het land gevestigden
verbeterd werd.
In Zuid-Afrika kwam men na jarenlange strijd, waarin de Indiers
wonder Gandhi's leading zich van ongewone middelen non-
cotperation, passive resistance (satyagraha) bedienden, in 1914
tot een vergelijk: de Gandhi-Smuts Agreement. Gandhi noemde in

47) Glasenapp, Die Indische Einwanderung in Siid- und Ost-Afrika, in Koloniale
Rundschau, 1930, pp. 85-89.




"4 .1


26

zijn afscheidsrede v66r zijn definitief vertrek uit Zuid-Afrika in
datzelfde jaar deze overeenkomst de magna charta libertatis voor
de Indiers aldaar 48). Toch zouden zij een ontgoocheling beleven.
Gedurende de oorlog van 1914-1918 heerste er rust, maar vanaf
1919 werden, wonder de drang tot zelfbehoud en zelfhandhaving van
de kant van de Blanke Kolonisten, telkens weer bepalingen gemaakt
en wetten voorgesteld zoals de gehate Class Area Bill -, die een
territorial, economische, social en politieke segregatie van de Indiers
beoogden en de colour-bar steeds onoverkomelijker wilden maken.
Een resolutie van de Imperial Conference van 1921 begunstigde wel
de gelijke behandeling van de Indiers in de Dominions, maar daar
de afgevaardigden van Zuid-Afrika tegen gestemd hadden, waren
de praktische gevolgen ervan in Zuid-Afrika weinig merkbaar.
Eindelijk, na moeizame onderhandelingen tussen de Regering van
de Unie (v. Z.Afr.) en die van India een bemiddeling, waartegen
de Blanken in Z.-Afrika herhaaldelijk opkwamen, als zijnde een niet
toelaatbare bemoeiing van de Indische Regering met de binnenlandse
politieke aangelegenheden van de Unie -,kwam in 1927 het Hertzog-
Habibullah Pact tot stand, waarbij de meest schadelijke wets-
voorstellen werden ingetrokken en op verzoek van de Unie
door de Indische Regering een Agent-Generaal49) in Zuid-
Afrika werd aangesteld, om als bemiddelaar op te treden bij eventueel
nog voorkomende geschillen. De eerste Agent-Generaal was de
eminente Indier Srinivasa Sastri, een man uit de school van Gokhale.
Het merkwaardigste punt echter uit het pact is, dat de Indische
Regering aan de Unie het recht toekent, om de terugkeer van de
Zuid-Afrikaanse Indiers naar hun vaderland of hun vertrek naar
elders door vergoeding van reiskosten, betaling van premien en
anderszins te bevorderen 50).
Als een uitvloeisel verder van dezelfde Imperial Conference van 1921
bezocht de reeds genoemde Srinivasa Sastri Australie, Nieuw-Zeeland
en Canada, om een onderzoek in te stellen naar de wettelijke achteruit-
stelling der Indiers aldaar. Hij slaagde er in de voornaamste grieven,
die in deze Dominions niet zo talrijk en ernstig waren, weg te nemen.

"1) Zie : The Transvaal Leader van 30 Juni 1914, alsook Chatterjee, o.c., p. 81.
4) Wel te onderscheiden van het bovenvermelde ambt van Agent-Generaal.
50) Sindsdien verlieten duizenden Indiers op die wijze de Unie. Ook in Suriname
kwamen enkelen van hen, hetzij direct, hetzij via Demerara, binnen.










Nadien bestond er in Zuid-Afrika en de andere delen van het Britse
Rijk meer waardering voor het standpunt van India, ofschoon van
tijd tot tijd spanningen niet ontbraken 51).
De laatste jaren, vooral na de onafhankelijkheidsverklaring van
India op 15 Aug. 1947, is de toestand in Z.-Afrika weer verslechterd,
hetgeen o.a. tot uiting komt in de verontwaardigde protesten van
de Indische afgevaardigden bij de Organisatie der Verenigde Volken
(U.N.O.).
Na de nederlaag van Smuts heeft in het bijzonder de nieuwe
minister-president, Malan, door zijn politiek van de ,,apartheid"
de rassenstrijd in de Unie weer in al zijn felheid doen ontbranden.

IV. WAT INDIA IN HAAR GEHEEL AAN DE EMIGRATIE
TE DANKEN HEEFT.
Na aldus in grote trekken de geschiedenis der emigratie uit India
te hebben geschetst, lijkt het ons dienstig een ogenblik still te staan
bij enkele niet-bedoelde, onverwachte resultaten, die zij voor India
in haar geheel heeft opgeleverd.
Ofschoon de emigratie als uitlaat voor haar oyerbevolking voor
de economische verheffing van de achterblijvenden van geringe
betekenis is geweest en de emigranten zelf voor het grootste deel
uit onvermogende en onontwikkelde arbeiders bestonden, van wie
het stamland zeker althans in de eerste jaren weinig materiele steun
kon verwachten, heeft India toch niet te onderschattenideelegoederen
aan deze uittocht van onterfden te danken.
1. Zoals we boven reeds hebben aangestipt, heeft het gemeen-
schappelijk opkomen voor de belangen van de verdrukte Indiers,
in den vreemde krachtig meegeholpen, oni in India zelf een national
bewustzijn te doen ontwaken, dat het nooit tevoren bezeten had,
tenzij misschien tijdelijk en gebrekkig in de dagen van zijn grote
keizers: Candragupta Maurya, ASoka, Samudragupta of Harsa.
De protestvergaderingen tegen de immigratie-beperkingen en de
slechte behandeling der immigranten zijn nagenoeg de enige plaatsen,
waar alle groeperingen, hetzij commercial, culturele, godsdienstige
of politieke, van het hele Indische volk elkander hebben ontmoet.
Op de Imperial Conference van 1923 zeide de Indische gedelegeerde

51) Willcox, o.c. II, pp. 612-614 en Chatterjee, o.c., pp. 100-102.










Sir Tej Bohadur Sapru: ,,Wij hebben onze binnenlandse twisten,
wij hebben Gematigden en Extremisten, wij hebben Non-coiperators,
wij hebben Hindoes en Moslims. Maar in hetgeen de positive van onze
medeburgers overzee aanbelangt, weet, dat wij ons daarin volmaakt
en en verbonden gevoelen". Van Engelse zijde sprak de Onder-
koning Lord Reading in 1925 in dezelfde zin tot afgevaardigden
van de Zuid-Afrikaanse Indiers 52), en de Bombay Chronicle van
16 Jan. 1926 schreef: ,,Het toneel, waar de strijd om de rechten
der Indiers (in het algemeen) gestreden wordt, is Zuid-Afrika".
Doch niet zelden werden de protesten geuit niet alleen uit naam
van de Indische natie, maar uit naam van de Gekleurde Volkeren :
Japan en China hadden dezelfde grieven en eisen en zo werd de
pan-aziatische gedachte levendig.
Sir Abd-ul-Rhaman, destijds het hoofd der Indische Moslim-partij,
verklaarde bij zijn terugkomst uit Zuid-Afrika aan de correspondent
van de Indian Daily Mail 53) : ,,De tegenwoordige ontevredenheid in
Zuid-Afrika is het voorspel van een strijd op leven en dood tussen
de Blanken en de Gekleurden".
2. Behalve een aanzienlijke bijdrage tot de vorming van een
national bewustzijn, dankt India aan de emigratie haar grote
politieke en geestelijke leider: Gandhi. Het begin immers van de
politieke loopbaan van de Mahatma lag bij de immigranten van
SZuid-Afrika. Insgelijks vond zijn eerste openbare optreden in India
plaats bij protestmeetings te Poona en te Bombay in 1896 tegen
de achteruitstelling der Indische immigranten in Afrika. Ook Gokhale
in 1912 en Sarojini Naidu in 1924 vonden bij de immigranten aldaar
inspiratie voor hun taak in India 54).
3. Ten slotte heeft India zijn grote, politieke strijdmiddelen ont-
leend aan de strijd van de emigranten. Het was in Zuid-Afrika,
dat Gandhi voor het eerst ,,non-cooperation", ,,passive resistance"
en satydgraha" toepaste. In zijn afscheidsrede bij zijn vertrek uit
Zuid-Afrika (zie boven p. 26), noemde hij de passive tegenstand
een grotere macht dan de stembus.
Als gevolg van deze resultaten schittert er om het hoofd van de

52) Chatterjee, o.c., pp. 93-94.
58) Zie het summer van 21 Jan. 1926.
14) Zacharias, Renaiscant India, p. 178.










eenvoudige Indische immigranten, waar ook ter wereld, een lichtkrans,
die niet in verhouding staat tot hun aantal en invloed op zich
genomen. Geen wonder daarom, dat de Indische Nationalisten er
aan hechtten, door het zenden van afgevaardigden en anderszins,
de band met de immigratie-landen sterk en het verkeer ermee
levendig te houden 55).
Ook de Surinaamse Brits-Indiers deelden en delen op deze wijze in
de belangstelling van de geestelijke en politieke leaders van het land
hunner oorsprong.
In het te Paramaribo verschijnend maandblad voor de Surinaamse
Hindostanen, Prakask, werd de boodschap gepubliceerd, die Pandit
Nehru richtte tot alle Indiers in den vreemde, bij gelegenheid van
de onafhankelijkheidsverklaring van India op 15 Aug. 1947:
,,Dit is een gedenkwaardige dag in de geschiedenis van India en Azie,
ja, van de gehele wereld Na lange jaren van lijden en opoffering
verkrijgt India zijn vrijheid en onafhankelijkheid.
Een nieuwe ster verrijst, de ster der vrijheid in het Oosten. Een
nieuwe hoop vervult de wereld.
Op deze dag der bevrijding zendt het Moederland zijn liefdevolle
groeten aan zijn kinderen in den vreemde. Het roept hen op tot
zijn dienst en tot de dienst der vrijheid, waar zij ook mogen vertoeven.
ledere Indier in den vreemde is een vertegenwoordiger van India
en moet steeds indachtig zijn, dat hij de eer van zijn land in zijn
hand heeft. Dat is een trots voorrecht en ook een verantwoordelijkheid.
Geen van India's kinderen, waar zij zich ook mogen bevinden, mag
zich overgeven aan iets tegen het national zelfrespect of tegen
de zaak der vrijheid. Zij moeten de gewonnen vrijheid ten koste van
alles bewaren en de vrijheid van anderen eerbiedigen.
Leve Hindostan !" 56)


55) Zie ook het schrijven, dat het Overzeese Departement van het All-India
Congress Committee in Sept. 1946 verzond aan de secretarissen der verschillende
organisaties van Hindostanen in den vreemde, om deze uit te nodigen tot een
,,overzeese" conferentie, die het Congres in overweging had te houden.
In Suriname werd die uitnodiging ontvangen door bemiddeling van de heer
C. R. Singh (Prakash, Oct. 1946). Door de snelle opeenvolging der gebeurtenissen
in India heeft deze conferentie, voor zover wij weten, niet plaats gehad.
56) Prakash, 2de jg. no. 18, Sept. 1947. Begin 1948 werd te Adarsnagar,
Ajmer, India, een tijdschrift opgericht, Pravdsi geheten, d.i. De Indier in den










V. AANTAL INDIERS BUITEN INDIA.
Volgens het Indian Year-Book van 1944-45 is het aantal Indiers
buiten India naar de laatst beschikbare gegevens als volgt:

Binnen het Britse Rijk : Datum der
gegevens:
1. Ceylon ........................ 750000 1942
2. Brits Malacca ................. 748829 1940
3. Hongkong...................... 4745 1931
4. Mauritius ............... ....... 269885 1938
5. Seychelles ..................... 503 1931
6. Gibraltar ....................... 80 1932
7. N igeria ........................ 32 1931
8. Kenya ........................ 44635 1938
9. Uganda ....................... 13026 1937
10. Nyasaland ..................... 1600 1938
11. Zanzibar ...................... 14242 1931
12. Tanganyika .................... 23422 1931
13. Jamaica ............. .......... 19039 1938
14. Trinidad ........................ 161106 1939
15. Brits-Guyana .................. 142736 1938
16. Fiji eilanden ................... 94966 1939
17. Noord-Rhodesia ................ 421 1937
18. Zuid-Rhodesia ................. 2184 1936
19. Canada ........................ 1599 1931
20. Australia....................... 2404 1933
21. Nieuw-Zeeland .................. 1146 1939
22. Natal, Zuid-Afrika ............. 183646 1936 57)
23. Transvaal, Zuid-Afrika .......... 25561 1936 57)
24. Kaap Kolonie, Zuid-Afrika ...... 10692 1936 57)
25. Oranje Vrijstaat, Zuid-Afrika .... 29 1936 57)


vreemde. Het is bestemd, zoals het zelf aangeeft, voor de Indiers in Fiji, Oost-
en Zuid-Afrika en de West-lndien en is geschreven deels in het Hindi en deels
in het Engels. Dit tijdschrift tracht ook en niet geheel en al zonder success -
abonn6's te werven wonder de Surinaamse Hindostanen.
57) Van 1936-1946 is de Indische bevolking in heel de Unie van Zuid-Afrika
gegroeid met 29% tot 285620, niettegenstaande + 29000 Indiers de Unie
verlieten. (Zie: Meet the Indian in South-Africa, Pretoria, 1948)











26. Zuid-Afrikaanse Protectoraten....
27. Zuid-W est Afrika ..............
28. M aladiven .....................
29. Brits Noord-Borneo ............
30. Aden ..........................
31. Brits Somaliland .. .............
32. Groot-Brittannie en lerland .....
33. Malta .........................
34. Grenada (Br. W .I.) .............
35. St. Lucia ......................
36. Brits Honduras ................
37. Birm a ............... .........
Totaal Britse Rijk .............

Buiten het Britse Rijk.
38. Ned. Oost-Indi. ................
39. Siam .........................
40. Frans Indo-China ...............
41. Japan .................. .......
42. Bahrein .......................
43. Iraq ...........................
44. Muscat .........................
45. Portug. Oost-Afrika ............
46. M adagascar ....................
47. Reunion .......................
48. Verenigde Staten .............
49. Surinam e ......................
50. Brazilie .......................
51. Panama .......................
52. Overige Europese landen ........
Totaal buiten Britse Rijk .......
Totaal voor alle landen ............
Dit is 1% van de bevolking van India.


409
14
550
1298
7836
520
7128
41
5000
2189
497
1017825
3561739


27638
5000
6000
300
500
2596
441
5000
7945
1533
5850
40777
2000
85
1000
156665
3718404


Datum der
gegevens:
1936
1936
1933
1931
1937
1931
1932
1933
1932
1921
1931
1931


1930
1931
1931
1931
1933
1932
1933
1931
1931
1933
1930
1935
1931
1930


Hoezeer deze getallen slechts een betrekkelijke waarde hebben voor
de tegenwoordige stand van zaken, blijkt wel uit het aantal opgegeven


r a











voor Suriname in 1935, nl. 40777. Sindsdien is dit aantal door
natuurlijke aanwas in Suriname gegroeid tot 62000 (in 1948).
In Brits-Guyana bedroeg het aantal Br.-Indiers in 1943 rond 153000
(d.i. 43% der total bevolking) en in Trinidad op het eind van
datzelfde jaar 181000. De volkstelling van 1946 in Brits-Guyana
geeft voor de Hindostaanse groep een getal op van 163434 (d.i. 431/%
der total bevolking).

APPENDIX. Nieuwere gegevens, verstrekt door het India Record,
uitgegeven door The High Commissioner for India, Public Relations
Department, India House, Oldwych, London, Vol. I, no. 33, pp. 12-14
(gedateerd 18 Aug. 1949):
Zuid-Afrikaanse Unie 282407 Indiers
Kenya
Uganda
Tanganyika tezamen 184600 ,,
Tanganyika
Zanzibar
Mauritius ........... 271636 ,, 63.4% van de total bev.
Fiji ................ 125674 ,, 47 % ,,
Brits Guyana ....... 168921 ,, 44.3%
Trinidad ............ 195747 ,, 35.1% ,,
Jamaica............. 41492 8) ,, 2.14% ,,
Birma .............. 700000
Malaya (Br. Malacca) 707855 ,, 15 %
Iran ................ 2500
Egypte ............. 1000
Iraq ................ 700
Afghanistan ......... 200















68) Deze opgave is blijkbaar foutief. The Statesman's Year-Book (London, 1952)
geeft een aantal van 21393, volgens de Census van 1943.













TWEEDE HOOFDSTUK.


SURINAME OP ZOEK NAAR ARBEIDSKRACHTEN.

I. RODE EN ZWARTE SLAVEN IN SURINAME.

Toen de Europeanen in de aanvang van de 17de eeuw Suriname
begonnen te koloniseren en er hun plantages vestigden, die de
stapelprodukten voor de Europese market moesten leveren, bleek al
spoedig, dat de Blanken zelf op den duur niet geschikt waren
bestendig in de tropen zware veldarbeid te verrichten, terwijl de
inboorlingen, de Indianen, gesteld al, dat zij er toe in staat waren,
daartoe zeker niet bereid zouden zijnl). Rode (Indiaanse) slaven
zijn er dan ook slechts heel weinig en alleen in de allereerste tijd
in de kolonie geweest. Daarom werden er reeds vrij spoedig na het
begin der blanke kolonisatie Negers uit Afrika als slaven aangevoerd,
om op de plantages te arbeiden2). De instandhouding van deze
landbouwondernemingen bleef echter afhankelijk van steeds verse
aanvoer dezer werkkrachten uit het Zwarte Werelddeel, daar het
sterftecijfer wonder deze ongelukkigen hoger was dan hun natuurlijke
aanwas.

Gebrek aan arbeidskrachten wegens de op-
heffing van de slavenhandel en de slavernij.
Tot in het begin van de 19de eeuw kon deze verse aanvoer ongestoord
voortgang vinden. In 1806 echter werd eerst de officiele slavenhandel
beperkt en vervolgens in 1808 geheel afgeschaft3). Ten slotte, toen door

1) In feite was hun aantal in Suriname veel te gering en scheen hun tengere
lichaamsbouw zich niet voor zware arbeid te lenen. Zie ook Immigr. Rapport, p.7.
2) Wanneer voor het eerst Afrikaners naar Suriname zijn gebracht, kan niet
met zekerheid worden aangegeven. (Aldus in het Kol. Verslag van 1907,
Bijlage B2, p. 5). In ieder geval waren er reeds wonder Lord Willoughby, kort na
het midden der 17de eeuw, ,,rode" slaven en negerslaven in de kolonie. (Encycl.
van Ned. West-Indie, i.v. ,,Slavernij", en M. F. Abbenhuis, Suriname, Verhalen
en schetsen uit de Surinaamsche geschiedenis, Deel 1, afl. 1, Paramaribo, 1943).
3) Suriname was in die jaren een Engelse kolonie.













TWEEDE HOOFDSTUK.


SURINAME OP ZOEK NAAR ARBEIDSKRACHTEN.

I. RODE EN ZWARTE SLAVEN IN SURINAME.

Toen de Europeanen in de aanvang van de 17de eeuw Suriname
begonnen te koloniseren en er hun plantages vestigden, die de
stapelprodukten voor de Europese market moesten leveren, bleek al
spoedig, dat de Blanken zelf op den duur niet geschikt waren
bestendig in de tropen zware veldarbeid te verrichten, terwijl de
inboorlingen, de Indianen, gesteld al, dat zij er toe in staat waren,
daartoe zeker niet bereid zouden zijnl). Rode (Indiaanse) slaven
zijn er dan ook slechts heel weinig en alleen in de allereerste tijd
in de kolonie geweest. Daarom werden er reeds vrij spoedig na het
begin der blanke kolonisatie Negers uit Afrika als slaven aangevoerd,
om op de plantages te arbeiden2). De instandhouding van deze
landbouwondernemingen bleef echter afhankelijk van steeds verse
aanvoer dezer werkkrachten uit het Zwarte Werelddeel, daar het
sterftecijfer wonder deze ongelukkigen hoger was dan hun natuurlijke
aanwas.

Gebrek aan arbeidskrachten wegens de op-
heffing van de slavenhandel en de slavernij.
Tot in het begin van de 19de eeuw kon deze verse aanvoer ongestoord
voortgang vinden. In 1806 echter werd eerst de officiele slavenhandel
beperkt en vervolgens in 1808 geheel afgeschaft3). Ten slotte, toen door

1) In feite was hun aantal in Suriname veel te gering en scheen hun tengere
lichaamsbouw zich niet voor zware arbeid te lenen. Zie ook Immigr. Rapport, p.7.
2) Wanneer voor het eerst Afrikaners naar Suriname zijn gebracht, kan niet
met zekerheid worden aangegeven. (Aldus in het Kol. Verslag van 1907,
Bijlage B2, p. 5). In ieder geval waren er reeds wonder Lord Willoughby, kort na
het midden der 17de eeuw, ,,rode" slaven en negerslaven in de kolonie. (Encycl.
van Ned. West-Indie, i.v. ,,Slavernij", en M. F. Abbenhuis, Suriname, Verhalen
en schetsen uit de Surinaamsche geschiedenis, Deel 1, afl. 1, Paramaribo, 1943).
3) Suriname was in die jaren een Engelse kolonie.










het tractaat van 4 Mei 1818, tussen Nederland en Engeland gesloten,
ook aan de clandestine aanvoer van slaven een einde kwam, werd
het arbeidersvraagstuk verontrustend. Het aantal plantages liep dan
ook snel terug.

Omstreeks 1785 waren er in Suriname 452 plantages in cultuur met
produkten, die werden uitgevoerd (hiervan hadden er 350 hun eigenaars
in Holland); in 1800 zouden er zelfs 641 in working zijn geweest. In 1832
bedroeg het aantal 451, in 1840 nog 383. In 1862, dus vlak v66r de op-
heffing van de slavernij, was het nog slechts 200 en bij de komst der
Brits-Indische immigranten in 1873 was het verder gedaald tot 131,
nl. 64 suikerplantages, 2 koffiepl., 52 cacaopl., 3 koffie- en cacaopl.,
2 bananenpl., 2 katoenpl., 3 katoen- en cacaopl. en 3 cacao- en
bananenpl.4)

De aanvoer van nieuwe krachten zou echter voor de nog overgebleven
plantages een kwestie worden van zijn of niet zijn, zodra ook de
J slavernij zell in de kolonie zou worden afgeschaft. Nadat de eman-
cipatie in de Engelse kolonies in 1834 en in de Franse in 1848
had plaats gehad, kon men haar ook in de Nederlandse kolonies
binnen afzienbare tijd verwachten.
De ondervinding in dezen, bij onze naburen opgedaan, had geleerd,
dat de vrijgelaten slaven niet meer als vrijwillige arbeiders op de
plantages zouden terugkeren. Het arbeidersvraagstuk werd dus meer
en meer acuut: plaatsvervangers m66sten er gezocht worden.

II. IMMIGRATIE VAN CONTRACT-ARBEIDERS
IN SURINAME.

a. Begin dezer immigratie.

In 1853 voerde het Gouvernement voor het eerst contractanten aan en
wel 18 Chinezen van Java, die te werk werden gesteld op de Gouver-
nements-suikerplantage Catharina-Sophia. In datzelfde jaar werden
eveneens 120 Portugese contractanten van Madeira aangebracht
door particulieren voor verschillende plantages, en in het volgende
jaar nog 155.

4) Encycl. van N. W. I., p. 440.
In later tijd noemt men een in cultuur gebracht stuk land, dat minstens 25 H.A.
groot is, een plantage, anders ,,een ground" (Kol. Versl. van 1896, p. 32).










Weldra verscheen nu de eerste wettelijke regeling inzake immigratie,
toen bij Publicatie van 24 Dec. 1856 (G.B. No. 19) daaromtrent
enige voorlopige bepalingen werden vastgesteld.

De voornaamste punten hieruit waren :
1. Vrijstelling van baak-, los-, haven-, steiger- en lastgelden voor schepen,
die immigranten voor de landbouw aanbrengen (art. 1).
2. De benoeming van tolken door het Gouvernement tot bijstand der
immigranten (art. 2a).
3. De bevoegdheid van de Gouverneur, om het in huur nemen van
immigranten te ontzeggen aan huurders, van wie naar zijn meaning
geen goede behandeling te verwachten is (art. 3).
4. De macht van de plantagegezagvoerder, om voor plichtsverzuim en
andere overtredingen boete of gevangenisstraf op te leggen aan de
werknemer [poenale sanctie] (art. 7-8).

In 1858 werden wederom 500 immigranten ingevoerd, than recht-
streeks uit China (door het Gouvernement). Toch bleef de voor-
ziening in werklieden voor de plantages zeer onvoldoende.

b. Emancipatie der slaven in Suriname.

Op 8 Aug. 1862 (St.BI. No. 164) kwam de wet tot stand, waarbij
met ingang van 1 Juli 1863 de slavernij ook in Suriname werd
opgeheven. Ruim 36000 slaven kregen hierdoor in de kolonie de
vrijheid 5). Opdat al de werkkrachten niet plotseling van de plantages
zouden wegstromen en opdat tevens de vrijgelaten slaven geleidelijk
aan hun nieuwe staat zouden kunnen gewennen, werd voor 10 jaar
een staatstoezicht ingesteld, gedurende welke period de vrijgelatenen
verplicht waren zich voor vaste arbeid te verhuren op een plaats
en bij een meester volgens hun eigen keuze.

c. Immigratie op particulier initiative, maar
aangemoedigd door premien van het Gouver-
nement.

1. Het amendment Van Bosse. Zoals te verwachten was, hield
de emancipatie-wet zich ook bezig met het vraagstuk van de aan-

6) Volgens het Kol. Verslag van 1863 bedroeg het aantal der niet-vrije bevolking
van de kolonie op 31 Dec. 1862: 36.484.











werving van nieuwe arbeidskrachten, een vraagstuk, waarvoor in
de eerstvolgende 10 jaren nu noodzakelijk een doeltreffende oplossing
most worden gevonden, wilde men de ,,Grote Landbouw" niet
geheel en al te niet laten gaan.
Ongelukkigerwijze zocht de wet de oplossing in een verkeerde richting.
De Regering had het voorstel gedaan, om in 10 jaar tijd van staats-
wege de immigratie van 25000 man te doen uitvoeren. De Tweede
Kamer nam echter een ander standpunt in. Daarin was de meerder-
heid van meaning, dat men de aanvoer van immigranten aan het
particuliere initiative most overlaten en het Gouvernement daarop
alleen toezicht most uitoefenen en door het uitloven van premien
deze most aanmoedigen. Een amendment in die zin, door Van Bosse
voorgesteld en door de Kamer aangenomen, werd art. 4, 2de lid
der emancipatie-wet, luidend: Voor den aanvoer van vrije 6) arbeiders
in Suriname worden van staatswege premien uitgeloofd.
Kort daarop, 19 Maart 1863, verschenen bij K.B. No. 71 twee
verordeningen 7), die deze materie nader regelden.

Koo n i s a t i e. Hetzelfde artikel 4 streefde in zijn Iste lid -
luidende: De vrije kolonisatie in Suriname wordt van staatswege aan-
gemoedigd nog een ander doel na, dat voor de kolonie van even vitaal
belang was geworden als de aanwerving van contract-arbeiders, nl.
de bevordering van vrije kolonisatie, d.i. de kolonisatie van landver-
huizers, die zich als zelfstandige kleine landbouwers in de kolonie zouden
vestigen.
Het liet zich namelijk aanzien, dat voor de bloei van de kolonie een
welvarend klein-bedrijf met onafhankelijke landbouwers even noodzake-
lijk was, als de instandhouding van de grote plantages (de grote land-
bouw). Maar daarvoor ontbrak eveneens de nodige bevolking.
Overeenkomstig het genoemd artikel stelde het Gouvernement nu bij
Publ. van 1 Aug. 1863 wonder gunstige condities domeingrond ter be-
schikking van hen, die in de kolonie de ,,kleine" landbouw zouden willen
J beoefenen.
Op deze grondpolitiek en kolonisatie komen we nog terug in verband
met de vestiging der Brits-Indiers in Suriname (zie p. 160). Vooralsnog
hadden zij niet het beoogde success.

6) Versta: vrij hier als staande tegenover slaaf. Bedoeld zijn dus contract-
arbeiders.
7) In Suriname afgekondigd bij Resolutie van 29 April 1863, no. 2 (G. B.
no. 12). Spec. Wetg. p. 12.
8) Spec. Wetg., p. 191.








37

2. Contractanten uit China, Madeira en West-Indie. De eerste
Brits-Indiers in Suriname. De particuliere aanwerving van con-
tractanten werd, ondanks de door het Gouvernement uitgeloofde
premies, een mislukking, omdat slechts enkele Chinese havens, nl.
Canton, Foochow, Amoy en Shanghai, en verder die van Hongkong
(Eng.) en Macao (Port.), en dan nog maar tijdelijk, voor dit soort
aanwerving openstonden 9), en omdat de bemoeiingen der planters
en hun wervers elk officieel karakter misten. Toen de bepalingen
omtrent het toekennen van premies in 1864 en 1865 verruimd werden,
vielen ook de Azoren, Madeira, de Canarische en Kaapverdische
eilanden binnen de sfeer der wervers. Ook nu echter bleef het aantal
immigranten verre ontoereikend. Van 1863-1873 werden slechts/
enkele duizenden (tussen de 3000-4000) aangevoerd, zo in 1864 uit
West-lndii, voornamelijk Barbados, 526, uit Madeira wederom 169
en uit China in de jaren 1865-1869 door de ,,Surinaamsche
Immigratie-Maatschappij" nog 201410). Bovendien verlieten vele
Madeirezen en Chinezen na hun contracttijd weer de kolonie en
de overige gaven de landbouw op en vestigden zich als nering-
doenden.

Particulier aangeworven Brits-Indiers uit West-Indie in Suriname.

Hier verdient afzonderlijk vermeld te worden, dat wonder de arbeiders,
die door particulieren in West-lndie waren geworven, zich ook een
beperkt aantal Brits-Indiers bevonden, die aldaar, hetzij in Britse,
hetzij in Franse bezittingen, hun contracttijd reeds hadden uitgediend
en daarna opnieuw voor Suriname arbeidsovereenkomsten hadden
gesloten 11). Dit waren dus de eerste Brits-IndiPrs, die de kolonie
binnenkwamen, ofschoon niet rechtstreeks uit Brits-Indi .

9) De verordening zelf verbood in art. 2 het gebruik maken van andere dan
opengestelde havens (Immigratie Rapport, Bijlage III, p. XII).
10) Van 1853-1909 zijn in het geheel in Suriname aangevoerd 2625 Chinezen,
2675 Barbadianen en 480 Portugezen (van Madeira enz.). Na 1909 werden geen
contractanten van deze landaard meer geworven (Immigr. Rapp. p. 12).
x1) Zo vermeldt het Kol. Versl. van 1870, Bijlage A, p. 1, dat in 1869 uit Brits-
Guyana 46 Br.-Indische koelies werden aangevoerd, en het Kol. Versl. van 1871,
Bijlage A, p. 1 vermeldt eveneens de aanvoer van 24 Br.-lndische koelies uit
West-Indie.










3. Vergeefse bemoeiingen op Curaqao. Op aansporing van de
Minister van Kolonien, De Waal, werden ook door het Gouvernement
van Curacao stappen gedaan, om bewoners van de Nederlandse
Antillen tot emigratie naar Suriname te bewegen. Ondanks de
omstandigheid, ,,dat de bewoners van deze eilanden reden te over
hebben, om elders hun bestaan te verbeteren" (aldus de Minister),
zijn die bemoeiingen vruchteloos gebleven. 12)

4. Contractanten uit Nederland. Zeer merkwaardig is, dat men
zelfs geprobeerd heeft in Nederland contractarbeiders te werven 13).
Met het Nederlandse schip Willem Jacobus werden in Sept. 1872
de eerste twee personen uit Nederland aangevoerd, die contracten
sloten voor de tijd van 3 jaren, om op de hoeven van twee Europese
landbouwers in het stadsdistrict boerenarbeid te verrichten14).
Overigens was het success gering, en de weinigen, die in Nederland
werden aangeworven, schijnen van zeer laag gehalte te zijn geweest.
Want de Minister van Kolonien, Van Goltstein, tekent over hen aan,
nadat hij hun aantal, dat einde 1874 in de kolonie aanwezig was
nl. 73 mannen, 3 vrouwen, I jongen en 1 meisje heeft aan-
gegeven : ,,Met enkele gunstige uitzonderingen was het gedrag dezer
immigranten zeer laakbaar; zij dienden in 't algemeen om de zieken-
zalen en vooral de gevangenissen te vullen".15) Gelukkig was deze
aanvoer van korte duur, zodat het jaar daarop dezelfde Minister
kon verklaren, ,,dat het als een gelukkig verschijnsel mag worden
aangemerkt, dat deze immigratie niet weder is hervat."16)

5. Pogingen in Afrika (Goudkust). Tenslotte werden in 1872
door de Nederlandse Handelmaatschappij onderhandelingen gevoerd

12) Handelingen van de Staten-Generaal, 1870-71, 2de Kamer, Bijbladen, p. 138.
13) Reeds bij K.B. van 19 Sept. 1870 no. 19 waren ook voor de aanvoer van
contractanten uit Europa premien uitgeloofd.
Volgens K.B. van 19 Jan. 1871 no. 5 (in Suriname afgekondigd bij Publ. van
1 Maart 1871, G. B. no. 1) was met het toezicht op de aanwerving van emigranten
voor Suriname uit Nederland belast de burgemeester van de gemeente, waar de
overeenkomst tussen belanghebbenden werd aangegaan.
14) Kol. Versl. van 1873, p. 13.
15) Kol. Versl. van 1875, p. 14. Wellicht waren zij voor een gedeelte afkomstig
uit het gesticht Ommerschans (in Overijsel, vroeger een soortgelijke inrichting
als Veenhuizen). Kol. Versl. van 1870, Bijlage A, p. 1, noot 2.
16) Kol. Versl. van 1876, p. 13.










met een honderdtal Negergezinnen uit het door Nederland in 1871
aan Engeland afgestane Protectoraat Guinea aan de Goudkust 7).
Deze onderhandelingen stuitten echter af opdeonwil der desbetreffende
gezinnen om, zelfs op alleszins billijke voorwaarden, werkcontracten
te sluiten, en op de tegenwerking der Negerregering.
Insgelijks noemde de Minister van Kolonien, Van Goltstein, de
mogelijkheid, om uit het dieper gelegen binnenland van Afrika
arbeiders voor Suriname te bekomen, een illusie, ,,omdat, zooals
door den Oud-Gouverneur van de vroegere Nederlandsche bezitting
aan de Goudkust, Nagtglas, is aangetoond, geen Afrikaan uit vrijen
wil emigreert."18)

d. Immigratie van gouvernementswege.
1. Aandrang op de Regering in Den Haag. Intussen was men
in de kolonie zeif hoe langer hoe meer tot de overtuiging gekomen,
dat men met het particuliere initiatief in deze zaak op de verkeerde
weg was.
In Febr. 1868 werd door de Koloniale Staten een adres aan de Koning
gericht, houdende het verzoek, ,,dat de immigratie regeeringszaak
worde". Requesten tot ondersteuning van dit verzoek werden door
verscheidene ingezetenen, wonder leading van de Heer G. J. A. Bosch
Reitz, gericht aan Zijne Majesteit en de Staten-Generaal.19)
Deze adressen uit Suriname misten hun uitwerking op de Tweede
Kamer en de Regering in Den Haag niet. Nadat men zoveel kostbare
jaren verloren had laten gaan, werd de kwestie van de werving
opnieuw aanhangig gemaakt.

2. Brits-Indie binnen het gezichtsveld. Het meest voor de hand
liggende land, van waaruit men een voldoende aantal geschikte
emigranten zou kunnen betrekken, was wel Brits-Indii. Immers in
de Engelse en Franse kolonies, die na de opheffing der slavernij
aldaar, met dezelfde moeilijkheden te kampen gehad hadden, waren
al spoedig Indiers als arbeiders de vrijgelaten slaven komen vervangen.
Tot 1870 waren er in onze nabuur-kolonie Brits-Guyana alleen reeds

17) Het tractaat werd gesloten op 25 Febr. 1871, de feitelijke overdracht had
plaats op 6 April 1872.
18) Kol. Versl. van 1873, pp. 14-15, noot.
19) Kol. Versl. van 1869, p. 19.




wPP


40

79000 ingevoerd 20) en zij waren het, aan wie de nieuwe opbloei der
plantages te danken was. Wegens eenzelfde ontoereikendheid van
het particuliere initiatief als in onze kolonie had echter sedert 1851
de aanvoer van Brits-Indiers naar de Britse West-Indische kolonies
uitsluitend plaats van gouvernementswege.
Van de genoemde 79000 waren slechts 9000 geworven door parti-
culieren en 70000 door het Brits-Guyaanse Gouvernement.
De Engelse Regering nu had aan de onze in 1862 verklaard, het
aanwerven van arbeiders in Brits-Indie op gelijke voet als voor
haar eigen kolonies te willen toestaan, maar nauwelijks hadden
de immigratie-verordeningen van 19 Maart 1863 het licht gezien,
of diezelfde Regering haastte zich te kennen te geven, dat voor een
werving volgens deze verordeningen, als zijnde aan het particuliere
initiatief overgelaten, Brits-Indie niet opengesteld kon worden. 21)
Wilde men dus ook van de arbeidskracht der Brits-Indiers profiteren,
dan most men het principle van het particuliere initiatief te dezer
zake laten varen. Daartoe werd men in Den Haag eindelijk in 1870
bereid gevonden.

3. Het Tractaat van 8 Sept. 1870. Een wetsontwerp met deze
strekking werd door de Minister van Kolonien, De Waal, opgesteld
en tegelijkertijd werden onderhandelingen aangeknoopt met de
Engelse Regering over emigratie van Brits-lndiers naar Suriname.
Het resultaat was, dat op 6en en dezelfde dag, 8 Sept. 1870, de
Memorie van Toelichting op het wetsontwerp, dat de Regering
de vrijheid gaf, de werving zelf van immigranten tot een voorwerp
van directed staatszorg te maken, door de Minister van Kolonien werd
ondertekend en het Tractaat tot stand kwam, waarbij de werving
en inscheping in Brits-Indie van arbeiders voor Suriname, van
gouvernementswege uit te voeren, werd toegestaan. 22)

20) De eerste aanvoer van Br.-lndiers van gouvernementswege naar B.-G. valt
in 1845, doch reeds in 1838 had een aanvoer van 406 zielen als private onder-
neming plaats gehad (Dr Comins, Rapport over B.-G., pp. 18-19 en Sanderson-
Report, 12).
2s) Immigratie Rapport, Bijlage III, p. XII.
22) Dit recht zou Nederland verkregen hebben in ruil voor het bezit van onze
kolonie aan de kust van Guinea (Goudkust), die inderdaad in diezelfde tijd aan
Engeland overging (Immigr. Rapp., Bijlage III, p. XVI). De Koloniale Ver-
slagen zwijgen echter over deze conditie.










Het genoemde wetsontwerp werd bij Koninklijke Boodschap in de
traditionele bewoordingen bij de Kamer ingediend in de zitting van
de 22ste Sept. 1870.

Mijne Heeren!
Wij bieden U hiernevens ter overweging aan een ontwerp van wet tot
bevordering van den aanvoer van vrije arbeiders in de kolonie Suriname.
De toelichtende memories (en bijlagen)23), die het wetsontwerp vergezelt,
bevat de gronden, waarop het rust. En hiermede, Mijne Heeren bevelen
Wij U in Godes heilige bescherming.
's-Gravenhage, den 19den September 1870.
w.g. WILLEM.
Aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Het belangrijkste artikel van het ontwerp luidt aldus: Artikel 4
der wet van 8 Aug. 1862... wordt aangevuld als volgt: Voor den
aanvoer van vrije arbeiders in Suriname kan van Staatswege ook
op andere wijze dan door uitloving van premidn medewerking worden
verleend, mits de kosten van deze medewerking gedragen worden
door de planters, te wier behoeve de aanvoer geschiedt (art. 1).
Na instantelijk aandringen op bespoediging van de zaak vanuit
Suriname werd het beslissende ontwerp tot wet 24) verheven op
20 Jan. 1872 (St.BI. No. 4; G.B. No. 4) en het Tractaat, na uit-
wisseling der bekrachtigingen25), op 17 Febr. 1872 in het Staatsblad
No. 16 afgekondigd op 17 Maart 1872. In Suriname werd het Tractaat
door Gouverneur Van Idsinga in het G.B. opgenomen bij Publicatie
van 27 Mei 1872, No. 14.26)
23) De Memorie van Toelichting en de bijiagen beslaan niet minder dan 177
bladzijden van de Handelingen van de Staten Generaal 1870-1871, 2de Kamer,
Bijlagen, pp. 135-312.
Onder de Bijiagen is ook opgenomen het Tractaat tussen Frankrijk en Groot-
Brittannie, op 1 Juli 1861 gesloten, dat tot model heeft gediend voor het Tractaat
van Nederland met Engeland. Dit laatste vindt men aan het slot van de Bijlagen,
pp. 307-312.
24) De wet draagt de ondertekening van Van Bosse, op dat tijdstip Minister
van Kolonien, dezelfde, die als kamerlid in 1862 het amendment had ingediend
tot wearing van alle directed staatsbemoeiing inzake werving.
"2) Het Tractaat werd door Koningin Victoria bekrachtigd op 10 Febr. 1872
en door Koning Willem III op 16 Febr. 1872.
26) Speciale Wetgeving, pp. 15-36.










Van nu af aan zal dus de emigratie uit Brits-Indie voor Suriname
uitsluitend geschieden van gouvernementswege, terwijl de emigratie
uit andere gebieden, ietzij door particulieren, hetzij door het Gouver-
nement kan worden uitgevoerd.27)

Het Tractaat is een in het Nederlands en in het Engels gesteld staatsstuk
met plechtige aanhef, bevattende 27 artikelen, en ondertekend te
's-Gravenhage namens Zijne Majesteit, de Koning der Nederlanden
(Willem III) door Theodorus Marinus Roest van Limburg, Hoogstdeszelfs
Minister van Buitenlandse Zaken, en Engelbertus de Waal, Hoogstdeszelfs
Minister van Kolonien ; en namens Hare Majesteit, de Koningin van het
Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannie en lerland (Victoria) door
Alfred John Harris, Buitengewoon Gezant en Gevolmachtigd Minister
van Hare Britse Majesteit bij Zijne Majesteit de Koning der Neder-
landen.28)

4. De Publicatie van 3 Mei 1872. Gelijktijdig met de wet van
20 Jan. 1872 trad het Koninklijk Besluit van 22 Maart 1872 No. 27
in working, tot aanvulling en wijziging der bestaande verordeningen
betreffende immigratie. Het werd in Suriname gepubliceerd door
Gouverneur Van Idsinga bij Publicatie van 3Mei1872 (G.B. No. 8).29)
Het is een omvangrijk stuk van 80 artikelen, waarin ingevolge art. 3
van het Tractaat bepalingen over de immigratie worden opgesteld
overeenkomstig de regelen, welke bestaan op de aanwerving van
werklieden voor Britse kolonies. Deze Publicatie is, zoals wij verder
zullen zien, in de loop der jaren herhaaldelijk door nieuwe veror-
deningen aangevuld en verbeterd.
De beide officiele stukken, het Tractaat en de Publicatie van
3 Mei 1872, vormen voor de Brits-lndische immigrant in Suriname
als het ware de grondwet van een wel nederig, maar toch niet mens-
onwaardig bestaan, dat het fundament zou leggen, waarop hij een
hogere positive, nl. van zelfstandige, vrije kolonist zou kunnen
opbouwen.
27) Feitelijk was voortaan de particuliere immigratie van geen betekenis meer.
Het Gouvernement voerde, behalve uit Brits-Indie, nog immigranten in grote
getale aan uit Java, doch eerst vanaf 1894.
28) Zie: Aanhef en slot van het Tractaat.
29) Speciale Wetgeving, pp. 37-63.
Terwijl het Tractaat uitsluitend betrekking heeft op de emigratie uit Brits-Indie,
geldt de Publicatie van 3 Mei 1872 voor iedere emigratie, ofschoon men op dat
tijdstip special de emigratie uit Br.-Indie op het oog had.











De algemnee functionnering van het system, dat men uit de artikelen
van beide stukken kan distilleren, vindt men hierboven op pp. 14-17
beschreven, waar de Britse immigratiewetgeving wordt besproken,
zoals die in het begin der zeventiger jaren van kracht was.
In de volgende bladzijden even wij een meer concrete schets van de
wijze hoe de werving voor Suriname feitelijk in haar werk is gegaan.

e. Wettelijke, ethnologische en religieuze terminologie.
De Surinaamse wetgeving verstaat wonder emigrant (m.m. immigrant) ,,een
person, die uit vrijen wil het land zijner herkomst of inwoning verlaat, om,
overeenkomstig een ter zake aangegaan contract, voor een bepaald aantal
jaren in Suriname veld- of fabrieksarbeid ten dienste van derden te verrichten."30)
Personen, die zonder contract in de kolonie binnen komen, heten landverhuizers
of kolonisten.31) Contractarbeiders, die hun contracttijd hebben uitgediend en zich
zelfstandig op domeingrond in de kolonie vestigen, worden met kolonisten gelijk
gesteld.32)
Wat de ethnologische terminologie betreft, het volgende : Daar voor Suriname
de Brits-Indiers v66r de komst van de Javanen :';) in de kolonie de contract-
arbeiders bij uitstek waren, is men daar wonder koeli weldra uitsluitend de Brits-
Indier gaan verstaan, zodat het woord, naast dat van Brits-Indier, een volksnaam
van hen werd, waarvan ook de Brits-Indiers zelf in de eerste decennia der
immigratie niet afkerig waren.34) Naar gelang zich echter meer Brits-Indiers
na afloop van hun contract als vrije kolonisten in de kolonie vestigden, begonnen
zij de naam Koeli, die aan de min of meer vernederende contracttijd herinnerde,
ook als een kleinerende benaming te gevoelen, te meer daar zij soms door de
Creolen opzettelijk in die zin werd gebruikt.35) Vandaar dat zij zichzelf met
verloop van tijd alleen Brits-Indier noemden of in nog later tijd bij voorkeur
Hindostani (mvd. HindostAni's of Hindostini) en Hindostaan (mvd. Hindo-

:) Resolutie van 29 April 1863, G. B. no. 12, Hoofdst. 1, art. 1. Spec. Wetg.,
p. 13.
3~) Publicatie van 1 Aug. 1863, G. B. no. 23, art. 1, 2 en 7. Spec. Wetg.,
pp. 191-193.
'2) Publicatie van 1 Aug. 1863, G. B. no. 23, art. 3.
-3) Toen ook in grote getale contractarbeiders uit Java werden aangevoerd
(vanaf 1894), was de naam Koelie reeds als volksnaam voor de Brits-Indiers
ingeburgerd, zodat de Javaan niet als zodanig werd aangeduid. Beide groepen
vat men soms samen wonder Aziaten, zo b.v. in de huwelijksverordening voor
Aziaten van 2 Sept. 1907, G. B. 1908, no. 22.
34) Getuige de termen, die zij zelf ook gebruikten, als Koelie-papa (voor Agent-
Generaal), Koelie-taal (voor Hindi en Urdi), Koelie-scholen, Koelie-tolk.
35) Bij de motie van 9 Juni 1946 gaven de Brits-Indiers (in casu de Hindostaans-
Javaanse Centrale Raad) het gebruik van het woord Koelie door de Creolen
als een hunner grieven op.




w


44


stanen).3) Thans, nu India onafhankelijk is geworden (15 Aug. 1947) heeft de
naam Brits-Indifr zijn betekenis verloren. Zoveel mogelijk de naam Koeli ver-
mijdend, passen wij ons overigens in deze studied aan bij de historische ontwikke-
ling van de terminologie.
Onder Hindoe verstaat men een Hindostaan, die een aanhanger is van het
Hindoeisme.


36) Zie het verhelderende artikel van P. van Oss, C.ss.R. in ,,De Surinamer"
van 27 Juli 1943.













DERDE HOOFDSTUK.


DE KOMST DER BRITS-INDISCHE IMMIGRANTEN
IN SURINAME, 1873-1916.

I. HET WERFTERREIN VAN DE CONTRACTANTEN VOOR
SURINAME.

a. De geographische herkomst der Surinaamse
B rits-In di rs.
Twee maanden na de uitwisseling der daartoe betrekkelijke bekrach-
tigingen, dus op 17 April 1872, trad het Tractaat in werking1).
Vanaf dit tijdstip kon de Nederlandse Regering en ingevolge
art. 26 van hetzelfde Tractaat ook het Nederlandse Koloniale Bestuur
van Suriname gebruik maken van de bevoegdheid haar bij art. I
verleend, ,,om werklieden voor de Nederlandsche Kolonie Suriname
te werven en aan te nemen in de Indische gewesten, die aan Groot-
Brittannie toebehoren 2), en de emigranten in te schepen in de
havens van Calcutta, Madras en Bombay.....". Ging zij daartoe
over, dan most zij ,,in elk middelpunt van aanwerving hare operation
toevertrouwen aan een door Haarzelve gekozen, door het Britsche
Gouvernement goed te keuren, agent". (art. 2 van het Tractaat).
Het Koloniaal Bestuur van Suriname, in casu de Gouverneur 3),
wees nu alleen te Calcutta, de hoofdstad van Bengalen, zulk een
Emigratie-Agent aan en in verband hiermee werd ook Calcutta als
inschepingshaven gekozen en werd daar het hoofddepst gevestigd.
Een gevolg van deze gang van zaken is, dat de Brits-Indische immi-
granten in Suriname in de eerste tijd vaak Calcutta-soema 4) werden
genoemd. Zelfs thans nog kan men somtijds uit de mond van oudere
1) Art. 24 van het Tractaat.
2) De bepalingen van het Tractaat zijn echter eveneens van toepassing ,,op de
inboorlingen van elken Indischen Staat, die wonder bescherming of wonder het gezag
van Hare Britsche Majesteit staan, of welke bondgenooten van het Br. Gouver-
nement zullen zijn, of wier Regeering de oppermagt van de Britsche Kroon
zal hebben erkend." (Art. 23 van het Tractaat).
3) Art. 3 van de Publicatie van 3 Mei 1872.
4) Soema is het Neger-Engelse woord voor: mens.













DERDE HOOFDSTUK.


DE KOMST DER BRITS-INDISCHE IMMIGRANTEN
IN SURINAME, 1873-1916.

I. HET WERFTERREIN VAN DE CONTRACTANTEN VOOR
SURINAME.

a. De geographische herkomst der Surinaamse
B rits-In di rs.
Twee maanden na de uitwisseling der daartoe betrekkelijke bekrach-
tigingen, dus op 17 April 1872, trad het Tractaat in werking1).
Vanaf dit tijdstip kon de Nederlandse Regering en ingevolge
art. 26 van hetzelfde Tractaat ook het Nederlandse Koloniale Bestuur
van Suriname gebruik maken van de bevoegdheid haar bij art. I
verleend, ,,om werklieden voor de Nederlandsche Kolonie Suriname
te werven en aan te nemen in de Indische gewesten, die aan Groot-
Brittannie toebehoren 2), en de emigranten in te schepen in de
havens van Calcutta, Madras en Bombay.....". Ging zij daartoe
over, dan most zij ,,in elk middelpunt van aanwerving hare operation
toevertrouwen aan een door Haarzelve gekozen, door het Britsche
Gouvernement goed te keuren, agent". (art. 2 van het Tractaat).
Het Koloniaal Bestuur van Suriname, in casu de Gouverneur 3),
wees nu alleen te Calcutta, de hoofdstad van Bengalen, zulk een
Emigratie-Agent aan en in verband hiermee werd ook Calcutta als
inschepingshaven gekozen en werd daar het hoofddepst gevestigd.
Een gevolg van deze gang van zaken is, dat de Brits-Indische immi-
granten in Suriname in de eerste tijd vaak Calcutta-soema 4) werden
genoemd. Zelfs thans nog kan men somtijds uit de mond van oudere
1) Art. 24 van het Tractaat.
2) De bepalingen van het Tractaat zijn echter eveneens van toepassing ,,op de
inboorlingen van elken Indischen Staat, die wonder bescherming of wonder het gezag
van Hare Britsche Majesteit staan, of welke bondgenooten van het Br. Gouver-
nement zullen zijn, of wier Regeering de oppermagt van de Britsche Kroon
zal hebben erkend." (Art. 23 van het Tractaat).
3) Art. 3 van de Publicatie van 3 Mei 1872.
4) Soema is het Neger-Engelse woord voor: mens.











VOOR-INDIE
INDIA EN PAKISTAN



TIBET


Indore
0


Poona


ARA B/SCHE

ZEE


GOLF
agapatam
VA N

BENGA LEN
ANDAMANEN
-4.Blair
0


Hindostanen zelf horen, dat zij Kalkatta-soema of Kalkattiyd's zijn,
waarmede zij dan te kennen geven, dat zij nog tot de oorspronkelijke
immigranten behoren, die in India geboren zijn. Wanneer men echter
uit deze benaming zou concluderen, dat de Surinaamse Brits-Indiers
hoofdzakelijk in Calcutta en Bengalen hun stamland zouden hebben,
dan is men bezijden de waarheid.
Calcutta toch was niet zozeer als wervingscentrum dan wel als
aannemingscentrum bedoeld. Het eigenlijke werfterrein, waarop het
Koloniale Bestuur vooral het oog had, lag niet in en rond Calcutta,










UNITED PROVINCES
OOSTELIJK GEDEELTE




j- 0NOA, i .
/ &Gonda *.. BASTI l
.r* r *Bt 'GORAKHPUR S.
...."..... ABasti r KHPUR
.:Fzbd'. I.- : Goikhpur %BV
.... ,, BIHAR
*ult*. ; .... ...... "**"*,-- Muzaffarpur
SULTANPUR ..-. Azamgarh ,. SA
is ............... i..AZANGARH / L
..NASARAN
4 .. ;Ja..u.npu,
PARTAB OI"I ". H AZIPUR- %141 t,%
S.... JAUNPUR lip abo GHAZ PRr
.,.... GI. lipur o r P
Allahabad,...\. ,na.SHA... S H ABAD
:" BE NARE ., %t
ALLAHABA ""..".
Mirzapur BIHAR
4 / MIRZAPUR






/maar in de United Provinces 5) en de Westelijke districten van Bihir 6),
in de Gangesvlakte van Noord-India. Deze streken kwamen ons
Bestuur het meest geschikt voor, om met kans van slagen,
de werving te ondernemen.
5) De United Provinces, afgekort tot U. P., werden toentertijd nog aangeduid
met de naam van North-Western Provinces (wel te onderscheiden van de North-
Western Frontier Province aan de grens van Afghanistan) and Oudh. In 1902
kregen zij de naam van de United Provinces of Agra and Oudh en vanaf 1 April
1937 heten ze eenvoudig: United Provinces.
6) Bihdr, sinds 1912 een afzonderlijke province, behoorde in die dagen tot
Bengalen.










De U.P. en Westelijk Bihar behoren tot de dichtstbevolkte gebieden
van India en van heel de wereld. Buiten de landbouw, waarvan
3 der bevolking leeft, bieden zij weinig andere bestaansmogelijk-
heden, daar zij in tegenstelling met het eveneens dichtbevolkte
Bengalen en Oostelijk en Zuidelijk Bihir, arm zijn aan mineralen
en industries. Vandaar dat de z.g. pressure on the soil, de druk op
de bodem, door de snelle aanwas der bevolking, behalve dan in
epidemieen en hongersnood, alleen verlichting vindt in de emigrate,
al is het waar, dat het percentage, waarvoor deze een uitlaat biedt,
verre van toereikend is, ja eerder minimal is te noemen (zie boven
p. 12).
De U.P. zijn dan ook sterk vertegenwoordigd bij de binnenlandse
emigratie 7) en leveren een aanzienlijk contingent van het total
der emigranten naar overzeese gebieden 8).
Verder zal vooral het voorbeeld der Britse en Franse West-Indische
kolonies, die eveneens in hoofdzaak hun werkkrachten uit de U.P.
betrokken, van invloed op de keuze van deze province zijn geweest 9).
Toch werd de werving niet uitsluitend tot de U.P. en West-BihAr
beperkt. Ook in de Westelijke districten van (het tegenwoordige)
Bengalen en in het Teluguland werden contractanten aangenomen,
terwijl eveneens een klein getal uit andere provincies of staten van
Noord- en Centraal-India voor Suriname werd gerecruteerd. Somtijds
waren deze al eerder naar de U.P., als het bij uitstek heilige land van
het Hindoeisme, uitgeweken, en vielen zij daar, nu zonder middelen
van bestaan, in de handen van de wervers voor het buitenland.
Wanneer men de inschrijvingsregisters van het Immigratie-Kantoor
te Paramaribo (zie verder pp. 83-87) nagaat, blijkt, dat 80% der
immigranten uit de U.P. afkomstig is. Ter illustrate geven we hier
de geographische herkomst van de 410 emigranten, die zich op het
eerste schip, voor Suriname bestemd, de Lalla Rookh, hebben in-
7) ,,Men zegt, dat in de Benares Division er geen enkele families is, waarvan
niet minstens 6en lid naar andere Indische provincies is geemigreerd". Aldus
E. A. H. Blunt in zijn Report over de U.P. in de Census of India van 1911,
Vol. XV, Part I, pp. 49-50.
8) Blunt, o.c., p. 47.
9) Ook de contractanten voor Natal (Z.-Afrika), de Fiji-eilanden en Mauritius
komen voor een belangrijk deel uit de U.P. Blunt, o.c., pp. 94-95. De immi-
granten daarentegen op Ceylon en Malacca zijn bijna allen afkomstig van
Zuid-India.








49

gescheept. In grote lijnen kunnen deze percentages als representatief
gelden voor die van alle volgende verschepingen.
United Provinces 3 van Agra 35 = 82/2%
,, Oudh 75
Bihar ............................. 49 = 12 %
Bengalen........................... 14
Bombay Presidency ................ 2
O rissa ............................. 1
Rajputana (Jaipur) ................. = 42%
Panjbb ........................... 1
Gwalior (Centraal India) ............ 1
Rewa (Central Indian Agency) ...... 1
Herkomst niet vast te stellen ....... 5 = 1 %
410 =100 %
Bij de eerste 8 emigrantenschepen uit de jaren 1873-1874 waren
de aangeworvenen uit de U.P. voor een gelijk percentage uit het
centrum en het Oosten van de province en slechts voor een gering
gedeelte uit het Westen ervan. Later werd het percentage uit het
centrum minder en werden de Noord-Oostelijke districten van de
U.P. en vooral de Oostelijke Sub-Himalaya-districten bij voorkeur
het werfterrein 10) voor Suriname. De districten van de U.P., die
de meeste emigranten voor Suriname geleverd hebben, zijn:
Gorakhpur, Basti, Gonda, Fyzabad, Jaunpur, Benares, Azamgarh,
Ghazipur en Ballia. Van Bihar zijn het de districten : Saran, Muzaf-
farpur, Darbhangah, Shahabad, Patna en Gaya.
Uit de eigenlijke Himalaya (aan de Noord-grens van de U.P. en
uit Nepal11)) zijn afkomstig enige z.g. Pahdriya's (lett. berg-

10) De bevolkingsdichtheid van de U.P. neemt toe van het Westen naar het
Oosten. In het Westen bedroeg ze bij de cencus van 1941 : 542 per vierkante
mijl, in het Centrum 555 en in het Oosten 753 (Indian Year-Book van
1944-45, p. 148).
Van 1901-1910 was het aantal geregistreerde emigranten uit de U.P. naar
overzeese gebieden : 128513. Hiervan kwamen er 54897 uit het Oostelijk Sub-
Himalayagebied (Blunt, o.c., pp. 93-94).
Van 1891-1900 werden er 135501 geregistreerd uit de U.P. Van dezen leverde
het district Basti: 21324, Gonda: 14005, Ghazipur: 8534, Gorakhpur: 7568,
Azamgarh: 17752, Fyzabad: 8854 en Jaunpur: 7814 emigranten (Census van
India van 1901 ; het deel over de U.P. door R. Burn).
11) Zie art. 23 van het Tractaat.










bewoners), die in Suriname aan hun zeer lichte huidskleur te kennen
zijn, en verder enkele Gurkha's die half Indische, half Mongoolse
trekken vertonen.
Zuid-Indiers zijn er voor Suriname slechts enkele honderden aan-
geworven, o.a. in 1883 voor het schip British Nation I: 70. Ook
bij de schepen Ailsa II en British Statesman I was het aantal
contractanten uit Zuidelijker provincies boven het gemiddelde van
andere jaren 12).
Deze Zuid-Indiers waren Telugu's en enkele Tamils uit het Noorden
van de Presidentschap van Madras, voor het merendeel uit de
districten rond Vizagapatam en Ganjam 13). Ook zij werden te
Calcutta ingescheept. Zij worden door de andere Surinaamse Brits-
Indiers Madrdsi's 14) genoemd, overeenkomstig het volksgebruik in
Noord-India, om alle Zuid-Indiers met die naam aan te duiden.

b. De taal der emigranten.

De emigranten spraken de talen (of dialecten) van de streken,
waaruit zij afkomstig waren, dat is Westelijk Hindi, voorzover zij
in het Westen van de United Provinces (Agra, Delhi), Oostelijk Hindi,
voorzover zij in het centrum der U.P. (Lucknow, Allahabad, Cawpur)
en Bihdri, voorzover zij in het Oosten van de U.P. (Benares, Gorakh-
pur) en West-Bihar hadden gewoond. 15)


12) Kol. Versl. van 1881, Bijlage M, p. 4.
Vreemd is, dat de contractanten uit Zuidelijker streken van India in Suriname
better als landbouwers schenen te voldoen, althans v66r 1881, dan die uit het
Noorden ibidd. p. 4).
13) Dr Comins, Rapport over Suriname, 4.
14) In Brits-Guyana zijn de Madrdsi's sterker vertegenwoordigd. Bovendien
werden zij voor deze kolonie te Madras zelf ingescheept. Tot 1891 bedroeg het
aantal, dat te Madras voor B.-G. aan boord going bijna 9% van het total voor
B.-G. bestemd. Daar de sterfte wonder deMadrasi's in B.-G.in de eerste jaren groter
was dan die van de ,,Calcutta-coolies", bedroeg in 1891 het aantal Madrasi's
in B.-G. nog 6% van de gehele immigranten bevolking (Dr Comins, Rapport
over B.-G., p. 20).
15) Zie over deze talen en dialecten : G. A. Grierson, Linguistic Survey of India,
Calcutta, sinds 1903, Vol. V en VI en S. H. Kellogg, A Grammar of the Hl
Language, 3th ed., London, 1938, pp. 65-80.
Kellogg recent Bihari tot Oostelijk Hindi, o.c., p. 69.




.,P ~-
INK.


51

Van deze talen was het Avadhi-dialect 16) van het Oostelijk Hindi
en het Bhojpuri-dialect van het Bihari het meest wonder de emigranten
in gebruik.

Genoemde talen en dialecten, alsmede de overige talen van Noord-India
tussen de Panjib, Vindhya-gebergte en Bengalen, vat men samen wonder
de algemene naam van Hindi (= Hindi bh.sa : taal van Hind, de Per-
zische naam voor India). Het Hindi behoort tot de Indo-Arische talen,
d.w.z. tot die talen van India, die deel uitmaken van de Indo-Europese
taalfamilie en die zich onderling en tot het Sanskrit ongeveer verhouden
als de Romaanse talen onderling en tot het Latijn.
Voor het Hindi wordt hetzelfde schrift gebezigd als voor het Sanskrit,
nl. het z.g. Ndgari-schrift, ook Devanigari genoemd.

Bovendien verstonden de meeste Hindoes en bijna alle Moslims
wonder de emigranten naar Suriname min of meer de lingua franca
van Noord-India, het Hindostni. 17)

Het Hindostani is een algemene omgangstaal (ook op regeringsbureaux,
gerechtshoven etc. van de U.P. in gebruik), die gebaseerd is op een be-
paald dialect van het Westelijk Hindi (rond Delhi), maar in zijn woorden-
schat gewijzigd is door opneming van vele Perzisch-Arabische woorden.
Wanneer de woordenschat overwegend Perzisch-Arabisch is, noemt men
deze taal gewoonlijk Urda, hetgeen een afkorting is van het Perzische
zabdn-i-urdi = taal van de legerplaats.18) In deze vorm is zij de literaire
schrijftaal der Indische Moslims. Het Hindostani wordt geschreven ofwel
in Perzisch-Arabisch schrift, ofwel in Nagari, het Urdfi steeds in het
Perzisch-Arabisch schrift. Op de contracten van de emigranten naar
Suriname was aan de Engelse tekst van de voorwaarden een vertaling
toegevoegd in het Hindostani, zowel in Nigari- als Perzisch-Arabisch
schrift.

Ten slotte kenden meerdere emigranten enigszins het z.g. Hoog-Hindi
uit vertalingen of commentaren van Sanskrit-werken (b.v. ritualen)

16) In een oude vorm daarvan, ook Oud-Baiswari genaamd, in het Rdmdyana
van Tulsidds geschreven.
17) Vergelijk : J. Ph. Vogel, De eerste ,,grammatica" van het Hindoestansch,
Amsterdam, 1941, p. 9.
Het verdient vermelding, dat de eerste grammatica van het HindostLni op het
eind van de 17de eeuw is geschreven in het Nederlands, doorJohanJosua Ketelaar,
een Duitser, in dienst van de Oost-Indische Compagnie (Vogel, o.c., pp. 6-8).
11) Het Urdfi en Hindostani zijn nl. ontstaan in de legerplaats van de Moham-
medaanse veroveraars in de nabijheid van Delhi.











of moderniseringen van geschriften uit verouderde volkstalen (b.v.
het Rdmdyana van Tulsidds).

Het Hoog-Hindi, ook Standaard-Hindi of Hindi zonder meer genoemd,19)
is sinds het begin der vorige eeuw gevormd als een nieuwe lingua franca
voor de Hindoes van Noord-India, special voor literaire doeleinden.
Men nam de grammatica van het Hindostani (Urdfi) over, maar verving
de Perzisch-Arabische woorden van die taal zoveel mogelijk 20) door
Indo-Arische, hetzij zuiver Sanskritwoorden (tatsama's), hetzij van het
Sanskrit afgeleide (tadbhava's). Voor dit Hoog-Hindi wordt steeds het
Nagari-schrift gebruikt.

Door de omgang der emigranten onderling sleten in Suriname de
betrekkelijk geringe verschillen van het Westelijk en Oostelijk Hindi
en Bihdri geleidelijk af en zo vloeiden oorspronkelijk afzonderlijke
regional dialecten tezamen in 6en algemeen HindT dialect, dat wonder
invloed van lectuur en later van schoolonderricht in het HindostanT
of Urdf (voor Moslim kinderen) en eenvoudig Hoog-Hindi (voor
Hindoe kinderen) steeds meer op deze standaardtalen going gelijken.
Tegenwoordig is de beschaafde taal in gebruik bij toespraken, in
geschriften, circulaires etc. nagenoeg zuiver Hindostani of een-
voudig Hoog-Hindi, die overigens, zoals gezegd, alleen van
elkaar afwijken door de meerdere of mindere frequentie van Perzisch-
Arabische woorden en daarom beide zowel door Hindoes als Moslims
wonder de Surinaamse Hindostanen worden verstaan.

In de gesproken taal der Surinaamse Hindostanen hebben zich enkele
karakteristieke vervoegingsvormen van de afzonderlijke dialecten ge-
handhaafd, b.v.
Bhojpuri: Ham karila = Wij (ik) doen; Hindostani en Hoog-Hindi:
Ham karte hain.
Bhojpuri: Ham dekhli(n) = Wij (ik) zagen; Hindostani en Hoog-
Hindi: Ham dekhe hain (hamne dekha hai).
Avadhi : U dekhis (hai) = Hij zag; Hindostani en Hoog-Hindi:
Wah dekha hai (usne dekha).


19) In het Nederlands vindt men een zeer elementaire spraakkunst van het
eenvoudig Hoog-Hindi in : R. Karsten, De Britsch-Indiers in Suriname, 's Gra-
venhage, 1930.
20) In een niet al te puristisch Hoog-Hindi komen ook zulke Perzisch-Arabische
woorden voor, die in India geheel ingeburgerd zijn.










Avadhi : Ham mdrab = Wij (ik) zullen slaan; Hindostani en Hoog-
Hindi: Ham marenge.
Bhojpuri: U mari = Hij zal slaan; Hindostani en Hoog-Hindi: Wah
maregA.

Het kleine percentage Indiers, dat uit andere provincies dan de
U.P. en West-Bihbr afkomstig is, heeft de taal van de meerderheid
overgenomen.
Voor het verkeer met de Creolen leerden de Brits-Indische immi-
granten al heel spoedig de Surinaamse volkstaal, het Neger-Engels,
aan en in later jaren, toen zij, blijvend gevestigd, in de Surinaamse
maatschappij vooruit wilden komen, eveneens het Nederlands.

II. DE WERVING.

a. HoofddepOt en Emigratie-Agenten.

Ofschoon de United Provinces in het Noorden het voornaamste
werfterrein waren, werd, zoals reeds gezegd, het hoofddepdt te Calcutta
in het Oosten van het land gevestigd en wel op een perceel, Garden
Reach 20, gelegen aan de Hooghly, dus op de plaats zeif, waar de
emigranten aan boord konden gaan 21). Het hoofd van dit dep6t
was de Emigratie-Agent, die door de Gouverneur van Suriname
benoemd werd en feitelijk steeds een Europeaan is geweest.
De eerste Nederlandse Emigratie-Agent voor Suriname, die vanaf
7 Aug. 1872 als zodanig optrad, was de heer W. Durham, nadat
,,de aanvankelijk benoemde functionaries 22), zijnde het hoofd van
een der meest geachte handelshuizen aldaar (= Calcutta) zich ver-
plicht had gezien voor zijn benoeming te bedanken, tengevolge van

21) De huurprijs bedroeg 300 roepies per maand tot I Juli 1883, daarna 320
roepies per maand (1 roepie = fl. 1,20 in die dagen ; in de laatste decennia der
werving steeg de gulden in waarde boven de roepie). De terreinen langs de river
werden steeds duurder door het oprichten aldaar van jute-fabrieken en andere
industriele ondernemingen (Kol. Versl. van 1884, Bijlage G, p. 2).
Onze depotgebouwen bleven daar totdat eind 1913 de huur van het terrein
werd opgezegd. Een ander geschikt terrein, eveneens aan de Hooghly, werd in
huur genomen en daarheen werden de gebouwen overgebracht. Met de over-
brenging en wederopbouw kwam men gereed in Jan. 1915 (Kol. Versl. van 1914
Bijlage L1, p. 21 en Kol. Versl. van 1915, p. 23).
22) Dit was Robert Stewart van de firma Gladstone Willie & Co.











de opvatting van het Bengaalsche Bestuur, dat de emigratie-agent
zich persoonlijk zou hebben te kwijten van de verplichtingen aan
zijn benoeming verbonden". 23)

De opeenvolgende Emigratie-Agenten uit heel het immigratie-tijdperk
waren :
W. Durham, van 7 Aug. 1872 tot 1875 (Kol. Versl. van 1875, p. 13);
E. van Cutsem, Ned. Consul te Calcutta, van 1875 tot aan zijn dood
in 1888 (Kol. Versl. van 1876, p. 13);
P. Charriol, broeder van E. Charriol, de Franse Agent voor Guadeloupe
en Martinique, (voorlopig) van 1888-1890;
J. C. T. Reelfs, Ned. Consul te Calcutta, van 1890-1896 (Kol. Versl.
van 1890, Bijlage J, p. 2);
G. D. Advocaat, benoemd Consul der Nederlanden, van 1896-1901
(Kol. Versl. van 1897, p. 28);
L. Grommers, van 1901-1922 (Kol. Versl. van 1902, Bijlage M1);
J. C. F. Deddes, (tijdelijk) van 1922-1924 (Kol. Versl. van 1923, p. 26).
In de loop van 1924 werd het beheer van het Agentschap te Calcutta
aan de Ned. Consul-Generaal te dier stede opgedragen en daarmee het
ambt van Emigratie-Agent opgeheven (Kol. Versl. van 1924, p. 32).

De Emigratie-Agent benoemde wonder nadere goedkeuring van de
Gouverneur, de sub-agenten, geneeskundigen, tolken en verder
personnel van het depot.24)
Hij genoot een bezoldiging, die zou kunnen bestaan uit een vast
jaarlijks traktement en uit een door de Gouverneur vast te stellen
premie voor ieder in de kolonie Suriname door de daartoe bevoegde
ambtenaar geschikt geoordeelde immigrant.25)

b. Sub-depots en sub-agenten.

Sub-dep6ts werden er o.a. gevestigd te Benares, Alahabad, Muttra,
Basti, Gorakhpur en Fyzabad (in Oudh) in de U.P. en te Patna
en Muzaffarpur in Bihlir.

23) Kol. Versl. van 1872, p. 13, wonder ,,Bengaalsch Bestuur" is hier het
Br.-Indische Bestuur te verstaan.
4) Art. 3 van de Publ. van 3 Mei 1872.
25) Art. 3 van de Publ. van 3 Mei 1872.
De Agent Van Cutsem kreeg een tractement van 300 roepies per maand; dat
is volgens de toenmalige valuta fl. 360 (Kol. Versl. van 1879, Bijlage M, p. 2).
De Agent Reelfs ontving een jaarlijkse bezoldiging van fl. 2000 (Kol. Versl. van
1890, Bijlage J, p. 2). Over het bedrag van de premie wordt nergens gerept.










Zij stonden wonder leading van sub-agenten, doorgaans zelf Indiers.
De bezoldiging van deze sub-agenten bestond in een premie voor
iedere geschikte emigrant, die door hun bemiddeling geregistreerd
werd. In de regel bedroeg de premie 25 roepies voor een man en
35 voor een vrouw 26). Daar de werving voor Suriname van tijd
tot tijd werd onderbroken tengevolge van het uitblijven van bestel-
lingen uit de kolonie, waren zij alleen in dienst, zolang een wervings-
operatie aan de gang was. Daarna werden ze weer ontslagen.
Het Agentschap van Brits-Guyana, dat zonder onderbreking kon
doorwerken, kreeg daardoor de gelegenheid zich van de diensten
van de beste bij ons ontslagen sub-agenten te verzekeren, zodat
ten slotte voor de Surinaamse sub-agentschappen alleen maar
minderwaardige krachten beschikbaar waren. De Agent Van Cutsem
klaagde dan ook in 1885 in een brief aan de Agent-Generaal te
Paramaribo, ,,dat 9/10 der mannen, die hun diensten aanbieden
als sub-agent in de districten, of onbekwaam zijn om de aanwervers
na te gaan, zoodat zij lichtelijk door hen bedrogen worden, of door
en door oneerlijk zijn en niet te vertrouwen". Daarom besloot men
voortaan de meest geschikte sub-agenten in dienst te houden, ook
als de werving stilstond, tegen een maandelijkse toelage van
100 roepies 27).

c. Wervers.

De eigenlijke werving geschiedde door wervers (recruiters) evenals
de sub-agenten: Indiers -, die daartoe de toelating (license) van
de Protector of Emigrants te Calcutta nodig hadden. Zij werden
door de sub-agenten in dienst genomen en door hen uit hun eigen
premie-geld betaald, gewoonlijk 5-10 roepies per aangeworven
emigrant. Het aantal wervers was groot. Zo bedroeg het voor de
ruim 8000 arbeiders, die door de drie Agentschappen van Calcutta


26) Wanneer het vereiste getal vrouwen (50% van dat der mannen, volgens
art. 16 v. h. Tract.) moeilijk te halen was, most soms de premie voor haar,
aan de sub-agent uitbetaald, verhoogd worden (Kol. Versl. van 1881,
Bijiage M, p. 4).
27) Kol. Versl. van 1886, Bijlage H', no. 11, p. 1.
Zulk een vaste sub-agent was de bekwame D. H. R. Moses.










in 1908 verscheept werden : 598. 28) ledere werver had dus gemiddeld
niet meer dan 17 volwassen personen aangeworven.
De wervers zochten de districten af om gegadigden voor emigratie
op te sporen. Was deze in een streek nog niet ingeburgerd, dan
waagden zij zich meestal niet in de dorpen zelf, waar zij bij de
eenvoudige ,,jungli villagers" onpopulair waren en vaak door de
plaatselijke politie 29), vooral v66r de Emigratiewet van 1883,
onredelijk werden lastig gevallen. Bij voorkeur slenterden zij langs
de drukke verkeerswegen en in de bazir's (inlandse winkelwijken)
der grotere plaatsen. Zij klampten daar degenen aan, die doelloos
rondzwierven en van wie zij konden vermoeden, dat de ongunst
der fortuin hen uit hun huis of geboortedorp had gedreven. Somtijds,
vooral wanneer de oogst goed was geweest, vonden zij in de U.P.
en Bihbr geen voldoende buit en waren zij genoodzaakt hun netten
verder uit te spannen. Zo horen wij van hun operates in Rajputana,
Bundelkhand en Delhi30) en andere plaatsen van Centraal en
N.W. India. Door in hun onmiddellijke behoeften tegemoet te komen
en aanlokkelijke voorstellen te doen, bewogen zij hun candidatesen"
met hen mee te gaan. Zij verstonden als echte beroepslui de kunst
hun het land hunner toekomst in de meest aantrekkelijke kleuren
te schilderen, zodat in de landstaal (het Hindi en Urdfi) de uit-
drukking: ,,voorspiegeling van groene tuinen door de wervers van een
koelie-depdt" synoniem werd met ,,ijdele beloften doen".31) Zelfs het


28) De drie Agentschappen, die in 1908 te Calcutta nog in working waren, zijn
een Brits voor Brits-Guyana en Natal, een tweede Brits voor Trinidad, Jamaica,
Mauritius en Fiji en het Nederlandse voor Suriname. Het Franse was toen
reeds opgeheven (Sanderson-Report, 65).
29) Zie de Rapporten, in opdracht van de Brits-Indische Regering samengesteld,
over de emigratie uit de North-Western Provinces en Oudh (de U.P. van tegen-
woordig) en Bengalen (in casu dat gedeelte daarvan, dat het huidige Bih5r vormt),
resp. door Major Pitcher, d.d. Luchnow 17 Juni 1882 en de grote linguist
G. A. Grierson, d.d. Calcutta 25 Febr. 1883 (Kol. Versl. van 1884, Bijlage G,
pp. 1-2).
30) Delhi behoorde toentertijd nog niet tot de United Provinces, maar tot
de Panjib.
31) Zie de Novellenbundel Prempacisi in het Hindi van Premchand, waar in
de novelle : Biirhi kaki (De oude tante) de volgende passage voorkomt: Bhatije
ne sampatti likhane samay to khfb lambe caure vhde kiye, parantu we sab
v5de kewal kuli dipo ke daldlon ke dikhdye hue sabj-bdg the = Ten tijde dat het










legendarische eten en drinken uit gouden thliyi's (borden) en
lot.'s (bekers) ontbrak niet in hun voorstellingen, zoals wij meer-
malen uit de verhalen van immigranten in Suriname hebben ver-
nomen. In de mond van het volk werden ze dan ook arkdti, d.i.
sluwe onderhandelaars, verleiders, genoemd.32)

Dat ook het Brits-Indische en Surinaamse Gouvernement, ondanks alle
voorzorgen en bepalingen zich geen illusie maakten, dat de praktijken
der wervers steeds de bedoelingen der wetgevers zouden respecteren,
blijkt wel uit de wijze, waarop de Agent-Generaal, Van Drimmelen,
zijn afwijzende houding tegenover het streven : het recht op vrije terugvoer
na 5 jaar af te schaffen, motiveerde : ,,Zij (d.i. de Brits-lndische Regering)
acht het niet eerlijk tegenover een arbeider, die misschien op valsche
voorspiegelingen is geemigreerd of die zich in zijn verwachtingen bedrogen
ziet, het middel om te repatriceren geheel te ontnemen. Dit standpunt
behoort te worden geeerbiedigd, vooral indien men rekening wenscht
te houden met het misbruik, dat gewetenloze wervers soms maken van de
onwetendheid en armoede der klasse, waaruit immigranten meestal
\I voortkomen" .33)

d. Motieven voor uittocht.
Niettegenstaande hun professionele routine hadden de wervers vaak
lang geen gemakkelijke taak. De Indi6r, en vooral de Indische boer,
verlaat zijn land niet graag, uit religieuze en vaderlandslievende
overwegingen. ,,Voor zover het India betreft is het beeld van een
horde hongerige Aziaten, die slechts de gelegenheid afwacht, over-
zeese gebieden binnen te dringen, louter een legend. De waarheid
is veeleer, dat de massa's van India met een gelatenheid, die de
sterke en praktische Westerling maar moeilijk kan begrijpen, liever
op Indische bodem lijden en sterven willen, dan overzee naar een
vreemd land vertrekken. Zelfs wanneer de grootste aller katastrophen:

vermogen most overgeschreven worden, deed de neef allerlei fraaie beloften,
maar al deze beloften waren louter ijdele voorspiegelingen (lett. groene tuinen
getoond door de wervers van een koelie-depot).
32) Vergelijk in dit verband de volgende passage uit de beroemde brief van
Rabindranath Tagore aan een toekomstige zendeling in India (geciteerd in
C. F. Andrews, Mahatma Gandhi's Ideas, p. 356): ,,The object of a Christian
should be to be like Christ, never like a coolie recruiter trying to bring coolies
to his master's tea garden".
33) Uit een ongedateerde nota van Van Drimmelen, aanwezig in het dossier
over immigratie in het Centraal Archief te Paramaribo (zie zesde hoofdstuk).










de hongersnood het land met zijn verschrikkelijke gesel slaat, is de
drang naar emigratie niet overweldigend groot".34)
Bij de betrekkelijk weinigen, die toch tot zulk een stap overgingen,
lieten zich de volgende motieven onderkennen.
Hoofdmotief. Voor de meesten, die zich voor emigratie lieten
werven, was zeker de voornaamste drijfveer: de economic urge 36),
de economische noodzaak, de onmogelijkheid om op de vaderlandse
bodem al was het een nog zo karig bestaan te vinden.
Natuurlijke en menselijke factoren werkten op noodlottige wijze
samen, om de strijd om het bestaan voor een aanzienlijk percentage
der bevolking volkomen uitzichtloos te maken.
Natuurlijke factoren. De bovenvermelde al te grote druk op de bodem
ontnam aan tallozen de hoop, ooit zelf een klein stukje land zo
hevig begeerd te bezitten, terwiji hij de vraag naar gehuurde
handenarbeid steeds meer beperkte.
De onregelmatigheid der oogsten tengevolge van klimatologische
invloeden 36) deed vooral in het Oosten der U.P. en de aangrenzende
districten van Bihar de chronische schaarste aan levensmiddelen
slechts plaats maken voor perioden van formele hongersnood.37)
Menselijke factoren. De achteruitgang van de locale huisindustrie
beroofde velen van een bijverdienste, die zij onmogelijk konden
missen. In de maanden, dat op het land de arbeid still lag, hield
menig Indisch landman zich bezig met het even van eenvoudige
stoffen voor het dagelijks gebruik. Langzamerhand echter werden
in toenemende mate de klederen betrokken uit de grote fabrieken
van Bombay of Engeland.38)

34) C. F. Andrews: The Asiatic Question, geciteerd in Chatterjee, o.c., p. 3
3) Aldus ook het oordeel van een kenner bij uitstek van de U.P. Sir Richard.
Burn.
36) Zie over de verschrikkingen van het klimaat van het oosten der U.P. en
West-Bihar het boek ,,India" geschreven door een Hollandse plantersvrouw,
Mevr. A. Burkij-Bartelink, die meerdere jaren met haar echtgenoot in West-
Bihar niet ver van de U.P. tussen Patna en Gorakhpur bij een suikerfabriek
woonde. Terecht gaf zij aan haar boek de ondertitel van ,,gekwelde ground" (zie
o.a. pp. 194-195). Uitgave Elsevier, Amsterdam, 1948.
37) Felle hongersnood heerste er in Bihir o.a. in 1873-74 en in 1877-78 en in
de U.P. in 1896-97.
38) Zo word begrijpelijk, waarom het aantal Kor's (de special weverskaste),
dat emigreerde, relatief zo hoog is (zie p. 102).










Ook de invoering van machinale rijstpelmolens maakte de arbeid,
waarmede vooral arme vrouwen als rijststampsters een karig loon
verdienden, meer en meer overbodig.
Daarbij kwamen de fouten in de social organisatie van het land:
het kastenstelsel, het grootgrondbezit zoals dat van de talukddr's
in Oudh -, het system van woeker, dat de schuldenaar praktisch
tot de slaaf maakte van de schuldeiser de zaminddr (grond-
eigenaar) of de kleine banyd (geldschieter) van het dorp -, de
bestaansonzekerheid special van de lagere kasten nog verzwaren.
Voor al deze lieden, voor wie Moeder India geen plaats meer had
aan haar sobere tafel, was de emigratie het laatste redmiddel :
zij trokken naar den vreemde, niet om fortuin te maken, maar
eenvoudig om het uiterste gebrek te ontgaan.
Andere motieven. Naast het hoofdmotief kwamen in individuele
gevallen ook andere beweegredenen in het spel.
Familietwisten. Bij navrage kan men herhaaldelijk uit de mond
van Surinaamse Brits-Indiers horen, dat zij, als jonge man of jonge
vrouw, in onmin leefden met naastbestaanden en daarom van huis
weggevlucht en aldus in de handen van wervers gevallen waren.
Vooral de tyrannie van de Indische schoonmoeders (sds, moeder
van de man) over jonge schoondochters (patoh) in het z.g. joint
family system uitgeoefend, was een belangrijke oorzaak van huiselijke
wanverhoudingen, die naar zulk een radical oplossing als emigratie
deden uitzien.
Vrees voor blaam. Niet zelden hield de vlucht uit de familiekring
verband met het verlangen om een relative te bestendigen met een
geliefd person 39), waartegen godsdienstige of kaste-opvattingen in
verzet kwamen, en met de vrees, dat de gevolgen van reeds began
morele zwakheid in eigen omgeving onthuld zouden worden. Het

39) Het Kol. Versl. van 1880 zegt : ,,Er zijn in de laatste tijd strengemaatregelen
genomen, om te voorkomen, dat gehuwde vrouwen in het geheim haar mannen
en kinderen verlaten om met andere mannen te emigreren. Zoodanige gevallen
schijnen zich nogal eens te hebben voorgedaan" (Bijiage L, p. 4).
Vooral mannen van de Kahdr-kaste (palki- en waterdragers) zouden meermalen
vrouwen verleid hebben met hen te emigreren, omdat zij uit hoofde van hun
bezigheden gemakkelijk met haar (b.v. in de ras5i: keuken) in contact konden
komen. In populaire Indische liefdeliedjes, ook in Suriname bekend, wordt die
minnehandel der Kahars veelvuldig bezongen.
De Kahars zijn in Suriname talrijk vertegenwoordigd.










betrekkelijk groot aantal geboorten, dat plaats vond op de zeereis
naar Suriname, vindt hierin een verklaring. 40)
Het zware juk van het weduwschap. Een enkele maal deed haar
ondragelijke positive jonge weduwen besluiten in emigratie lots-
verbetering te zoeken. Wij kennen een zeer geacht pandit (priester-
kaste), wiens moeder als Brahmaanse weduwe om deze reden was
uitgeweken.
Vlucht voor de Justitie. Ook kwam het voor, dat iemand, die zich
aan een strafbaar feit had schuldig gemaakt, zich door emigratie
aan het gerecht wilde onttrekken.
Zucht naar avontuur. Ten slotte dreef zucht naar avontuur sommige
jongelieden er toe, het eentonig bestaan van het Indische landleven
buiten weten van hun ouders vaarwel te zeggen en gehoor te geven
aan de romantische roep uit de verten.
Wij herinneren ons het geval van een bevriend immigrant in Suriname,
die als opgeschoten jongen het vee hoedde van zijn ouders in een
dorp in de omtrek van Benares of zoals hij zelf zeide : K SI (de oude
Sanskritnaam voor deze stad). In de eenzaamheid van het veld
opgezocht door een werver, werd zijn fantasie z6 opgezweept door
diens verhalen, dat hij op staande voet zijn armelijke kudde in de
steek liet en de vreemdeling volgde naar het dep6t. In later jaren
een voorbeeldig Christen geworden, trachtte hij, dankbaar jegens
God voor de materiele en geestelijke gaven, die hij in zijn nieuwe
vaderland gevonden had, het verdriet zijn ouders aangedaan door
het zenden van geldelijke steun zoveel mogelijk goed te maken.
Eveneens ontmoette schrijver dezes in Suriname een Brahmaan,
die de smaak voor reisavonturen had opgedaan tijdens een bedevaart,
welke hij in zijn jeugd met drie vrienden te voet had ondernomen
naar het heiligdom van Jaganndth 41) in Orissa.
Hogere aspiraties. Was echter de praktijk van emigratie in een
bepaalde streek of dorp eenmaal gevestigd en had men door brieven
of de terugkeer van vrienden en familieleden zich kunnen overtuigen,
dat in de landen van overzee inderdaad een betere toekomst gewaar-
borgd was, dan steeg het percentage van dat soort emigranten, dat
niet zuiver uit nijpende armoede naar elders uitweek, maar dat

40) Dr Comins, Rapport over Brits-Guyana, p. 37.
41) Jagan-ndth = heer der wereld = Visnu.










ofwel, de langdurige patria potestas van het joint family-system
moede, in den vreemde een grotere zelfstandigheid ofwel de ver-
werkelijking van hogere economische en social aspiraties ofwel
beide hoopte te zullen vinden. Zulke werkkrachten trokken uit
om hun geluk te beproeven en zij waren het, die eenmaal elders
gevestigd, ook het best als kolonist zouden slagen.
De voor de Surinaamse contractanten, in vergelijking met die voor
de andere West-Indische kolonies, gunstiger bepalingen omtrent de
terugvoer na volbrachte contracttijd, werkten er toe mee, om special
voor Suriname het percentage van deze emigranten van een better
gehalte omhoog te brengen.42)
Het is echter een verdraaiing der feiten het te willen voorstellen,
alsof het merendeel der emigranten met zulk een pioniersgeest zou
bezield geweest zijn.43)
Vage kennis van het land hunner toekomst. Aangaande het land van
hun bestemming had de massa der aangeworvenen slechts een opper-
vlakkige kennis. Wanneer ambtenaren van de Indian Civil Service,
zoals Sir Richard Burn en Mr. Shirreff (zie p. 235), met hen in
aanraking kwamen en hun vroegen, waar zij heengingen, dan was
het antwoord gewoonlijk heel vaag: Kisi tdpii ko: Naar een eiland.
Soms was het scherper omschreven : Mrij tapi~ ko, of Fiji tdpii ko
Srindm tdpf ko: Naar het eiland Mauritius of Naar het eiland Fiji
of Naar het ,,eiland" Suriname. Hoe weinig concrete inhoud ook

42) Door andere uit Suriname teruggekeerde emigranten konden zij op de hoogte
gesteld worden en trokken zij dan zelf uit, dan wisten zij, dat zij, indien zij in
den vreemde niet zouden slagen, reeds na 5 jaar op kosten van het Sur. Gouver-
nement terug konden.
De genoemde rapporten van Pitcher en Grierson achten de terugzending van
immigranten, die hun contracttijd hebben uitgediend, een bijzonder geschikt
middel om de vooroordelen tegen emigratie bij de Indiers weg te nemen.
Dat die gunstige voorwaarden ook nadelige gevolgen hadden, zullen we later
zien. (Zie 6de hoofdst.)
43) Zoals b.v. de Indier uit Natal (Z.-Afrika) Durai Swami Patthiappan deed,
die op zijn rondreis naar de immigratie-landen in West-Indie ook Suriname
bezocht en op 18 April 1948 voor de Surinaamse Hindostanen een lezing hield
in het clubgebouw Hindalaya te Paramaribo, zonder overigens in bedoeld punt
bij zijn gehoor bijval te vinden.
Ook toen op 5 Juni 1948 het 75-jarig verblijf van de Hindostanen in Suriname
werd gevierd, maakten enkele feestredenaars bij de bijeenkomst in het voormalige
Koelie-dep6t zich in dit opzicht aan enige overdrijving schuldig.










zulke meer bepaalde voorstellingen nog hadden, kon schrijver dezes
meermalen vernemen van Brits-Indiers, die tot hun niet geringe
ontnuchtering ervaren hadden, dat zij niet, zoals zij gedacht hadden,
naar een nabijgelegen, stamverwant land met Indische benaming:
Srinam of Sarnim 44) waren verhuisd, maar na een maandenlange
zeereis aan het andere einde der wereld aan wal waren gezet, terecht
op een sdtsamundarpdr 45), d.i. een land, dat men bereikt na 7 zeeen
te zijn overgestoken, gelijk de Brits-Indische immigranten somtijds
Suriname noemden. Meermalen zelfs was hun Suriname door de
wervers aangeduid als Sri Rdm (verheven Ram) zodat zij in de waan
werden gebracht, dat het een bedevaartsplaats was ter ere van
hun geliefde Rama.

e. Contractering: voorlopige en definitive.

De meegetroonde personen werden door de wervers naar de sub-
depots gebracht, waar zij kosteloos van levensmiddelen en kook-
en eetgerei werden voorzien. Tevens werd hun ingeprent, dat zij
tegenover de, doorgaans Europese, autoriteiten, voor wie zij in de
stad van het sub-dep6t of later te Calcutta zouden geleid worden,
onveranderlijk moesten verklaren, dat zij uit eigen beweging wilden
emigreren. Als een ,,liedje" werd het hun voorgezegd, zoals zij zich
tegenover ons, bij het ophalen van hun herinneringen, herhaaldelijk
uitdrukten. Deden zij dat niet, dan zouden zij hun ,,geluk" ontgaan.
Aan lieden, die nooit landbouw hadden uitgeoefend en goed konden
lezen en schrijven, werd nog op het hart gedrukt, dat zij zich daar
als landbouwer moesten opgeven, desnoods wonder een valse persoons-
en kaste-naam (zie p. 106). Zagen zij er te net of te Westers gekleed
uit, dan raadde de werver hun aan hun broek met een dhoti (lende-
doek) te verwisselen en hun handen flink vuil te maken. 46)

44) Srindm = verheven naam, sarndm = beroemd. Aldus voelden zij de klank-
combinatie van het woord Suriname (in het Neger-Engels: Sranam).
De ironie der geschiedenis wilde, dat, hun teleurstelling ten spijt, hun nieuw
vaderland toch zijn nomen genericum: West-Indie aan hun geboortegrond
ontleende !
46) Naam ontleend aan de mythologische cosmographieen van de Purana's:
het Indische Ultima Thule.
46) Zie de lotgevallen van de later Herrnhutter catechist Baboe Sriman Singh
in ,,Ons Suriname" door H. G. Steinberg, pp. 273-274.










Aan sommigen van hen werd bedriegelijk voorgehouden, dat, waren
zij eenmaal op titel van landbouwer in de vreemde kolonie aangeland,
hun grotere ontwikkeling hun schier onmiddellijk voor een hogere
functie in aanmerking zou doen komen. 47) Het ligt voor de hand,
dat deze groep later de meest teleurgestelden zou opleveren en als
plantage-arbeiders het minst zou voldoen. Gelukte het hun echter
inderdaad wonder het contractsysteem een lichtere werkkring te
verwerven, b.v. van wachter, oppasser, tolk, dan werkten zij zich
spoedig op.48)
Vanuit het sub-dep6t werden de aangeworvenen door een medisch
ambtenaar gekeurd 49) en vervolgens naar de z.g. cutcherry (Hindi:
kacahri), het bestuurskantoor, gebracht voor de Registering Officer
(registratie-ambtenaar).
Tot 1 April 1886, de datum, waarop de Emigratiewet XXI van 1883
in working trad, sloten zij daar met de wervers een voorlopig contract,
nadat de voorwaarden daarvan eerst aan hen waren verklaard.
Handgeld werd daarbij aan hen niet uitbetaald, evenmin als later
te Calcutta.
Was een voldoend aantal gecontracteerden in een sub-dep6t aan-
wezig, dan werden zij voor rekening van het Surinaamse Gouver-
nement per trein naar Calcutta vervoerd, waar zij in het hoofddepot,
Garden Reach 20, werden opgenomen. Daar moesten zij voor de
Protector of Emigrants en de Emigratie-Agent nogmaals verklaren,
dat zij vrijwillig emigreerden en werden zij door de geneeskundigen
van het depot, gewoonlijk een Europese geneesheer en een inlandse
depot-dokter, en door de vanwege het Brits-Indische Gouvernement
aangestelde Medical Inspector of Emigrants onderzocht naar hun
gezondheid en geschiktheid voor veld- of fabrieksarbeid 50).

47) Rapport van MacNeill en Chimman Lal, 59.
48) Zo verging het b.v. de vader van een bekende Nickeriaanse Brits-Indische
families op de plantage Waterloo.
49) V66r 1880 gebeurde dit niet geregeld, zodat dan te Calcutta nog zeer veel
candidates afgekeurd moesten worden (zie p. 68).
Dit bracht de Agent Van Cutsem er toe, bij de bestuurskantoren in de voor-
naamste werfdistricten er op aan te dringen geen contractanten te registreren,
v66r medische keuring had plaats gehad (Kol. Versl. 1881, Bijlage M, p. 4).
60) Ook werden zij nu of later v66r hun vertrek nog gekeurd door de scheeps-
dokter, zodat v66r de inscheping 5 geneeskundigen aan iedere emigrant te pas
kwamen. Dat deze voorzorgsmaatregelen nog niet altijd effectief waren, tonen










Dan eerst werd het definitive werkcontract gesloten tussen de emi-
granten enerzijds en de Emigratie-Agent van Suriname, het Nederlands
Gouvernement vertegenwoordigend, anderzijds 51), ten overstaan van
de Protector of Emigrants. Deze laatste most daarbij getuigen, dat
hij het contract van tevoren persoonlijk aan de arbeiders had uit-
gelegd en zich vergewist had, ,,dat de verbintenis van elk hunner
vrijwillig is, dat hij volmaakt kennis draagt van den aard zijner
overeenkomst, van de plaats zijner bestemming, van den vermoe-
delijken duur zijner reis en van de verschillende verpligtingen en
voordeelen uit zijn verbintenis voortvloeijende" (art. 6 v. h. Tractaat).
Een dergelijke verklaring werd door de Emigratie-Agent ondertekend
(zie contract-formulier).

Protector of Emigrants ten tijde, dat de eerste werving
voor Suriname plaats had, en gedurende een reeks van opeenvolgende
jaren daarna, was de heer I. Grant, die bij de immigranten in Suriname
van de eerste decennia een bijna legendarische figuur werd, op wie zij
zich tegenover het Surinaamse Gouvernement telkens beriepen, wanneer
zij zich in het een of ander teleurgesteld voelden.
,,Grant Sahib 52) heeft het ons beloofd !" was het slagwoord.63)
Zeer bekend is ook geworden de Protector of Emigrants, Dr D. W. D.
Comins, Surgeon Mayor, die in 1891 Brits-Guyana en Suriname bezocht
en een onderzoek instelde naar de toestanden wonder de Br.-Indische
immigranten in beide kolonies (zie zijn rapporten daarover in de litera-
tuurlijst achterin).

De tekst van dit arbeidscontract, opgesteld in het Engels, is ge-
publiceerd in het G.B. van 1877 No. 77. De grondslag ervan vormen
art. 8, 9, 10, 19, 20 van het Tractaat en art. 7 van de Publicatie
van 3 Mei 1872. Volgens de laatste alinea van art. 8 van het Tractaat

de verslagen van het medisch onderzoek bij aankomst in de kolonie wel aan.
Vandaar dat de wd. Agent-Generaal N. van den Brandhof, de later Gouverneur
van Curaqao (Van Rosevelt was toen op verlof), in het Kol. Verslag van 1880
niet zonder een tikje humor en ironie aantekent, nadat hij deze vijfvoudige
keuring heeft vermeld : ,,Indien alzoo nu nog ongezonde en ongeschikte emigran-
ten worden afgezonden, zoude het vertrouwen in de geneeskundige wetenschap
zeer geschokt worden" (Bijlage L, p. 5).
51) Art. 7 van het Tractaat en art. 6-7 van de Publ. van 3 Mei 1872.
52) Indische titel voor een Europeaan.
53) Nog in 1886 bekleedde Grant zijn functie, blijkens een brief van hem aan
de Emigratie-Agent Van Cutsem d.d. 9 Sept. 1886, in het Centraal Archief
aanwezig.










most een afschrift van genoemde artikelen 9, 10, 19 en 20, als
bevattende de elementaire rechten van iedere vrije mens, in elk
contract worden opgenomen (zie pp. 131-135).
Nog slechts twee authentieke contracten volgens dit formulier zijn
overgebleven in het Centraal Archief te Paramaribo. Zij zijn opgesteld
in collectief verband en omvatten een gedeelte van de immigranten,
die met de Kate Kellock (aangek. 18 Jan. 1874) en een gedeelte van
die, welke met de Ailsa II (aangek. 26 Nov. 1880) zijn ingescheept.
De daarop voorkomende emigranten hebben alien met een kruismerk
ondertekend.

Men kan veilig aannemen, dat er wonder hen waren, die hun naam althans
in het Ndgart- of Urdu-schrift konden schrijven.54) Dat zij het toch niet
gedaan hebben, kan men toeschrijven aan de vrees daardoor gevaar
te lopen, niet als landarbeider te worden aangezien en zo voor emigratle
te worden afgekeurd, ofwel middels hun getekende naam aan invloed
van kwaadwilligen te worden blootgesteld (soort beeld-magie).55)

Na 1 April 1886 golden de overeenkomsten, die tussen de toekomstige
arbeiders en de wervers in de districten, als vertegenwoordigers van
de Emigratie-Agent, werden aangegaan als bindend (definitief).
Deze contracten werden dan naar Calcutta opgezonden en daar na
voorafgaande keuringen der contractanten en na een onderzoek,
of zij in de sub-depots niet gedwongen of bedrogen waren, door de
Protector of Emigrants en de Emigratie-Agent ondertekend. Deze
contracten zijn veel eenvoudiger dan de vroegere en behalve de
bepalingen over het recht van terugreis na 5 jaren dienst dat in
Britse kolonies eerst na 10 jaar ontstond geheel gelijk aan de
Britse.56)

54) De ,,literacy" (het kunnen lezen en schrijven) van onze immigranten bij
hun aankomst is nooit onderzocht, althans niet geregistreerd. In Trinidad echter
kon 9% der vers aangekomen immigranten Hindi of Urdfi lezen (Sanderson-
Report, no. 287).
56) Zeker is, dat Brits-Indiers van de oude stempel een tegenzin hebben, om met
hun naam te ondertekenen, ook als zij daartoe in staat zijn. Ons zijn gevallen
bekend, dat zulke Br.-Indiers in Suriname bij het opmaken van officiele stukken,
verklaarden niet te kunnen schrijven en daarom een kruismerk zetten.
Om dezelfde reden tonen sommigen een zekere schuwheid om gefotographeerd
te worden.
56) Vanaf dit tijdstip geldt als: volwassen: een emigrant van 16 jaar, in tegen-
stelling met de vroegere limit van 15 jaar.










Het voordeel van deze nieuwe regeling was, dat arbeiders, die eerst
op kosten van het Nederlandse Gouvernement uit het binnenland
naar Calcutta waren vervoerd, aldaar zich niet meer willekeurig,
zonder boete of straf op te lopen, konden terugtrekken.57) In de
praktijk echter werd een onredelijk onwillig person toch niet tot
inscheping gedwongen, daar zijn opstandigheid dan aanstekelijk op
de andere emigranten zou werken.58)
Het formulier van dit nieuwe contract was dat van The Colonial
Emigration Form No. 5, voorgeschreven door de Indische Emigratie-
wet XXI van 1883, sect. 36-37. De voorwaarden zijn opgesteld in
het Engels en in het Hindostdni (zowel in NagarT- als Urdischrift).
Op de v66rzijde vindt men: Particulars of Emigrants executing
a Contract for Service to Surinam. Enkele authentieke exemplaren
van deze contracten worden in het Centraal Archief te Paramaribo
bewaard. 59) Door de betreffende emigranten zijn ze met een duim-
afdruk ondertekend.

Blijkbaar is dit nieuwe contra'ctformulier stilzwijgend in de plaats gesteld
van dat van 1877. Voor Suriname had dit eigenlijk moeten geschieden
door de twee partijen, die het Tractaat van 1870 gesloten hadden, nl.
de Nederlandse en Britse Regering. Bovendien is dit nieuwe formulier
in zoverre nog in strijd met het Tractaat, dat er geen afschrift van de
artikelen 9, 10, 19, 20 van hetzelve in is opgenomen.60)

Uiteindelijk: Verkeerde ideeEn bij emigranten mogelijk, kidnapping
uitgesloten. Ofschoon aan de bepalingen, die de vrijheid en de volle
kennis van de emigrant veilig moesten stellen, althans in de in-
schepingshaven Calcutta, strong de hand werd gehouden, bleef,
gezien de gesignaleerde praktijken van de wervers en de grote
onwetendheid van het gros der emigranten, bedrog mogelijk en feitelijk
zouden dan ook velen bij hun komst in de kolonies bitter ontgoocheld

57) Kol. Verslag van 1887, Bijlage J no. 12, p. 2, alsmede de Toelichting op
hetontwerp: Voorwaarden der in Britsch-Indie met emigranten gesloten wordende
werkovereenkomsten (behorend bij de Resolutie van 27 Sept. 1912 no. 4867
en aanwezig in het dossier over immigratie in het Centraal Archief).
58) Sanderson-Report, 66.
56) Zie een voorbeeld van zulk een contract in Speciale Wetgeving, tegenover
p. 68, echter zonder de tekst in het Hindostani.
e0) Rapport van MacNeill en Chimman Lal, 29 en art. 8 van het Tractaat.










worden. Formele roof, ,,kidnapping", van arbeidskrachten echter
was zo goed als uitgesloten.
In heel het Surinaams-Brits-Indische immigratie-tijdperk heeft zich
hiervan dan ook maar e6n, en dan nog maar een voorgewend, geval
voorgedaan.
Een zekere vrouw, Golab genaamd, met het emigratieschip Peshwa
in 1884 in Suriname aangekomen, verklaarde aan de Agent-Generaal,
dat zij formeel door de wervers was misleid, geen enkel contract
getekend had en geen enkele autoriteit had gezien. Toen dit geval
werd onderzocht, bleek, dat zij haar hele verhaal verzonnen had.
Daar de vrouw echter bij haar verklaringen bleef en zij zich zeer
ongelukkig scheen te gevoelen, werd haar verzoek, om naar Calcutta
te mogen terugkeren, ingewilligd. 61)

Toch bleef bij de bevolking in India een vooroordeel tegen emigratie be-
staan, dat gegrond werd op ,,kidnapping". Het waren echter slechts
schijnbare gevallen, nl. wanneer emigranten, vooral jongere, geheel buiten
weten van hun ouders, de wervers gevolgd waren, dan vrijwillig getekend
hadden en zonder enige kennisgeving zich hadden ingescheept. Aldus
kwam het aan de naastbestaanden voor, dat zij ontvoerd waren. Somtijds
traden zij dan pas na jaren met hun families in India in correspondentie.62)

A
111. HET VERBLIJF IN HET DEPOT TE CALCUTTA.

Wanneer verscheping werd voorbereid, was het hoofddep6t te Cal-
cutta een waar mensenpakhuis. Er moesten altijd veel meer personen
in het depot worden opgenomen, dan arbeiders in Suriname werden
aangevraagd, daar men rekening most houden met eventuele
afkeuring, sterfte, desertie enz. en met het feit, dat altijd een bepaald
percentage, 15-20%, bestaande uit kinderen en ouden van dagen,
uit hoofde van familieverband mee most, zonder als contractanten
te gelden.
Zo waren b.v. in 1878 door het Surinaamse Gouvernement 600 arbeids-
krachten per telegram aangevraagd. 63) Om aan die opdracht te
voldoen, werden 1039 personen in het hoofddepot aangevoerd.


61) Kol. Versl. van 1885, Bijlage F, p. 3.
62) Sanderson-Report, 70.
11) Kol. Versl. van 1879, p. 13 en Bijlage M, pp. 2-4.










Van dit getal:
werden afgekeurd ...... 203 64)
deserteerden ........... 63
stierven ............... 5
weigerden te vertrekken.. 9
werden ingescheept per 431 mannen
S.S. Zanzibar 171 vrouwen samen 709.65)
107 kinderen
Nu bleven er nog 50 personen over. Omdat voor het jaar 1879
de emigratie naar Suriname still zou liggen, daar geen verdere aan-
vragen van de planters waren binnengekomen, trachtte de Emigratie-
Agent het surplus aan het Agentschap van Trinidad over te doen
tegen vergoeding van een gedeelte der gemaakte onkosten.

Van deze 50 personen werden :
23 door dat Agentschap aangenomen tegen betaling van 18 roepies per
volwassen contractant, terwijl de kosten van aanwerving voor het
Surinaamse Agentschap tot dan toe gemiddeld 27 roepies per volw.
person bedragen hadden;
16 door de Agent van Trinidad afgekeurd;
10 weigerden, om naar Trinidad te emigreren;
I bleef in ons depot achter.

Aangezien op het tijdstip van de aanwerving voor de Zanzibar in
de hutten van het Surinaamse dep6t slechts voor 550 A 600 contrac-
tanten ruimte was, had onze Agent zich genoodzaakt gezien de aan-
geworven personen gedeeltelijk in tenten te huisvesten. Bovendien
had hij het leegstaande Franse depot tijdelijk voor 200 roepies
in huur genomen.66)
Tot dekking der uitgaven voor aanwerving, huisvesting en voeding
was voor de contractanten bestemd voor de Zanzibar tot aan hun
inscheping een bedrag nodig geweest van 3700 = /f. 44.400.

64) Blijkbaar was de keuring in de sub-dep6ts verzuimd: vandaar het hoge
percentage afgekeurden te Calcutta (zie boven p. 63).
65) Daar er op de zeereis 1 kind geboren werd en 6 mannen, 1 vrouw en 2 kin-
deren stierven en bovendien op de rede nog 1 man overleed, werden 700 personen
in Suriname levend aan wal gebracht.
"6) Wederkerig werden de gebouwen van het Surinaamse Agentschap bij niet
gebruik soms onderverhuurd aan andere Agentschappen; zo b.v. in 1874 (Kol.
Versl. van 1875, Bijlage J, no. 69).







69

Bij de emigranten, die in 1880 voor de Ailsa II en de British
Statesman I werden aangeworven, en in het hoofddepOt werden
ondergebracht, stierven er 10, raakten in de gevangenis: 3, werden
teruggezonden: 7 minderjarigen en 1 weeskind, werden door hun
naaste betrekkingen opgevraagd: 10.67)
Om dit laatste te ontgaan, gaf men somtijds valse namen op, bij
voorkeur namen, die in een andere godsdienst gebruikelijk zijn,
zodat zij voor hun families onvindbaar werden. Dat in Suriname
verschillende Hindoes een Mohammedaanse naam dragen, en om-
gekeerd, is aan deze tactiek te danken.68)
Het voedsel werd in het hoofddepot gekookt en klaargemaakt aan
de contractanten verschaft. Voor de 1039 personen, die voor het
S.S. Zanzibar aangeworven waren en gemiddeld 34 dagen in het dep6t
verbleven, werd aan voedsel in het depot uitgegeven 5749 roepies,
d.i. /l. 6.899. Dat is voor elke person /l. 6.50 of 19 cent per dag. 69)
Voor drinkwater gebruikte men ijzeren bakken, waarop patent-
filtreertoestellen waren aangebracht.
Toch konden besmettelijke ziekten niet geheel en al voorkomen
worden. Onder de emigranten voor de Zanzibar deden zich in het
dep6t drie gevallen van cholera voor, waarvan twee met dodelijke
afloop. Eveneens waren verschillende van hen lijdend aan kinder-
pokken, die ze uit het binnenland hadden meegebracht. Door af-
zondering en behandeling in het hospital was het evenwel mogelijk
de sterfte tot 66n geval beperkt te houden. In 1886 brak in het depot
epidemisch de mazelen uit. Om verspreiding tegen te gaan, werden
de zieken strong afgezonderd en de gebouwen met zwavel berookt
en met carbol gewassen. Vervolgens werden de uit het binnenland
vers aankomende koelies afzonderlijk gehuisvest, waartoe wederom
het tijdelijk leegstaande Franse depot voor een maand werd af-
gehuurd. Tevens werd hun daarbij nieuwe kleding verstrekt in plaats
van de oude.
Een enkele maal, nl. in 1899-1900, toen een pest-epidemie in
Calcutta heerste, werden twee reeds gecharterde schepen afbesteld en
de reeds aangeworven koelies ofwel aan andere depots overgedaan,
67) Kol. Verslag van 1881, Bijlage M, pp. 4-5.
68) Zo kennen wij een Hindoe van de schrijverskaste (Kayastha, Kaith), die
om deze reden wonder de naam van Ascarali naar Suriname is geEmigreerd.
"8) Kol. Versl. van 1879, Bijlage M, pp. 2-3.










ofwel op kosten van het Surinaamse Agentschap naar huis gestuurd.70)
In het dep6t hielden de contractanten zich bezig met spelen, zoals
kugti, worstelen, en gatkd, schermen, en met het zingen van liederen,
vooral birhd's 71), herderszangen, popular wonder de veehoederkaste
van de Ahirs, met het vertellen van sprookjes en godenverhalen
en met dansen. De eerstaangekomenen moesten er gewoonlijk
maandenlang blijven. De tijd, die de koelies voor de Zanzibar aan-
geworven, in het depot doorbrachten, bedroeg, zoals reeds gezegd,
gemiddeld 34 dagen 72); voor hen, die bestemd waren voor de
Ailsa II en British Statesman I was het gemiddelde 451/ dag,
189 dagen voor de eerstgearriveerde en 1 dag voor de laatst op-
genomene 73).
Somtijds werden zij het wachten moe en deserteerden zij in groten
getale, zodat de Agent overhaast tot verscheping most overgaan.
Dit was bijzonder het geval bij de emigranten voor de Sheila I,
die ongeduldig werden, toen zij de contractanten voor Guadeloupe
v66r hen zagen embarkeren 74).

IV. HET TRANSPORT DER EMIGRANTEN.

a. Emigratie-schepen.
Artikel 21 van het Tractaat liet voor de emigratie naar Suriname
zonder onderscheid het gebruik van Britse en Nederlandse schepen
toe. Feitelijk heeft men zich alleen bediend van schepen van Britse
nationaliteit. Vele verschepingen werden verzorgd door de Firma
Sandback Tinne & Co. te Liverpool en Calcutta en later door de
rederij James Nourse. De passage-prijs lag tussen 9 en 12 Pound.
Zowel zeil- als stoomschepen waren toegestaan, maar, terwiji stoom-
schepen in elk jaargetijde konden gecharterd worden, mochten

70) Kol. Versl. van 1900, p. 15 en dat van 1901, p. 13.
71) Birhd is afgeleid van het Sanskritwoord viraha = scheiding, afwezigheid,
bijzonder van geliefden. Vandaar is de birhd een treurzang over de afwezigheid
van een geliefde ; vooral gebruikt van klaagliederen, die Rddhdin de mond worden
gelegd over de afwezigheid van Krishna.
72) Kol. Versl. van 1879, Bijlage M, pp. 2-3.
73) Kol. Versl. van 1881, Bijlage M, p. 5.
74) Kol. Verslag van 1883 en dat van 1884, Bijlage G. Het aantal deserteurs
bedroeg niet minder dan 122.










zeilschepen alleen tussen 1 Augustus en 15 Maart vertrekken 75),
zijnde dit het zomerseizoen op het Zuidelijk halfrond. De reis immers
werd gemaakt om Kaap de Goede Hoop, daar de weg door het Suez-
kanaal was uitgesloten. 76)
De grootte der schepen varieerde van 1200-1800 Register ton. De voor-
waarden, waaraan de accommodate voor de emigranten most voldoen,
waren in artikel 15 van het Tractaat vastgelegd. Zo moesten de kajuiten
of tussendekken minstens 6 Engelse voet hoog zijn (1 Eng. voet =
30,48 c.M.). Voor iedere volwassen emigrant most in de kajuiten of op
de tussendekken minstens 12 vierkante voet oppervlakte en 72 kubieke
voet ruimte beschikbaar zijn. Hier gold als volwassen een emigrant
boven de leeftijd van 10 jaar, terwijl 2 kinderen tussen 1-10 jaar als 1
volwassene werden gerekend. Een afgezonderde ruimte most als hospital
worden ingericht. De praktijk was, dat de emigranten als regel allen tussen-
deks werden ondergebracht op lage britsen aan weerszijden van het
schip, met een pad in het midden. Bij zeilschepen besloeg het tussendek
de gehele horizontal doorsnee van het schip. De hoogte van het tussendek
was steeds boven de minimal vereiste ") en veelal werd de lucht in de
ruimte ververst door koelzeilen en (of) luchtkokers en (of) automatische
ventilatoren. Het hospital was gewoonlijk op het bovendek ingericht.
Namen der emigratie-schepen. De namen der schepen, die in de loop
der jaren Brits-lndische contractanten naar Suriname brachten, zijn
de volgende:

Zeil- Aantal
of Namen der summerr) en Datum van Datum van
stoom- schepen kenletters der vertrek van aankomst te
schip immigranten"7) Calcutta Paramaribo

1. z.s. Lalla Rookh ...... 1-410/B 26 Febr. 1873 5 Juni 1873
2. s.s. Bengal ........... 411-990/B 15 Mei 1873 8 Juli 1873
3. s.s. Yorkshire......... 991-1642/B 22 Juni 1873 25 Aug. 1873
4. z.s. Mangalore ........ 1643-2119/B 21 Aug. 1873 8 Nov. 1873
5. z.s. Calcutta ......... 2120-2541/B 8 Sept. 1873 25 Nov. 1873

75) Art. 13 van het Tractaat.
78) Het Gouvernement van Brits-Indie had nl.,, in afwachting van de uitslag
van een in te stellen onderzoek naar het al of niet raadzame, om met het oog op
de belangen der koelies hun vervoer door het Suez-Kanaal toe te staan, dien weg
voorloopig verboden" (aldus het Kol. Versl. van 1872, p. 13). De route om de
Kaap is echter steeds de gebruikelijke gebleven.
77) Op de Hereford en Grecian b.v. was het 2,19 m. Vereist werd een hoogte
van 6 voet = 1,83 m.
78) Voor verklaring van deze getallen en letters, zie verder pp. 83-84.











Zeil- Aantal
Datum van Datum van
of Namen der (nummer) en vertr van aankomst
stoom- schepen kenletters der rtr a aa m
schip immigranten alcutta Paramaribo
schip immigranten


6. z.s.
7. z.s.
8. z.s.
9. s.s.
10. s.s.
11. z.s.
12. z.s.
13. z.s.
14. z.s.
15. z.s.
16. z.s.
17. z.s.
18. z.s.
19. s.s.
20. z.s.
21. z.s.
22. z.s.
23. z.s.
24. z.s.
25. z.s.
26. z.s.
27. z.s.
28. z.s.
29. z.s.
30. z.s.
31. z.s.
32. z.s.
33. z.s.
34. z.s.
35. z.s.
36. z.s.
37. z.s.
38. z.s.
39. z.s.
40. z.s.
41. z.s.
42. z.s.


Kate Kellock .....
Medea............
Howrah ..........
Clive ............
Zanzibar .........
Ailsa I 79) ........
Ailsa II ..........
British Statesman I
Ailsa III ..........
Sheila I ..........
British Statesman II
British Nation I ...
Ailsa IV ..........
Laleham en Peshwa
British Nation II ..
Sheila II ..........
John Davie .......
The Bruce ........
Ganges I .........
Elbe .............
Erne ...........
Rhine ...........
Hereford I ........
Lena l............
British Peer ......
Hereford II .......
Grecian I .........
Erne II ..........
Em s .............
Erne III ..........
Grecian II.........
Hereford III ......
Mersey I .........
Hereford IV ......
Avon I...........
Erne IV ..........
Mersey II .........


1-469/C
470-953/C
954-1413/C
1-327/F
1-700/G
1-323/1
324-785/1
1-428/J
1-471/K
1-452/L
453-902/L
1-509/M
510-1006/M
1007-1611/M
1612-2134/M
1-532/N
1-360/P
1-517/R
518-1098/R
1099-1747/R
1-634/S
635-1275/S
1-608/T
1-706/U
707-1240/U
1-539/V
544-1097/V
1-534/W
535-1211/W
1-594/X
595-1151/X
1152-1623/X
1-659/Y
674-1181/Y
1-616/Aa
1-615/Bb
1-679/Ee


16 Oct.
28 Nov.
16 Jan.
4 Juli
11 Juni
11 Nov.
11 Sept.
16 Dec.
18 Oct.
7 Oct.
29 Aug.
31 Oct.
24 Jan.
21 April
1 Sept.
18 Oct.
2 Nov.
29 Sept.
20 Jan.
3 Aug.
22 Jan.
21 Aug.
10 Febr.
29 Jan.
14 Aug.
14 Jan.
4 Sept.
25 Jan.
25 Aug.
30 Jan.
15 Juli
29 Aug.
17 Jan.
14 Sept.
25 Jan.
31 Jan.
13 Nov.


7T) Het Romeinse cijfer achter de naam van een schip geeft aan, het hoeveelste
transport van hetzelfde schip bedoeld is.


18 Jan. 1874
14 Febr. 1874
8 April 1874
29 Aug. 1877
16 Aug. 1878
6 Febr. 1880
26 Nov. 1880
14 Maart 1881
9 Jan. 1882
13 Jan. 1883
18 Dec. 1883
8 Febr. 1884
13 April 1884
27 Aug. 1884
12 Dec. 1884
14 Jan. 1885
18 Jan. 1887
3 Jan. 1889
23 April 1889
23 Nov. 1889
27 April 1890
17 Nov. 1890
17 Mei 1891
2 Mei 1892
18 Nov. 1892
19 April 1893
19 Dec. 1893
14 April 1894
22 Nov. 1894
27 April 1895
26 Oct. 1895
27 Nov. 1895
10 April 1896
17 Dec. 1896
13 April 1898
22 April 1899
28 Jan. 1902











Zeil- Aantal
of Namen der numberr) en Datum van Datum van
stoom- schepen kenletters der vertrek van aankomst te
schip immigranten Calcutta Paramaribo


Lena II ..........
Rhone I..........
Clyde .......... .
Rhone II..........
M ain ............
Avon II...........
Indus I...........
Indus II ..........
Ganges II ........
Ganges III ........
Indus III .........
Sutlej I ..........
Mutlah I .........
Sutlej II ..........
Ganges IV ........
Mutlah II.........
Chenab I .........
Mutlah III ........
Chenab II ........
Sutlej III .........
IndusIV .........
Dewa ............


680-1331/Ee
1-654/Ff
1-253/Gg
1-173/Hh
1-632/li
1-630/Jj
631-1456/Jj
1457-1674/Jj
1-861/Kk
862-1047/Kk
1048-1866/Kk
1-856/L1
857-1424/LI
1-476/Mm
1-436/Oo
437-747/Oo
748-1200/00
1-645/Pp
646-945/Pp
1-829/Qq
830-1567/Qq
1-303/Ss


4 Jan.
24 Sept.
20 Aug.
31 Juli
5 Juli
21 Oct.
25 Mei
24 Sept.
11 Jan.
5 Juni
27 Oct.
15 Jan.
25 Maart
18 Dec.
27 Febr.
3 April
30 Mei
12 Mei
31 Mei
27 Nov.
25 April
7 April


28 Maart 1902
10 Jan. 1903
14 Dec. 1904
8 Nov. 1905
15 Oct. 1906
13 Jan. 1907
3 Juli 1907
4 Nov. 1907
17 Febr. 1908
10 Juli 1908
5 Dec. 1908
22 Febr. 1909
2 Mei 1909
27 Jan. 1910
7 April 1912
14 Mei 1912
8 Juli 1912
23Juni 1913
7 Juli 1913
7 Jan. 1914
4Juni 1914
24 Mei 1916


In total: 34304 personen

Zoals uit bovenstaande lijst blijkt, werden de eerste 5 jaren van
de emigratie zowel zeil- als stoomschepen gebruikt. Daarna tot 1907
alleen zeilschepen, met uitzondering van de Laleham en Peshwa
in 1884. Vanaf 1907 werden uitsluitend stoomschepen gecharterd.
Al deze schepen vervoerden op de aangegeven datums slechts con-
tractanten voor Suriname, alleen de Clyde en Rhone II bevatten
ook een contingent voor Brits-Guyana en de Dewa een contingent
voor Jamaica.
Tevens namen meerderen ook enkele Brits-Indiers mee, die zonder
contract op eigen kosten naar Suriname gingen.

b. Inscheping en zeereis.

Volgens art. 10 van de Publicatie van 3 Mei 1872 most bij de


43. z.s.
44. z.s.
45. z.s.
46. z.s.
47. z.s.
48. z.s.
49. s.s.
50. s.s.
51. s.s.
52. s.s.
53. s.s.
54. s.s.
55. s.s.
56. s.s.
57. s.s.
58. s.s.
59. s.s.
60. s.s.
61. s.s.
62. s.s.
63. s.s.
64. s.s.










inscheping de Emigratie-Agent aan de schipper in duplo ter hand
stellen : een staat vermeldende de namen, voornamen, het geslacht,
de ouderdom, het beroep, de godsdienst en de laatste woonplaats
van iedere emigrant, met aanduiding van de hoofden der huisgezinnen,
indien de overeenkomst familiegewijze was aangegaan.
In Suriname werd deze staat abusievelijk de monsterrol genoemd,
alsof er hier sprake was van de bemanning van het schip 80).
Verder most de schipper zich voorzien van stukken, waaruit bleek,
dat de emigranten bekend waren met de plaats hunner bestemming
en de aard van hun werkkring, dat zij uit vrije beweging naar
Suriname vertrokken, dat zij lichamelijk geschikt waren voor hun
toekomstige taak en dat voldoende voor voedingsmiddelen 81) en
drinkwater aan boord gezorgd was.
Wanneer de emigranten scheep gingen, werd hun een tinnen plaatje 82)
om de hals gehangen, waarvan het nummer correspondeerde met
het nummer v66r hun naam op de monsterrol en met hun inschrijvings-
nummer op het Agentschap te Calcutta, om aldus hun identificatie
te vergemakkelijken. Ook werden zij, zo nodig, van kleding voorzien
en, zo zij vertrokken tussen 1 Maart en 15 Sept., dan ontvingen zij
minstens 66n dubbele deken ten gebruike.
Aan boord bezetten de vrouwen en kinderen vakken, verschillend
en afgezonderd van die voor de eenlopende gezellen.84)
Om de goede gang van zaken te bevorderen, werden bij het begin
van de reis uit de emigranten bepaalde personen uitgekozen tot
het vervullen van bedieningen ten algemene nutte, zoals sarddrs
(voormannen), barbiers, ziekenoppassers, boundaries (bhandiri's,
stewards en koks), topazen 85) (schoonmakers van de latrines) en

80) Correcter is de Engelse term: nominal roll of embarked emigrants.
81) Voor voedsel en kleding aan boord van de Zanzibar b.v. werd een bedrag
van 7671 roepies besteed, d.i. /1. 9205. Dat is, verdeeld over de 700 emigranten
van dat schip l/. 13 per person. Daar de reis van de Zanzibar 66 dagen duurde,
geeft dit aan voedsel en kleding 20 cent per dag per person (Kol. Versl.
van 1879, Bijlage M, p. 2-3).
82) Zie de brief van de Emigratie-Agent Van Cutsem uit Calcutta, dd. 30 Oct.
1886 aan de Agent-Generaal (in het Centraal Archief aanwezig).
83) Art. 13 van het Tractaat.
84) Art. 15 van het Tractaat.
85) De oorsprong van het woord is onzeker, maar het is o.a. de geijkte term voor
,,sweeper" op een schip (zie : Hobson-Jobson, i.v. topaze).










compounders (hulp van dokter). Bij aankomst in Suriname ontvingen
zij van de Agent-Generaal een vergoeding voor hun diensten.
Verder most op elk schip noodzakelijk een tolk en een Europese
heelkundige aanwezig zijn A8).

In de eerste jaren hield men zich niet strong aan deze laatste bepaling,
zodat van de eerste 8 emigratieschepen naar Suriname er 4 een inlandse
geneeskundige aan boord hadden. Het Kol. Verslag van 1875 tekent
hieromtrent aan: ,,Hoe noodig dit voorschrift was, bleek uit de weinig
goede verstandhouding, die somtijds tusschen de inlandsche geneesheeren
en de scheepsofficieren bestond, maar bovenal nit hetgeen in 't laatst
van December 1873 op de Kate Kellock had plaats gevonden, toen er
tengevolge van de slechte verstandhouding tusschen den inlandschen
geneesheer Bepun Beharry Dutt, en den scheepsbevelhebber een aan
muiterij grenzenden geest wonder de immigranten en verzet tegen de
scheepsofficieren plaats vond, zoodat men genoodzaakt was op Ascension
binnen te loopen, alwaar op advies van den ter zake benoemden zeekrijgs-
raad wonder voorzitting van den Britschen Kapitein ter Zee E. R. Fre-
mantle, genoemde geneeskundige werd ontslagen en aan wal gezet"
(Bijiage J, no. 69, p. 2).

Zoals reeds gezegd werd de reis gemaakt om Kaap de Goede Hoop
heen. Somtijds werd Kaapstad (zo door de Rhone 1) of de Simonsbaai
(door de Zanzibar) aangedaan en gewoonlijk St. Helena in het
Zuidelijk gedeelte van de Atlantische Oceaan (zo o.a. door de Ailsa II,
Ailsa III, British Statesman II, British Nation II, Rhine, Grecian I
en Lena II, waar dan vers drinkwater en vruchten werden ingenomen.
Per zeilschip duurde de overtocht drie maanden, soms nog enkele
weken langer, per stoomschip 51/-8 weken.
Over het algemeen verliep de reis zonder veel wederwaardigheden.
De zwaarste period viel gewoonlijk enkele dagen na de afvaart,
in het Zuidelijk gedeelte van de Golf van Bengalen. Bij de emi-
granten stond dit traject om zijn onstuimigheid bekend als de
pagld samudr, d.i. de dwaze zee.
Het S.S. Laleham, op 21 April 1884 van Calcutta vertrokken, strandde
in het laatst dier maand op Elephant-Reef, Oostkust van Ceylon.
De emigranten werden ontscheept en naar het nabijgelegen Trinco-
malee overgebracht. Daar werden ze in loodsen gehuisvest tot
4 Juli 1884, op welke datum zij weer werden ingescheept op het

86) Art. 14 van het Tractaat.









inmiddels uit Calcutta ontboden S.S. Peshwa. Te Trincomalee waren
2 hunner gedeserteerd, I werd vermist, 8 stierven en 19 werden
wegens ziekte aldaar afgekeurd, doch de Peshwa had voor een
aanvulling gezorgd vanuit Calcutta. Dit is de enige schipbreuk, die
in het hele immigratie-tijdperk heeft plaats gehad en dan nog met
betrekkelijk gunstige afloop. Op de verdere reis stierven nog slechts
3 personen en viel 1 person over boord.87)
Het zeilschip Elbe werd in dezelfde Golf van Bengalen door bijzonder
zwaar weer overvallen. Daar dientengevolge de luiken gesloten
moesten worden, ontstond er een grote hitte op het tussendek
(94-970 Fahr.). Zeeziekte was algemeen en de dodenlijst groeide
onrustbarend aan. Tijdens deze reis stierven 42 personen, (onder wie
32 kinderen), alleen in de pagld samudr reeds 17.
Epidemieen en sterfte. Enkele malen braken onderweg besmettelijke
ziekten uit. Dit vond plaats op de Ailsa II, waar de mazelen het
aantal sterfgevallen aan boord tot 31 bracht, en op de Sheila I,
die door een cholera-epidemie werd geteisterd. Bovendien werd de
reis van dit schip verzwaard door langdurige windstilte en grote hitte.
De sterfte bereikte dan ook op dit schip een recordhoogte: 48 personen
overleden gedurende de overtocht, 1 op de rede en nog 13 kort na
aankomst in Suriname.
Ook zonder dat bepaalde epidemieen in het spel waren, was de sterfte
bij de meeste emigrantenschepen hoog te noemen. En getal van 5-10
was heel normal. Aanzienlijk boven het gemiddelde stegen de sterf-
gevallen op de Yorkshire (20), Mangalore (31), Howrah (14),
British Statesman I (29), Ailsa III (18), British Statesman 11 (36),
British Nation I (24), British Nation II (36), Bruce (16),
Grecian I (29), Lena II (18), Ems (17), Rhone I (14), Main (17),
Indus IV (13).
Slechts in enkele gevallen kon een bijzondere oorzaak hiervoor worden
aangegeven, zoals bij de British Statesman I: slechte selectie, en bij
de British Nation II: zwaar weer, zodat de algemene oorzaak moet
gezocht worden in het zwakke weerstandsvermogen, dat de emigranten
hadden tengevolge van de in het Moederland India geleden ontberingen.
Om de gemoederen kalm te houden, werden tot de plechtigheden,

7) Kol. Versl. van 1885, Bijlage F, p. 2.
8s) Gedeeltelijk tengevolge van dysenterie.










waarbij lijken in zee werden gelaten, de andere emigranten niet
toegelaten.89)
Zeer gunstige uitzonderingen, wat sterfgevallen betreft, vertonen
de Erne I (0), Rhine (2), Hereford I (1), Hereford IV (1),
Indus III (0), Sutlej II (0) en Dewa (1).
Over het geheel genomen verminderde de sterfte in de loop der jaren,
hetgeen toe te schrijven is aan de steeds grotere perfectionering van
het system en aan de kortere reisduur, waartoe het gebruik van
goed ingerichte 91) stoomschepen in de laatste jaren de gelegenheid
bood.
Geboorten tijdens de reis. Ondanks het geringe percentage vrouwen.
(gewoonlijk in feite minder dan 50% van het aantal mannen) waren
ook de geboorten op zee betrekkelijk talrijk. Hierboven (p. 60)
hebben we reeds een verklaring van dit verschijnsel gesuggereerd.
Als een andere, bijkomende oorzaak kan wellicht worden opgegeven,
dat de ongewone ervaringen gemakkelijk tot ontijdige bevallingen
aanleiding gaven. Er zijn slechts weinig schepen aan te wijzen,
waarvan geen geboorten te vermelden vallen: o.a. Lalla Rookh,
Howrah, Dewa. Van de Indus III en de Sutlej II alleen had de
kapitein bij aankomst in Suriname noch geboorten, noch sterfgevallen
op te geven.91)
Het hoogste aantal geboorten telden de Kate Kellock (6), British
Statesman II (7), Ailsa III (7), Elbe (15), Lena I (7), British
Peer (6), Grecian I (10), Ems (6), Hereford IV (9), Mersey II (8),
Rhone I (11) en Main (11).92)
In de naam aan sommige dezer kinderen gegeven, bleef de herinnering
aan de ongewone omstandigheden, waaronder zij het levenslicht
aanschouwden, bewaard, zo b.v. Samudari (meisje op zee geboren),
Jahdjid (aan boord geboren) St. Helena (geboren bij St. Helena),
Suriname (geboren op de tocht naar Suriname: meisje van het
S.S. Bengal), Peshwd (meisje geboren op het S.S. Peshwa), Douglas

89) Blijkens mondelinge mededelingen.
90) De inrichting van de stoomschepen uit de eerste period was nadelig voor
de gezondheid der emigranten (Kol. Versl. van 1872, p. 13).
91) Zulks behoorde tot zijn taak volgens art. 18 van het Tractaat en art. 13
van de Publ. van 3 Mei 1872.
92) Van deze 11 geboorten van de Main waren er 7 ontijdig, zodat de kinderen
op de reis nog stierven.










(jongetje geboren op het S.S. Bengal, welks kapitein Douglas heette),
Depud (geboren in het dep6t bij aankomst).
De stemming op de schepen. Bij normal weersomstandigheden was
de stemming wonder de emigranten op de schepen in het algemeen
opgewekt. Een enkele maal, n.l. op de Kate Kellock, heerste er ten-
gevolge van het minder tactvol optreden van de inlandse geneesheer
een oproerige gezindheid tegenover de scheepsofficieren (zie boven).
Somtijds gaf ook de grote sterfte wel aanleiding tot gemor, zo op
de Elbe. In afzonderlijke gevallen was naberouw over de gedane stap
of heimwee naar huis z6 sterk, dat men zich uit wanhoop in de
golven wierp. Hiervan kwamen o.a. twee gevallen voor op de Sheila I
en 66n op de Rhone I. De vertwijfelde drenkeling van dit laatste
schip werd echter bijtijds weer opgevist. Eveneens was minnenijd
soms oorzaak van pogingen tot verdrinking, zo op de Rhine.
De emigranten hielden zich tijdens de zeereis op gelijke wijze
bezig als in het depot, nl. met vertellen, zingen en spelen. De
vermakelijkheden kregen een bijzondere attractive, wanneer er
beroepsartisten wonder hen waren, zoals een straatmuzikant op de
Howrah, een worstelaar op de Zanzibar, een ,,dansmeid" 93) op de
British Nation II, zangeressen op de Hereford I en vooral de geduchte
worstelaar Hari Singh op de Indus I en de later in de West (Suriname
en Brits-Guyana) beroemd geworden danseres Alarakhi op de Indus II.
Op meerdere schepen moesten de emigranten op voorschrift van de
scheepsdokter elkaar masseren en werd hun mosterdolie verstrekt,
om zich in te wrijven, alles met de bedoeling dat zij bij aankomst
een welvarende indruk zouden maken 94).
Na aldus weken of maanden op zee gezwalkt te hebben, zagen zij
reikhalzend uit naar de dag, waarop zij hun nieuwe vaderland
zouden bereiken.

V. ONTSCHEPING, INDELING EN REGISTRATIE DOOR DE
AGENT-GENERAAL.
a. Ontscheping.
1. Plaats van aankomst. Volgens art. 11 van de Publ. van
3 Mei 1872 konden de immigranten ontscheept worden te Paramaribo,
93) Aldus betiteld in het Kol. Versl. van 1885, Bijlage F, p. 4.
94) Blijkens veelvuldige mondelinge mededelingen.










aan de Suriname-rivier of te Nieuw Rotterdam, de politiepost aan
de mond van de Nickerie-rivier, enkele km buiten het stadje
Nieuw-Nickerie. De Gouverneur was echter bevoegd andere plaatsen
ter ontscheping aan te wijzen.
Behalve de Clyde, die ook een contingent contractanten voor Brits-
Guyana vervoerde en slechts te Georgetown voor anker is gegaan,
zijn alle andere schepen aan de mond van de Suriname-rivier ver-
schenen. Nadat dan vanuit Fort Nieuw-Amsterdam, aan de samen-
vloeiing van Suriname-rivier en Commewijne, een geneesheer aan
boord was gegaan voor onderzoek naar eventuele besmettelijke
ziekten, zijn zij, met uitzondering van een dertiental 95), dat om
technische of hygienische redenen niet verder kon of mocht, ver-
volgens opgevaren naar Paramaribo.
2. De Agent-Generaal. Tolken. Daar nam de Agent-Generaal
als hoofd van het Immigratie-Departement alle stukken betreffende
de aangebrachte immigranten, zoals de z.g. monsterrol en de staat
van veranderingen door geboorte of overlijden tijdens de overtocht,
in ontvangst 96), inspecteerde met een geneesheer alles aan boord
en informeerde bij de contractanten zelf naar de ondervonden
behandeling tijdens de reis.97)

A g e n t e n-G e n e ra a 1. Het Immigratie-Departement, met als hoofd
een Agent-Generaal, werd opgericht bij K.B. van 22 Maart 1872, no. 27
(G.B. 1872, no. 81). De vier ,,grote"98), als zijnde bij K.B. benoemde,
Agenten-Generaal waren achtereenvolgens:
J. F. A. Cateau van Rosevelt, vanaf 1872 tot aan zijn dood op 20 Oct. 1891
(benoemd bij K.B. van 1 Juli 1872 no. 14); 99)
G. H. Barnet Lyon, van 1891-1902 (definitief benoemd bij K.B. van
3 Febr. 1892);
C. van Drimmelen, van 1902-1921 (waarnemend vanaf 22 Nov. 1902
tijdens het langdurig verlof van Barnet Lyon, en definitief vanaf
1 Juli 1905);

95) Voor zover wij konden nagaan.
98) Art. 13 van Publ. van 3 Mei 1872.
97) Art. 14 van Publ. van 3 Mei 1872.
98) Voor zover het hun persoonlijke betekenis betrof, komt het epitheton
,,groot" slechts toe aan de drie eersten en heel bijzonder aan C. v. Rosevelt.
99) C. v. Rosevelt, sinds 1867 Districts-Commissaris van Saramacca, en pas op
22 Mei 1872 benoemd tot D.-C. van Beneden- en Boven-Commewijne, was door
de Gouverneur niet op de voordracht geplaatst voor deze nieuwe functie.











S. H. de Granada, van 1921-1925 (wd. vanaf 17 Juni 1921 en definitief
bij K.B. van 27 Dec. 1924 no. 65).
Daarna waren de bekendste Agenten-Generaal, waarnemend of tijdelijk
en benoemd door de Gouverneur 1o) : C. R. Weytink, J. Boonacker en
A. C. Noordhoek Hegt.
Met ingang van 1 Sept. 1932 is het Immigratie-Departement alszell-
standige afdeling van Algemeen Bestuur opgeheven en ondergebracht als
bureau IV bij de Gouvernements-Secretarie. De Gouvernements Secretaris
is voortaan ambtshalve belast met de functie van A.-G. (Kol. Versl.
van 1933, p. 12. Zie 8ste hoofdst.).
S u b-A g e n t. Van 1896-1904 heeft ook het ambt van Sub-Agent
bestaan.101) Slechts 6en functionaris heeft deze post bezet van 1896-1902.
Tolken. Een der in feite meest belangrijke betrekkingen ten burele
van de Agent-Generaal (en na verloop van tijd ook bij andere taken
van dienst en op de Districts-Commissariaten) was die van tolk. 102)
Bij Resolutie van 19 Juli 1873 no. 1531/4 werd de Brits-Indier Farruny
Churn, in de kolonie aangekomen met het 2de immigrantenschip Bengal,
op het Immigratie Departement te werk gesteld als eerste talk in het
,,Bengaalsch en Hindoestansch".103) De tolken uit de begin-periode der
immigratie vertolkten in het Engels.
Bekende tolken uit later tijd zijn nog: Toolsee (Tulsidds), Akrum Meah,
Karamat Ali, Balkisoen, Sitalpersad, Dalaya Singh, Ramdas, Sewpersad,
M. A. Jabbar en te Nickerie : Dilrosum en Oedraysingh.
De meest op de voorgrond tredende persoonlijkheid wonder hen was wel
de hoofdtolk Sitalpersad, een Brahmaan, met de Ailsa III in 1882 in
Suriname binnengekomen en door de eigenaar van de plantage Jagtlust,
Barnet Lyon, de later Agent-Generaal, als pleegkind aangenomen en
maatschappelijk voortgeholpen.
3. Inspectie in het Koelie-depst te Paramaribo. Na de inspectie
aan boord werden de immigranten ontscheept en ondergebracht in
de gebouwen van het z.g. Koelie-depdt aan de Kleine Waterstraat,
waar de Sommeldijkse kreek in de Suriname-rivier uitmondt.
In het depot werden ze opnieuw nauwkeuriger onderzocht en werden
de zieken wonder hen naar het hospital gezonden. 104) Wanneer in
100) Art. 16 van Publ. van 3 Mei 1872.
101) Art. 15 van Publ. van 3 Mei 1872.
10x) Zie over hun invloed ten goede en ten kwade pp. 143-144
103) De benoeming van de heer Alex Allison, die men uit Brits-Guyana had doen
overkomen, kon niet doorgaan, omdat hij nog niet meerderjarig was (zie de
verzameling huishoudelijke stukken van de Gouvernements Secretarie uit 1873
in het Centraal Archief).
104) Art. 36 van de Publ. van 3 Mei 1872.











India de selectie niet strong was geweest, kon dit een belangrijk
aantal zijn, by. bij de British Statesman I niet minder dan 121
(= ruim 28%).

Van de 76 zieken van het S.S. Zanzibar, die vanuit het dep6t naar het
Militaire Hospitaal ter verpleging werden ge@vacueerd, hadden:
10 syphilis en blennorrhoea; I heupontwrichting; 6 uitslag; 11 koorts;
16 dysenterie en dyarrhoea; 4 oogontsteking; 6 debilitas en anaemie;
22 kwalen van lichte aard.
Het verslag over dit schip merkt nog op, dat de vrouwen grote tegenzin
aan de dag legden, om zich aan een special geneeskundig onderzoek te
onderwerpen, omdat het niet door vrouwen kon gedaan worden105)
(Kol. Versl. van 1879, Bijlage M).

4. Huwelijken in het dep6t. Van de nieuw-aangekomenen konden
zij, die in India reeds getrouwd waren of tijdens de reis of in het
dep6t een levensgezel(lin) meenden gevonden te hebben, zich in het
dep6t als gehuwd paar laten inschrijven.

De praktijk van deze huwelijksregeling, zoals die in de loop der jaren
zich ontwikkeld heeft, is vastgelegd in art. 10 van de Huwelijksverordening
voor Aziaten van 2 Sept. 1907 (G.B. 1908, no. 2).
Bedoeld artikel 10 luidt: Aziaten, door het Koloniaal Gouvernement
aangevoerd106), die binnen 4 dagen na hun ontscheping- of binnen zoo-
danigen langeren termijn als door den Agent-Generaal in ieder bijzonder
geval mocht worden bepaald, aan den Agent-Generaal verklaren 6f dat
zij een huwelijk willen aangaan, 6f dat zij gehuwd zijn, doch het bewijs
van hun huwelijk niet kunnen overleggen, kunnen een huwelijk aangaan
zonder dat de voorgeschreven afkondigingen en kennisgevingen gedaan
worden, mits daartegen bij den A.-G. geen bezwaar bestaat.
De A.-G. zal v66r de voltrekking van het huwelijk gedurende 3 dagen
in elk der gebouwen, waarin aangevoerde Aziaten verblijven, doen aan-
plakken een in hun landstaal geschreven stuk, inhoudende de name
en de plaats van herkomst der aanstaande echtgenooten, den naam van
hun vader of verpleger, den naam van de kaste, waartoe zij behooren,
alsmede de namen der kinderen, die de aanstaande echtgenooten bij de
voltrekking van hun huwelijk willen wettigen. Tot zover art. 10.
V66r de uitvaardiging van deze verordening was de praktijk reeds in
hoofdzaak overeenkomstig de bepalingen in de verordening vastgelegd.


1o5) De A.-G. stelde daarom voor, vrouwen voor dit onderzoek op te leiden.
Dit is echter nooit geschied.
106) Cursivering van ons.










Overigens zijn de principles, waardoor de A.-G. zich reeds van den beginne
af bij deze dep6t-huwelijken most laten leiden, vervat in de andere
artikelen van deze zelfde verordening, die van toepassing zijn op huwe-
lijken van Brits-Indiers zowel in als buiten het dep6t. De voornaamste
daarvan zijn:
De verordening geldt voor Inlanders uit de Indische gewesten en Staten,
bedoeld bij art. 1 en 23 van het Tractaat, en hun kinderen en verdere
afstammelingen, wettig of onwettig, mits en vader en moeder van
Indische afkomst zijn (art. 1).
De leeftijd om een huwelijk te mogen aangaan is voor de mannen 15 jaar
en vrouwen 13 jaar (art. 4).107)
Wanneer wettige of natuurlijke ouders en grootouders niet in de kolonie
aanwezig zijn, kan op verklaring daarvan door de A.-G. het huwelijk
zonder de toestemming van genoemde personen plaats hebben (art. 5).
Bij het ontbreken van of niet aanwezig zijn van genoemde personen,
moet de A.-G. toestemming geven in het geval dat het een huwelijk van
een minderjarige Aziaat geldt (art. 6).10s)
Zoo noodig, kunnen op last van den Gouverneur, den A.-G. gehoord,
de registers, die de A.-G. van alle in de kolonie aanwezige Aziaten en van
alle wonder hen voorvallende veranderingen houdt, worden aangevuld
of verbeterd l09) (art. 2).


b. Indeling of toedeling der contractanten.

Door of ten overstaan van de Agent-Generaal had in het dep6t
de toedeling der contractanten plaats, d.w.z. dat de plantage of
ground werd aangewezen, waarop de immigranten volgens hun over-
eenkomsten zouden werken (art. 37 van de Publ. van 3 Mei 1872).
De A.-G. moestdaarbijzorgdragen, dat geen man van zijn vrouw werd
gescheiden, noch ouders of verzorgers van hun kinderen of pupillen
beneden de 15 jaar 110), en dat aan de wens van de immigranten,
om bij elkaar toegedeeld te worden, zoveel mogelijk gevolg gegeven
werd.111)


107) Voor Creolen is dit resp. 18 en 15 jaar (S. B. W. art. 82).
108) Verder wordt een huwelijk, buiten het dep6t gesloten, op de gebruike-
lijke wijze voor de gewone ambtenaar van de Burgerlijke Stand voltrokken.
o10) Voor zover het Bevolkingsregister en de registers van de Burgerlijke Stand
ten aanzien van een en ander, ter beoordeling van de Gouverneur, geen voldoende
gegevens verschaffen (G. B. 1930 no. 101).
"n) Art. 20 van het Tractaat en art. 38 van de Publ. van 3 Mei 1872.
111) Art. 38 van Publ. van 3 Mei 1872.










De in India gesloten werkovereenkomsten bleven in de kolonie
verbindend. De A.-G. boekte deze contracten en nam ze in bewaring,
nadat zij door de huurder, aan wie de immigranten toebedeeld
werden, waren afgetekend. 12)

c. Registratie van de immigranten.

Een belangrijke taak van de Agent-Generaal in de eerste dagen
na de aankomst van een transportschip was, uit de gegevens van
de meegebrachte stukken, vooral van de monsterrol en de contracten,
een register aan te leggen, waarin de immigranten van een bepaalde
landaard volgens art. 32 van de Publ. van 3 Mei 1872 wonder een
doorlopend volgnummer moesten worden opgenomen.
Dit voorschrift werd ten aanzien van de Brits-Indiers in dier voege
toegepast, dat van elk schip apart een register gemaakt werd;
dat naar gelang van het jaar van aankomst van het schip dit register
van een letter, enkel of dubbel, in de volgorde van het alphabet
werd voorzien; en dat de nummering van in eenzelfde jaar aan-
gekomen immigranten over de registers van dat jaar doorliep.

Na de bekrachtiging van het Tractaat tussen Nederland en Engeland
in 1872 had men voor elk jaar een eigen letter gereserveerd, en daar men
verwacht had, dat de immigratie in datzelfde jaar 1872 reeds zou beginnen,
was aan dat jaar de letter A toegewezen en verder aan ieder volgend jaar
de volgende letter van het alphabet; aldus: A-Z van 1872-1897 en Aa-Zz
van 1898-1922. Ook jaren, waarin geen Brits-Indische immigranten-
schepen in Suriname aankwamen, hadden dus toch een eigen letter,
zodat dientengevolge sommige letters in de rij der registers ontbreken.
Daar de Brits-lndische immigratie feitelijk in 1873 begon en eindigde
in 1916, is de registerletter van de eerste 5 schepen, die in 1873 aankwamen,
de B en die van het laatste schip uit 1916 de letters Ss (zie de lijst van
schepen op pp. 71-73). De nummering van de immigranten op de 5 registers
van de 5 eerste schepen loopt door, omdat deze schepen in hetzelfde jaar
zijn aangekomen.

Door zulk een nummer, gedetermineerd door een letter (enkel of
dubbel) samen zijn contractnummer geheten was iedere con-
tractant in de kolonie volledig geidentificeerd, gelijk hij door het
z.g. summer van de monsterrol van het schip, waarmede hij gekomen


112) Art. 43-44 van Publ. van 3 Mei 1872.











was, geldentificeerd was op het Emigratie-Agentschap te Calcutta.113)

Komt men in een officieel stuk, paper of geschrift in Suriname een naam
tegen van een Brits-Indier met daarachter zijn contractnummer, by.
1510 B, en men gaat de lijst met letters en de daaraan corresponderende
jaren na, dan weet men aanstonds, dat deze Brits-Indier is ingeschreven
op het register van 1873 wonder summer 1510.
Brits-Indiers, in Suriname geboren, hebben geen eigen contractnummer,
maar worden, wanneer zij nog geen eigen geslachtsnaam hebben aan-
genomen, gedetermineerd door de afstammingsbetrekking tot een ouder
(event. grootouder), die zulk een nummer heeft. Veronderstellen we
dat de Br.-Indier van no.1510B Ramdin is geheten en een zoon
Rampersad heeft, die in de kolonie is geboren, dan wordt deze zoon
aldus gedetermineerd: Rampersad, zoon van Ramdin no. 1510 B.
Een zoon Ramdas van Rampersad als : Ramdas, zoon van Rampersad,
zoon van Ramdin no. 1510 B.

Karakteristiek ontleend aan bepaalde schepen.
Behalve de algemene ,,karakteristiek" van summer en letter, bestond
er voor sommige Brits-Indiers nog de kenmerkende omstandigheid, dat
zij met een schip waren meegekomen, waarvan de herinnering om de een
of andere reden zich sterker in de volksfantasie had vastgezet. ,,Ik ben
met zo'n en zo'n schip gekomen", kan men vaak oude Brits-Indiers horen
verklaren, om hun ,,individualiteit" nader te omschrijven.
De lijst van deze ,,merkwaardige" schepen laten wij hier volgen, te meer,
omdat de bijnamen ervan wel iets verraden van de gedachtenwereld
van degenen, die zulke kwalificaties uitdachten.
Sommige kregen bijnamen naar bijzondere wederwaardigheden van de
reis, nl. :
de Laleham (1884): het schip, dat strandde (zie boven pp. 75-76);


113) Het contractnummer verschilt van het summer van de monsterrol omdat,
zoals we gezien hebben, bij de indeling in Suriname de A.-G. rekening hield met
de wens der immigranten in groepen bij elkaar op een bepaalde plantage te
worden ingedeeld. De eenheden van zulk een groep van een bepaalde plantage
kregen echter bij de registratie een doorlopende nummering, terwijl zij op de
monsterrol willekeurige nummerplaatsen innamen.
Bij de inschrijving in Suriname op de registers werd het gebruik,v66r het contract-
nummer ook het summer van de monsterrol te vermelden met het oog op
eventuele terugkeer naar of contact met India.
Determinatie (identificatie) door contractnummer en summer van de monsterrol
was special voor de Brits-lndische immigranten (gelijk ook voor de Javanen)
daarom nog noodzakelijk, omdat zij als regel alleen maar een voornaam en geen
geslachtsnaam bezaten.










de Mersey 11 (1902): nangd jahdz, het schip van de ,,naakten", om reden
van het strenge geneeskundige onderzoek (zie p. 90);
de Ganges IV (1912): muskita jahdz, het muskietenschip, omdat bij
aankomst daarvan een hevige muskietenplaag in de stad heerste.
Andere schepen kregen bijzondere namen naar personen, die tijdens
de reis opvielen, of later in de kolonie meer bekendheid of beruchtheid
verwierven. Het zijn:
de Clive (1877): het schip van Doorga (later een welvarend koopman);
de Zanzibar (1879): het schip van Jatan Police (Jatan was een Br.-Indische
agent van politie, betrokken bij het Killinger-complot van 1910, zie
verder p. 206);
de Ailsa 111 (1882): het schip van Sitalpersad (de later hoofdtolk);
de British Nation I (1884): het schip van Balkisoen (later tolk);
de Sheila 11 (1885) : het schip van Raghoo (later een berucht moordenaar
van zijn schoonzoon);
de Ganges I (1889) : het schip van Luchman Singh (later rijk koopman,
wiens weduwe, Bissesserl, een gedeelte van diens nagelaten vermogen
vastlegde in de Luchman Singh-Stichting ten algemenen nutte van haar
landgenoten);
de Elbe (1889): het schip van Dalaya Singh (later tolk);
de Erne 1 (1890): het schip van Sewpersad (later tolk; hij werd op dit
schip geboren);
de Grecian"*) II (1895): het schip van Kanhai Police (later 6en der eersten,
die als agent van politic een eervolle betrekking bij het Gouvernement
bekleedde);
de Rhone I (1903): Domwd jahdz, het pom-schip (omdat daarmee een
groot aantal van de Dom kaste (Doom's) zijn meegekomen);
de Indus I (1907) : het schip van Hart Singh (bekend worstelaar);
de Indus 11 (1907): het schip van Alarakhi (bekend danseres);
de Mutlah III (1913) en de Chenab 11 (1913): lesiman 11) jahdz, luierik-
kenschepen (omdat vele immigranten van deze schepen, vooral van de
Chenab II, zich wegens ziekte lieten afkeuren of veroordeeld werden
wegens desertie en diefstal).

Van iedere bij contractnummer gedetermineerde immigrant most,
volgens art. 30 van de Publ. van 3 Mei 1872 worden aangetekend :
1. de namen, voornamen, het geslacht, beroep, ouderdom, de gods-
dienst en de laatste woonplaats, met aanduiding van de hoofden


114) Door de Br.-Indiers als Graisni uitgesproken.
116) Lesiman is Neger-Engels voor ,,luierik".











der huisgezinnen, indien de overeenkomst familiegewijze was
aangegaan;
2. de plaats en dagtekening van hun afreis;
3. de naam van het schip, waarmede zij werden aangebracht;
4. de veranderingen door geboorte en overlijden gedurende de
reis ;
5. bij wie en waar de immigranten in dienst trade;
6. de voorwaarden en duur der overeenkomst.

Over deze gegevens volgen hier, zo nodig, enkele bijzonderheden en
aanwijzingen.
1. Namen. Daar de immigranten uit Br.-Indie zelden familienamen
hadden, werden zij opgegeven met hun (voor)naam, vergezeld van de
naam van de vader.
Beroe p, Go d s dienst. Van 1873-1882 werd in de registers wonder
het hoofd: beroep steeds ingevuld: veld- of fabrieksarbeider en wonder
het hoofd: godsdienst: Hindoe of Mohammedaan (Muzelman). De kaste
werd niet vermeld. Bij het schip Sheila I (aangek. 13 Jan. 1883) is men
vanaf no. 405 begonnen wonder het hoofd: godsdienst voor Hindoes
de kaste in te vullen. Weldra echter werden de twee afzonderlijke hoofden :
beroep en godsdienst vervangen door 6en enkel hoofd: Godsdienst of
kaste.16)
L a a t s t e w o o np 1 a a t s. De laatste woonplaats der immigranten
in India wordt steeds aangegeven met drie geographische namen,
waarvan de Iste het district (zillah), de 2de de thdnd (politiepost) en de
3de de gdwn (dorp) of stad aanduidt.117) Deze plaatsbepalingen zijn zeer
nauwkeurig, zodat brieven aan familieleden van immigranten in India
verzonden, zelden onbestelbaar bleken.
2. Plaats van afreis. Dit is voor alien Calcutta.
Dagtekening van a f r e is. Zie de lijst der schepen op pp. 71-73.
Tevens vindt men in de registers de datum van aankomst.


x11) Bij het naslaan van de Koloniale Verslagen komt men tot de conclusie,
dat men in de eerste jaren van de immigratie ook meermalen de feitelijke beroepen
(niet de traditionele beroepen = kasten) heeft aangetekend, by. bij de immi-
granten van de Holvrah en de Zanzibar, doch niet in de hier bedoelde registers.
117) Somtijds wordt in de meegebrachte stukken in plaats van de thdnd (politie-
post) : tahsil opgegeven (= een onderdeel van een zillah, special met het oog
op de inning van belasting).
In de contracten van v66r 1 April 1886 staat in plaats van thhna de term:
pergunnah (= pargana, eveneens een onderdeel van een district, volgens de
indeling van Keizer Akbar).











3. N a a m v a n h e t s c h i p, waarmede zij werden aangebracht.
Zie de lijst der schepen op pp. 71-73.
4. Veranderingen door geboorte en overlijden
g e d u r e n d e d e r e i s. Bij de getallen van aangevoerde immigran-
ten op de lijst der schepen van pp. 71-73 in total 34.304 personen -
zijn de geboorten gedurende de reis inbegrepen, terwijl de sterfgevallen
soms wel, soms niet ervan zijn afgetrokken. De weinige Indiers, die
niet als contractant meegingen, zijn niet in deze getallen meegeteld. De
verschillen in de opgaven van het aantal Brits-lndiers, die naar Suriname
zijn gekomen, welke men herhaaldelijk in publicaties kan constateren,
vinden een verklaring in het feit, dat somtijds het aantal ingescheepten
te Calcutta wordt berekend, somtijds het aantal, dat levend te
Paramaribo werd aangevoerd, somtijds het aantal, dat op de registers
werd ingeschreven en somtijds het aantal, dat feitelijk aan de plantages
werd toegewezen.
5. Bij wie en waar in dienst getreden. Hieronderworden
de plantages en hun eigenaren vermeld. Bovendien geeft het register
nog aan: voor wie zij zijn aangebracht, d.i.: voor het Surinaamse
Gouvernement.
6. Voorwaarden der overeenkomsten. Deze werden
niet in dit register opgenomen, omdat zij voor alle Brits-lndiers dezelfde
waren.
D u u r. Voor Suriname was de duur 5 jaar en de contracttijd going
in op de dag van aankomst in de kolonie (art. 43 van de Publ. van 3 Mei
1872). Verder hebben de registers voor elke immigrant nog een hoofd :
Veranderingen en Bewegingen, waarin opgenomen zijn verschillende ge-
gevens over hen na hun komst in de kolonie, zoals : huwelijk, overlijden,
hercontract, later werkgevers, terugkeer, afstand van het recht op terug-
keer, ontvangst van premie enz.

d. Leven en vertier in het Koelie-dep6t.
V66rdat alle formaliteiten vervuld waren, verliepen gewoonlijk
2 A 3 weken en in die period was het leven der vers aangekomen
immigranten in het depot aan de Waterstraat niet veel verschillend
van dat in het depOt te Calcutta. Na de lange zeereis, in de beperkte
ruimte van het schip, was het voor hen een voldoening hier aan
de rivierkant hun rituele wassingen weer te kunnen verrichten.
Voor de Brits-Indiers, die reeds in de kolonie waren, was de aankomst
van een nieuw schip steeds een feestelijke gebeurtenis. In groten
getale verdrongen zij zich op bepaalde, vastgestelde uren rond en
in het depot: mogelijk hadden de nieuw aangekomenen berichten
meegebracht van naastbestaanden uit het geboorteland, en in ieder










geval voelden zij zich in hun gezelschap voor een ogenblik weer
nauwer verbonden met de geliefde Bhdrat Mdta (Moeder India).
Zij stonden vaak verbaasd over het glanzend uiterlijk (denk aan
de olie-behandeling aan boord !) van de nieuwe contractanten, en
wanneer zij dat met hun eigen verschroeide en verschrompelde huid
vergeleken, begonnen zij in een vlaag van heimwee te jammeren,
dat het water van het heilige India better was dan de melk van
Suriname.
Ook kwam het voor, dat hun in de kolonie gewijzigde levens-
opvattingen aanleiding gaven tot woordenwisselingen en zelfs hand-
tastelijkheden met de meer conservative elementen, pas uit het
stamland gearriveerd. Het werd daarom een voorschrift, dat de
bezoekers bij de ingang van het depot hun wandelstokken e.d.
moesten afgeven, om niet in de bekoring te komen, daarmede
betwiste stellingen te staven. Ook kwamen er van de langer in de
kolonie gevestigde en meer gegoede Br.-Indiers naar het depot,
om te trachten daar tegen gedeeltelijke betaling 118) van de aanvoer-
kosten uit de ongehuwde vrouwen een echtgenote te verkrijgen,
vooral in de eerste decennia, toen het percentage Br.-Indische
vrouwen in de kolonie zelf nog zeer laag was.
Wanneer tenslotte alles in orde was gemaakt, legde de Agent-Generaal
nogmaals de rechten en verplichtingen aan de nieuwe contrac-
tanten uit, die daarna ,,in opgeruimde en tevreden stemming"
- zoals de Kol. Verslagen geregeld vermelden naar de plantages
vertrokken. Zij werden gewoonlijk door hun huurders met boten
afgehaald en ingevolge de richtlijnen, door de A.-G. aan de Districts-
Commissarissen gegeven, op de plantages min of meer feestelijk
ontvangen.
Meestal volgde dan een period van ontnuchtering en depressie,
waarin zij zich beklaagden in de kld pdni 119) (een verbanningsoord)

118) Sinds de stichting van het Immigratiefonds in 1878 most men 3/5 betalen
van de aanvoerkosten = /f. 156 (Comins, Rapport over Suriname, no. 27, p. 31).
In dat geval was de vrouw vrij van haar contract.
11) Letterlijk = zwart water. Aldus werd een gedeelte van de Golf van Bengalen
genoemd tussen het vasteland en de Andamanrn, waar het water zwart schijnt
te zijn. Verder kreeg het de betekenis van de Andamanen zelf, door de Indiers
van oudsher beschouwd als een oord van verschrikking. Dit idee werd nog ver-
sterkt, toen de Andamanen door het Brits-lndische Gouvernement tot strafkolonie










terecht te zijn gekomen. De reele perspectieven echter, die hun
harde positive bood, prikkelden weldra hun werklust en sterkten
hun levensmoed.

e. Schepen, die niet in Paramaribo voor anker
zijn gegaan.

De Sheila I, waarop tijdens de reis de cholera was uitgebroken,
werd bij aankomst aan de mond van de Surinamerivier eerst 3 dagen
in observatie-quarantaine gehouden. Toen bleek, dat de gevreesde
ziekte geweken was, werden de opvarenden op Post Leyden ontscheept
en daar nog 3 weken aan de gewone quarantaine-maatregelen onder-
worpen. Met de meeste spoed werden daar enkele gebouwen op-
getrokken, om de contractanten wonder te brengen, de gezonden
afgezonderd van hen, die nog aan na-ziekten van de cholera of
andere kwalen leden. Zij werden van nieuwe kleren voorzien en
vervolgens na 3 weken hetzij naar het dep6t, hetzij naar het hospital
te Paramaribo vervoerd. In het dep6t had de indeling plaats.
De aankomst van de immigranten van de Sheila I heeft voor de
kolonie geen enkel geval van cholera ten gevolge gehad.
Van de British Nation I en II, die zonder sleepboot Paramaribo
niet konden bereiken, en van de Rhine en Hereford I-II-III-IV,
die te grote diepgang hadden, werden de immigranten bij Fort
Nieuw-Amsterdam op kleinere vaartuigen overgebracht en vervolgens
te Paramaribo ontscheept en in het depot opgenomen. Eveneens
wegens te grote diepgang bleef de Lalla Rookh voor Fort Nieuw-
Amsterdam liggen. Daar had aan boord de indeling en de andere
formaliteiten plaats en met toestemming van de Gouverneur 120)
werden de contractanten vanaf het schip door de huurders per boot
werden gemaakt. Ten slotte werd het woord in een meer algemene zin gebruikt
voor de zee in betrekking tot een reis daarover naar een oord van verschrikking,
of voor transportatie naar een strafkolonie, of voor een strafkolonie zelf. Ook thans
nog hoort men soms de Brits-IndiErs Suriname schertsenderwijze k~al pani
noemen.
Ten tijde van het begin der emigratie uit Brits-Indie naar Suriname was de
KIl1 p5ni bijzonder in de publieke aandacht gevallen, doordat de Onderkoning
van India, Lord Mayo, bij zijn bezoek aan de strafkolonie op de Andamanen
in 1872 door een banneling vermoord werd, welke daad heel India met diep
afgrijzen vervulde.
10o) Art. 11 van de Publ. van 3 Mei 1872.










afgehaald. Tijdens het heersen van de gele koorts in Suriname
in 1902 werden de Mersey II en Lena II te Post Leyden aan de mond
van de Suriname-rivier in quarantine gehouden. De immigranten
van de Mercy II werden aldaar aan boord geneeskundig onderzocht,
ingedeeld en vanaf het schip naar de plantages gezonden 121). Om
will van het strenge onderzoek, waarbij alien zich moesten ontkleden,
kreeg dit schip de bijnaam van nangd jahdz: het schip van de naakten.
De contractanten van de Lena II werden, na onderzoek en indeling
aan boord, ontscheept op Post Leyden122) en vandaar door de
huurders afgehaald. De opvarenden van de Rhone I, die ten tijde
van een pest-epidemie te Calcutta vandaar was vertrokken, werden
op Post Leyden gedesinfecteerd, van nieuwe kleren voorzien en
vervolgens met een ander vaartuig naar het dep6t te Paramaribo
gebracht. Toen in 1909 in Paramaribo opnieuw de gele koorts heerste,
most de Sutlej I bij aankomst te Fort Nieuw-Amsterdam in quaran-
taine blijven. De indeling der contractanten werd aan boord verricht
en vandaar ook werden zij door de huurders met kleine boten direct
naar de plantages meegenomen. 123) De immigranten van de Clyde
eindelijk werden per Koloniale Stomer van Demerara (B.-G.) af-
gehaald en gedeeltelijk te Nieuw-Rotterdam (Nickerie), gedeeltelijk
te Paramaribo ontscheept. Volgens art. 13 van de Publicatie van
3 Mei 1872 nam te Nieuw-Rotterdam de Districts-Commissaris van
Nickerie de taak van de Agent-Generaal over, aan wie hij later
de ontvangen stukken en registraties most opzenden.













121) Met toestemming van de Gouverneur.
122) Met toestemming van de Gouverneur.
1a3) Met toestemming van de Gouverneur.













VIERDE HOOFDSTUK.


DE SOCIAL SAMENSTELLING DER SURINAAMSE
BRITS-INDIERS: DE KASTEN DER EMIGRANTEN.

i. INLEIDING.
a. Misvattingen omtrent de kasten der Suri-
naamse Brits-Indiers.
Daar de in het oog lopende kasten-barrieres, zoals we verderO_
zullen zien, in Suriname nauwelijks bestaan en de Brits-Indiers zelf
zich in social opzicht veelal van de andere bevolkingsgroepen
afzijdig hielden, hebben of hadden de niet-Hindostaanse ingezetenen
van Suriname, hetzij geboren Surinamers, hetzij Nederlandse ambte-
naren, op enkele uitzonderingen na, slechts een vaag en meermalen
een verkeerd idee van de kasten, waartoe de Surinaamse Brits-Indiers
behoren. Bij de buitenstaanders, die zich voor hun cultuur interes-
seren, komen dan ook hier en daar extreme en daarom valse opvat-
tingen tot uiting.
Een schrijver by. in de West-lndische Gids, die verschillende jaren
in Suriname in overheidsdienst was, recent alle Brits-Indiers, die
daarheen kwamen, zonder enige aarzeling ,,tot de laagste kasten,
tot de pariah's en misdeelden der Indische maatschappij".1) Wij
persoonlijk herinneren ons nog uit 1939 een uitlating van een
oud-ambtenaar in Suriname, waarin deze te kennen gaf, ,,geneigd
te zijn te zeggen, dat er destijds geen pariah's naar Suriname
gekomen zijn".
De eerste meaning houdt blijkbaar geen rekening met het feit, dat
in India een bezitloze, een pauper in de economische betekenis van
het woord, ook in zijn armoede zijn social status behoudt. De tweede
meaning ziet over het hoofd, dat het woord ,,pariah" in tweevoudige
zin wordt gebruikt, nl. als de naam van een bepaalde, dienstbare
kaste in Zuid-India en in deze zin zijni er inderdaad maar heel
enkele pariah's naar Suriname gekomen en als een algemene naam

) Th. B. van Lelyveld in de W. 1. G. Iste jaargang 1919-1920, 2de deel, pp. 128-129.













VIERDE HOOFDSTUK.


DE SOCIAL SAMENSTELLING DER SURINAAMSE
BRITS-INDIERS: DE KASTEN DER EMIGRANTEN.

i. INLEIDING.
a. Misvattingen omtrent de kasten der Suri-
naamse Brits-Indiers.
Daar de in het oog lopende kasten-barrieres, zoals we verderO_
zullen zien, in Suriname nauwelijks bestaan en de Brits-Indiers zelf
zich in social opzicht veelal van de andere bevolkingsgroepen
afzijdig hielden, hebben of hadden de niet-Hindostaanse ingezetenen
van Suriname, hetzij geboren Surinamers, hetzij Nederlandse ambte-
naren, op enkele uitzonderingen na, slechts een vaag en meermalen
een verkeerd idee van de kasten, waartoe de Surinaamse Brits-Indiers
behoren. Bij de buitenstaanders, die zich voor hun cultuur interes-
seren, komen dan ook hier en daar extreme en daarom valse opvat-
tingen tot uiting.
Een schrijver by. in de West-lndische Gids, die verschillende jaren
in Suriname in overheidsdienst was, recent alle Brits-Indiers, die
daarheen kwamen, zonder enige aarzeling ,,tot de laagste kasten,
tot de pariah's en misdeelden der Indische maatschappij".1) Wij
persoonlijk herinneren ons nog uit 1939 een uitlating van een
oud-ambtenaar in Suriname, waarin deze te kennen gaf, ,,geneigd
te zijn te zeggen, dat er destijds geen pariah's naar Suriname
gekomen zijn".
De eerste meaning houdt blijkbaar geen rekening met het feit, dat
in India een bezitloze, een pauper in de economische betekenis van
het woord, ook in zijn armoede zijn social status behoudt. De tweede
meaning ziet over het hoofd, dat het woord ,,pariah" in tweevoudige
zin wordt gebruikt, nl. als de naam van een bepaalde, dienstbare
kaste in Zuid-India en in deze zin zijni er inderdaad maar heel
enkele pariah's naar Suriname gekomen en als een algemene naam

) Th. B. van Lelyveld in de W. 1. G. Iste jaargang 1919-1920, 2de deel, pp. 128-129.










voor elke Hindoe van een verdrukte kaste, welke dan ook en in
deze betekenis zijn de pariah's in Suriname talrijk.
Hoe nu de emigranten voor Suriname in werkelijkheid naar kasten
verdeeld waren, wijzen bij benadering onderstaande tabellen uit.

b. Het kastenstelsel in het algemeen.

1. Naam en wezen. Voor een goed begrip van deze tabellen is
het wenselijk eerst het kastensysteem in het algemeen wat nader
te beschouwen.
Kaste. Het woord kaste (caste) stamt uit het Portugees, waarin
casta soort betekent. 2) De oude Portugese zeevaarders gebruikten
dit woord, om er de verschillende standen, zoals zij die in India
aantroffen, mede aan te duiden. Op het Concilie van Goa in 1567
is de term reeds ingeburgerd 3) en de dichter Camies stelt in zijn
grote national epos de Pulayans (arbeiders) van de Malabar-kust
als een lagere kaste tegenover hun heren, de Nayars (landeigenaars). 4)
De Engelsen namen het woord over in de meaning, dat het een
inheemse benaming was. 5) De oude Sanskrit naam voor kaste is varna,
dat kleur betekent en wijst op een oorspronkelijke ras-discriminatie 6)
tussen de licht getinte ,,Ariers" en de donkergekleurde Dasyu's
(vijanden, niet-volksgenoten, ongelovigen, demonen), die zij bij hun


2) Het is verwant met het Latijnse woord castus: zuiver, welk begrip een
segregatie connoteert.
) In de 2de canon luidt het: ,,In sommige delen van deze Provincie (nl. Goa)
worden de Gentoo's (= de heidenen, bedoeld zijn de Hindoes) verdeeld in onder-
scheiden rassen of kasten (castas) van meer of mindere waardigheid, terwijl zij
de Christenen beschouwen als van een lagere rang. Zij handhaven die onder-
scheidingen z6 nauwgezet, dat niemand van een hogere kaste kan eten of drinken
met leden van een lagere" (Archiv. Port. Orient, fasc. 4).
4) Lusiados, VII, 37.
5) Hobson-Jobson, i.v. caste.
6) De naam varna dateert dus uit de tijd, toen er nog maar van twee varna's
sprake was. Later werden de wonder de Ariers reeds uit de Indo-lraanse tijd stam-
mende drie standen (priesters, krijgslieden en een derde stand) t6gen de etymo-
logische betekenis van het woord in eveneens met de naam van varna aangeduid.
Door rangschikking van dit drietal boven de vierde categories van de overwonnen
dasyu's ontstond zo de klassieke, maar theoretische indeling in vier van het
kasten-systeem (zie o.a. E. Senart, Les castes dans I'Inde, Paris, 1896, pp.
131-149).










invasie in India aantroffen. 7) De tegenwoordige benaming jiti
(Sanskr. en Hindi) en jdt (Hindi), d.i. geboorte, drukt een der meest
kenmerkende trekken van de kaste uit, nl. de onveranderbare fixering
van iemands plaats op de social ladder.
Het is niet onze bedoeling, de verschillende theorieen der geleerden
aangaande de oorsprong van het kastenstelsel te bespreken: wij
aanvaarden het hier eenvoudig als een geschiedkundig gegeven feit,
dat al eeuwen lang het social en religieuze leven van India beheerst.
Veilig kan men aannemen, dat ras, afstamming, totemisme, geo-
graphische verbreiding, hieratisch exclusivisme, beroep, geloofs-
overtuiging en politiek even zovele factoren zijn, die in verschillende
verhouding tot de vorming van het system, zoals wij het nu kennen,
hebben bijgedragen. 8)
Wat men tegenwoordig een kaste noemt, is een corporatief gesloten
groep van personen, een gemeenschappelijke naam dragend, van
eenzelfde veronderstelde afstamming, traditioneel althans eenzelfde
beroep uitoefenend, die wonder de autoriteit van een eigen bestuur door
bepaalde wetten aangaande huwelijk, spijzen, gemeenschap in maal-
tijden, onderlinge omgang en andere sociaal-religieuze gebruiken
blijvend verbonden zijn. 9) Haar specifiek eigen karakter kreeg de
kaste niet op de voornaamste plaats doordat de neiging tot groeps-
vorming, gelijk iedere menselijke neiging in India 10), zich buiten
alle maat ontwikkelde, als wel vooral door het feit, dat het gehele
kastensysteem werd ingeschakeld in de leer van karma en samsdra


7) ,,Die Kastenordnung der Inder in das erste grosse Experiment die Rassen-
reinheit zu sichern" aldus Norbert Krebs, Vorindien und Ceylon, Stuttgart,
1939, p. 109.
8) Zie: A. Baines, Ethnography (in de Grundriss van Btihler) Strassburg,
1912, p. 22. Eveneens: R. P. Masani, Caste and the Structure of Society, in:
The Legacy of India, verzameld door G. T. Garratt, Oxford, 1937, pp. 124-161.
9) Senart, o.c., p. 23.
10) The tendency has been rather towards exaggeration, manifesting itself
in all directions: The almost incredible development of detail in ritual obser-
vance; the extraordinary excesses of ascetism ; the grotesque representations
of mythology in art ; the frequent employment of vast numbers in description;
the immense bulk of the epics ; the unparalleled conciseness of one of the forms
of prose; the huge compounds habitually employed in the later style, are among
the more striking manifestations of this defect of the Indian mind (A. A. Mac-
donell, Sanskrit Literature, London, 1909, p. 10).










en aldus een religieuze sanctie kreeg en een godsdienstige installing
werd van de eerste rang. Overeenkomstig deze leer van wedergeboorte
in steeds nieuwe existenties (samsara) krachtens de nawerking van
eens gestelde daden (karma) word iedere mens geboren in die kaste,
waarvoor zijn gedrag in een vroegere bestaansvorm hem rijp heeft
gemaakt. Is zijn geestelijk peil hoog genoeg gestegen, dan wordt hij
als Brahmaan geboren; staat hij een trap lager, dan als lid van
de tweede kaste en zo verder. De kaste is dus de onfeilbare index
van de staat van zijn ziel en de onderhouding der kaste-wetten
wordt een zaak van geweten en diep persoonlijk belang. 11) De boven-
genoemde wetten omtrent huwelijk, voedsel, omgang en beroep,
scheppen voor iedere kaste een bepaalde standard van groeps-
zuiverheid, die aan het geestelijk niveau van die kaste beantwoordt.
2. Classificatie der kasten. De traditionele verdeling in vier
hoofd-kasten, Brahmanen 12) (priesterkaste), Ksatriya's 13) (bestuurs-
en militaire kaste), VaiSya's 14) (kooplieden- en landbouwerskaste)
en fidra's 15) (kaste der dienstbaren en ambachtslieden waarbij
dan nog de z.g. mengkasten komen, ontstaan uit verbintenissen
tussen leden van verschillende kasten vindt men in alle oude
Indische geschriften en in het bijzonder in het Wetboek van Manu,
het Mdnava dharmaSstra (by. 1, 87-91 en 10, 24). De oudste
vermelding van de viervoudige indeling treffen we aan in de Purusa-
silkta van de Rigveda (10, 90, 12), een hymne, die tot de meest
recent behoort van de collective en waarin de schepping der wereld
wordt voorgesteld als een offer van de Purusa (lett. man) door de
goden. Vers 12 luidt: De Brahmana was zijn mond, zijn armen


11) J. N. Farquhar, The Crown of Hinduism, 5de druk, Oxford, 1930, pp. 159-160.
12) Brahmaan (Sanskr. Brahmana) is de man van het brahman, in de betekenis
van gebed, heilige kennis.
13) Ksatriya van ksatra = heerschappij. Vgl. wortel: ksi, ksayati = heersen
en het Perzische shah = koning.
14) VaiSya van vi (nom. vit) = nederzetting. Vgl. wortel vis = zich neder-
zetten en het Griekse (Fol)kos = huis, het Latijnse : vicus (wijk) en het Neder-
landse : wijk.
15) Het woord Sudra komt waarschijnlijk van de Afghaanse stamp der Sudroi,
waarop blijkbaar de vermelding van de Noord-Westelijke fidra's in Mahdb-
hMrata 6, 9, 67 slaat. De dienstbare kaste als geheel kreeg dan de naam van deze
in het begin onderworpen stam (Hopkins, Religions of India, p. 548).










werden tot de Rajanya 16), zijn dijen tot wat de Vaisya is, en uit
zijn voeten ontstond de 6idra.
De Brahmana, Ksatriya (Rajanya) en Vaisya, de drie ,,Arische"
kasten, vormden de dvija's, d.i. de tweemaal geborenen, omdat zij
door de inwijding in de heilige leer van de Veda en het ontvangen
van het heilige koord een tweede geestelijke geboorte ontvingen
(Manu 2, 36-38; 2, 169; 10, 4). Deze simplistische classificatie in
vieren heeft slechts een literair, theoretisch bestaan gehad. 17) Gezien
het ontstaan der kasten uit velerlei elementen, was en is de werke-
lijkheid heel wat ingewikkelder en is een classificatie volgens 66n
enkel princiep niet mogelijk. Van de 4 hoofdkasten is feitelijk tegen-
woordig alleen die der Brahmanen duidelijk te onderkennen 8),
terwiji de Chatri's, Rdjputs en Thdkurs 19) zich uitgeven voor de
opvolgers (of door fictie : afstammelingen) van de oude Ksatriya's.
De Vaisya's en Sidra's bestaan als bepaalde afzonderlijke kasten
niet (meer) en men hoort ook de namen weinig noemen. In hun
plaats treft men thans talloze kasten aan, die men met uitzondering
van de hogere handelskasten 20), moeilijk over Vaisya's en Sudra's
zou kunnen verdelen. Somtijds worden zij vagelijk onderscheiden
in betere en lagere Sildra's. De betere giidra-kasten maken er dan
soms aanspraak op tot de oude Vaisya's te worden gerekend.
Een tenminste van beneden af scherper afgebakende hoofd-
groep vormen de z.g. Depressed Classes, de Pariah's, tegenwoordig
gewoonlijk Scheduled Castes 21) (d.i. in een lijst opgenomen) genoemd,


16) Rdjanya is synoniem met Ksatriya. Vergel. wortel raj = regeren en het
Latijnse: rex = koning.
17) Zie noot 6 op p. 92.
18) Ook de Brahmanen echter zijn verdeeld in vele onderkasten, die scherp
van elkaar gescheiden zijn.
19) Dit zijn 3 benamingen, die naar gelang van plaats en omstandigheden
dezelfde klasse van mensen aanduiden. Chatri is de Hindi-vorm van het Sanskrit
Ksatriya.
20) De handelskaste der Khatr's was echter bij de census van 1891 niet te-
vreden met de denominatie van Vaisya, maar eiste voor zich de kwalificatie
van Chatri op (Risley, People of India, pp. 112-113).
21) In de oude Sanskrit literatuur worden de Pariah's nog genoemd : Candala,
Nisdda, antydvasdyin (= lett. wonend op het eind van het dorp, als in een
ghetto), antyaja (= hij, die in de laatste kaste geboren is). Tegenwoordig gebruikt
men nog de termen Untouchables (Sanskr.: aspr.ya; Hindi achiatd), paicama's










die de onderste lagen der Hindoe samenleving uitmaken en die men
gedeeltelijk tot de laagste 9fidra's kan rekenen en gedeeltelijk tot
groeperingen, die z6 laag zijn, dat zij buiten het system vallen,
ofschoon zij zich meestal eveneens tot kasten hebben geformeerd. 22)
De census van 1931 verdeelt dan ook de Hindoe gemeenschap van
de United Provinces, op dat tijdstip bestaande uit 41 / million
leden, in drie hoofdgroepen:
de Brahmanen, ruim 4% million of 11%,
de Depressed Classes, bijna 13 million of 31%,
de anderen, ruim 24 million of 58%.
Het total aantal kasten ligt tussen de 2000 en 3000. Zelfs na een
tamelijk drastisch process van compilatie bevat de census-lijst van
1901 er nog bijna 2400. Een nauwkeurige rangorde op te stellen van
al deze kasten is natuurlijk ondoenlijk. Aan de top van de maat-
schappelijke ladder staat steeds de Brahmaan. Trouwens zij hebben
er wel voor gezorgd, dat de Sastra's (wetboeken), door hen zelf
opgesteld, hun positive onaantastbaar maakten. De Brahmaan is dan
ook de spil van het system en zijn code van reinheid, in de kasten-
wetten belichaamd, geldt als het ideaal en, naar gelang andere kasten
in hun levenswijze die code benaderen, nemen zij hun eigen plaats
in in de social estimate.
Voor de praktijk kan de publieke opinie nog het best als algemene
maatstaf van classificatie gelden en deze publieke opinie manifesteert
zich door of is gebaseerd op feiten als deze: dat bepaalde kasten
verondersteld worden de moderne vertegenwoordigers te zijn van
(= mensen van de 5de stand), Hari*)-jan (= Gods volk, een benaming vooral
door Gandhi in zwang gebracht) en outcastes (kastelozen). Het gebruik van dit
laatste woord in deze betekenis is eigenlijk verkeerd, daar outcastes in strict
zin mensen zijn, die om een of ander ernstig kaste-vergrijp uit hun kaste ge-
excommuniceerd zijn. De onderdrukte klassen echter vormen wMl kasten.
Over het gebruik van het woord Pariah het volgende: ofschoon de Pariah's
in Zuid-India niet de allerlaagste kaste vormen, is hun naam toch bij Europeanen
in zwang geraakt voor personen van de Depressed Classes in het algemeen, waar-
schijnlijk, omdat zij zich bij voorkeur als huisbedienden bij Europeanen verhuur-
den en deze laatsten dus het best met die bepaalde lage kaste bekend werden
(Hobson-Jobson, i.v. pariah).
22) In het Noorden van India is hun positive niet in dezelfde mate beklagens-
waardig als in het Zuiden, waar de kaste-wetten in het algemeen veel stronger
worden geurgeerd.
*) Hari is de naam, waarmee gewoonlijk Visnu-Krishna wordt aangeduid.










een kaste van het oude theoretische system; dat Brahmanen en
andere hoge kasten water en zeker voedsel (pakhi) aannemen van
bepaalde kasten 23); dat Brahmanen van hoge standing bepaalde
kasten als priesters willen bedienen ; dat bepaalde kasten tenminste
lagere Brahmanen voor hun religieuze plechtigheden gebruiken;
dat sommige kasten in het geheel niet door Brahmanen worden
bediend, maar hun eigen priesters hebben; dat bepaalde kasten
vasthouden aan kinderhuwelijk of aan het verbod van hertrouwen
voor weduwen 24) ; dat het oorspronkelijk beroep van sommige kasten
feitelijk of traditioneel onrein is 25); dat bepaalde kasten zijn uit-
gesloten van de diensten van de dorpsbarbier, dorpspdlkidrager,
dorpswasser etc.; dat sommige kasten op stuk van dieet zich weinig
kieskeurig tonen of zich door geen enkele beperking gebonden achten ;
dat sommige kasten de voorhoven der tempels niet mogen betreden
of aan andere bijzondere taboe's onderworpen zijn, b.v. dat zij de
de dorpsput niet mogen gebruiken, dat zij buiten het dorp of in
een afzonderlijk kwartier daarvan moeten wonen, dat zij de hoofdweg
moeten verlaten bij het naderen van een person van hoge kaste
(in Zuid-India) etc.
Bij de census van 1901, die ongeveer in het midden van de emigratie-
periode naar Suriname valt, heeft Risley deze method van classifi-
catie der kasten voor heel India en R. Burn wonder zijn leading voor
de United Provinces toegepast. 26) Daar bij de Surinaamse Brits-
Indiers natuurlijkerwijze dezelfde social waardering der kasten in
zwang kwam als in het stamland, hebben ook wij bij de verdeling
der kasten in de thans volgende tabellen in hoofdzaak deze Indische
maatstaf aangelegd.


23) In de tegenwoordige tijd zijn de kaste-wetten inzake spijs en drank op
sommige punten wijselijk milder en elastischer geworden ; zo gelden by. ijs en
soda-water niet als water en voor biscuits en patent-geneesmiddelen zijn special
uitzonderingen gemaakt.
24) Zulks verhoogt hun social positive.
25) Feitelijk onrein : by. het opruimen van het vuil door de Doms. Zij fungeren
ook als beulen en als lijkverbranders bij de ghats te Benares.
Traditioneel onrein: by. het katoenweven der Kori's. Daar de ,,Ariers" bij hun
invasie de katoen niet kenden, worden de Kori's daarom als van prae-Arische
oorsprong beschouwd en hun arbeid als een bezigheid van de Dasyu's.
26) Zie ook: Risley, People of India, p. 109 en volg.




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs