• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Half Title
 Title Page
 Dedication
 Foreword
 Soorten, subsooten, enz.
 Kleur, bijzondere eigenschappen,...
 Carinatae
 Landvogels
 Table of Contents






Group Title: De vogels van Guyana : (Suriname, Cayenne en Demerara)
Title: De vogels van Guyana
ALL VOLUMES CITATION PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00072738/00001
 Material Information
Title: De vogels van Guyana (Suriname, Cayenne en Demerara)
Physical Description: 2 v. : ill. ; 25 cm.
Language: Dutch
Creator: Penard, Frederik Paul
Penard, Arthur Philip ( jt. author )
Publisher: E.P. Penard
Place of Publication: Paramaribo
Publication Date: 1908-10
 Subjects
Genre: non-fiction   ( marcgt )
Spatial Coverage: Guyana
Surinam
French Guiana
 Notes
Statement of Responsibility: Door Frederik Paul Penard en Arthur Philip Penard.
General Note: Imprint of deel 2 covered by label: 's-Gravenhage, M. Nijoff, 1910.
 Record Information
Bibliographic ID: UF00072738
Volume ID: VID00001
Source Institution: University of Florida
Holding Location: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 19409168

Table of Contents
    Half Title
        A 3
        A 4
    Title Page
        A 5
        A 6
    Dedication
        A 7
        A 8
    Foreword
        A 9
        A 10
        A 11
    Soorten, subsooten, enz.
        A 12
        A 13
        A 14
        A 15
        A 16
        A 17
    Kleur, bijzondere eigenschappen, instinct, enz.
        A 18
        A 19
        A 20
        A 21
        A 22
        A 23
        A 24
        A 25
        A 26
        A 27
        A 28
        Eiren, Embryo, Nestan, Enz.
            A 29
            A 30
            A 31
            A 32
            A 33
        De Seizoenen, Broedtijd, Lokale Trek, Trekvogels uit het Noorden, Enz.
            A 34
            A 35
            A 36
            A 37
        Lokale Verbreiding van Vogels
            A 38
        De Strook der Alluviale Terreinen
            A 39
            A 40
        De Strook der Savannes
            A 41
        Het Hoogland
            A 42
            A 43
    Carinatae
        B 1
        Watervogels
            B 1
            B 2
        Natatores
            B 3
            B 4
            Orde I. Pygopodes
                B 5
                B 6
                B 7
                B 8
                B 9
                B 10
                B 11
                B 12
                B 13
                B 14
            Orde II. Longipennes
                B 15
                B 16
                B 17
                B 18
                B 19
                B 20
                B 21
                B 22
                B 23
                B 24
                B 25
                B 26
                B 27
                B 28
                B 29
                B 30
                B 31
                B 32
                B 33
                B 34
                B 35
                B 36
                B 37
                B 38
                B 39
                B 40
                B 41
                B 42
                B 43
                B 44
                B 45
                B 46
                B 47
                B 48
                B 49
                B 50
            Orde III. Tubinares
                B 51
                B 52
                B 53
                B 54
                B 55
                B 56
                B 57
                B 58
                B 59
                B 60
            Orde IV. Steganopodes
                B 61
                B 62
                B 63
                B 64
                B 65
                B 66
                B 67
                B 68
                B 69
                B 70
                B 71
                B 72
                B 73
                B 74
                B 75
                B 76
                B 77
                B 78
                B 79
                B 80
            Orde V. Anseres
                B 81
                B 82
                B 83
                B 84
                B 85
                B 86
                B 87
                B 88
                B 89
                B 90
                B 91
                B 92
                B 93
                B 94
                B 95
                B 96
                B 97
                B 98
                B 99
                B 100
                B 101
                B 102
                B 103
                B 104
                B 105
                B 106
                B 107
                B 108
            Orde VI. Odontoglossae
                B 109
                B 110
                B 111
                B 112
                B 113
                B 114
                B 115
                B 116
        Grallatores of Grallae
            B 117
            B 118
            Orde VII. Herodiones
                B 119
                B 120
                B 121
                B 122
                B 123
                B 124
                B 125
                B 126
                B 127
                B 128
                B 129
                B 130
                B 131
                B 132
                B 133
                B 134
                B 135
                B 136
                B 137
                B 138
                B 139
                B 140
                B 141
                B 142
                B 143
                B 144
                B 145
                B 146
                B 147
                B 148
                B 149
                B 150
                B 151
                B 152
                B 153
                B 154
                B 155
                B 156
                B 157
                B 158
                B 159
                B 160
                B 161
                B 162
                B 163
                B 164
                B 165
                B 166
                B 167
                B 168
                B 169
                B 170
                B 171
                B 172
                B 173
                B 174
                B 175
                B 176
                B 177
                B 178
                B 179
                B 180
                B 181
                B 182
                B 183
                B 184
                B 185
                B 186
                B 187
                B 188
                B 189
            Orde VIII. Paludicolae
                B 190
                B 191
                B 192
                B 193
                B 194
                B 195
                B 196
                B 197
                B 198
                B 199
                B 200
                B 201
                B 202
                B 203
                B 204
                B 205
                B 206
                B 207
                B 208
                B 209
                B 210
                B 211
                B 212
                B 213
                B 214
                B 215
                B 216
                B 217
                B 218
                B 219
                B 220
                B 221
                B 222
                B 223
                B 224
                B 225
                B 226
                B 227
                B 228
                B 229
                B 230
                B 231
                B 232
                B 233
            Orde IX. Limicolae
                B 234
                B 235
                B 236
                B 237
                B 238
                B 239
                B 240
                B 241
                B 242
                B 243
                B 244
                B 245
                B 246
                B 247
                B 248
                B 249
                B 250
                B 251
                B 252
                B 253
                B 254
                B 255
                B 256
                B 257
                B 258
                B 259
                B 260
                B 261
                B 262
                B 263
                B 264
                B 265
                B 266
                B 267
                B 268
                B 269
                B 270
                B 271
                B 272
                B 273
                B 274
                B 275
                B 276
                B 277
                B 278
                B 279
                B 280
                B 281
                B 282
                B 283
                B 284
                B 285
                B 286
                B 287
    Landvogels
        B 288
        B 289
        Orde X. Gallinae
            B 290
            B 291
            B 292
            B 293
            B 294
            B 295
            B 296
            B 297
            B 298
            B 299
            B 300
            B 301
            B 302
            B 303
            B 304
            B 305
            B 306
            B 307
            B 308
            B 309
            B 310
            B 311
            B 312
            B 313
        Orde XI. Crypturi
            B 314
            B 315
            B 316
            B 317
            B 318
            B 319
            B 320
            B 321
            B 322
            B 323
            B 324
        Orde XII. Columbae
            B 325
            B 326
            B 327
            B 328
            B 329
            B 330
            B 331
            B 332
            B 333
            B 334
            B 335
            B 336
            B 337
            B 338
            B 339
            B 340
            B 341
            B 342
            B 343
            B 344
            B 345
            B 346
            B 347
        Orde XIII. Accipitres
            B 348
            B 349
            B 350
            B 351
            B 352
            B 353
            B 354
            B 355
            B 356
            B 357
            B 358
            B 359
            B 360
            B 361
            B 362
            B 363
            B 364
            B 365
            B 366
            B 367
            B 368
            B 369
            B 370
            B 371
            B 372
            B 373
            B 374
            B 375
            B 376
            B 377
            B 378
            B 379
            B 380
            B 381
            B 382
            B 383
            B 384
            B 385
            B 386
            B 387
            B 388
            B 389
            B 390
            B 391
            B 392
            B 393
            B 394
            B 395
            B 396
            B 397
            B 398
            B 399
            B 400
            B 401
            B 402
            B 403
            B 404
            B 405
            B 406
            B 407
            B 408
            B 409
            B 410
            B 411
            B 412
            B 413
            B 414
            B 415
            B 416
            B 417
            B 418
            B 419
            B 420
            B 421
            B 422
            B 423
            B 424
            B 425
            B 426
            B 427
            B 428
            B 429
            B 430
            B 431
            B 432
            B 433
            B 434
            B 435
            B 436
            B 437
            B 438
            B 439
            B 440
            B 441
            B 442
            B 443
            B 444
            B 445
            B 446
            B 447
            B 448
            B 449
            B 450
            B 451
            B 452
            B 453
            B 454
            B 455
            B 456
            B 457
            B 458
            B 459
            B 460
            B 461
            B 462
            B 463
            B 464
            B 465
            B 466
            B 467
        Orde XIV. Psitacci
            B 468
            B 469
            B 470
            B 471
            B 472
            B 473
            B 474
            B 475
            B 476
            B 477
            B 478
            B 479
            B 480
            B 481
            B 482
            B 483
            B 484
            B 485
            B 486
            B 487
            B 488
            B 489
            B 490
            B 491
            B 492
            B 493
            B 494
            B 495
            B 496
            B 497
            B 498
            B 499
            B 500
            B 501
            B 502
            B 503
            B 504
            B 505
            B 506
            B 507
            B 508
            B 509
            B 510
            B 511
            B 512
            B 513
            B 514
            B 515
            B 516
            B 517
            B 518
            B 519
            B 520
            B 521
            B 522
            B 523
            B 524
            B 525
            B 526
            B 527
        Orde XV. Picariae
            B 528
            B 529
            B 530
            B 531
            B 532
            B 533
            B 534
            B 535
            B 536
            B 537
            B 538
            B 539
            B 540
            B 541
            B 542
            B 543
            B 544
            B 545
            B 546
            B 547
            B 548
            B 549
            B 550
            B 551
            B 552
            B 553
            B 554
            B 555
            B 556
            B 557
            B 558
            B 559
            B 560
            B 561
            B 562
            B 563
            B 564
            B 565
            B 566
            B 567
            B 568
            B 569
            B 570
            B 571
            B 572
            B 573
            B 574
            B 575
            B 576
            B 577
            B 578
            B 579
            B 580
            B 581
            B 582
            B 583
            B 584
    Table of Contents
        B 585
        B 586
        B 587
        B 588
Full Text



















DE VOGELS VAN GUYANA









DE VOGELS VAN


GUYANA

(SURINAME, CAYENNE EN DEMERARA)

DOOR

FREDERIK PAUL PENARD
EN


ARTHUR PHILIP PENARD


UITGAVE VAN
WED. F. P. PENARD
PARAMARIBO






























8GE





GELEVERD DOOR N. J. BOON TE AMSTERDAM.





















OPGEDRAGEN


AAN


PHILIPPINA SALOMONS

(Weduwe van Frcderik Paul Penard)




LIEFSTE MOEDER.

,,God zegene U, Moeder, voor Uwe opofferende, nimmer
falende liefde." Slechts weinigen hebben doorstaan, wat Uw
lot in dit leven geweest is, maar nimmer hebt gij geweifeld,
integendeel, klonk steeds Uw leus:
,,In the world's broad field of battle,
In the bivouac of life,
Be not like dumb-driven cattle,
Be a hero in the strife."
F. P. PENARD.
A. P. PENARD.























VOORWOORD.



,,Van af mijne jeugd heb ik steeds eene bepaalde voorliefde tot
collecteeren gekoesterd. Mijne moeder vertelt, dat ik op vierjarigen leef-
tijd, reeds bezig was met het verzamelen van allerlei voorwerpen cn
tevens zocht naar de allerkleinste amandel op de wereld.
Deze neiging tot onderzoek naar het nietige bleef mij bij gedurende
de schooljaren en later. Zeer zelden heb ik dan ook oogenblikken van
verveling gekend, integendeel hoe meer ik de theorieen der moderne
dierkunde leerde vatten, hoe meer dit mij aanspoorde tot verder
onderzoeken, inzonderheid van de avifauna.
Mijn eerste plan was, de verzamelde gegevens in het engelsch uit
te geven, doch in aanmerking nemende, dat er in de nederlandsche
literatuur bijna niets bekend is over de avifauna van Suriname, besloot
ik van onze moedertaal gebruik te maken.
Door de hooge prijzen van vele oudere werken over ornithologie
was ik genoodzaakt mij te bepalen tot meer verkrijgbare, moderne
literatuur, die evenwel het grootste gedeelte der oudere literatuur in
zich bevat. Toch gelukte het mij de volgende lijst boekwerken machtig
te worden, die dan ook gedeeltelijk den grondslag mijner beschrijving
vormen:
Volumes of the Cat. of Birds and Eggs in Br. Mus. k:876-I9o3);
Schomburgck's Reisen, in Br. Guiana (1848); Waterton's Wanderings in
South America (1828); Animal Life in Br. Guiana, bij J.J. Quelch (I ol);
Volumes of Timehri, Journ. of th. R. Agr. Soc. Demerara (1890 etc.):
Whitely's coll. of birds in Br. Guiana (Ibis 1884 etc.); Oiseaux de
Trinidad, p. Leoland; Goeldi's Aves do Brazil (1894); Pelzeln's Orn.
bras. (1868 etc.); Birds of the Orinoco, bij Hartert and Gr. v. Berlepsch
(1902); Birds of Para, bij C. E. Hellmayr (1905); Rev. Mus. Paulista











VOORWOORD.


por H. von Ihering (1goo etc.); Taczanowski's Orn. of Peru (1886);
Schlegal's Coll. dans l'etabl, Hist. Nat. des Pays-bas; Buffon's Hist-
Nat.; Brehm's Dierenleven; Cassell's Nat. Hist; Ridgway's Manuel of
N. Am. Birds (1896); Brown's Camp Life in Br. Guiana; Cat. Eiersamling
von A. Nehrkorn (1899); Davis' Nests and Eggs of N. Am. Birds
(1898); Chapman's Birds of E. N. Am. (1896); Maynard's Oology;
Im. Thurm. Among the Indians of Guiana, (1883) alsmede andere
werken, een overvloed van tijdschriften en encyclopediedn.
Toch is er in de bovenstaande werken, behalve de soort-beschrijving,
slechts weinig over de levenswijze, nesten en eieren van vele onzer
inheemsche species bekend, zoodat ik verplicht ben geweest alles zelf
te onderzoeken. De ondervinding leerde mij tevens langzamerhand de
voor een leek begrijpelijke en niet-begrijpelijke gedeelten van sommige
boekwerken kennen, hetgeen mij deed besluiten, de beschrijvingen
zoo eenvoudig en begrijpelijk te maken, als ik die zelf bij mijne studied
zou gewenscht hebben.
Bijna. twaalf jaren geleden werd mij een nestje met twee eieren
gebracht, die thans een deel vormen van een collective van ongeveer
1200oo0 (zonder duplicaten) exemplaren,. Tevens steeg het aantal bekende
vogelsoorten van Guiana van af 700 tot mooo of drie maal het aantal
door Buffon uit Cayenne beschreven, twee en een half maal meer
dan de collective van Schomburgck in Br. Guiana, ruim 300 species
meer dan de soorten door Whitely verzameld, al en al een twaalfde
gedeelte van al de bekende vogelspecies der geheele wereld.
Bij de beschrijvingen heb ik steeds getracht zooveel mogelijk behalve de
hollandsche, engelsche en fransche, ook de lokale namen (t. w. Neger-
engelsch, Arowaksch, Caraibisch en Warrausch) te voegen; verder hun
oorsprong en beteekenis alsmede enkele fragmenten van Indiaansche
legenden 1), inlandsche spreekwoorden, gezegden en bijgeloovigheden,
op vogels doelende.
De bijna 700 photoreproducties zijn, op enkele uitzonderingen na,
uitsluitend naar opnamen van vogels, eieren enz. in Suriname gecollec-
teerd. Maar hoewel uit den aard der zaak al deze photo's natuur-

') Hiermede wordt bedoeld de sprookjes, die de Indianen onderling elkander vertellen.
Ook vele legenden, die van geslacht op geslacht overgaan, zijn hen welbekend. Een
dezer echter luidt, dat God aan den mensch de spraak schonk, maar aan de dieren
alleen de kracht hun naam nit te spreken. Alle vogels, zoogdieren, visschen, reptielen,
insecten enz. roepen dus hun eigen naam uit, hoewel dit meermalen zeer onduidelijk
geschiedt. Sommige dieren hebben twee, ja zelfs drie name, een doelende op het
geluid, een cp de kleur en een derde op de levenswijze der soort.











VOORWOORD.


getrouw moeten zijn, zien sommigen er volstrekt niet fraai of symmetrisch
uit; vooral de eieren zijn slecht uitgevallen. Gelijk W. T. Hornaday
dan ook terecht in zijn Am. Nat. History aanmerkt, is amateur-
photographie meermalen onvoldoende, ten einde de juiste eigenschappen
van een gegeven geslacht of soort te doen uitkomen. Daartoe is de
graveerstift nog onontbeerlijk.
De diagnosis der orden, families, genera en species is dezelfde als
in alle andere moderne werken over ornithologie. Wil men dus de
naam van een gegeven vogel weten, dan wordt eerst het ondergedeelte
der scheenen onderzocht. Is dit onbevederd, dan behoort de soort tot
de Watervogels of omgekeerd tot de Landvogels. Vervolgens gaat men
de Zwemvogels en Steltloopers na, dan de orden, familin, geslachten
en soorten. Bijna overall zijn de beschrijvingen in tweeen gesplitst.
Komt de soort niet overeen met wat wonder A staat, dan onderzoekt
men B. Past de beschrijving, dan wordt a en b nagezien, vervolgens
*, t enz. tot het geslacht uitgemaakt is. Het bepalen der soort
vordert minder moeite.
Bij de beschrijvingen zijn de volgende verkortingen gebruikt: Bov.d. =
bovendeelen m. a. w. de kop, nek, schouders, rug enz.; ond.d. =
onderdeelen m. a. w. de kin, keel, borst, buik enz.; slagp. = slagpennen;
vl.dekv. = vleugeldekvederen; dekv. ond. d. vl. = dekvederen wonder
den vleugel; dekv. bov. d. vl. = dekvederen boven den vleugel;
staartp. = staartpennen; rectr. = rectrices; rem. = remiges; uit. =
uiterste; buit. = buitenste; midd. = middelste; L. = lengte; vl. = vleugel;
st. = start; tars. = tarsus of loop; sn. = snavel; culm. = culmen;
lora = knevelvlekken; crissum = dekvederen wonder den start = dekv.
ond. d. st.; dekv. bov. d. st. = dekvederen boven den start.
Hartelijken dank aan alien, die medegewerkt hebben tot de samen-
stelling van dit werk, dat dan ook meer moet beschouwd worden
als ,,bijeengebracht door de verzamelingen en lokaal-beschrijvingen
van talrijke beroepsjagers, visschers, Indianen enz. m. a. w. menschen,
die uit woud en stroom hun brood trekken". Dank tevens aan den
heer J. Rodway, directeur van het Museum te Demerara, voor zijn
vriendelijke hulp, door het laten copieeren van gedeelten uit zeldzame en
onverkrijgbare boekwerken, alsook het photographeeren van vogels enz.























DE VOGELS VAN GUIANA.

SOORTEN, SUBSOORTEN, ENZ.



Guiana behoort tot de streek der Neotropen, een der zes hoofd-
gewesten of afdeelingen (regions) waarin de heer Sclater de aard-
oppervlakte zoologisch verdeeld heeft. De overigen zijn: I, Nieuw
Zeeland; 2, Australia; 3, Azie ten oosten van de Indus, ten zuiden
van het Himalaya-gebergte, uitgezonderd enkele streken zooals het
oostelijk gedeelte van het dalgebied der Yangtsekiang-rivier tot aan
de kust van ShangaY, met inbegrip van Formosa, de Philippijnen,
Borneo, Java, Sumatra en Ceylon; 4, Afrika ten zuiden der Sahara-
woestijn, uitgezonderd Madagaskar enz.; 5, de Holoarctische streken
omvattende N. Amerika, Europa, Azie ten noorden van Indie en het
Himalaya-gebergte, het noorden van Afrika tot aan de Saharawoestijn
alsmede talrijke eilanden. Vele natuurkundigen verdeelen dit hoofd-
gewest wederom in de Palearctische en Nearctische- of de Koudere
en Gematigde streken der Oude en der Nieuwe Wereld. Het gebied
der Neotropen of de tropen der Nieuwe Wereld strekt zich uit over
geheel Zuid- en Midden-Amerika noordwaarts tot Zuid-Mexico.
Om een hoofdgewest te vormen, moet ten minste de helft der in
de streek voorkomende species, nergens anders ter wereld aangetroffen
worden. Vooral is dit het geval, behalve Australia, met de Neotropen,
waar drie en twintig familien en meer dan zes honderd genera inheemsch
voorkomen.
Elke hoofdstreek wordt wederom verdeeld in verschillende onder-
streken subregionss), elk met een aantal inheemsche genera en species.
Zoo onderscheidt men o. a. de onderstreek der Amazone, de onder-
streek der Antillen enz., terwiji Suriname behoort tot de onderstreek











SOORTEN, SUBSOORTEN, ENZ.


der Guiana's, waaraan kan toegevoegd worden het aangrenzende gebied
der Orinoco.
,,De Kolonie Suriname gelegen aan de noordkust van Zuid-Amerika,
tusschen 540 en 580 Westerlengte van Greenwich en 20 en 6 Noorder-
breedte, beslaat eene oppervlakte van 15.000.000 Hectaren (50000oooo KM
of 2734 O G. mijlen). Zij grenst ten noorden aan den Atlantischen
Oceaan, ten oosten aan Fransch Guiana (Cayenne), ten Zuiden aan
Brazili8 en ten Westen aan Engelsch Guiana (Demerara). De oostelijke
grens loopt over de Marowijne, de zuidelijke over het Tumuchumac-
en het Akarai-gebergte en de westelijke grens over de river de Corantijn.
Ongeveer twee derde van bovengenoemde oppervlakte der Kolonie
is door reizigers bezocht; van het overige deel is niets bekend.
Over eene geschatte breedte van 50 K.M. is het noordelijk deel van
Suriname bijna geheel vlak en gedeeltelijk beneden het peil der spring-
vloeden. Het lager deel wordt ten zuiden begrensd door eene kromme
lijn, loopende van af de Marowijne ter hoogte der Wane-kreek in
W. Z. W. richting tot de Corantijn en gaat dan over in een strook
lichtgolvend terrein, waarin zich de Savanna's bevinden, terwijl 30 a 50
K.M. zuidelijker het landschap heuvel- en bergachtig wordt.
Suriname bezit een heet, doch gezond klimaat. De gemiddelde
temperatuur bedraagt 27.480 Celsius, doch deze hitte wordt getemperd
door verfrisschende zeewinden. De gemiddelde regenval in gemiddeld
206 regendagen bereikt 231.4 m.M. (W.L. Loth.)
Van het Oosten naar het Westen gaande, wordt Suriname door-
sneden door 8 machtige hoofdstroomen, die gevoed worden door
talrijke zij-rivieren en kreken. In hun bovenloop vormen zij water-
vallen en stroomversnellingen, doch zijn, nabij hunne mondingen onder-
hevig aan den invloed van het getij.
De avifauna van Suriname komt overeen met die van Cayenne en
Demerara, hetgeen niet te verwonderen is, in aanmerking genomen
de gelijke distribute van land, water en plantenleven. In Venezuela
echter beginnen de soorten reeds min of meer te veranderen en als
het ware een overgang te vormen tot de species van Centr.-Amerika.
Toch worden meer dan 400 van de 468 soorten door Hartert en
Gr. van Berlepsch beschreven als voorkomende langs de Orinoco, ook
in de Guiana's aangetroffen, hetgeen eveneens het geval is met omstreeks
550 der bijna 1300 species, door Pelzeln aangegeven als behoorende
tot de avifauna van Brazilie. Tevens treft men vele vogelsoorten,
inheemsch in Peru, ook in de Guiana's aan. Vooral de Formicariidaw
zijn in de Guiana's door talrijke species vertegenwoordigd. Aan de


XIII











DE VOGELS VAN GUIANA.


westzijde der Andes treft men de Pterotochida aan, terwijl ook de
Rheida, uitsluitend op de pampas van Argentina voorkomen.
Met den heer Sclater en anderen ben ik de meening toegedaan,
dat een vergissing in de origineele beschrijving eener soort, slechts als
zoodanig moet beschouwd worden; verder dat de specie-naam geen
eigenschap mag aanduiden, die de soort niet bezit, b.v. Thamnophilis
canadensis trinitatus is geen passende naam voor een vogel, die niet in
Canada voorkomt evenmin als Thamnophilus viridis voor een specie,
die geen schijn van groen in het vederkleed vertoont. Ook de verandering
van den soort-naam bij het overbrengen naar een ander geslacht is
gewenscht, b.v. Turdus phaecopygus = Merula phaecopygia. Is de geslachts-
naam nl. mannelijk en eindigt met us. dan moet ook de soortnaam
daarnaar geregeld worden.
Andere natuurkundigen echter beschouwen den specie-naam slechts
als naam. Indien dus de origineele beschrijver een vergissing being,
dan moet die zob blijven ter voorkoming van meerdere vergissingen?!
Het aantal tot nu toe bekende vogelsoorten bedraagt bijna 12000.
De avifauna der Guiana's telt omstreeks wooo species. In dit eerste
deel komen voor 47 familiEn en 16 orden.
Voor zoover mogelijk heb ik getracht de moderne classificatie te
volgen, door aan elke soort drie namen te geven. Ik stem evenwel
geheel met de heeren Sclater, Dr. Finsch en andere experts overeen,
dat twee namen, de geslachtsnaam en de specie-naam voldoende zijn
ter aanduiding der soort. Hartert, Gr. von Berlepsch en andere natuur-
kundigen der moderne school beweren echter, dat, als 30 individuen
uit een streek verschillen van 30 individuen uit een andere plaats,
dan geldt elk als een afzonderlijke subsoort, aangeduid door drie
namen. Maar wat eigenlijk de typische soort vormt, hangt geheel af
van de origineele beschrijving, b v. vele onzer species zijn typisch,
omdat ze het eerst door Linnaeus, Schomburgck, Sclater, Salvin enz.
beschreven werden als afkomstig uit Guiana, dat tevens als de typische
woonplaats geldt.
Treft men nu in andere lokaliteiten individuen aan, die eenigszins
verschillen van de typische soort, dan worden die individuen door
moderne natuurkundigen onderscheiden als subsoorten.
Natuurlijk, hoe uitgestrekter de geographische distribute eener soort,
alsmede het opmerkingsvermogen van den onderzoeker ter onder-
scheiding van kleurtinten enz., des te meer subspecies er zullen af-
gescheiden worden, vooral wonder vogels, die in afmeting nogal varieeren
of een gevlekt vederkleed bezitten, o. a. Uilen, Vinken enz. Om echter


XIV










SOORTEN, SUBSOORTEN, ENZ.


66n soort in 18 tot 20 subsoorten te verdeelen, kan slechts leiden ter
bemoeielijking der studied, te meer als men in aanmerking neemt, dat
de subspecies, door sommige knappe experts uitgemaakt, door anderen,
even knap, weder verworpen worden. Tevens treft men dikwijls twee
z.g. subsoorten te zamen in 66n lokaliteit, ja enkele malen op 66n
boom aan.
Toch staat het feit, dat vele, duidelijk te onderscheiden species
dikwijls door een reeks van tusschenvormen aan elkander verbonden
zijn, terwijl bij andere soorten, die in mindere mate van elkander
verschillen, de aaneenschakeling ten eenenmale ontbreekt, of ten
minste verondersteld wordt, te ontbreken. Absolute kenmerken dus
ter onderscheiding eener soort van een subsoort of varieteit, bestaan
niet, hetgeen evenwel geen verwondering kan wekken in aanmerking
genomen, dat de classificatie van levensvormen een menschelijke
installing is. Het verschil tusschen Orden, alsmede vele Familien wordt
gebaseerd, zoowel op inwendige als uitwendige kenteekenen, terwijl
de classificatie van Genera en Species meer oppervlakkige eigenschappen
tot grondslag heeft.
Al onze vogels behooren tot de Hoofdgroep der Carinate, gekenmerkt
door een kielvormig borstbeen in tegenstelling met de Ratilte, die
geen kiel aan den sternum bezitten. Onze Stuithoenders Tinamidwa
vormen de overgang van beide groepen; zij bezitten nl. het borstbeen
der Carinaten, doch den schedel der Ratiten.
Vogels onderscheiden zich van Zoogdieren door het bezit van vederen
en de verlenging der voorste ledematen tot vleugels. Zij leggen tevens
eieren, evenals vele kruipende dieren, doch verschillen van deze door
hun warm bloed en inrichting der hartkamers. Toch moeten er in
vroegere eeuwen vele soorten bestaan hebben, die de kloven tusschen
de klassen overbrugden. De eierleggende Ornithorhynchus en Echidna
zijn o. a. overblijfsels van geheele dierklassen, die tusschen de Aves
en Mammalia moeten gestaan hebben, terwijl in de fossielen sporen
van bevederde reptielen worden aangetroffen. Het dons bij jonge
vogels is denkelijk een overblijfsel van een stadium, toen de ver-
schillende klassen nog niet zoo scherp van elkander gescheiden waren
als thans.
Over het algemeen word wonder een soort of specie verstaan een
aantal elkander gelijkende individuen, die onderling kunnen voorttelen
en wier afstammelingen wederom in staat zijn, de soort voort te planten.
Toch brengen twee species menigmalen bastaarden voort, die evenwel,
behoudens enkele uitzonderingen, niet bij machte zijn tot verdere











DE VOGELS VAN GUIANA.


voortteling. ') Deze algemeene wet der natuur houdt dan ook de soort
staande en werkt mede tot de soortvorming, die volgens de moderne
wetenschap, op de volgende wijze plaats vindt:
,,Alle individuen, behoorende tot 66n soort bezitten de kracht, zich
tot in het oneindige te vermenigvuldigen, hetgeen evenwel belet wordt,
omdat elke levensvorm te strijden heeft tegen de omgeving alsmede
talrijke vijanden. Onder vogels wordt nu eens het mannetje, dan weder
het wijfje gedood. Immer vindt dus nieuwe paring plaats en daar
vogels niet gebonden zijn tot bepaalde streken, geschiedt de onderlinge
voortteling over het geheele distributiegebied der specie.
Elke verandering dus, die zich voordoet bij een individu of een
aantal individuen, wordt gradueel over al de individuen der soort
verspreid. Maar de gradueele verspreiding geschiedt soms langzamer
dan de verandering of ontwikkeling der individuen op een of meer
plaatsen van het distributiegebied, zoodat er ondergroepen individuen
ontstaan, die min of meer van elkander verschillen, maar toch door
een reeks van tusschenvormen aaneengeschakeld zijn. Deze tusschen-
vormen hebben uit den aard der zaak, min of meer de eigenschappen
van bastaarden. Zij worden dan ook steeds zeldzamer en zeldzamer
om eindelijk geheel te verdwijnen.
Op een eiland geschiedt de soort-vorming seller dan op een vaste-
land. Want door het wegzinken van het land of anderszins worden de
eilanden van elkander gescheiden of geisoleerd, hetgeen onderlinge
voortteling der individuen van 6n soort verhindert. Ook door het
nu en dan overvliegen van vogels van het vasteland naar een eiland
of omgekeerd of wel van eiland tot eiland, kan er gaandeweg een
nieuwe soort ontstaan. 2)
Overal waar dus afstanden, bergketens, zeeen, enz. de onderlinge
voortteling der individuen min of meer beletten, werkt de natuur
gestadig tot vorming van varieteiten, geographische rassen en subsoorten,
die langzamerhand in eigenlijke species overgaan. Maar de soortvorming
berust, gelijk te voren aangehaald, hoofdzakelijk op de bijna algemeene
wet der natuur, dat bastaarden niet kunnen voorttelen.
Volgens Prof. Hugo de Vries ontstaan species niet gradueel, maar

') Bij de kruising van soorten staat phvsische overeenkomst op den voorgrond. Uit den
aard der zaak kan wel een ezel met een paard, doch geen olifant met een muis paren.
') De soorten op eilanden zijn in den regel verwant aan de species van het nabij-
gelegen vasteland. Op de Antillen treft men talrijke subspecies aan, elk dikwijls beperkt
tot een bepaald eiland. Onze vogels komen veel overeen met die van Trinidad, door
Leoland beschreven.










SOORTEN, SUBSOORTEN, ENZ.


als het ware schoksgewijze. In den loop der tijden splitst de soort,
eene heriditaire neiging volgende, zich nl. nu en dan in varieteiten,
en de natuur determineert, welke van deie afwijkingen zullen blijven
voortbestaan. Maar hoe deze theories kan toegepast worden op vogels,
die gestadig onderling paren en van de eene naar de andere plaats *
overvliegen, is vrij duister of wel, de varidteit moet, van af haar
ontstaan, reeds de kracht tot voortteling met de moedersoort verloren
hebben. Want anders zal door onderlinge voortteling, elke afwijking
wederom in de moederspecie opgelost worden. (Zie ook Ornithion enz.).
Toch komt bij vogels meermalen een vreemd verschijnsel voor, in
dit werk beschreven als phases, doch better aangeduid als dimorphisme
of dubbelvormigheid, m. a. w. het verschil dat eenzelfde dier soort
in tweeerlei gedaanten kan optreden. De meest voorkomende vorm
is het geslachtelijke dimorphisme of het gewone seksueele verschil in
kleur, gedaante enz. waarover in de volgende hoofdstukken is melding
gemaakt. De andere vorm echter doet zich voor onafhankelijk van
sekse, lokaliteit enz. In e6n nest worden soms verschillende individuen
van eenzelfde soort aangetroffen, die onderling opmerkelijk verschillen,
hoewel niet altijd in dezelfde mate en ook meermalen door een reeks
van tusschenvormen verbonden. Vooral bij Roofvogels komt deze vorm
van dimorphisme veel voor, maar tot nu toe heeft de wetenschap
geen afdoende verklaring aan het verschijnsel kunnen geven.
In de natuur kan elk individu zich naar een bepaalde richting
ontwikkelen, geheel verschillend van de andere individuen van dezelfde
soort. Maar dit wordt doorgaans verhinderd door hetgeen de mensch
just niet noodig heeft ter forming zijner aangekweekte rassen, nl.
onderlinge voortteling van al de individuen van 66n soort. De theorie
der gradueele ontwikkeling echter zou bewezen worden door de
talrijke ineenvloeiende subsoorten en varieteiten, die de Museums
vullen; verder nog de studied der palaontology en der embryology,
gepaard aan het verschijnsel bekend als atavisme of de neiging der levende
wezens om terug te keeren tot het oorspronkelijk type, waarvan de tusschen-
inliggende geslachten zich in den loop der tijden verwijderd hebben.
Linnaeus geloofde, dat 5667 jaren geleden de aarde met al wat er
op is en was door God in zes dagen geschapen werd. Welk een
verschil met de moderne theorie der ,,electrocules", die evenwel het
levensgeheim niet oplost. ')
1) De descentie- of evolitie-leer sluit niet uit het begrip aan 16n Almachtigen God.
die alle ontwikkelingswetten grondde. Zij verklaart slechts de genetische of natuurlijke
ontwikkeling niet den oorsprong der soorten.


XVII











DE VOGELS VAN GUIANA.


KLEUR, BIJZONDERE EIGENSCHAPPEN,
INSTINCT, ENZ.

,,Onder de vele oorzaken die tot de afscheiding der species mede-
werken, draagt, volgens Darwin en andere geleerden, seksueele selectie
of de preferentie van het wijfje voor het mannetje, dat haar het meest
behaagt of omgekeerd, vooral wonder vogels, veel bij tot de ontwikkeling
en verandering der individuen en dus ook tot soortvorming.
Toch is het moeielijk aan te nemen, dat het wijfje of het mannetje
in werkelijkheid eene keus doet.
De verandering kan evengoed als zij werd opgewekt, ook verder
geschieden, behalve door licht, door energies en daarmede gepaard
gaande temperatuursverhooging tengevolge van de stemming of ver-
snelling van den bloedsomloop, beperkt tot enkele deelen van het
lichaam of wel gelijkmatig over alle deelen verdeeld. Ook het volgen
van een bepaald dieet kan soms den grondslag vormen tot het ontstaan
van bepaalde kleuren aan het vederkleed, een bijzonder instinct of
zelfs inwendige eigenschappen, zooals b.v. bij de Euphonain'm. 1)
De energie bij vogels kan opgewekt worden bij het zoeken naar
prooi, bij het zingen het pronken of wel de voortplantings aandrift en
vechtlust. Het wijfje is meermalen wel de oorzaak der verandering,
doch zij oefent door selectie geen invloed er op uit.
Er bestaat een gegronder reden, de fraaie kuif van Muscivora regia
toe te schrijven aan de neiging der vogels om steeds hunne kopvederen
op te richten, dan aan seksueele selectie. 2) De geheele families der
Tyrannydae vorrt het bewijs hiertoe. Bijna alle species hebben de
gewoonte, bij het zoeken en aangrijpen eener prooi of wonder het

') Peper wordt verondersteld bij Papegaaien en Kanaries eene roode kleur op te
wekken, terwiji ma's en het vet van den Anjoemara (.lacrodon Irahira) geel zou
voortbrengen. Indien het voedsel echter van werkelijken invloed is bij de soortvorming,
dan geschiedt die denkelijk bij beide seksen in gelijke mate. Mij is geen vogelsoort
bekend, bij welke het mannetje een ander voedsel gebruikt of zijne prooi op eene
verschillende wijze aangrijpt dan iet wijfje.
2) Bij Aluscitora regia bezitten beide seksen aan den voorkop een hooge kuif, die bij
het mannete scharlakenrood, doch bij het wijfje oranjegeel van kleur is. Deze vogels
hebben tevens lange, stijve borstelharen om de snavelbasis. Zij voeden zich met tamelijk
groote en krachtige insecten en klapperen gestadig met den snavel. Meerdere dergelijke
gevallen doen zich voor bij onze vogels. Alle Papegaaien hebben min of meer de
gewoonte de vederen aan hun achterkop op te richten. Deze neiging bracht bij vele
species een verlenging of verkleuring der vederen te weeg, doch bij den Zonpapegani
Deropirus acriphrinus ontstond een prachtige purpergetipte kraag of kuifbij beide seksen.


xvIIn











KLEUR, BIJZONDERE EIGENSCHAPPEN, ENZ.


paren of vechten, de kopvederen op te heffen. En zelfs bij de soorten,
zooals Myopahs semifusca, die in volkomen staat hoegenaamd geen
kuif bezitten, staan de vederen aan den bovenkop min of meer dicht
op elkander. 1) Bij alle species, die tot volkomenheid opgegroeid, een
kruinvlek of kuif aan den bovenkop hebben, valt bij de jongen niets
er van te bespeuren, eerst wonder het opgroeien begint zich een ver-
kleuring aan den wortel der vederen voor te doen, totdat er ten
laatste een heldere, duidelijke kruinvlek of kuif gevormd wordt. s)
Niets pleit er tegen, dat in den loop der tijden, de verkleuring en
verlenging der voorkopvederen, ontstaan door de krachtsinspanning
bij het aangrijpen eener worstelende prooi, en daarmede gepaard
gaande stremming der sappen of versnelling van den bloedsomloop,
tengevolge van het gestadig in drift samentrekken van de kophuid
en het oprichten der vederen, zich vormde tot de hoogopstaande,
waaiervormige kuif van den Koning-tiran, m. a. w. ,,dat een eigenschap,
eenmaal hetzij, door inwendige of uitwendige oorzaken in de organisatie
opgewekt, voortgaat zich te ontwikkelen; en dat tevens door de wet
der correlatie ook andere deelen van het lichaam, zoowel in- als
uitwendig, veranderingen ondergaan." 3)
Overal wonder vogels treft men de bewijzen tot het bovenstaande
aan, doch bij talrijke species is de fraaie kleur enz. beperkt tot het
mannetje. Hij onderscheidt zich ook meermalen door bijzondere
eigenschappen. Hij is dikwijls grooter, krachtiger, pronkzuchtiger en
vechtlustiger dan het wijfje; het is ook doorgaans ,,hij" die ,haar"
opzoekt. Verder ben ik overtuigd, dat de temperatuur van het mannetje
bij vele soorten (ten minste gedurende het broedseizoen) hooger staat
dan bij het wijfje, m. a. w. ,hij bezit sterker driften, zijn bloed vloeit
seller door de aderen."
Dit is ook de oorzaak, waarom vele vogels gedurende den broedtijd
een anders gekleurd vederkleed dragen dan na het broedseizoen, als


') Bij sommige exemplaren dezer kuiflooze Tyranndu' bevinden zich meermalen
cenige bruine of lichtkleurige vederen aan den bovenkop.
2) De kruinvlek ondergaat in den regel verscheidene veranderingen alvorens de juiste
kleur bereikt wordt. Bij Tvrannuts melancholicus ziet de bovenkop er eerst grijsbruin
uit, vervolgens bruin aan de vederwortels, dan geelbruin, geel, oranje en eindelijk
scharlakenrood.
') Het is onmogelijk zich in te denken, dat er in de natuur stilstand kan plaats
vinden. Integendeel gaat de ontwikkeling, in welke richting ook, steeds voort. d. w. z.
van eigenschappen die de soort niet aan te vele gevaren blootstellen, want in dat geval
volgt zeldzaamheid der individuen en ten laatste algeheele uitsterving der specie.











DE VOGELS VAN GUIANA.


de hartstocht heeft uitgeraasd. Vooral het mannetje doet zich dan
opmerkelijk voor of better gezegd ,de tijdelijke versnelling van den
bloedsomloop en daarmede gepaard gaande temperatuursverhooging,
opgewekt door krachtsinspanning en driften, heeft invloed op bepaalde
deelen, of over de geheele organisatie, terwiji er eene meerdere af-
scheiding van pigment plaats vindt, waardoor de kleur der vederen,
of van de naakte gedeelten der huid, der lellen of andere aanhangsels
en versiersels in intensiteit toeneemt."
Hieruit volgt, dat de krachtigste individuen van een soort er ook
het fraaist of helderst gekleurd uitzien, hetgeen niet kan betwijfeld
worden. 1)
In den strijd om het bezit der wijfjes hebben de krachtige individuen
meer kans overwinnend op te treden dan hunne zwakkere broederen.
Zij zijn dus in staat meer nakomelingen na te laten, terwijl door de
wet der heridity of overerving, de op deze wijze opgewekte eigen-
schappen van den vader, hoewel misschien gedurende den eersten tijd
in gelijke mate op de jongen (beide seksen) overgedragen langzamerhand
toch eene neiging toonen om meer op den zoon over te gaan en de
dochter meer de moeder gelijkt.
De mannetjes dus, tengevolge hunner sterker hartstochten ontwikkelden
zich meermalen in een richting, dikwijls opmerkelijk verschillend van
de wijfjes. Maar waar de seksen elkander in driften evenaarden, ge-
schiedde de ontwikkeling meer gelijkmatig en werden ook de eigenschap-
pen in gelijke mate bij zoon en dochter overgebracht. Een algemeene
wet der natuur verplicht evenwel elken levensvorm van kiem af tot
volkomenheid, alle stadia van ontwikkeling te doorloopen, die de
soort in den loop der tijden onderging. Aannemende dan, dat bij
vele onzer species, bij welke de mannetjes in kleur en bijzondere
eigenschappen van de wijfjes verschillen, beide seksen eens eenzelfde
kleur hadden, dan moet het jonge mannetje gedurende zijn eerste
levensperiode met het wijfje overeenkomen. De bijzondere kleur of
eigenschappen, opgewekt door hartstocht of andere driften, zullen dan
eene neiging vertoonen zich te openbaren gedurende dezelfde levens-
stadia, in welke zij bij de vroegere geslachten ontstonden, m. a. w.

') Bij tamme vogels k.m men duidelijk bet individueele verschil in kracht en harts-
tocht opmerken. Sommige mijner kanaries, bij het zien van een wijfje, klampten zich
tegen de tralien hunner kooi en zongen alsof hun keeltje most barsten. Andere weer
-prongen round en listen slechts korte gelmden hooren. Wanneer ik echter beide te zamen
in een kooi met het wijfje bracht, dan was het steeds het krachtige mannetje, dat als
heer en meester erkend werd, ,f better gezegd, zich zelf instelde.












KLEUR, BIJZONDERE EIGENSCHAPPEN, ENZ.


het eerste vederkleed van jonge vogels (en misschien ook in vele
gevallen dat der volwassen wijfjes) onafhankelijk welke verandering
er gedurende het leven bij het mannelje of het wijfje of wel bij beide
seksen plaats vindt, is een stadium '), waarin de soort vroeger moet
verkeerd hebben. 2)
Resumeerend kan dan ook met betrekking tot onze avifauna het
volgende vastgesteld worden:
r. ,,Indien het mannetje tot volkomenheid opgegroeid zich door een
bijzondere kleur, lellen, naakte gedeelten der huid, aanhangsels,
meerdere grootte of lichaamskracht of anderszins physisch van
het wijfje onderscheidt, bezit hij ook een bijzondere eigenschap,
hetzij in geluid, dansen enz., waarin de verklaring van het ver-
schil tusschen de beide seksen kan gezocht worden. Inderdaad
hoe opmerkelijker het verschil in uiterlijk, hoe eigenaardiger ook
de oorzaak of de hartstochten.
2. Indien beide seksen in volkomen staat elkander physisch gelijken
in kleur, grootte of anderzins, verschillen zij ook niet in bijzon-
dere eigenschappen of hartstochten.
3. Hoe meer de mannetjes van twee nauwverwante species van
elkander verschillen, hoe eigenaardiger ook de bijzondere eigen-
schappen van elke soort. Hoe meer de wijfjes elkander physisch
in kleur of anderzins gelijken, hoe minder opmerkelijk het ver-
schil in bijzondere eigenschappen of hartstochten.
4. Indien de bijzondere eigenschappen of de kleur het gevolg zijn
van het zoeken naar voedsel of oorzaken, waaraan beide seksen

') Het kan zijn dat bij sommige soorten de ontwikkeling z66 snel geschied is, dat
wij gedurende het leven van het individu slechts een schemering ervan kunnen opmerken.
B.v. bij de Scharlaken Ibissen doet zich een gele tint in het vederkleed voor, dat
misschien het stadium is van een vroeger geheel geel of oranjegeel vederkleed der soort.
2) Sommige natuurkundigen beweren, dat de mindere schoonheld der wijfjes in verband
staat met de voortteling, m. a. w. dat de kleur een bescherming -ormt gedurende den
broedtijd. Doch dat kan op goede gronden betwijfeld worden, vooral als men in aan-
merking neemt, dat sommige wijfjes, die er in vergelijking met de mannetjes van
dezelfde soort in onze oogen, beschermend gekleurd uitzien, veel fraaier of opmerkelijker
van kleur zijn dan de mannetjes en wijfjes van sommige andere species. Veel eerder
kan de neiging van het mannetje om de uitbroeding der eieren aan het wijfje over te
laten, gezocht worden in zijne meerdere rusteloosheid en vechtlust. Ook zou bij de
soorten, bij welke het mannetje in polvgamie met verscheidene wijfjes leeft, hij niet in
staat zijn aan de eischen van zijn harem te voldoen. Zijn werk bestaat dan meermalen
in het wegdrijven van alle indringers en bescherming der broedende vrouwtjes (zie
Leistes guianensis). Bij andere species weer laat het mannetje het broedende wijfje
dikwijls geheel aan haar lot over.












DE VOGELS VAN GUIANA.


in gelijke mate deelen, dan toonen die eigenschappen enz. een
bepaalde neiging in gelijke mate bij beide seksen voor te komen,
onafhankelijk of het mannetje een afzonderlijke bijzondere eigen-
schap bezit." 1)
Overal wonder vogels treft men bewijzen aan tot het bovenstaande.
Er bestaat een direct verband tusschen het dansen van den Rotshaan
Rupicola crocea ( ) en zijne lange oranjegele vederen; het geschal van
den Campenero Chasmorhynchus niveus (ci) zijn sneeuwitte kleur ') en
elastische zak aan den voorkop; het loeien van den Kalfvogel Gym-
nocephalus calvus (a) en zijn kale kruin; de hartstocht of liever moord-
lust der Scharlaken Ibissen Eudocimus ruber (beide seksen) en hun
roode kleur; het voedsel zoeken der Flamingo's Phoenicopterus rubber
(beide seksen) en hunne lange pooten. De fraai gekleurde mannetjes
van vele der Pipridar hebben meermalen eigenaardig ingesneden bin-
nenste slagpennen; zij vliegen op een golvende wijze heen en weder,
doch de groene wijfjes doen dit niet. Maar er bestaan ook species,
bij welke de seksen niet in kleur verschillen en in deze gevallen


') Het verschil in grootte bij soorten van hetzelfde geslacht of dezelfde families, is
meermalen opmerkelijk en vermoedelijk het gevolg van verschillende oorzaken. Maar
onmogelijk is het te bepalen of de stamvader van een gegeven vogelgroep groot of
klein was. B.v. wij kunnen niet eens gissen of de verschillende species der Cotingidar
afstammen van een vogel zoo klein als J*adopleura leucoipygia of wel zoo groot als
Gvmnnocefphalus calvus.
2) Wit is eigenlijk geen kleur, doch het ontbreken van alle kleurstof. De (Chsminorhiynchi
behooren tot de enkele Amerikaansche Landvogels die --it zijn. Witte Watervogels
daarentegen komen nogal dikwijls voor. Maar dat deze kleur special zou ontstaan bij
sommige vogels tot protective gedurende den winter, valt te betwijfelen, want er bestaan
in de tropen even vele witte of gedeeltelijk witte species als in het Noorden. Veeleer
zou men kunnen vaststellen, dat door de tempering der hartstochten gedurende den
winter eene tijdelijke vermindering of verdwijning van het pigment plaats vindt, terwijl
bij de Chasmorhyichi, als hooge uitzondenng op den algemeenen regel, just de harts-
tocht de permanent verdwijning der kleurstof ten gevolge heeft.
De kleurverandering geschiedt zoowel door verdwijning en verkleuring van het
pigment als door direct ruien der vederen. B.v. bij vele Eutfoniinoa verandert de kleur
van groen in blauwzwart en geel, terwijl bij de Crotopkaginna de bruinzwarte vederen
uitvallen en dan door glanzend zwarte vervangen worden. Bij Gymnnoderns foetidus
verdwijnt het zwarte pigment uit de schoudervederen die dan grijs worden.
Volgens Dr. Trouessait geschiedt de verdwijning van het pigment door de witte of
kleurlooze bloedcellen die de kleurstof vernietigen. Hieraan zou de verandering in kleur
van dieren, vogels enz. te wijten zijn alsook bet grijs worden van menschenhaar door
ouderdom, of wel in 66n nacht door hevige gemoedsaandoeningen enz. Tevens zijn
gevallen bekend, waarbij de gekleurde pels van dieren na 66n zeer kouden nacht in
wit is veranderd.


XXII












KLEUR, BIJZONDERE EIGENSCHAPPEN, ENZ.


onderscheiden de mannetjes zich in bijzondere eigenschappen niet
van de wijfjes.
Bij Chiromachkeris manacus is het mannetje zwart en wit van kleur
en bezit tevens stijve, sabelvormig gebogen eerste slagpennen, waar-
mede hij een trillend geluid voortbrengt. Dit vogeltje voedt zich met
mieren en heeft lange keelvederen evenals Pithys albifrons. Bij het
geheel groene wijfje zijn de eerste slagpennen normal, doch de keel-
vederen, hoewel groen van kleur, zien er verlengd uit. Bij onze Turdidw
zingen beide seksen en verschillen ook niet noemenswaardig in kleur. ')
Doch bij de Grasvinken Spermophila enz. zingt alleen het mannetje
en verschilt in kleur opmerkelijk van het wijfje. Bij elke soort onder-
scheidt het volwassen mannetje zich tevens door een geheel verschil-
lend vederkleed en gezang. De wijfjes zwijgen en kunnen dikwijls niet
met absolute zekerheid van elkander onderscheiden worden. De prachtige
Fluweeltanager Rhamphocoelus jacapa zingt met veel energie doch het
bruine wijfje zwijgt. Bij de Blauwe Tanagers Tanagra episcopus zingen
beide seksen even luid, doch verschillen in kleur of lichaamsgrootte
niet noemenswaardig van elkander.
Vooral bij de Formicariide' kan men duidelijk opmerken, welke
eigenschappen het gevolg zijn van hartstocht of vechtlust en welke
kunnen toegeweten worden aan de driften, bij het zoeken naar voedsel.
Aannemende de origineele kleur van den stamvader der Formicariidte
als bruinachtig, dan kan de zwarte kleur der mannetjes het gevolg
zijn van hartstocht, maar de witte rugvlek bij beide seksen daaren-


1) Onze Lijsters bewonen over het algemeen den ground en hebben een z.g. protectief
of beschermend vederkleed. Maar het is een groote vraag of de omgeving wel van
directed invloed geweest is bij de ontwikkeling der kleur, zooals bij sommige insecten.
Buitendien bestaat er wonder tropische vogels geen scherp verschil tusschen protectief en
non-protectief. De schitterende vederen van Kolibries hebben veel overeenkomst met
druppels water op gekleurde bladeren. Een Groene Papegaai is protectief van kleur
tusschen het groene loover, maar niet op de bruine taken. De Fluweeltanager steekt
helder af tegen de groene bladeren van een Mangaboom, maar verdwijnt tusschen het
loover van een Sterappel-boom met purperkleurige bladeren.
De pigmentafscheiding of verwijdering, opgewekt door de eene of andere oorzaak
doet zich voor in. allerlei kleuren en varieties, gestreept, geviekt enz. Een vogel met
een vederkleed, dat in kleur nogal met de omgeving overeenkomt, zal in die omgeving
veiliger zijn, dan ergens anders, terwijl de natuur, door gestadige vernietiging der
individuen, die zich het minst hiernaar voegen, ten laatste een instinctmatige neiging
bij de soort doet ontstaan om zich in een bepaalde omgeving op te houden. Maar dit
geldt slechts min of meer de op den ground levende species. Geen expert kan dan ook
zonder de pooten in aanmerking te nemen, alleen oordeelende naar de kleur van het
vederkleed, afleiden op welke plaats een gegeven vogelsoort zich bij voorkeur ophoudt.


XXIII












DE VOGELS VAN GUIANA.


tegen voortgebracht door de eigenaardige houding der vogels bij het
rondspringen tusschen de mieren. 1) Er bestaat een special en direct
verband tusschen de kracht en venijnigheid derJachtmieren en de hooge
kuif en lange keelvederen van het Mierenkoninkje, Pilhys albifrons. 2)
Bij de Cassiciner is de energie van het mannetje wonder het zingen,
evenals bij andere Icleridir en Fringillidwr vermoedelijk de oorzaak van
zijne meerdere lichaamsgrootte, kracht en heldere kleur. Maar de kleur
van stuit en staartwortel bij beide seksen kan geen verwondering
wekken, als men deze vogels op de wijze der Spechten zich tegen
hunne lange nesten ziet klampen. Alleen Cassidix orvzivora maakt
hierop eene uitzondering, doch deze vogel bouwt geen eigen nest. Hij
zingt echter even energiek en brengt tevens een klokkend geluid voort.
Dientengevolge heeft hij lange, dicht op elkander staande vederen aan
de keelzijden.
Nog talrijke andere voorbeelden zouden aangehaald kunnen worden
teneinde aan te toonen welke eigenschappen vermoedelijk het gevolg
zijn van teeldrift of vechtlust en welke door andere oorzaken ont-
stonden. 3) Maar op welke wijze ook de energie, hetzij bij het mannetje
alleen of beide seksen of in enkele gevallen slechts bij het wijfje werd
opgewekt, steeds was zij in meerdere of mindere mate van uitwerking
op de kleur of andere eigenschappen en leidde gaandeweg tot soort-
vorming. Dat evenwel het wijfje of het mannetje door selectie eenigen

1) De witte rugvlek der Formnicariide verschilt dikwijls opmerkelijk in grootte. Bij
vele individuen eener soort is zij beperkt tot de wortels der vederen, bij andere weer
strekt de kleur zich uit bijna tot aan de tippen. Bij sommige exemplaren van Thamnomancs
glatncus, Cercomacra nigrescens enz. ontbreekt de rugvlek dikwijls bijna geheel, zonder
dat dit een soort-vcrschil vormt. Ook vele andere vogels onderscheiden xich door witte
plekken aan de wortels der vederen doch de oorzaken hiervan kunnen verschillen en
soms zoowel aan voedsel zoeken als teeldrift toegeschreven worden.
2) Dit vogeltje pakt met zijn snavel een mier beet en vliegt er dadelijk mede naar
een nabijzijnden tak. Daar spant het alle krachten in ten einde het worstelende insect
te dooden hetgeen dikwijls wel een halve minuut duurt. De krachtsinspanning is vooral
van invloed op de huid aan den voorkop en aan de bovenkeel, en dit is denkelijk de
oorzaak van de verkleuring en verlenging der vederen. Dat deze niet het gevolg zijn
van teeldrift, kan afgeleid worden nit het feit, dat in tegenstelling met den bijna algemeenen
regel wonder de Formicariidw', het wijfe van Pitlivs albifrons niet van het mannetje verschilt.
3) Bij mijne studied over vogels ben ik steeds van dit standpunt uitgegaan. Lang voor
dat ik ooit het geluid van Cafito niger gehoord had, wist ik, dat te oordeelen naar
de vuurroode keel, deze vogel een hoogst eigenaardig geluid most voortbrengen. Het
was de heldere kleur aan den staartwortel, die mij deed onderzoeken naar de losheid
der staartpennen van de Toekans. De lange keelvederen van Cassidix leidden mij tot
de ontdekking, dat deze schuwe vogel evenals de M.olothrts oaronitens een klokkend
geluid voortbracht, vergezeld van verdraaiing van den hals.


xxVV












KLEUR, BIJZONDERE EIGENSCHAPPEN, ENZ.


invloed uitoefent, heb ik nimmer bij onze vogels kunnen opmerken.
Integendeel heb ik steeds ondervonden, dat hoe opmerkelijker de
seksen onderling verschillen, hoe meer ook het wijfje als slavin van het
mannetje kan beschouwd worden of omgekeerd, zooals bij Roofvogels 1),
enkele Snippen enz. het mannetje voor het wijfje moet onderdoen.
Seksuele selectie kan ook slechts plaats vinden bij wezens, ontwikkeld
genoeg om vergelijkingen te kunnen maken, doch hoe zij werkt bij
levensvormen, die blindelings hunne natuurdriften of hun instinct volgen,
is onverklaarbaar. Een jong, krachtig mannetje in het overgangs-
vederkleed 2), drijft meermalen een volwassen, fraai gekleurd, maar
zwakker individu weg en verzekert zich het bezit van het wijfje. Dit
krachtige mannetje bezit in zich de kiemen om in volkomen staat
tot een uiterst fraai individu op te groeien, omdat meerdere kracht
en hartstocht ook meerdere schoonheid of helderheid van kleur enz.
ten gevolge hebben. Maar het wijfje kan in dit geval onmogelijk eene
keus hebben uitgeoefend, terwijl het mannetje, just door zijn meerderen
hartstocht, het eerste, het beste wijfje zal opzoeken, doch niet uitkiezen.
Toch wil ik niet beweren, dat er in de natuur geen antipathie kan
bestaan tusschen twee individuen, maar hiertegen kan aangevoerd
worden: ,Wat deert de antipathie der hen den haan? Ook de tegenzin
van sommige tamme vogels om te paren met individuen van eene
andere kleur, kan moeielijk van toepassing zijn bij wilde vogels, daar
toch bij 66n soort alle individuen van dezelfde sekse ook dezelfde
kleur bezitten. Maar dit geldt slechts voor volwassen exemplaren.


1) De reden, waarom bij de Raflores het v'ijfje grooter en krachtiger is dan het
mannetje, staat vermoedelijk in direct verband me! de teeldrift. Zelfs bij tot volkomenheid
opgegroeide exemplaren zijn de voortplantingsdeelen, vooral van het mannetje, mieielijk
te onderscheiden na of voor het broedseizoen; en hoewel hij er soms eenlgszins fraaier
uitziet dan het wijfje, kan hij haar toch nimmer dwingen zich naar zijne wenschen te
voegen. Integendeel bestaat er ground tot de veronderstelling, dat bij Roofvogels, met
,,hij haar", doch ,zij hem" opzoekt.
9) Bij Rhanmphocoelus jacafa, verschillende Spermophila's, Pif'prid, Eudacimuts suber.
Ardeide Colingidar enz. paren de individuen meermalen in hun gevlekt overgangs-
vederkleed omdat het volkomen costuum soms eerst na jaren bereikt wordt. Dat het
wijfje gedurende dezen tijd niet het schoonste mannetje kan uitkiezen, is verklaarbaar
en het krachtige mannetje, dat naderhand tot het schoonste zal opgroeien. behoeft niet
gekozen te worden, want hij kiest zichzelf. Onder vogelliefhebbers zijn de beste individuen
eener soort welbekend. Ik had eens een jonge Eup onia violacea in het eerste groene
vederkleed, Dit vogeltje was zoo hartstochtelijk, dat bij het zien van een wijfje, het
met de vleugeltjes flapte under bet voortbrengen van allerlei geluiden. Bij den zang-
wedstrijd overwon het vele tot volkomenheid opgegroeide individuen. Ook jonge mannetjes
van E. finchi in het groen of tijgervederkleed doen zich soms zeer hartstochtelijk voor.


XXV











DE VOGELS VAN GUIANA.


Directe bewijzen, dat eene verhooging van temperatuur invloed op
de kleur van vogels kan uitoefenen, ontbreken niet geheel, want als
men de purperblauwe vederen van Colinga cayana, Cotinga coerulea
en Xipholena pompadora, aan eene -middelmatige hitte blootstelt, ver-
andert de kleur in rood. 1) En rood wordt bij vele der Cotingidce
aangetroffen, zooals Querula cruenta, Haematoderus mililaris, Phoenicocercus
rarnifex enz.
Niets pleit er dan ook tegen, dat bij deze families, wier soorten
ongevenaard staan in fraaie kleuren en bijzondere eigenschappen, deze
bij de verschillende species werden opgewekt door energie of harts-
tocht en daarmede gepaard gaande temperatuursverhooging, special
bij het mannetje, zonder dat het wijfje, hoewel de oorzaak der ver-
andering, er door selectie eenigen invloed op uitgeoefend heeft. 2)
In de geheele avifauna hebben in den loop der tijden de krachtiger
en hartstochtelijker individuen eener soort meer kans gehad om in
den strijd om het bestaan en de voortteling overwinnend op te treden
dan de zwakkeren. Zoodoende lieten zij een grooter aantal nakomelingen
na, die naar dezelfde richting varieerden, het mannetje vaak veel
seller dan het wijfje, en dat onafhankelijk of afhankelijk van de
verandering, dikwijls zelfs degeneratie, voortgebracht door andere
oorzaken, hoewel er ook soorten zijn, bij welke de beide seksen gelijke
mutation ondergingen.
De volledige kennis der soorten veronderstelt hun beschouwing ten
eerste als individueele, op zichzelf staande wezens; ten tweede als
te zamen vormende een groot geheel, ten derde als wezens bestaande
in de ruimte en in den tijd. Bij het eerste gezichtspunt komen in

') Bij garnalen, kreeften enz. vindt er door koking of hitte een verandering van
kleur plaats. Bij sommige onzer Rivier-krabben gaat de griene kleur over in rood; bij
onze Landkrabben verandert het leiblauw in vermiljoenrood, de kleur die de Duivels-
krabben reeds van natuur bezitten. Ook bij vele planten, insecten, kruipende dieren enz.
zijn warmte en licht dikwijls van invloed op de kleur.
2) Prof. A. Lancere, discussing Darwin's theory of female selection as the primary
factor in the production of secondary characters in the male, comes to the conclusion
that such an hypothesis offers an inadequate and untenable explanation of the phenomenon.
In place of this, the author suggests that such features in the male are the equivalents
of maternity in the female, that is to say, the products which in the female are required
for generative purposes are superfluous in the male, and are accordingly employed for
sexual ornament.
Ook Capt. Barret-Hamilton is deze theorie toegedaan.
Het bovenstaande verklaart veel, maar blijft toch in gebreke een uitlegging te geven
aan zulke species als Eudocimus rubber, Calliste fleviventris, Tanagra efpiscopfs enz.,
bij welke de beside seksen even fraai van kleur zijn.


XXVI











KLEUR, BIJZONDERE EIGENSCHAPPEN, ENZ.


aanmerking de scheikundige samenstelling eener soort, hare physische
eigenschappen, haar uit- en inwendig maaksel, hare levensverrichtingen,
hare ontwikkeling en verdere levensgeschiedenis, hare psychische
eigenschappen en vermogens; bij het tweede de verhouding eener
soort tot andere organische wezens, hare levenswijze, als afhankelijk
van de het individu omgevende middenstof en van de samenleving
met andere organische wezens; bij het derde de verspreiding der
species over de aardoppervlakte en de tijd van hun bestaan op aarde.
De veronderstelling gaat, dat vogels en ook andere diervormen geen
verstand of redeneerkunde bezitten, doch gedreven worden door instinct,
m. a. w. een onwillekeurige neiging of aandrift van het individu tot
handelingen in verband met zijn bestaan. Maar zoo geheimzinnig en
duister zijn de wetten der natuur, dat wij onmogelijk kunnen zeggen
op welke wijze de ontwikkeling van een gegeven instinct plaats vond
of werd opgewekt. Deze ontwikkeling staat echter gedeeltelijk in verband
met den hartstocht, en gedeeltelijk met de omgeving, m. a. w. het
voedsel zoeken, het ontkomen aan vijanden enz., terwij! de natuur
door steeds de minder geschikte individuen te verwijderen, gepaard
aan de wet der inter-breeding en der overerving, het instinct, hoe
ook opgewekt, zich min of meer gelijkmatlg over al de individuen der
soort verspreidt.
Instinct dus omsloten en werkend in het organische omhulsel vormt
den grondslag van de bijzondere eigenschappen, welke de mannetjes
of beide seksen eener soort kenmerken. Het dansen van de Rupicola
geschiedt instinctmatig; het gezang van de Lijster van heden klinkt
in onze ooren evenals het gezang van de Lijster van gisteren klonk.
Maar vermoedelijk zong de Lijster van eeuwen geleden anders, terwijl
de Lijster der toekomst weer anders zal zingen.
Daargelaten het soort-instinct, komt het intellect meermalen de
instinctmatige neiging van het individu te hulp. B.v. wanneer een
Synallaxis haar groot nest, waarin men een opening gemaakt heeft,
herstelt, handelt zij intellectueel en niet instinctmatig. Want in dit laatste
geval zou zij het nest van begin af weer moeten opbouwen.
In alarm of pijn laten vele vogels instinctmatig een gillend geluid
hooren, dat door andere vogels begrepen wordt. Zij naderen dan in
menigte of vluchten snel weg, al naar gelang de nieuwsgierigheid of
de vrees hen ingeeft. Naar men beweert zou het alarmsignaal van
sommige Snippen door andere vogels zooals Eenden, Reigers enz.
verstaan worden.
Ook het instinct van moederliefde of ouderliefde, hoewel absoluut


XXVII











DE VOGELS VAN GUIANA.


noodzakelijk tot de instandhouding der soort, is bij sommige vogels
meer ontwikkeld dan bij anderen. Inderdaad bij vele soorten, wier
jongen hulpeloos geboren worden, overwint ouderliefde dermate het
instinct van zelfbehoud, dat de oude vogels zich liever naast hunne
nesten laten doodschieten, dan hunne jongen aan den hongerdood
prijs te geven. Tevens bestaan er sommige species, die de verlaten
jongen van andere soorten voeden en beschermen.
Een zeer interessante studied met betrekking tot de avifauna is het
onderzoek der verschillende luizen, die tusschen het vederkleed van
alle vogels te vinden zijn. De meeste dezer vogelluizen behooren tot
de groep der Bijtende of Vachtluizen Mallophaga. Zij onderscheiden
zich door korte, haakvormige bovenkaken en uit twee leedjes samen-
gestelde lipvoelers; verder zijn ook de lichaamsbekleedselen, uitgezonderd
aan de rugzijden, min of meer verhoornd; de pootjes zijn kort maar
krachtig en dragen een of twee klauwtjes.
Alle vogels, behoorende tot 66n specie worden bewoond door een
bepaalde Luis, die bij geen andere vogelsoort voorkomt, hoewel men
beweert, dat soms twee luis-species bij 66n vogel worden aangetroffen.
De individuen van 66n vogelsoort vormen dus te zamen het distributie-
gebied der Luizen tusschen hunne vederen en wijl alle vogels van
66n specie gestadig onderling paren, worden ook de Luizen overall
verspreid.
Deze insecten voeden zich en hebben zich steeds gevoed met de
zelfstandigheid der vederen van den vogel, door hen bewoond. En al
naar gelang de vogelsoort in den loop der tijden veranderingen onderging,
vonden er ook daarvan afhankelijke mutation bij de parasieten plaats.
Zoo ontstonden vermoedelijk de luis-species en dit is ook de reden,
waarom zij toevallig tusschen de vederen van een andere vogelsoort
terecht komende, verkwijnen en sterven. Ook het doode lichaam van
den door hen bewoonden vogel, wordt oogenblikkelijk nadat het koud
is verlaten.
De Luizen onzer vogelsoorten verschillen dikwijls onderling aan-
merkelijk. Zoo zien die van de Koerlan Aramus scolapaceus er veel
grooter uit dan menschenluizen, terwijl die der Kolibri's bijna niet
met het bloote oog kunnen waargenomen worden. Ook de kleur varieert,
doch is doorgaans bruinachtig of zwartachtig of hangt af van de
kleurstof der vederen. De Luizen der Koerlans zijn bruinachtig, die
van den Scharlaken Ibis geelachtig of zwartachtig, doch die van het
Scharlakenborstje bloedrood tusschen het roode gedeelte van het veder-
kleed maar lichter van tint tusschen de bruine en zwarte gedeelten.


XXVIII











EIEREN, EMBRYO, NESTEN, ENZ.


Sommige vogelsoorten krioelen van Luizen, andere weer, zooals
Valken, zijn zeer zindelijk in dit opzicht.
Alle Vogelluizen leggen platachtige, peervormige eitjes, die in korten
tijd uitbroeden en het aanzien geven aan nieuwe generaties. Vooral
aan den voorkop van een vogel kan men in den regel de luis-eitjes
duidelijk waarnemen.
Tot de studied der Luizen wordt een microscoop gebruikt. Hierdoor
bekeken, zien sommige soorten er uit als Alligators, andere weer als
Schildpadden, sommige hebben lange, andere korte pootjes enz.

Ook inwendig dragen alle vogels parasieten met zich rond. Deze
zijn de z.g. ingewandswormen Entozoen, Helminthen die er bij elke
soort min of meer verschillend uitzien. De ontwikkelingsgeschiedenis
van vele dezer women is zeer gecompliceerd. Sommige soorten zijn
klein, andere weer groot; velen zien er plat, ringvormig of draadvormig
uit. Sommige species planten zich voort door eieren, andere weer zijn
leven barend.
Misschien als wij nog verder indringen in de geheimen der natuur,
dat ook elke Luis zal blijken Luizen te herbergen en elke ingewands-
worm andere ingewandswormen met zich ronddraagt, die wederom
ingewandswormen in zich bevatten tot in het oneindige.





EIEREN, EMBRYO, NESTEN, ENZ.

,,De Oulogie of Eierkunde is de hulp-wetenschap der vogelkunde
(ornithologie), die zich met het onderzoek van de schaal der vogel-
eieren, het aantal wat een vogel voor elken broedtijd legt en andere
uitwendige omstandigheden bezig houdt. De Oologie werd vroeger
voor een onbeduidende liefhebberij gehouden en voor de ornithologische
systematiek van niet het minste belang geacht. Thans echter is het
meermalen het ei, dat dA r, waar uitwendige kenmerken der ver-
wantschap tusschen vogelgroepen door aanpassing aan andere om-
standigheden onduidelijk geworden of geheel uitgewischt zijn, bij de
classificatie van een gegeven vorm den doorslag geeft.
Voor den oppervlakkigen onderzoeker verschillen eierschalen onderling
betrekkelijk weinig, doch hoe meer men ze bestudeert hoe duidelijker
het verschil uitkomt. Alles hoe nietig ook wordt daarbij in aanmerking


XXIX











DE VOGELS VAN GUIANA.


genomen. De vorm, de grootte, de glans, de dofheid en ruwheid enz.
der schaal; verder de stand, hoeveelheid, grootte en diepte der poridn,
welke de kalkschaal doorloopen alsmede de kleur en de teekening of
bevlekking; in sommige gevallen wijst de kleur van de dooier of de
vloeibaarheid van het eiwit, tot welke soort de legster van het ei behoort.
De structuur der schaal is geheel afhankelijk van den vorm er het
aantal der uterusklieren en vertoont vaak bij bijna niet te onder-
scheiden eierschalen opvallende verschillen, die dikwijls toereikend zijn
voor een juiste soortbepaling. Sommige eierschalen zooals vele Cryptur"
zien er uiterst glanzend uit; andere weer doen zich dof of zelfs ruw
voor, terwijl ook vele met een kalklaag overdekt zijn.
De vorm der schaal varieert van af bijna kogelrond bij sommige
species tot elliptisch, gewoon eivormigovaal of peervormig. De grootte
wordt uitgedrukt door de lengte der beide grootste assen, de afstand
van het snijpunt van beide assen van een der polen, het product der
lengte van beide assen en door het gewicht van het voile en het ledige ei.
Onder de grondkleur verstaat men de kleur, welke zich gelijkmatig
over de geheele schaal uitstrekt; bij witte eieren ontbreekt de grondkleur.
De teekening of bevlekking bestaat uit punten, vlekken, strepen,
lijnen, aderen, zigzaglijnen, wolken, enz., die hetzij scherp begrensd
zijn of in elkander loopen; zij is meerkleurig en gelijkmatig over de
geheele schaal verdeeld of kransgewijs om het dikste of breedste deel
van het ei, den buik of de omgeving daarvan saamgedrongen. 1)
Bij gevlekte eierschalen is het verschil tusschen de soorten opmer-
kelijker dan bij eenkleurige exemplaren. Inderdaad kan men dikwijls
zelfs het individueel verschil waarnemen. B.v. een legsel eieren door
i6n wijfje gelegd verschilt meermalen in zulke mate van een ander
broed, dat men ze uit een groot aantal kan aanwijzen. Het individueel
verschil is tevens in sommige gevallen duidelijker waar te nemen dan
het soort-verschil.
Bij enkele eierschalen ontbreekt de typische bevlekking, hoewel dit


i) Dit i< het gevolg van wrijving of aandrukking van het dikste gedeelte der kalk-
schaal tegen de kleurvoortbrengende organen, met geheel of gedeeltelijke vrijlating van
het spitse end. Bij vele legsels treft men donker- en licht bevlekte eieren aan; en bijna
zonder uitzondering zijn de elliptische exemplaren gelijkmatiger geteekend dan de spitse
schalen, die in den regel van een krans om het dikste gedeelte voorzien zijn. Dikwijls
predomineert bij een ei een bepaalde kleur, terwijl het andere exemplaar van hetzelfde
legsel er geheel verschillend uitziet. Als hooge uitzondering treft men soms eierschalen
aan met een dubbelen krans van vlekken, een om bet spitse, en een om het stompe
end der schaal. In de collective van schrijver bevinden zich enkele dergelijke exemplaren.


XXX











EIEREN, EMBRYO, NESTEN, ENZ.


slechts als uitzondering geschiedt. De reden hiervan ligt in het feit
dat de kleurvoortbrengende organen in gebreke gebleven zijn op het
juiste oogenblik te werken.
Eieren met zachte schalen, waarover zich nog geen kalklaag gevormd
heeft, worden dikwijls door hoenders gelegd, doch hoewel meer dan
40.000 eieren van onze wilde vogels door mij zijn nagezien, heb ik
slechts eens een gedeeltelijk zachte eierschaal aangetroffen. )
Ook ruwe eierschalen en windeieren komen slechts zelden voor bij
tropische vogels. Toch telt onze collective verscheidene hoogst interesante
exemplaren, alsmede verdraaide en kleurlooze eierschalen (albino-eieren)
en gebroken doch door de natuur weder herstelde schalen.
(Zie Spelingen der Natuur in dit werk).

Over het algemeen leggen tropische vogels een minder aantal eieren
per broed of legsel dan de species der Gematigde en Koudere Streken,
hoewel dit in vele gevallen vergoed wordt door een grooter aantal
broedsels per jaar.
Volgens Schomburgck legt het wijfje van de meeste onzer inheemsche
vogels slechts twee eieren per legsel, uitgezonderd de Hoenderachtigen,
Eenden s) en enkele anderen. Maar dit is niet geheel just, want in de
nesten van bijna al de door Schomburgck aangehaalde soorten, vindt
men zoowel twee als drie eieren. 8) Sommige species, die Schomburgck
special aangeeft, leggen dikwijls zelfs 4 of 5 eieren. Bij andere weer
zooals Rhamphocoelus, Elainea enz. treft men in de nesten slechts bij
hooge uitzondering drie jongen aan, terwiji vele Roofvogels per broed
slechts een ei leggen.
Sommige vogelsoorten, zooals de Ani's bouwen te zamen 66n groot
nest, waarin de wijfjes dan elk twee of drie eieren leggen. Andere


') Zie Chelidopteia tenebrosa. Het ei was gedeeltelijk zacht aan den kop, doch het
embryo was tamelijk ontwikkeld.
2) Het aantal eieren per broed bij onze Eenden varieert van af 6 tot misschien 2'.
Bij onze hoenderachtigen bedraagt het aantal doorgaans meer dan 5, hoewel er ok
sonrten zijn, die maar eCn ei leggen.
a) Wanneer men bij tamme kanaries een krachtig, hartstochtelijk mannetje met een
ouder en zwakker wijfje paart, bcstaat bet broed jongen grootendeels nit mannetjes.
Nemen wij aan, dat dit bij wilde vogels ook het geval is, dan zal vermoedelijk uit het
derde ei van een legsel, als zijnde het gevolg van een sterken hartstocht bij het mannetje.
eerder een mannelijk dan vrouwelijk individu geboren worden. En dit verklaart bij vele
soorten de opmerkelijke talrijkheid van de mannelijke sekse tegenover de wijfjes. Dij
sommige species schijnt de verhouding zelfs als 5 tot i. Toch zijn er -ok soorten bij
welke de wijfjes de mannetjes in aantal ,vertreffen.


XXXi










DE VOGELS VAN GUIANA.


weer zooals de Diplopterina, Mololhrus, Cassidiv en soms ook Piaya
en Coccyzus laten de verzorging hunner jongen aan vreemde vogels
over, terwijl het wijfje van Legatus albicollis tot het leggen harer eieren,
de nesten van andere vogels gebruikt.
Over de koekoekachtige levenswijze van bovengenoemde soorten
heb ik eene special studied gemaakt en het resultaat wonder de beschrijving
van elke soort opgeteekend.
De tijd benoodigd van af de vorming tot de volkomen ontwikkeling
van het embryo of foetus hangt in den regel af van de grootte der
schaal. Zoo geschiedt bij onze kleine Trochilido de uitbroeding der
eieren soms in acht dagen, terwijl de Mycteria americana ruim een
maand op haar nest zit.
Over het algemeen geschiedt de ontwikkeling van het embryo eenigszins
sneller bij de soorten, die van af hun geboorte reeds kunnen zwemmen
of rondloopen dan bij de species, die meer hulpeloos geboren worden,
hoewel de tijd, benoodigd tot uitbroeding der eieren, niet verschilt.
Gedurende de bebroeding verliest het ei aanhoudend in gewicht;
tevers wordt de schaal merkbaar zachter, zoodat het jong in staat is,
met zijn snavel een ring van gaatjes nabij het dikke gedeelte of het
midden der eierschaal te boren, waardoor deze dan in twee deelen
opengaat, die door den ouden vogel verwijderd worden.
Ook de nideologie of nestkunde is een hulpwetenschap der ornithologie.
Vogelnesten varieeren echter onderling niet zoozeer als eieren; zoodat
bet vaak onmogelijk is bij nauwverwante, ja meermalen zelfs bij geheel
verschillende species, de nesten van elkander te onderscheiden. Toch
vindt enkele malen just het omgekeerde plaats, b.v. Pitangus sulphuratus
bouwt een rond van een zij-ingang voorzien nest, terwijl het nest van
P. lic/or er komvormig uitziet.
Al onze vogelnesten kunnen tot twee hoofdtypen teruggebracht
worden, nl. ,,hangende" en ,,rustende". Hangende nesten worden
gebouwd door vele Icterida', sommige Tirannidce, Coerebidce, Pipride,
Formicariida enz. Zij zijn of gesloten met een ingang ter zijde Cassicina,
Todirostrum sp., Rhynchocclic enz.) of buidel- en zakvormig (Icterince)
of kom en kelkvormig (Pipra, Thamnophilus enz.) De rustende nesten
varieeren van af rondachtig, gesloten, met een ingang van boven of
terzijde (Pitangus, Myiozeteles, Thryothorus, Creciscus enz.), tot komvormig
(vele Tanagridr Spermophila's, Elaineiaar enz.) of plat (Tyrannus, sommige
Falconidw, Herodiones enz.) en tunnel- of ovenvormig (Synallaxis enz.)
Vele vogels bouwen ook geen nest doch leggen hunne eieren in holle
boomen of op den ground of in holen in het zand enz. Ook wat


XXXTI











EIEREN, EMBRYO, NESTEN. ENZ.


stevigheid aangaat varieeren onze vogelnesten van af zeer los samen-
gesteld met slechts weinig material tot grondslag (Columba enz.) tot
groot met een overvloed van bouwstoffen (Synallavis enz.) of stevig
en compact ineengevlochten (Cassicus, Elainea enz.1
De hangende of rustende, open of gesloten vorm van een nest
schijnt niet in verband te staan met het meerdere gevaar, waaraan de
soort gedurende hare voorttelingsperiode is blootgesteld. Want meer-
malen vindt men een komvormig nest op denzelfden tak, waaraan een
gesloten nest hangt. Ook de min of meer opmerkelijke kleur van het
vederkleed is geheel onafhankelijk van den open of gesloten vorm van
het nest. Inderdaad is het onmogelijk, hiernaar oordeelende het nest
van een gegeven soort te bepalen. Evenmin hangt de kleur van het
ei af van den gesloten of open vorm van het nest. Todirostrum,
Eustcarthmus, Plalyrhynhus bouwen alle gesloten nesten, doch de eerste
legt witte-, de overigen daarentegen donker geteekende eieren. De
chocoladebruine eieren van Pachyrhamphus cinereus worden aangetroffen
in groote nesten vol met droge bladeren enz., terwiji het groen en geel
gestreepte wijfje van Coereba haar zwart ei legt in een hangend, zwart
nest. Hiertegenover staat, dat bij de open nesten bouwende Tanagridr,
Grasvinken, Spermophila enz., bij welke het mannetje zich niet met de
uitbroeding der eieren inlaat, waardoor het wijfje genoodzaakt wordt,
telkens het nest te verlaten, de eieren donker van kleur zijn. Maar
dit berust vermoedelijk evenals bij Klimvogelachtigen, Duiven enz.
meer op de inwendige organisatie der soort dan op uitwendige om-
standigheden.
Van al onze vogels bouwen de Cassicine en Icterinfe de eigen-
aardigste, doch de Trochilidw daarentegen de meest artistieke nesten.
Vooral het nestje van Topaza pella is in dit opzicht een waar meesterwerk.
Sommige individuen eener soort schijnen meer energie bij het bouwen
of smaak ter versiering hunner nesten aan den dag te leggen dan
anderen. Zoo treft men meermalen gekleurde vederen aan tu-schen
het material van Kolibrinestjes, terwiji ook andere vogels (Elainea,
Todirostrum enz.) hunne nesten in mindere of meerdere mate versieren
door het aanbrengen van kleurige vederen, glinsterende vleugels van
insecten, heldere zaden enz.
Vele der kleinere vogels maken bij het bouwen gebruik van katoen
en spinrag als hoofdmateriaal. Vooral het spinrag dient niet slechts
om de nestjes stevig te houden en tegen een twijg, blad enz. vast te
hechten, maar ook als protective tegen insecten, inzonderheid mieren.
Sommige species gebruiken slangenvellen, andere bouwen hunne nesten
III


xxxnII











DE VOGELS VAN GUIANA.


bij voorkeur tusschen doornen, terwiji enkele steeds de nabijheid van
venijnige wespen opzoeken.
Voor zoover ik kan oordeelen, hangt ook het aantal eieren per
broed door een vogel gelegd, niet af van de open of gesloten vorn
van het nest, doch wel eenigszins van het feit of de nestelplaats zich
nabij of op den ground 1) of wel in boomen bevindt. Over het algemeen
nestelen de meeste onzer inheemsche vogels (uitgezonderd de Falconide)
niet in heel hooge boomen, maar geven de voorkeur aan boompjes
en struiken.




DE SEIZOENEN, BROEDTIJD, LOKALE TREK,
TREKVOGELS UIT HET NOORDEN, ENZ.

,,De vier jaargetijden van Suriname zijn: ,,het kleine en groote
regenseizoen en het kleine en groote droge seizoen.
Het kleine regenseizoen of de kleine regentijd kan gelijk gesteld
worden met de lente der Gematigde Streken, maar begint kort na het
einde van het groote droge seizoen, omstreeks half November. Deze
seizoen-kentering wordt gekenmerkt door rukwinden, enkele onweders
en min of meer zware regens. De atmospheer is van vochtigheid door-
trokken. De nachten zijn guur; des morgens bedekt meermalen een
dikke mist het uitzicht. De temperatuur staat betrekkelijk laag, dikwijls
minder dan 780 Fahr. De zon is in hare zuidelijke declinatie, d. w. z.
schiet hare stralen niet loodrecht, doch min of meer schuin van uit
bet Zuiden naar omlaag.
Het kleine regenseizoen wordt verder gekenmerkt door een uiterst
weelderigen plantengroei, zoowel in de lagere streken als op de savannes
en het hoogland. Overal bedekken de woudreuzen zich met bloesems
en hierdoor aangelokt naderen tallooze Kolibrietjes, Bijen, Vlinders enz.
Het ontwaken der natuur heeft vooral invloed op de dierenwereld.
Omstreeks einde December of half Januari beginnen onze inheemsche
vogels weder in menigte te nestelen, terwijl de trekvogels zich gereed

') liij onze (tifrimulgidfe en enkele andere inheemsche, op den ground nestelende
species legt het wijfje slechts een ei en zelden twee eieren per legsel. Zij kan die
evenwel in geval van nood met haar bek opnemen en naar een andere plaats dragen.
Ook van Crplurus variegatus wordt beweerd, dat zij haar ei wonder den vleugel zou
kunnen inedevoeren. Bij andere soorten zou de verwijdering van het ei uit het nest
geschieden met behulp der vleugels of tusschen de pooten der vogels.


xxXIV











DE SEIZOENEN. BROEDTIJD, LOKALE TREK, ENZ. xxxv

maken tot den terugkeer naar hunne broedplaatsen in het noorden.
Aan de zuidergrenzen der Vereenigde Staten broeden de vogels in
February maar in Canada en Alaska eerst in Juni en Juli. In September
en October neemt de trek naar het zuiden weer een aanvang en
tegen dat de eerste trekvogels in Guiana aankomen, brengen ook vele
onzer gewone inheemsche species hun laatste broedsel jongen groot.
De overgangsperiode van den kleinen regentijd tot het kleine droge
seizoen (half Febr. tot half Meil wordt slechts door enkele onweers-
buien aangeduid. Vele boomen laten ook gedurende dit seizoen hunne
bladeren vallen en staan dan eenigen tijd geheel kaal, doch nimmer
ziet het land er zoo droog en verschroeid uit als gedurende het groote
droge seizoen. Toch' schiet de zon hare stralen even loodrecht naar
omlaag, maar de hitte wordt getemperd door de vochtigheid der
atmospheer en de gure zeewinden.
Aan de zeekust beginnen de Nachtreigers nu in menigte te nestelen
te zamen met de Blauwe en witte reigers. De Pompadour Kotinga
verlaat het kustland. Enkele paren Scharlakenborstjes en Nachtzwaluwen
leggen hunne eieren op den ground evenals de Tinarnidae enz.
Omstreeks half Mei of Juni worden de regenbuien talrijker en volgen
elkander spoediger op. Sommige boomen dragen nog groene en rijpe
vruchten, terwiji andere zich reeds weder met bluesems tooien. Het
broedseizoen heeft nu zijn hoogste standpunt bereikt. Overal treft men
nesten aan met jonge vogels alsook versche eieren. Maar vele kleinere
species hebben reeds hun tweede broedsel jongen grootgebracht en
sommige van het eeiste broedsel groeiden zoo snel, dat ze reeds in staat
zijn het geslacht voort te planten.
Het groote regenseizoen wordt, gelijk de naam aanduidt vooral
gekenmerkt door zware, aanhoudende regenbuien, afgewisseld door
betrekkelijk warme, zonnige dagen. De zon staat nu in hare noordelijke
declinatie. Zoo groot is de toevoer van water uit het binnenland, dat
de alluviale terreinen bijna geheel overstroomd worden. De kreken
treden overall buiten hunne oevers, de rotsblokken in de watervallen
en stroomversnellingen loopen dikwijls geheel wonder. Vele kreken
veranderen in woeste stroomen, die alles in hun vaart medesleuren.
Overal tiert het plantenleven weelderig. Overal is het loofwerk dicht
en spreidt de boom zijne bladeren uit ten einde het water te doen
verdampen.
Omstreeks half Augustus (dikwijls reeds in Juli) verminderen de regens
en wordt het aantal zonnige dagen grooter. De wind draait nu naar
alle richtingen van het kompas. Donderbui op donderbui, rukwind op
III*











DE VOGELS VAN GUIANA.


rukwind volgen elkander op. Korte, maar zware regens, z.g. Siebi-boesi's
(Boschbezems, omdat ze de bosschen schoonvegen) worden afgewisseld
door dagen van drukkende hitte. Heldere zonneschijn volgt meermalen
den hevigsten slagregen; dikwijls regent het zelfs terwijl de zon schijnt.
De geheele atmospheer is gedurende deze seizoen-kentering met
electriciteit bezwangerd.
Vele vogels, vooral in de binnenlanden hebben hun laatste, dikwijls
derde broedsel jongen grootgebracht en beginnen de lagere streken te
naderen, terwiji andere just nu hunne nesten bouwen. De Rotshaan
daalt af tot den voet der bergen, de Campeners, Kaalhals Kotinga,
Pompadour en Purperblauwe Kotinga's, de Stuithoenders enz. tot
binnen de intermangrove terreinen, waar ook de Ara's zich te goed
doen aan de rijpe vruchten van den Poisontrie (Hura crepilans).
De droge ritsen tusschen de zwampen worden door uitdamping van
het zwampwater steeds uitgestrekter. Aan den kustzoom brengen de
Scharlaken Ibissen en Reigers hun laatste broedsel jongen groot om
zich dan over de geheele lijn der zoet- en zoutwaterpans te verspreiden.
Ook hunne onverzoenlijke vijanden de Gieren trekken zich evenals
de andere Roofvogels naar binnen terug, waar weldra geheele terreinen
zullen droogloopen, waardoor tallooze visschen tot rotting zullen overgaan.
Tegen begin September verschijnt de Kopervogel Dendroica cesliva
uit N. Amerika te zamen met de Lachmeeuw Larus alricilla, een
zeker teeken, dat de koude in het noorden verschenen is. Spoedig
volgen ook talrijke Snippen, Zwaluwen enz., terwijl de vluchten onzer
inheemsche Zangtanagers Enphoniine en Coerebina overall om voedsel
rondzwerven. De Agami-reigers, Bootsnavels, enz. verschijnen in troepjes.
De Scharlakenborstjes, MaYsvogels enz. vereenigen zich tot vluchten
alvorens tot broeden over te gaan evenals vele in boomholen en op
den ground nestelende vogels zooals de Caprimulgidce. Ook onze inheemsche
Zwaluwen, die evenwel geen trekvogels zijn, ziet men meermalen in
groote vluchten bij elkander.
Gaandeweg verdwijnt bijna alle vochtigheid uit de atmospheer. De
hemel ziet er donkerblauw uit, slechts hier en daar afgebroken door
enkele vederwolkjes. Loodrecht schiet de zon hare stralen naar omlaag.
Drie, soms meer dan vier weken heerscht een onafgebroken droogte.
Overal zien de planten er geelachtig en met stof bedekt uit. Hier en
daar barst de ground open. Des nachts valt een zwaren dauw, die evenwel
weinig verlichting aanbrengt. Steeds meer concentreert zich het dieren-
leven in de nabijheid van water. De binnenlanden staan geheel open,
maar zijn ook geheel of gedeeltelijk van water ontbloot. Regelmatig


XXXVI










DE SEIZOENEN, BROEDTIJD, LOKALE TREK, ENZ. xxxvii

waait de wind des morgens uit het Z.-O.-Oosten, vermindert dan in
kracht om zich tegen den namiddag weder uit het N.-O.-Oosten te
verheffen, met zich voerend den rook en asch der brandende pans en
savannes langs de zeekust. De temperatuur staat meermalen op
Iooo Fahr. in de schaduw.
Ook op de savannes van het binnenland is het plantenleven grooten-
deels verdwenen, en vertoonen zich slechts verschroeide en veidorde
planten en gewassen. Op gezette tijden nadert de Irdiaan deze open
vlakten, die hij dan aan een hoek wonder den wind in brand steekt.
Als een woelende zee ijlen de vlammen dan vooruit, alles voor zich
uitdrijvend, alle leven achter zich vernietigend. Overal hangen dikke
onwelriekende rookwolken, waartusschen nu en dan Roofvogels zich
in de vlammen storten ten einde de vluchtende reptielen te bemachtigen.
Dagen achtereen brardt de savanne en gloeien de vlammen des nachts
met een rooden gloed, heel in de verte. Na den brand is alle leven
uit de golvende vlakte verdwenen. Slechts enkele verschroeide zwart-
geworden boompjes staan eenzaam te midden der verkoolde overblijfsels
waar enkele gieren naar een maal omzien.
De savannevogels hebben een schuilplaats gezocht in de oasen en
de woudzoomen. Vele vogels ruien nu ook ') hunne vederen. Uitgezonderd
de Scharlakenborstjes, Nachtzwaluwen enz., die in menigte op den
ground nestelen, alsmede andere species, is het aantal broedende vogel-
paren opmerkelijk verminderd, hoewel de soorten misschicn even talrijk
zijn als gedurende het kleine droge seizoen.
Uit het bovenstaande blijkt dus, dat er in Suriname geen vaste
broedtijd bestaat, doch dat vogels het geheele jaar door broeden.
Inderdaad, sommige soorten beginnen just te nestelen als andere hun
laatste broedsel jongen grootbrengen. In Nederland is het b.v. onmogelijk
om in December, Januari en Februari een zwaluwei te vinden, terwiji
men in Suriname, te beginnen met I Januari tot 31 December versche
eieren en jonge Zwaluwen kan waarnemen, hoewel niet altijd even
talrijk. En ben ik overtuigd, dat uitgezonderd vele grootere vogels,
zooals Reigerachtigen, dit het geval is met bijna alle kleinere species
der lagere streken.
De seizoenen zijn niet elk jaar even regelmatig, alhoewel in October
doorgaans weinig regen valt. Toch komen abnormale seizoenen slechts


1) Een vaste ruitijd kan niet met juistheid vastgesteld worden, wiji men ruiende vogels
het geheele jaar door aantreft. Het schijnt, dat bij de meeste onzer species kort voor
het broeden de staartvederen door nieuwe vervangen worden.











DE VOGELS.VAN GUIANA.


zelden voor, maar hun invloed op de vogelwereld is over het algemeen
duidelijk merkbaar.
Het groote droge seizoen van 1897 was abnormaal. De Ara's ver-
schenen dat jaar begin Juli, terwiji de regens reeds in Augustus op-
hielden te vallen. Een felle droogte heerschte toen, slechts enkele malen
afgebroken door zware onweersbuien. In het eerst bleef alles normal,
doch toen tegen November de droogte nog aanhield, begonnen de
vogels, gedreven door watergebrek overall uit het binnenland naar de
kuststreken toe te trekken. In het oerwoud waren alle waterreservoirs
der orchideeen opgedroogd. Alle plantenleven was op de afgebrande
savannes verdwenen. In de lagere streken bestonden de bijna geheel
opgedroogde zwampen slechts uit poelen onwelriekend, slijmerig vocht,
waarin tallooze rottende visschen ronddreven.
Alle Ara's der binnenlanden hadden zich op dat tijdstip in de
kustwouden verzameld. Geheele vluchten Suikervogels verschenen tot
binnen Paramaribo, waar ze den naam kregen van ,,modevinkjes",
omdat niemand hen daar ooit te voren gezien had. Ook groote
Spechten, Boomklimmers, Baardvogels enz. uit het oerwoud trof men
tot in de stad aan. Vluchten Zangtanagers, Bloemtanagers enz. trok-
ken al roovend overall rond, terwiji er bijna geen boom te zien was,
waarop niet een Valk op prooi loerde. Allerwege waar maar een
schijn van water was, zaten talrijke IJsvogcls.
Deze felle droogte hield aan tot bijna einde Januari 1898. Eerst toen
begonnen de regens te vallen en keerde alles weer tot het normal terug.
Een abnormaal nat seizoen heeft veel minder invloed op de vogel-
wereld dan eene felle droogte. Alleen de Zoetwatervogels zwerven dan
overall round, terwijl de Grondvogels meer naar de droge plaatsen toe-
gedreven worden. Maar de in boomen levende species bekommeren
zich weinig om een overvloed van water.




LOKALE VERBREIDING VAN VOGELS.

Zoowel botanisch als zoologisch kan Suriname verdeeld worden in
drie hoofdstreken, die zich als breede strooken van af de Marowijne
tot de Corantijn uitstrekken:
I. De strook der alluviale (aangespoelde) terreinen.
II. De strook der savannes of centraal-plateaux.
III. Het hoogland.


XXXVIII












LOKALE VERBREIDING VAN VOGELS.


,,Deze afdeelingen zijn niet opmerkelijk van elkander gescheiden,
doch elk wordt gekenmerkt door bepaalde soorten, die nergens anders
in de kolonie voorkomen. Wat de algemeene verbreiding aangaat, die
is, voor zoover ik kan oordeelen, vrij regelmatig. Een soort, die het
kustland bewoont, komt voor van af de Marowijne tot de Corantijn.
Wel schijnen de individuen op sommige plaatsen talrijker, doch dit
hangt grootendeels af van de ondervinding van den waarnemer; hoe
langer men op een plaats vertoeft, hoe meer soorten men opmerkt.
Volgens onze Indianen overtreft het stroomgebied der Malowijne, wat
talrijkheid en varieteit der levensvormen betreft, alle andere deelen van
Surnname. Toch is dit onjuist en berust slechts op een bijgeloovigen
eerbied onzer Roodhuiden voor een landstreek, waar zoovele imagi-
naire wezens verondersteld worden te wonen.


DE STROOK DER ALLUVIALE TERREINEN.

,,De aangespoelde gronden strekken zich als een meermalen wel
50 K.M. breede strook langs de kust uit. Het lagere deel vormt het
gebied der Mangroven en omvat de kustlijn, de oevers der kreken en
der grootere rivieren tot zoover als bij den allerhoogsten springvloed
het zeewater reikt; verder al het tusschenin liggend land, het zg.
intermangrove terrein of de zwampachtige of natte savannes. De
geheele kustlijn, dikwijls als een zoom van honderden meters breedte
wordt door de mangrove bosschen ingenomen, waartusschen zich de
zoutwater- en transitiepans bevinden, die langzamerhand in zoetwater-
pans en natte savannes of zwampen overgaan. 1)
Wat soorten aangaat is de avifauna niet sterk in de mangrove bosschen
vertegenwoordigd, hoewel het aantal individuen van sommige species
dikwijls verbazend kan zijn. Op de taken der mangroven, waar bij
hoog getij het zeewater niet reikt, nestelen tallooze Reigers, Ibissen,
Bootsnavels enz., dikwijls uitgestrekte akkers omvattende kolonien of


') De naam ,,pan" doelt up de weinige diepte van het water. Dikwijls gedurende
een springvloed dringt het zeewater honderden meters ver het land in, doch staat soms
niet hooger dan een centimeter boven den ground. De Mangroven Rhizo/hora mangle
en Avicennia nitidta ook Parwaboomen geheeten, vormen de levende dijken van Suriname.
Aan de kust dringen zij in rijen vooruit, die tot dammen samengroeien, waardoor alle
debris verhinderd wordt weg te spoelen. Voct voor voet, duim bij dunn dringen deze
boomen den oceaan terug. Suriname dankt dan ook de geheele strook der aangespoelde
gronden aan de working der Mangroven.


XXXIX










DE VOGELS VAN GUIANA.


missie's vormende. Overal loeren de Gieren ten einde op een onver-
dedigd nest neder te vallen en de jongen of de eieren te rooven.
Snippen en Plevieren loopen overall rond, maar nimmer in zulke groote
vluchten als in de Gematigde Streken. Enkele Zeezwaluwen en Meeuwen
vliegen in sieilij'-e cirkels door de lucht. Aan de lagere taken der
mangroven bouwt de Katoenvogel zijn nest; hoogerop hangt de buidel
van den Banaanvogel of Zeekant-kanarie; onderaan verbergen de Vietjo's
hunne groote nesten tusschen de afgevallen taken, bladeren enz. Op
de zacht glooiende modderbanken krioelen bij laag getij tallooze
Reigerachtige vogels, terwiji ook de Zeeganzen of Flamingo's soms in
troepen van honderden voorbijtrekken. Van tijd tot tijd ziet men den
Fregatvogel alsmede enkele Boebie's, Pelikanen en Zeekuikens. Meer
in de pans broeden de Bootstaarten, de Geelkop Maisvogels, de Wit-
kop Tiranvogels, enkele Waterhoenders enz. Duizenden Eenden bedek-
ken soms de pans, waar Negerkoppen, Jabiru's, Ooievaars en Lepelaars
te zamen met Reigers in het ondiepe water rondwaden. Tusschen de
mangrovewortels loert de Krabbenbuizerd bij dag en de Krabbenuil
des nachts op prooi. In de lucht zeilt de Zwarte Buizerd in cirkels
rond. Overal laat de Smousvogel zijn krakend geluid hooren.

Gelijk te voren aangehaald bestaat er geen scherpe lijn tusschen de
zoetwaterpans en de zwampachtige savannes der intermangrove ter-
reinen. Op de droge gedeelten of ritsen die gedurende het regen-
seizoen miln of meer onderloopen, groeien talrijke hooge boomen en
palmen. Ook de open zwamp is bedekt met een dichte vegetatie.
Het water ziet er oppervlakkig koffiekleurig of bijna zwart uit door
de overall rottende planten. Op vele plaatsen maakt een op turf
gelijkende, doch veel slijmeriger en gedurende het droge seizoen
veerkrachtige laag, den bodem der zwamp uit.
Het dierlijk even der intermangrove terreinen is zeer gevarieerd,
zoowel wat soorten als talrijkheid der individuen aangaat. Vooral de
avifauna is zeer rijk vertegenwoordigd. De Roerdompachtigen komen
veel talrijker voor dan de eigenlijke Reigerachtigen. Op de open
zwampachtige terreinen ziet men Koerlans, Glansibissen, Jacana's,
talrijke Waterhoenders enz. Enkele eenzame Snipachtigen komen hier
en daar voor, doch de Zeezwaluwachtigen, Flamingo's enz. ontbreken
evenals Boomeenden en Anaatjes. Maar de Muskuseend daarentegen
is zeer talrijk; enkele malen treft men ook de Roeieend aan. In de
kreken verschuilt de Vinpoot zich tusschen de waterplanten evenals
de slangachtige Anhinga; van tijd tot tijd treft men ook de Kormorant











LOKALE VERBREIDING VAN VOGELS.


aan. In enkele onbewoonde streken doen de Hoatzins zich te goed
aan de Arum-bladeren.
Bijna alle familien der Landvogels zijn in de intermangrove terreinen
vertegenwoordigd. De Formicariide, Conopophagide, Dendrocolaptidc
en Colingide treft men betrekkelijk zeldzaam aan evenals de Pipride,
Oxyrhamphide, Tanagride AMniolillidce, Troglodylt'de, Vireonida, Picide,
Bucconida, Trogonide, Galbulidce, Momotide, Caprimulgidce, Gailline,
Crypturi enz. Maar de Fringillidce, Tyrannida', Icteridce, Hirundinida,
Alcedinide, Raptores enz. worden in menigte aangetroffen. In de holle
boomen nabij den kusizoom nestelen Papegaaien en Gele Ara's, doch
de Roode Ara's verschijnen eerst tegen het groote droge seizoen in
Juli of Augustus. De Lijsters komen over de geheele kolonie voor,
zoowel in het bergland als langs de kust.
Het hoogere gedeelte der alluviale terreinen of het gebied der
Oerwouden grenst aan het terrein der mangroven, zoodat het inderdaad
moeielijk valt te zeggen, waar de een eindigt en de ander begint. Vele
onzer staande bosschen strekken zich uit op de droge ritsen tot diep
binnen de zwampachtige Savannes. De ground der oerwouden is even-
wel overall hooger dan het peil der springvloeden, maar wordt toch
hier en daar doorsneden door terreinsdiepten, die min of meer zwampen
vormen, waar de vegetatie even dicht staat als in de lagere streken
nabij de kust. Kaarsrecht, bijna zonder taken richten de stammen
der woudreuzen zich omhoog. Overal hangen Lianen en tieren de
Parasieten en, Orchideeen weelderig, doch in de eigenlijke oerwouden
ontbreekt de ondergroei geheel of gedeeltelijk.
De diervormen der oerwouden verschillen eenigszins van die der
mangrove-terreinen. Sommige vogelfamiliin zooals de Colingidae, Pipidae,
Formicariida, Dendrocolaptide, Picidw, Rhamphastidce, Cracida, Tana-
gridce, Tinamido enz. worden door talrijke soorten vertegenwoordigd,
terwiji de Watervogels geheel of gedeeltelijk ontbreken. De Columbidce
ziet men overall zoowel in het oerwoud als in de lagere kuststreken.


DE STROOK DER SAVANNES.

,De Centraal-plateaux of Groote droge savannes van Suriname
strekken zich uit achter het gebied der Oerwouden. Overal is de ground
golvend, niet vlak als op de pampa's van Argentina. Hier en daar
verheffen zich granietblokken. Overal maken zand en verpoederd kwarts
enz. de grondlaag uit, waardoor op enkele plaatsen het basisgesteente











DE VOGELS VAN GUIANA.


te zien is. Hier moet eens, in vroegere eeuwen de origineele kustlijn
geweest zijn, toen de alluviale terreinen nog niet bestonden.
De savannes worden doorsneden door kreken, waarlangs zich een
soms wel zestig meters breeden zoom van plantenleven uitstrekt. Op
vele plaatsen treft men ook tusschen de zandheuvels oasen aan, ge-
deeltelijk bestaande uit oerwoud, dat de savanne meermalen aan alle
zijden omringt.
Het dierlijk leven der oasen verschilt over het algemeen niet van
dat der Oerwouden. Op de open savanne treft men verscheidene
soorten aan zooals Slurnella magna enkele Savannezangers, Hegzangers,
eenige Grondvinken zooals Emberizoides en Ammodramus; verder de
Reuzengrassnip, de Dikknieplevier, de Patrijs van Guiana, enkele
Capriimulgide en Tinamidce, de Savannepowies, enkele Duiven, Mieren-
vogels, Lijsters enz.

HET HOOGLAND.

,,Het hooge binnenland van Suriname strekt zich uit van af de
strook der savannes tot in het onbekende gedeelte der kolonie. Ver-
schillende berggroepen doorkruisen het terrein, afgebroken door dalen
met opgaand hout, hoewel over het algemeen de boomen nimmer
zoo hoog worden als in de oerwouden. Stroomversnellingen en water-
vallen komen overall voor. Sommige kreekbeddingen zijn diep door
het water ingevreten, zoodat de met mos bedekte oevers steil om-
hoog rijzen.
De avifauna der bergstreken is min of meer beperkt in vergelijking
met de lagere streken. De Rotshaan komt hier uitsluitend voor evenals
enkele Mnioliltidw, Turdidor, Troglodylidw, Vireonidae, Tanagridwe, For-
micariidwe, enz., doch de Falconida' zijn zeldzaam, terwiji de Water-
vogels bijna geheel ontbreken.

Een eigenaardigheid, die de aandacht trekt van den reiziger, zoowel
in het hoogland als in de kuststreken, zijn de troepen kleine vogels
van verschillende soorten, die al roovende door het woud trekken.
Eerst beginnen eenige kleine vogels lawaai te maken. Dit lokt dan
andere aan totdat er meermalen honderden individuen bij elkander
zijn. Men ziet er Spechten, Boomklimmers, Mierenvogels, Trogons,
Tanagers, Vinken enz. De Spechten en Boomklimmers klemmen zich
tegen den stam en de dikkere taken, terwiji de andere leden van
den troep met veel lawaai tusschen het loover rondspringen. Hun


Xr.li












LOKALE VERBREIDING VAN VOGELS.


doel is klaarblijkelijk het bemachtigen van insecten. Rusteloos trekken
zij dan ook van boom tot boom. Maar al gaandeweg wordt de troep
kleiner, wijl elke vogel, zoodra hij zijn bekomst heeft, de vergadering
verlaat.
De voornaamste natuurlijke vijanden der vogels zijn Slangen en
andere Reptielen, die in boomen klimmen, waar zij de eieren en jonge
vogels uit de nesten rooven. Ook de Sapakara Gavelas legui.in als-
mede de verschillende Kaaimannen Alhigalor sp. richten een groote
slachting aan wonder de Watervogels en de op den ground levende
soorten. Verder heeft men de verschillende Roofdieren, Buideldieren,
Knaagdieren, sommige Apen enz. Menig vogeltje wordt tevens door
de bloeddrinkende Vleermuizen Desmonus rufus vernietigd. Valken
bemachtigen meermalen vogels, terwijl des nachts de Uilen om levende
prooi rondzwerven. Schooljongens dooden doelloos met behulp vanl
een slinjard ') menig vogeltje, terwijl aan de zeekust de reigerkoloninii
letterlijk uitgemoord worden om te voldoen aan een gril der mode.

') Een Surinaamsche slinjard bestaat uit een krakka (twee Vvormig saa.mgegroeid.
takess. Bovenaan zijn twee stukjes elastiek bcvestigd, die met een stuk leader aan elkandei
zijn gebonden; in dit stuk leader wordt een steentje geplaatst en afgeschoten. Mij zijn
schutters bekend, die wel tienmaal achtereen een walnoot boven een flesch op twintig
voet afstand kunnen wegschieten. Het aantal vogeltjes, doelloos door deze jongens gedood.
is werkelijk verbazend.


XLIII



















CARINATAE.


A. Ondergedeelte der scheenen over het algemeen onbevederd; teenen, behou-
dlcns een aantal uitzonderingen, met groote of kleine vliezen of lobben.
WATERVOGELS.
B. Ondergedeelte der scheenen over het algemeen bevederd; teenen, op enkele
uitzonderingen na, zonder vliezen of lobben.
... LANDVOGELS.




WATERVOGELS.

Tot de afdeeling der Watervogels worden gerekend alle
vogels, die meer het water of de oevers, dan het land bewonen.
Alle onderscheiden zich door een laag vet tusschen de huid en
het vleesch alsmede door een min of meer opmerkelijke o!ielaag
over het gevederte, dat daardoor voor water ondoordringbaar
wordt.
Vooral bij Zwemvogels, die hun prooi wonder water be-
machtigen, is dit zeer duidelijk; bij anderen weer, zooals
Waterhoenders, weinig of in het geheel niet merkbaar.
Deze olielaag doet de vederen van levende Watervogels als
overtogen schijnen met een zilverachtig waas, dat bij geprepa-
reerde huiden bijna geheel verdwijnt. Slechts enkele Land-
vogels, zooals de Alcedinida', die meer de levenswijze van
Watervogels volgen, hebben ook veel olie over hunne vederen.
I



















CARINATAE.


A. Ondergedeelte der scheenen over het algemeen onbevederd; teenen, behou-
dlcns een aantal uitzonderingen, met groote of kleine vliezen of lobben.
WATERVOGELS.
B. Ondergedeelte der scheenen over het algemeen bevederd; teenen, op enkele
uitzonderingen na, zonder vliezen of lobben.
... LANDVOGELS.




WATERVOGELS.

Tot de afdeeling der Watervogels worden gerekend alle
vogels, die meer het water of de oevers, dan het land bewonen.
Alle onderscheiden zich door een laag vet tusschen de huid en
het vleesch alsmede door een min of meer opmerkelijke o!ielaag
over het gevederte, dat daardoor voor water ondoordringbaar
wordt.
Vooral bij Zwemvogels, die hun prooi wonder water be-
machtigen, is dit zeer duidelijk; bij anderen weer, zooals
Waterhoenders, weinig of in het geheel niet merkbaar.
Deze olielaag doet de vederen van levende Watervogels als
overtogen schijnen met een zilverachtig waas, dat bij geprepa-
reerde huiden bijna geheel verdwijnt. Slechts enkele Land-
vogels, zooals de Alcedinida', die meer de levenswijze van
Watervogels volgen, hebben ook veel olie over hunne vederen.
I










WATERVOGELS.


Zooals licht te begrijpen valt, bestaat het voedsel van Water-
vogels voor een groot gedeelte uit de levensvormen, die meer
het water bewonen; het percentage van plantaardig voedsel
is betrekkelijk gering. Hun lokale distribute omvat dan ook
meer de lagere, waterrijker, dan hoogere en droger streken.
Bij Watervogels geschiedt de ontwikkeling van het embryo
over het algemeen sneller dan bij Landvogels; daardoor worden
de kuikens min of meer minder hulpeloos geboren. Velen zijn
dan ook van af hun geboorte in staat te zwemmen of te loopen.
Dit is het geval bij de orden I, II, V, VIII en IX; de jongen
echter bij orden III, IV, VI en VII komen geheel hulpeloos
ter wereld en hangen voor langen tijd van de ouden af. Toch
is het percentage van hulpeloos geboren jongen bij Water-
vogels veel geringer dan bij Landvogels.
Onder de afdeeling der Watervogels zijn in dit werk be-
grepen 9 orden, waarvan 6 tot de groep der Zwemvogels en
3 tot de groep der Steltloopers behooren.


A. Tarsi over het algemeen kort of moderaat; voorteenen (bij de Steganopodes
ook de achterteen) door groote zwemvliezen geheel aan elkander verbonden. Slechts
de Pigopodes hebben groote lobben aan de teenen en alleen de Odontoglossa'
onderscheiden zich door zeer lange tarsi.
.. NATATORES.

B. Tarsi over het algemeen moderaat lang of zeer lang en slank; voorteenen,
op een aantal uitzonderingen na, met min of meer kleine vliezen of lobben.
GRALLATORES.










ZWEMVOGELS.


NATATORES.



Zwemvogels onderscheiden zich van de overige Watervogels,
niet alleen door grootere zwemvliezen, maar ook door een
over het algemeen dikkere olielaag over de dichter op elkander
staande vederen, waaronder een dichte laag dons het lichaam
bedekt; tevens is de laag vet tusschen de huid en het vleesch.
zeer duidelijk of dik.
IHet voedsel van Zwemvogels is van meer dierlijken dan
plantaardigen aard. Alle rieken min of meer sterk naar rauwe
visch. Maar dit is opmerkelijker bij de Zeevogels, Roeipootigen,
enz., dan bij Eenden.
Alle Zwemvogels kunnen goed zwemmen, maar zeer moeielijk
loopen; een groot gedeelte van hun leven brengen ze dan
ook aan de oppervlakte van het water door. De Flamingos
echter bewonen meer de waterkanten; ook door hunne lange
pooten vormen ze als het ware den overgang, van de Natatorcs
tot de Grallatores.
Alle strekken wonder het vliegen de pooten naar achter uit.
De meeste onzer Zwemvogels komen voor langs de kust;
slechts bij uitzondering treft men enkele species ver in het
binnenland aan.

Orden.

A. POOTEN MIN OF MEER KORT OF MODERAAT.

,Op Eenden gelijkende vogels, met over het algemeen spite
snavels; pooten ver naar achter van het lichaam, nabij den












ZWEMVOGELS.


start, geplaatst; tarsi plat; teenen vier in aantal, bij Surinaam-
sche soorten van groote lobben voorzien; start zeer kort, bij
enkele species zelfs geheel ontbrekend.
.. I. PYGOPODES.

N.B. Oudere natuurkundigen rekenden de families der Heliorn/htkida tot de bovcnstaande order.
Moderne onderzoekers daarentegen plaatsen haar dicht bij de Rallidep.
,Over het algemeen vogels met spitse of dikwijls gehoekte,
valkachtige snavels, uitgezonderd de Rhvnchopida; teenen vier in
aantal, de voorteenen door groote vliezen aaneen verbonden;
vleugels lang en spits, de uiteindcn in den regel elkander
knruisend; tarsus korter dan de start; pooten nabij het midden
van het lichaam geplaatst.
11. LONGIPENNES.

,Vogels met over het algemeen valkachtige snavels, de tip
v. d. bovensnavel in den regel zeer vergroot; neusgaten openende
door buizen; achterteen, of geheel ontbrekend, of slechts be-
staande uit een nagel; de dric voorteenen door groote zwem-
vliezen aaneen verbonden.
.... III. TUBINARES.

N.B. Orden II en III worden door soumnige natuurkundigen samengevat tot de ondergroep
dcr Zeevogels. Ganrip.
lTeenen vier in aantal, alle door groote zwemvliezen aan
elkander verbonden; snavel varieerend, spits of gehoekt.
S. IV. STEGANOPODES.

.Teenen vier in aantal, de voorteenen door groote zwemvliezen
aaneen verbonden; snavel min of meer plat, het midden inge-
drukt, de tip gehoekt, het uiteinde dikwijls voorzien van een
verhooging, die veel op den nagel van een menschenvinger gelijkt;
randen v. d. snavel met een reeks inkervingen of tandjes.
.. .V. ANSERES.

N.B. Door sommige natuurkundigen wordt de fanilie der /'rlamredriea' ook tot de Ansees
gerekend.
B. TARSUS ZEER LANG.

,,Snavel van af het midden, sterk naar beneden gebogen;
snavelranden met een reeks inkervingen of tandjes, als bij Eenden;
voorteenen door groote zwemvliezen aaneen verbonden.
. VI. ODONTOGLOSSAI.

N.B. Sommige natuurkundigen rangschikken orden V en VI, te zamen met de familic der
P'alamnedrtrd, wonder de ondcrgroep der Chenaorflhr .










PODICIPEDIDE..


Orde I. PYGOPODES.

LOBPOOTIGE ZWEMVOGELS.

Tot deze orde worden gerekend 3 families, waarvan 2 in
Suriname voorkomen. Het aantal bekende fossielsoorten be-
draagt 15.
Familien.
A. Start nict zichtbaar of zelfs geheel ontbrekend.
.... PODICIPEDIDzE.
B. Staart duidelijk zichtbaar en nog al ontwikkeld.
.. HELIORNITHIDzE.



Familie der PODICIPEDIDAE.

MOERASDUIKERS.

Van de ongeveer 22 bekende soorten Moeras- of Zoetwater-
duikers, eng. Grebes, fr. Grebes worden slechts 3 species,
behoorende tot 3 geslachten, in de Guiana's aangetroffen. De
overigen komen voor over de geheele Wereld.
Alle onderscheiden zich door een eendachtigen lichaamsbouw,
zijdelings samengedrukte, hoornachtige snavels, platte, korte
tarsi en gelobde voorteenen met breede platte nagels. Het
halsvel is elastisch, hetgeen de inslikking van tamelijk groote
prooi toestaat; tusschen de huid en het vleesch ligt een laag
vet of olie; het vleesch wordt als oneetbaar beschouwd.
M. hebben bijna- of geen start, naar verhouding met hun
lichaam zwakke vleugels, en kunnen dan ook van het land af,










PODICIPEDIDJE.


niet in de lucht stijgen; daartoe is eerst een korte aanloop
over het water noodig. Hun nogal snelle, maar zelden lang-
gerekte vlucht, geschiedt met gestrekten hals en pooten, die
tevens, bij gebrek aan start, als stuur dienst doen. Maar alleen
in uitersten nood, want gewoonlijk biedt het struikgewas of
drijvende waterplanten, eene veilige schuilplaats aan.
Opgeschrikt te midden van een open plas, laten M. zich,
bijna zonder een rimpel te veroorzaken in het water zinken
en zwemmen zoo voort, met alleen de neusgaten boven de
oppervlakte. Scherp moet inderdaad de blik van een jager
zijn, om die snavelpunt te onderscheiden tusschen de drij-
vend grashalmen, takes, enz. aan de wateroppervlakte. Dit is
dan ook de reden, dat niettegenstaande M. zeer talrijk op eene
plaats voorkomen, men zelden of nooit een vogel te zien krijgt.
M. even bij paren, uitsluitend in het water, naderen alleen
in uitersten nood het land, maar slapen zelfs, met de pooten
opgetrokken ter hoogte der vleugelranden en de koppen
rustende tusschen de schoudervederen, drijvende, evenals kurken.
Overvalt hen een storm, fluks keeren ze den kop naar den
wind toe en rijden, met de pooten in het water flappende,
over de ruggen der aanrollende golven.
Hun prooi, vooral visschen, vervolgen M. wonder water
en maken als voortstuwingskracht alleen gebruik van de
pooten. Overigens bestaat hun voedsel uit slakjes, kruipende
diertjes, insecten, women, of enkele malen zelfs planten-
zelfstandigheden.
Op land daarentegen zijn M. geheel hulpeloos, omdat hunne
korte, ver naar achter van het lichaam geplaatste pooten, hen
noodzaken, rechtop en met een waggelende gang te loopen.
M. worden met voorlaad- of percussiegeweren niet gemak-
kelijk gedood, omdat ze in staat zijn bij de flikkering van het
slaghoedje, snel wonder te duiken. Tegenwoordig echter gaat
dit moeielijker, omdat men moderne achterladers gebruikt.
Al onze M. volgen dezelfde levenswijze. Van den bodein
der poelen vergaren ze modder of ander rottend material,
dat dan, te zamen met waterplanten, tot een drijvend nest
gevormd wordt en vastgehecht of geankerd aan levende










PODICIPEDID2E. 7

biezen of andere waterplanten, rijst of daalt, al naar gelang
het water af- of toeneemt. Waar het water evenwel zeer ondiep
is, worden de nesten, van den bodem af, opgebouwd.
De eieren van M. zijn elliptisch of ovaal, hard van schaal,
licht groenachtig, maar geheel overdekt met een harde kalk-
laag, die gewoonlijk sterk bevuild is door het nestmateriaal.
De broedende vogels hebben de gewoonte, hunne eieren bij
dag te bedekken. Zoodoende wordt de uitbroeding overgelaten
aan de zon, of de warmte, voortgebracht door de rottende
planten; gedurende dit process
liggen de eieren dikwijls half
in het water. Zoodra de avond-
schemering invalt, verlaten de
vogels hunne nesten niet meer,
maar zitten den geheelen nacht
door op de eieren. Beide sek-
sen doen dit bij beurten.
De pas uitgebroede jongen
zwemmen van af hun geboorte
reeds evengoed als hunne ouders
en leeren het duiken binnen
enkele dagen; bij nadering van
gevaar of om uit te rusten, nemen
ze de wijk op den rug hunner Podi,-lbmus Fdice.ps (.naar B. en N.).
moeder.
In de kolonie worden M. meermalen aangeduid als Paki-
paki, de naam die men ook aan jonge of halfvolwassen
Eenden geeft.

Genera.

A. Slagp. v. d. eersten en den tweeden rang, van ten naastenbij dezelfde lengte.
,Snavel moderaat, recht, de tip een weinig naar beneden gebogen.
PODICIPES, LATH.

,Snavel krachtig en hoog, de tip sterk naar beneden gebogen,
voorkop met borstelige vederen.
. PODILYMBUS, LESS.










PODICIPEDIDJE.


B. Slagp. v. d. tweeden rang korter dan die v. d. eersten rang.
,Snavel lang, slank en puntig; kop gekuifd.
ICHMOPHORUS, COUES.




Species.

PODICIPES, LATH.

P. dominicus, L. = id., Schkgal, Mus. P. = Colymbus d.,
Cab. in Schomb. Reis = Le Castagneux de S. Domingue, Buff.

Ad. ged. het broedseizoen. Bov. d. over het algemeen bruinachtig zwart, met een
groenachtigen glans: voorkop, bovenkop en achternek zwart, met een groenen glans;
kin en keel zwart; kopzijden en overig gedeelte v. d. nek aschkleurig, overgaande
in bruinachtig grijs aan de basis v. d. voornek; zijden v. d. onderrug en stuit
wit; borstzijden, buikzijden en flanken overtogen met glanzend roodachtig bruin;
middenborst en buik glanzend wit, met min of meer grauwe vlekken; slagp. v. d.
2den rang wit, de zoom v. d. buitenvlag der vederen met een bruinen band; slagp.
v. d. Listen rang gedeeltelijk wit; dekv. ond. d. vi. wit; snavel zwart, de tip
witachtig; pooten grijsachtig zwart; iris oranje. Na het broedseizoen. Bovenkop,
nek en overige bov.d. bruiner, vooral de voornek en borstzijden; kin en keel wit.
Jong. Ongeveer als ad. na het broedseizoen, maar de buitenvlag der slagp. v. d.
Isten rang bruin. Jong in dons. Bovenkop zwart met een roodbruine vlek en
verschillende witte vlekken; zijden en onderdeelen v. d. kop en nek wit, met
zwarte lijnen; overige bov.d. bruinachtig grijs; ond.d. wit. L. 25, vl. 9.5, tars. 3,
culm. 2.1. Geogr. dist. Tropisch Amerika, noordwaarts tot Texas en California.
Lok. dist. De lagere streken.

Begroeide zoetwaterkanten, overstroomde savannes en zwam-
pen, behooren tot de meest bezochte verblijfplaatsen der
Dominica Moerasduikers, eng. St. Domingo Grebes, fr. Grebes
de I'ile St. Domingue, gekenmerkt door halzen, die veel korter
zijn dan het lichaam.
D. M. leven over het algemeen bij paren, soms bij troepjes,
doch worden in de kolonie niet heel talrijk aangetroffen. Hun
geluid klinkt min of meer als een geblaf en gelijkt op dat
van Heliornis fulica. ')


') Aves do Brazil II, p. 6oI.











PODICIPEDIDE. 9

P. D. broedt gedurende het kleine regenseizoen. Het aantal
eieren per legsel bedraagt 6 tot 8. M. Afm. 35 X x8 m.M.



AECHMOPHORUS, COUES.

E. major, Bodd. = Grebe de Cayenne, Daub. = Le
Grand Grebe, Buf. = Podiceps major, Schlegal, Mus. P. B.
Ad. Bov.d. over het algemeen bruinachtig zwart met een groenen glans vooral
aan kop en nek; vederen aan den achterkop verlengd tot een korte kuif;
rug en schoudervederen met tamelijk duidelijke, bruinachtig witte zoomen; lora,
kopzijden en keel grijs; kin wit; bovengedeelte v. d. voornek kastanjekleurig
evenals een min of meer onduidelijke band langs de borstzijden tot aan de schouders;
overige ond.d. zilverachtig wit; zijden en flanken aschbruin, soms min of meer
overtogen met kastanjebruin; slagp. v. d. listen rang gedeeltelijk aschbruin en wit;
slagp. v. d. 2den rang wit. Jong. Lora, kopzijden, kin en keel wit; zijden en
voorgedeelte v. d. nek grijsachtig met een kastanjekleurige tint; borstzijden, buik-
zijden en flanken aschbruin zonder kastanjekleurige tint; overigens als ad. Jong in
dons. Bov.d. over bet algemeen zwart, met witte lengtestrepen, die, vooral ann
de kopzijden en den bovenkop, onregelmatig afgebroken, min of meer ineenloopen;
ond.d. wit; midden v. d. bovenkop naakt. L. 65, vl. 15, tars. 6,5, culm. 7.5.
Geogr. dist. Centr. en Z. Amerika. Lok. dist. De lagere streken.

Cayenne Moerasduikers, eng. South American Crested
Grebes or Cayenne Grebes, fr. Grebes de Cayenne, komen,
volgens Buffon, enkele malen in de kolonie voor, en onder-
scheiden zich door halzen van bijna dezelfde lengte als het
lichaam, lange snavels, alsmede gekuifde achterkoppen. Beide
seksen dragen ten alien tijde eenzelfde vederkleed.
De eieren zijn grooter dan die der voorgaande en volgende
soort. M. Afm. 50 X 34 m.M.



PODILYMBUS, LESS.

P. podiceps, L, = Le Grebe de la Louisiane, Daub. =
Le Grebe duc-laart, Buf. = Le Castagncux i bec cercle,
Buf. = Podiceps carolinensis, Schlegal, Mus. P. B.
& Ged. het broedseizoen. Bov.d. glanzend, bruinachtig zwart; kruin en achternek
donkerder, kopzijden en voornek lichter van tint; slagp. van den Isten en 2den rang











PODICIPEDIDtE.


aschkleurig, de binnenvlag der vederen min of meer wit; kin en keel donkerzwart;
bovenborst, voorkop, nekzijden en buikzijden bruin, met min of meer zwartachtige
vlekken; onderborst en overige ond.d. wit, de basis der vederen grijs; snavel
melkwit, met een zwarten band over bet midden; metatarsus en teenen groenachtig
leikleurig aan de buitenzijde en loodkleurig aan de binnenzijde; iris donkerbruin,
met een witten rand. 9 Ongeveer hetzelfde, maar kleiner. Na het broedseizoen.
Kin en keel wit, de vederen aan voornek en buikzijden met roestroode randen;
ond.d. zuiver wit; snavel bruinachtig, zonder zwarten band; ondersnavel lichter van
tint. Jong. Als ad. na het broedseizoen, maar de kopzijden met min of meer
duidelijke, bruine strepen; snavel minder hoog. Jong in dons. Bov.d. over het
algemeen donkerbruin, met witte lengtestrepen; kop en nek zwart en wit getee-
kend; een kastanjekleurige vlek op den bovenkop en twee banden van dezelfde
kleur over den achterkop; kin, keel, borst en buik wit, overgaande in grijsachtig
bruin aan de zijden. L. 35-30, vl. 13.5-12, tars. 4.3-3.8, culm. 2.3-2. Geogr.
,ist. Geheel Amerika, uitgezonderd het uiterste noorden en zuiden. Lok. dist.
Vooral de lagere stricken.

In tegenstelling met de twee voorgaande soorten bezitten
Bontsnavel Moerasduikers, eng. Pied billed Grebes, naar ver-
houding korter, krachtiger, hooger, aan het uiteinde sterk
gekromde snavels, doch worden, voor zoover schrijver kan
oordeelen, niet heel talrijk in de Guiana's aangetroffen. Meer
noordwaarts echter wel.
P. P. broedt in Centr. Amerika, N.-Amerika en de West-
Ind. eilanden gedurende April tot Juni. De 6 tot 9 eieren zijn
grooter dan die der Dominica Moerasduikers, maar kleiner
dan die der Cayenne Moerasduikers. M. Afm. 43 X 29 m.M.
De broedtijd zou drie weken duren.




Familie der HELIORNITHIDIAE.

VINPOOTEN.

Slechts 4 soorten Vinpooten, eng. Finfoots, fr. Grebi foulques,
zijn bekend. Hiervan komen 3 voor in de Oude Wereld; slechts
een soort behoort in tropisch Amerika te huis.
V. onderscheiden zich door lobben aan de pooten en komen
niet alleen met Moerasduikers, maar ook wel met de Fulica's
overeen. De zijdelings samengedrukte snavel is langer dan










HELIORNITHIDE.


de tamelijk kleine kop, die evenzeer op dien der Reigers,
als op dien der Moerasduikers gelijkt, terwijl de start met dien
van Eenden overeenkomt, maar het halsvel even elastisch is,
als bij Moerasduikers. Tusschen de tamelijk dikke huid en
het vleesch, bevindt zich een laag vet; de dicht op elkander
staande vederen zijn zacht.
Het aantal rectrices bedraagt 18; aan de contourvederen
ontbreken achterschachten; de sternum is verlengd en van
een enkele kerf voorzien; de olieklieren zijn bepluimd; bij de
species der Oude Wereld dragen beide seksen een eenigszins
verschillend vederkleed, hetgeen evenwel niet het geval is bij
onze soort. De jongen komen min of
meer overeen met de volwassen wijfjes,
doch hebben veel minder heldere kleuren.
Uit het bovenstaande blijkt, dat V.
een combinatie van eigenschappen bezit-
ten, niet tot ~6n, maar tot verscheidene
orden schijnen te behooren en door mo-
derne geleerden tusschen de Rallidcr en
de Podicipedidae gerangschikt worden.
Voor oudere natuurkundigen daarente-
gen waren V. niets meer dan een geslacht
van de families der Duikers.
Naar mijne meening is de oude clas- Pot vzm'a-nn t,,,,
sificatie de meest aannemelijke, want al
mogen V. inwendig een nauwe verwantschap met de Water-
hoenders aanduiden, de lichaamsvorm komt toch zoo overeen
met dien der Moerasduikers, dat een leek beide niet van
elkander kan onderscheiden. Vinpooten gelijken evenveel op
Waterhoenders, als Snippen op Eenden.
Ook hun levenswijze verschilt niet veel van Moerasduikers.
Men treft beide aan op dezelfde plaatsen, t. w. zoetwater-
moerassen en waterkanten. Over hun voortteling is niets
bekend.











HELIORNITH[D.


Species.


HELIORNIS, BONN.

H. fulica, Bodd. = id., Schlegal, Mus. P. B. = Le Grebi
foulque de Cayenne, Daub. = Le Gribe-foulque, Buf =
Podoa surinamensis, Cab. in Schomb. Reis.

Ad. Bov.d. over bet algemeen olijfbruin, overgaande in helderder bruin aan den
onderrug, alsmede roodachtig bruin aan de stuit en dekv. bov. d. st.; vl. dekv.
als de rug; huimpje, dekv. der eerste slagp. en slagp. zelve bruin, met een olijf-
kleurig tintje aan de buitenvlag; binnenste slagp. v. d. 2den rang als de rug;
staartp. donker bruin, met witte enden; bovenkop en bovengedeelte v. d. achternek
glanzend blauwzwart; ondergedeelte v. d. achternek olijfkleurig als de rug; lora
wit en bruin; wenkbrauwlijn wit, evenals de vederen om de oogen; een zwarte
vlek nabij den mondhoek; oorvederen en achtergedeelte der kaken licht kastanje-
kleurig; een blauwzwarte band achter de oogen, boven de oorvederen, tot aan den
achterkop; achter de oorvederen een witte band, die langs de nekzijden loopt en
het zwart v. d. achterkop en nek scheidt van een anderen zwarten band; deze
begint van af de oorvederen, gaat dan langs den witten band aan de nekzijden,
wordt daar wijder en vereenigt zich aan de onderkeel: middenborst en abdomen
wit; borstzijden en voornek zandachtig geelachtig, en van bet zwart aan de onderkeel
gescheiden door een witte plek; zijden en flanken olijfbruin; dekv. ond. d. st.
bruin, de langsten met witte tippen; dekv. ond. d. vl. en okselvederen bruin, met
witte tippen aan vele der vederen; slagp. bruin aan de onderzijde; snavel helder
rood, met een zwarte viek aan den culmen en achter de neusgaten; ondersnavel
witachtig, met een geelachtige streep nabij de basis; teenen helder geel; midden-
teen met drie-, binnenteen met twee- en buitenteen met vier dwarsbanden; iris
grijsachtig bruin. (Neuwied). Jong. Roodachtiger bruin dan ad., vooral aan de
stuit en dekv. bov. de st.; bovenkop bruin, met zwarte vederen alleen aan den
achterkop; zijden van den bovenkop en nek als bij ad.; zijden v. d. kop wit,
niet kastanjekleurig, en de zwarte banden aan den nek alleen bestaande nit eenige
zwartachtige vederen; ond.d. zuiver wit, met een geelachtige tint aan den voor-
nek, maar zonder zwarten band aan de onderkeel; zijden en flanken roodachtiger
bruin dan bij ad.; snavel hoornkleurig, de tip wit; ondersnavel geelachtig. L. 30,
vl. 14.8, st. 8.8, tars. 2, culm. 3.2. Geogr. dist. Z. Brazilie tot Amazonia, de
Guiana's, Venezuela, Columbia en tot Br. Honduras in Centr. Amerika. Lok. dist.
Vooral de lagere streken.

Amerikaansche Vinpooten, eng. Am. Finfoots, fr. Grebe
foulques d'Amerique, zijn zeer eigenaardige vogels, die er
uitzien als kleine Eenden, maar met snavels van Waterhoenders.










HELIORNITHIDAE.


In de kolonie worden ze soms aangeduid als Boesi Paki-
paki (kleine boscheenden), bij de Arowakken als Abajoe, bij
de Caraiben als Bonpon en bij de Warrau's als Orani.
Over het algemeen leven Am. V. bij paren, doch hun
schuwheid is zoo buitengewoon groot, dat men alleen bij
toeval een individu te zien krijgt.
Tot hunne meest bezochte verblijfplaatsen behooren de moeras-
sige streken binnen het intermangrove terrein of langs de
rivier- en kreekoevers, tot waar het getij niet meer reikt.
Gewoonlijk zitten ze op afhangende taken langs het water
of zwemmen, met hun lichaam half ondergedompeld, terwijl ze
den hals op eigenaardige wijze naar alle richtingen bewegen.
Hun voedsel bestaat uit insecten, week-
dieren en plantenzaden. De wijfjes zijn
veel talrijker dan de mannetjes.
Volgens Schomburgch duiken A. V.
alleen gewond zijnde, en zoeken, op-
geschrikt, doorgaans hun heil in de I
vlucht of verbergen zich in het struik- --
gewas langs den over.
Toch werd mij eens een exemplaar
gebracht, waarvan de eigenaar ver- Staart van den Vinpoot.
klaarde, dat hij reeds meermalen op
dienzelfden vogel had geloerd. Hij zag hem nl. elken morgen,
op een bepaalde plek in de zwamp rondzwemmen. Maar
zoodra hij de plaats naderde, was er niets te bespeuren dan
een hoopje waterplanten.
Hij geloofde, dat de vogel zich daar verborg op zoodanige
wijze, dat alleen zijn snavel boven het water uitstak, want
zoodra hij zich verwijderde, vloog de Boesi Paki-paki snel
weg, om een eindje verder weder neder te dalen.
Het geluid van A. V. klinkt duidelijk en gelijkt van uit de
verte wel wat op het blaffen van een hond of wel als ,bom,
bom, bom."
Te oordeelen naar de voortplantingsorganen broedt H. F.
gedurende de regenseizoenen. Een wijfje met sterk ontwikkeld
ovarium, werd geschoten in de zwampen ten noorden van










14 HFLIORNITHID.e

Paramaribo, gedurende de maand Juli Het nest kon niet ver
van de plaats geweest zijn.
De twee? jongen zouden, volgens Prins v. Neuwied, naakt
ter werdd komen, maar toch in staat, dadelijk. rond te zwem-
men of bij naderiog van gevaar de wijk te nemen onder de
vleugels hunner zwemmende moeder en zich daar met hunne
snaveltjes vast te houden.










STERCORARIIDE.


Orde H. LONGIPENNES.

LANGVLEUGELIGE ZWEMVOGELS.

Tot deze orde worden gerekend 3 familiin, die ook in de
Guiana's zijn vertegenwoordigd. Men telt ongeveer o1 fossiel-
soorten.
Familiin.

A. Ondersnavel niet langer dan de bovensnavel; snavel niet heel sterk zijde-
lings samengedrukt.
,Bedekking v. d. bovensnavel bestaande nit drie stukken;
middelste staartpennen lang.
.. STERCORARIIDE.

,Bedekking v. d. bovensnavel bestaande nit 6en stnk, waarin
de neusgaten geplaatst zijn; start vierkant of gevorkt
........ LARIDA.
B. Ondersnavel veel langer dan de bovensnavel, en beide zoo sterk zijdelings
samengedrukt, dat zij er uitzien als twee met de snijranden op elkander
geplaatste messen; start gevorkt.
. .. RHYNCHOPIDIE.




Familie der STERCORARIIDAE.

ROOFMEEUWEN.

Van de 7 bekende soorten Roofmeeuwen of Zeevalken,
eng. Jaegers or Skuas, fr. Stercoraires, komen 3 voor in de
streken nabij de Zuidpool. De overigen bewonen gedurende het









STERCORARIIDAE.


broedseizoen het Noorden van het noordelijk Halfrond, hoewel
alle, tijdens den winter, ook over de intertropische en sub-
tropische zeeen en zeekusten verspreid zijn.
Tot de fauna der Guiana's behooren met zekerheid slechts
3 species, gerangschikt wonder 2 geslachten. Maar dat Ster-
corarius pomarinus, Temm. en S. longicaudus, Vieill. ook
dikwijls langs onze kusten trekken, is bijna zeker.
De Skuas, zeer groote, krachtige vogels, evenaren in afme-
ting de grootste Meeuwen, doch de eigenlijke R. zijn kleiner
en slanker. Alle gelijken, zoowel in vorm als levenswijze, veel
op Roofvogels.
Hun bovensnavel bestaat uit drie, duidelijk van elkander
gescheiden deelen of stukken, nl. een min of meer gezwollen,
gekromde endhoek aan het uiteinde, een zijstuk, en een stuk,
waarvan de randen over de neusgaten hangen, op den culmen.
De washuid bedekt den snavel tot aan het gekromde end-
gedeelte; tevens zijn de middelste staartpennen lang. Het
halsvel is elastisch, hetgeen de inslikking van tamelijk groote
prooi toelaat. De vederen staan dicht op elkander; tusschen
de huid en het vleesch bevindt zich een laag vet. Het vleesch
wordt zelden gegeten. Beide seksen gelijken elkander, maar de
jongen verschillen eenigszins.
R. bewonen bij voorkeur zeekusten, zelden of nooit het
binnenland en vergaren haar voedsel door andere zeevogels te
berooven; vooral Meeuwen of Zeezwaluwen moeten het erg
ontgelden. De R. vervolgt haar slachtoffer en dwingt het, eene
pas ingeslokte prooi wederom uit te braken.
Eieren, zoowel als jonge vogels, worden weggekaapt; zelfs
bijna volwassen zwakkere soorten zijn niet veilig. Groot is
dan ook de vernieling door R. aangericht in de uitgestrekte
kolonien van zeevogels, meer noordwaarts.
Behalve levende prooi, voeden R. zich veel met aas, zooals
drijvende krengen van vogels, enz. of berooven elkander
onderling den buit; zelfs de grootste zeevogels worden met
weergalooze vermetelheid aangevallen.
R. leven meestal bij parent, zeldzamer in troepjes. Haar vlucht
is sierlijker, krachtiger en seller dan de Laride. Alle broeden











MEGALESTRIS.


gedurende Juni en Juli, dikwijls tot binnen den poolcirkel. De
nesten, bestaande uit gras, mos, enz., worden doorgaans geplaatst
op den ground in moerassen; vele individuen gebruiken echter
als nest slechts den blooten ground.
De 2 of 3 eieren zijn ovaal of kort ovaal, eenigszins spits
en matig glanzend. De grondkleur varieert van af licht olijf-
groen en lichtbruin tot donker olijfkleurig. De bevlekking
bestaat uit verschillende tinten van bruin, lilagrijs en zwart-
achtig. Om het stompe end der schaal staan de vlekken
dichter bij elkander,

Genera.

A. Lichaamsvorm groot en krachtig; hoogte v. d. snavel bij de basis gelijk san
niet minder dan half der lengte v. d. bovensnavel, terzijde gemeten; tarsus korter
dan de middenteen met klauw; start kort, de middelste rectrices slechts weinig langer
dan de overigen.
MEGALESTRIS, BP.

B. Lichaamsvorm moderaat; hoogte v. d. snavel bij de basis minder dan half der
lengte v. d. bovensnavel, terijde gemeten; tarsus opmterkelijk langer dan de mid-
denteen met klauw; middelste rectrices bij volwassen vogels veel langer dan de
overigen.
.. STERCORARIUS, BRISS.




Species.

MBGALESTRIS, BP.

M. catarrhactes, L. = Stercorarius c. Schlegal, Mus. P.B.
= M. skua, Brunn.

Ad. Bov.d., start en vleugels donker, vuil bruin; schachten der vleugel- en
staartpennen wit, uitgezonderd de tip: basis v. d. binnenvlag der buitenste slagp.
wit; ond.d. lichter van tint dan de bov.d.; nek met min of meer witachtige strepen.
Jong. Ongeveer als ad., maar met duidelijker geelachtige strepen, vooral aan
kop en nek. Jong in dons. Geheel bruinachtig of bruingrijs.,. donkerder aan de
bov.d. dan aan de ond.d. (Dresser). L. 56, vL 4o, tars. 6.6, middenteen 6,
culm. 5.2. Geogr. distr. Zom. Kusten en eilanden van den N. Al. Oceaan. Wint.
Gematigde en tropische streken. Lok. dist. Denkelijk de zeekust.










STERCORARIIDJE.


Indien Prof. E. Goeldi gelijk heeft, dan bezoekt de Groote
of Noordsche Skua, eng. Skua, meermalen de tropische kusten
van Amerika. Exemplaren van het geslacht Megalestris echter
in het Museum te Georgetown worden aangegeven als M. chilen-
sis. In het Noorden behooren G. S. niet tot de zeldzaamste
Zeevogels en ook haar levenswijze komt overeen met die der
kleinere Roofmeeuwen.
De eieren gelijken wel wat in kleur en vorm op die van
het geslacht Stercorarius, maar zijn grooter.
Afm. 70-75 X 48-50 m.M. (0. Davies).

M. chilensis, Bp.
Ad. Ongeveer als Al. skua, maar de okselvederen en dekv. ond. d. vl. donker-
kaneelkleurig; ond.d. geheel roestbruin of kaneelkleurig. Geogr. dist. Zuidelijk
Z.-Amerika tot Z.-Brazilii en Peru. Lok. dist. De zeekust.

Gelijk te voren aangehaald zijn er in het Museum in Engelsch
Guiana exemplaren van de
Chiliaansche Skua, eng. Chi-
lian Skua.
Deze vogels komen in le-
venswijze geheel overeen met
de voorgaande specie. In de
collective van het Br. Museum
is er maar een enkel ei v. d.
C. S. en dat wordt beschreven Kop van Migalestris chilensis.
als spits ovaal, niet met zeker-
heid te onderscheiden van vele eieren der voorgaande soort.
De grondkleur is grijsachtig gemskleurig met licht geelachtig
bruine, alsmede daaronder liggende, licht purperkleurige vlek-
ken en plekken. Afm. 73 X 52 m.M.
Het exemplaar werd gecollecteerd den 3den Dec. in Patagonie.











LARID2E.


STERCORARIUS, BRISS.

S. parasiticus, L. = id., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. (lichtkl. phase). Bov.d. leikleurig; bovenkop en knevelvlekken grijsachtig
bruin; overig gedeelte v. d. kop, ntk en ond.d. wit; dekv. ond. d. st. grijsachtig;
kop en nek getint met stroogeel; pooten zwart. Jong. Kop en nek gestreept met
meer geelachtig dan grauw; ond.d. dwars gestreept of gevlekt; bov.d. grauw, de
vederen met geelachtige randen; overigens als ad.; pooten geelachtig. Ad. (donkere
phase). Geheel roetachtig leikleurig; slagp. donkerder. Jong. Donker bruinachtig
leikleurig, vleugels en start donkerder; het midden v. d. nek rondom met ondui-
delijke, witachtige strepen; ond.d., uitgezonderd borstzijden en bovenborst, dwars
gestreept met dezelfde kleur; vederen der bov.d. met small, geelachtige tippen.
N.B. Bij beide phases zijn de tarsi en teenen zwart. Jong in dons (?phase).
Geheel zijdeachtig grijsbruin, ond.d. lichter van tint. L. 43, vl. 33, st. 22, tars. 4.3.
culm. 2.8. Geogr. dist. Zom. De streken nabij den poolcirkel. Wint. Oost en
Westkusten van den Atlantischen Oceaan, de Westkust van N.-Amerika, enz.
Lok. dist. De zeekust.

Parasiet-Roofmeeuwen, eng. Parasitic Jaegers, zijn reeds
enkele malen langs de kusten der Guiana's en Brazilie waar-
genomen, maar behooren hier tot de onregelmatige trekvogels
die alleen door het toeval zoo nu en dan, dikwijls met over-
springing van jaren, naar deze streken toegedreven worden.
In het Noorden komen ze evenwel talrijker voor en behooren
tevens tot de allerroofzuchtigsten der Zeeroofvogels.
S. P. broedt bij paren, zelden in kolonien, zooals b.v. op
de Shetland eilanden.
De afmeting de eieren bedraagt 49-54.5 X 36.5-39 m.M.
(0. Davies).




Familie der LARIDAE.

ZEEZWALUWACHTIGEN.

Ongeveer 15 soorten Zeezwaluwachtigen of Meeuwachtigen
zijn bekend, verspreid over de geheele Wereld. Een 7otal
soorten bewoont het westelijke Halfrond. Tot de fauna der










LARID.E.


Guiana's recent men met zekerheid 17 species, gerangschikt
wonder 5 genera en 2 subfamilien, die tamelijk scherp van
elkander gescheiden zijn. De overgang wordt gevormd door
de geslachten Phaethusa, Gelochelidon, enz.
In de kolonie staan Z. bekend als Visi-man (Visschers).
De grootere soorten heeten Biegi Visiman en de kleinere
species Pikien Visiman, d. w. z. Groote en kleine Visschers.
In lichaamsgrootte varieeren Z. tusschen een groote Kalkoen
en een gewone Grietjiebie. De snavel is gekromd of recht, de
bedekking bestaat slechts uit 66n stuk; terzijde ervan bevinden
zich de lange neusgaten tamelijk wonder aan den bovensnavel,
waaraan de washuid ontbreekt.
Gelijk alle Gavia (Zeevogels) hebben Z. lange spitse vleugels.
Van de vier teenen aan de tamelijk korte pooten is de duim
kort, dikwijls zelfs indimentair; de voorteenen waaraan moderate
of zwakke klauwen, zijn geheel of gedeeltelijk door min of
meer groote zwemvliezen aan elkander verbonden. De meeste
soorten dragen een zomer- en wintervederkleed, hoewel dit
bij de Larinc* slechts weinig opmerkelijk is. Beide seksen
gelijken elkander in kleur, maar de mannetjes zijn eenigszins
grooter. De vederen staan dicht op elkander; tusschen de huid
en het vleesch is een min of meer dunne laag vet; het vleesch
wordt niet gegeten.
Door hun elastische huid aan den hals, zijn Z. in staat tamelijk
groote prooi in te slikken, die vooral uit visschen, garnalen,
enz. bestaat. Alle leggen gevlekte eieren, meestal op den
ground. De vorm der schaal varieert van af ovaal tot peer-
vormig, zelden elliptisch, gewoonlijk eenigszins ruw en ten
naastenbij glansloos, terwijl de bevlekking bestaat uit bruine
en zwarte, de onderliggende schalenvlekken uit licht purper-
kleurige tinten.
Voor zoover schrijver kan oordeelen, broeden beide seksen.
De kuikens zijn van af hun geboorte in staat op het zand rond
te loopen, doch het voedsel wordt hen daar door de ouden
aangebracht. Nadert er gevaar, dan vliegen de oude vogels in
golvende kringen rond en vallen met een schor krassend
geluid den rustverstoorder aan.











LARID.E.


Doordat Z. in kolonien bij elkander nestelen, worden hunne
eieren zeer gemakkelijk in groote hoeveelheden verzameld.
Expedities gaan uit in booten. Ter plaatse van bestemming
loopen de collecteurs over het terrein en breken alle zichtbare
eieren. Eerst den volgenden dag begint het verzamelen, want
dan zijn de eieren natuurlijk alle versch.
Langs de oostkust van Virginia worden de eieren der Lach-
meeuwen in groote hoeveelheden ter market gebracht en ook
op vele andere plaatsen w. o. vooral de Fallarone Eil., ver-
zamelt men eieren. Gedurende I854 werden naar men beweert
5ooooo stuks in minder dan twee maanden te San Francisco
verkocht; van 1850 tot 1856 bedroeg het aantal vier million,
toen verminderde het langzamerhand tot 92000 in 1896. ')
Scott maakt melding omtrent het uitroeien van Meeuwen
en Zeezwaluwen nabij de monding van Tampa Bay, Florida,
als een gevolg van het eieren verzamelen omstreeks 1880.
(Auk V, p. 377, 1888.)
Andere interessante artikelen over den eierhandel in N.-Ame-
rika zijn die van Brijant en Loomis ,Proc. Cal. Ac. of Sci.
2 d. ser. I, p.p. 31-36, i888; id. VI, p.p. 356-358, 1896."
Dit uitroeien van vogels, w.o. vele trekvogels in het Noorden,
moet natuurlijk invloed uitoefenen op hun aantal in de kolonie
gedurende den winter.

Subfamilizn.

A. Bovensnavel gekromd, doch het uiteinde niet gezwollen; start in den regel
wit, enkele malen getipt met zwart; rectrices over het algemeen van gelijke lengte.
.... LARINE.

B. Snavel recht, spits en zonder endhoek; buitenste staartpennen langer dan de
middelsten (uitgezonderd bij het geslacht Anous.)
.. STERNIN.E.


') Yearbook U. S. Dept of Agr. 1899, p.p. 271-72.









LARIDAE.


Subfam. der LARINLE.

MEEUWEN.

Meeuwen, eng. Gulls, fr. Mouettes, bewonen in den regel
zeekusten en riviermondingen. Vele soorten wagen zich dikwijls
op den open oceaan, maar slechts bij uitzondering treft men
enkelen ook in het binnenland aan.
Alle onderscheiden zich door een min of meer slanken
lichaamsvorm. De pooten zijn krachtiger, tevens langer dan
bij de Zeezwaluwen, de tarsus ongeveer gelijk aan den midden-
teen met klauw.
M. vliegen snel, sierlijk, doch eenigszins golvend, en houden
daarbij den snavel horizontal op dezelfde hoogte als het
lichaam, in tegenstelling met de Zeezwaluwen, die in de vlucht
den bek naar wonder toe keeren. Vliegen zij tegen den wind
in, dan kan men als het ware de slagpennen zien buigen door
de krachtsinspanning der vogels om vooruit te komen. Bij
elken vleugelslag schijnt het lichaam dan een opwaartschen
schok te ondervinden.
M. vergaren haar voedsel van af de wateroppervlakte of
het land, maar duiken zelden of nooit. Enkele soorten behooren
tot de ware roofvogels en voeden zich behalve met aas ook met
kleine zoogdieren alsmede dejongen of eieren van andere vogels.
M. zwemmen better dan Zeezwaluwen, maar rusten meer-
malen aan de wateroppervlakte. De meeste species broeden in
kolonien, gewoonlijk op den ground en zelden in boomen. De
eieren zijn donker protectief gekleurd; het aantal per legsel
bedraagt steeds meer dan twee. Onze 2 soorten behooren tot
het typische geslacht Larus, L. Beide zijn trekvogels.

Species.

LARUS, L.
L. atricilla, L. = id., Schlegal, Mus. P. B. = Xema a., Cab.
in Schomb. Reis.
Ad. Zom. ved. kl. Rug en vleugels donker paarlgrijs; slagp. v. d. Listen rang
zwart; binnenste slapp. met kleine witte tippen: geheelen kop en keel donker











LARUS.


leikleurig; overig vederkleed met inbegrip v. d. achterkop, zuiver wit, de borst
min of meer overtogen met een rooskleurig tintje; snavel donker roodachtig, tip
helderder; pooten roodachtig. Wint. ved. k. Ongeveer hetzelfde, maar kop en keel
wit; kruin, kopzijden, enkele malen ook den achternek met grijsachtige vlekken of
strepen. Jong. Bov.d. bruinachtig grijs, de vederen met witachtige zoomen; slagp.
v. d. listen rang zwart; voorkop en ond.d. wit, enkele gedeelten meermalen
overtogen met een zwartachtige tint; start donker paarlgrijs met breede zwarte
tippen. Jong in dons. Bov.d. geelachtig grijs, varieerend tot amberkleurig, de kop
onregelmatig gestreept of gevlekt; rug, vleugcis en stuit gemarmerd met eene
zwartachtige kleur; ond.d. lichter; borst en buik meer okerkleurig; hals, zijden,
flanken en buik onduidelijk gevlekt met een donkerder tint. L. 40, vl. 33, st. 12.5,
tars. 5, culm. 4.4. Geogr. dist. Zom. Atlantische kust der Vereenigde Staten.
Wint. West-Ind. Eil., Midden Amerika (Oost- en Westkust) tot de Beneden
Amazone. Lok. dist. De zeekust en mondingen der rivieren.
,Te midden van het schorre geluid der Zeezwaluwen kan
men duidelijk de lang gerekte heldere noten van de Lach-
meeuw, eng. Laughing Gull, hooren. Tusschenin klinkt nu en
dan het vreemde gelach ha! ha! ha! ha!, het laatste lang
gerekt en min of meer overeenkomend met het eigenaardig
opgewonden gelach eener oude Indiaansche vrouw (Langille).
In de kolonie komen L. voor gedurende den grooten drogen
tijd. Haar gelach weerklinkt dan
langs de kust en rivieroevers voor
zoover het getij reikt. Op de Suri-
name river ziet men zelden een-
zame individuen maar meestal kleine
troepen over het water vliegen.
Zij staan hier bekend als Zee-
doivi, d. w. z. Zeeduiven en bij
de Indianen als Akawaloe of wel Kop van Larus aircilla.
Wanawanalie.
Vlug pikken M. alles op wat overboord van een schip
geworpen wordt. Op krengen schijnt het ook gemunt te zijn,
doch het eten hiervan wordt haar evenwel door de Gieren
belet. Tegen het einde van het jaar vermindert het aantal L.,
dan neemt het weer toe gedurende Februari, denkelijk door
noordwaarts terugkeerende vogels.
L. A. broedt van af Texas tot Florida en Maine. Het nest
bestaat uit gras, zeewier en andere waterplanten op den ground,










LARIDJE.


gewoonlijk in met gras begroeide moerassen. De 3 tot 5 eieren
varieeren van af spits tot stomp ovaal van vorm en de grond-
kleur van af licht geelachtig olijfgroen tot grijsachtig olijfbruin.
De bevlekking bestaat uit vlekken en plekken, geelbruin,
chocoladebruin, zwartbruin en een weinig purpergrijs.
M. Afm. 54.5 X 39 m.M.
Vele exemplaren hebben de bevlekking gelijkmatig over de
oppervlakte der schaal verdeeld; bij andere weer staan de
vlekken talrijker en vloeien meer ineen aan het stompe end;
dikwijls doen ze zich ook voor als strepen.
Mr. F. W. Richards maakt melding omtrent het broeden
der L. in menigte in al de moerassen langs de kust van Virginia.
Als nesten gebruiken ze groote hoopen van allerlei material
en plaatsen die in het waterrijkste gedeelte van het moeras.
Vele nesten dreven inderdaad op het water.


L. philadelphia, Ord. = L. bonaparlei, Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Zom. ved.kl. Geheele kop en keel donker roetachtig leikleurig, achternek
en nekzijden, overige ond.d., en start wit; rug en viengels paarlgrijs; eerste
slagpen van boven gezien wit, maar de buitenvlag en tip zwart; tweede en derde
slagpen wit, met zwarten tip; derde tot zesde slagpen met kleine witachtige tippen,
dan groote zwarte plekken, maar het overig gedeelte v. d. veder wit of paarlgrijs;
snavel zwart. Ad. Wint. ved.kl Ongeveer hetzelfde maar de kop en keel wit;
rug en zijden v. d. kop met eene grijsachtige tint overtogen. Jong. Bovenkop,
achternek en een vlek aan de ooren, min of meer met grijs overtogen; rug
varieerend van af bruinachtig tot paarlgrijs; mindere vl. dekv. grijsachtig bruin;
slagp. v. d. 2den rang grootendeels paarlgrijs, de buitenvlag-, tip- en het schacht-
gedeelte v. d. binnenvlag v. d. eerste slagpen zwart; binnenzoom aan de binnen-
vlag aan het end v. d. veder met een smallen zwarten rand; tweede en derde
slagpen ongeveer hetzelfde, maar met meer zwart aan de enden; start wit met
een zwarten band en small witte tippen; ond.d. wit. L. 33, vl. 26, tars. 3.5,
middenteen en klauw 3.5, culm. 3. Geogr. dist. Wint. Geheel N.-Amerika, Zom.
Centr. en Z.-Amerika. Nog niet waargenomen in het Zuiden der Verde Staten,
maar reeds gezien in de Bermudas en Guiana. Lok. dist. De zeekust.

Bij Bonaparte's Meeuw, eng. Bonaparte's Gull, fr. Mouette
de Bonaparte, is de tarsus even lang als de middenteen en
klauw. De hoogte van den navel nabij de neusgaten bedraagt
ongeveer 6 m.M.










STERNINE. 25

B. M. zijn reeds langs onze kusten waargenomen, maar
behooren hier tot de onregelmatige trekvogels die men zelden
en dan meestal te zamen met Lachmeeuwen aantreft.
In het Noorden komen ze evenwel talrijker voor. Over haar
levenswijze schrijft Langille: ,B. M. vliegen gemakkelijk en
sierlijk; elke slag der lange puntige vleugels deelt aan het
lichaam een opwaartschen schok mede, terwijl de vogel nu hier
dan daar naar prooi uitziet."
L. P. broedt gedurende Juni en Juli, van af Manitoba noord-
waarts tot bij na den poolcirkel. Het nest bestaat uit stokjes en
gras; het wordt geplaatst op stompen in het struikgewas of
in boomen, 4 tot 20 voet van den ground af.
De 3 of 4 eieren komen veel overeen met die der voor-
gaande species. M. Afm. 53 X 38.5 m.M. (Ridgw).
N.B. Behalve de twee bovengemelde soorten komen nog in Z.-Amerika voor:
L. cirrhocephalus, V.
L. maculipennis, Licht.
L. dominicanus, Licht.
L. delawarensis, Ord.



Subfam. der STERNINzE.

ZEEZWALUWEN.

Zeezwaluwen, eng. Terns, fr. Sternes ou Hirondelles-de-mer
komen in levenswijze zoowel als lichaamsvorm veel overeen
met Meeuwen, doch zijn wat slanker en hebben naar verhou-
ding langer, spitser vleugels. De snavel is slechts bij weinige
soorten gekromd, bij de meesten recht en spits; de pooten
zijn kort en klein; bij vele species versiert een min of meer
ontwikkelde kuif den achterkop.
De meeste Z. hebben witte onderdeelen, een grijzen mantel
en zwarten achter- of bovenkop. Beide seksen gelijken elkander
in vederkleed, zoowel gedurende het broedseizoen, als tijdens










LARID.E.


den winter. De jongen verschillen eenigszins in kleur, maar
dragen over het algemeen het wintervederkleed der ouden.
Alleen de heldere kleur aan den snavel ontbreekt geheel of
gedeeltelijk.
Z. vliegen sneller, krachtiger en sierlijker dan Meeuwen en
houden den snavel niet horizontal met het lichaam, maar naar
beneden gekeerd. Wordt een visch bemerkt, dan volgen eenige
korte hortende vleugelslagen. Een oogenblik fladdert de vogel
boven de plek om dan eensklaps snel neder te dalen, wonder
te duiken en dikwijls een eindje wonder water voort te zwemmen.
Dit onderbreken der vlucht van Sterns wordt in Nederland
heel eigenaardig ,bidden" genoemd. En dit bidden doen bijna
alle species.
Z. bewonen bij voorkeur de zeekusten en rivieren, zeldzamer
meren of moerassen, maar wagen zich zelden of nooit in open
zee. Onze soorten zijn, op eenige uitzonderingen na, meest
trekvogels, die tamelijk onregelmatig gedurende den winter
voorkomen.
Voor zoover schrijver kan oordeelen, nestelen hier slechts
enkele species, maar de kolonien zijn volstrekt niet uitgestrekt;
en dat denkelijk door het ontbreken van rotsen langs onze
kustlijn, alsmede meer moddervlakten dan zandbanken.
Bijna alle Z. broeden in kolonien, veelal te zamen met
andere Zeevogels. Gewoonlijk wordt geen nest gebouwd; de
eieren liggen in eene uitholling in het zand of tusschen de
schelpen en steentjes op het strand of in de nabijheid ervan.
Slechts weinige soorten verzamelen als nest grashalmen, zee-
wier of andere waterplanten, of nestelen ook in boomen. Bet
aantal eieren per legsel bedraagt bij de verschillende species,
van af i tot 5. De schalen zien er in den regel veel minder
donker gevlekt uit dan meeuweneieren.

Genera.

A. Staart min of meer gevorkt, buitenste staartpennen langer dan de overigen.
a. Snavelbasis zeer groot; start bijna vierkant.
.. PHAETHUSA WAGLER.












PHAETHUSA. 27

b. Snavelbasis minder groot; start min of meer gevorkt.
Staart gevorkt voor meer dan een vijfde der total lengte; buitenste
rectrices small, met spitse enden.
,Hoogte v. d. snavel nabij de basis gelijk aan een derde der
culmenlengte.
S. GELOCHELIDON, BREHM.

,Hoogte v. d. snavel nabij de basis minder dan een derde der
culmenlengte.

.. .. STERNA, L.

Start gevorkt voor minder dan een vijfde der total lengte; buitenste
rectrices breed, de tippen rond.
. HYDROCHELIDON, BOIE.

B. Staart rond, maar de middelste en buitenste rectrices kort.
.. ANOUS. STEPH.




Species.

PHAETHUSA, WAGLER.

P. magnirostris, Licht. = Sterna m. Cab, in Schomb. Rcis.
= id., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Kop en achternek glanzend zwart met een zeer small witte lijn aan de
snavelbasis; achternek en nekzijden licht grijs, mantel en start leigrijs; een gedeelte
der vl.dekv. en het grootste gedeelte der slagp. v. d. 2den rang wit; slagp. v. d.
Listen rang donkerbruin met witachtige plekken aan de binnenvlag en small witte
randen; schachten zwartachtig; binnenste slagp. v. d. 2den rang met breede witte
en grijze randen en met een bruinachtige vlek van boven; knevelvlekken, kaken
en ond.d. zuiver wit; snavel chroomgeel, eenigzins groenachtig aan de basis v. d.
ondersnavel; pooten olijfkleurig, de zwemvliezen echter geel. Jong. Bovenkop eerst
lichtbruin met amberkleurige strepen, dan grijs; bov.d. grijsachtig met bruine en
grijsbruine vlekken; dekv. bov. d. st. en rectrices met witachtige of grijsbruine
dwarsstrepen en tippen. L. 37, vl. 28.8, st. 12, gevorkt voor ongeveer 1.5, tars.
2.5, culm. 7. Geogr. dist. Z.-Amerika. Lok. dist. De zeekust en rivieren tot diep
in het binnenand.

Kenbaar aan de gedeeltelijk witte vleugels, den bijna vierkanten
start en dikken snavel, behooren de Grootsnavel Zeezwaluwen,










LARID E.


eng. Great billed Terns, tot de gewoonste der Sterns in de
Guiana's, maar verschillen in levenswijze niet van de overige
species. Evenzoo is haar geluid krassend en onaangenaam.
Het klinkt ongeveer als ,gwier, gwier, gwier", en wordt
geuit terwijl de vogel over het water heen en weder vliegt.
In de kolonie staan G. Z. bekend als Geel-mofo Visiman,
d. w. z. Visschers met gele snavels, bij de Arowakken als
Wolokana en bij de Caraiben als Kariedie of Kawaloe.
P. M. broedt gedurende het
droge seizoen in kolonien op
S de zandbanken der rivieren
of langs de kust. De 2 of 3
eieren zijn breed ovaal of
elliptisch; de grondkleur vari-
f: eert van af geelachtig tot
Kp van Pants,,,s n.t.i o~ bruinachtig, met groote en
kleine geelbruine en purper-
grijze vlekken, tamelijk regelmatig over de schaal verspreid.
M. Af/. 48.5 X 36.5 m.M.
De exemplaren varieeren uitermate, zoowel in kleur als
afmeting; velen komen overeen met eieren der voorgaande soort.



GELOCHELIDON, BREHM.

G.nilotica, Hasselq. = G. anglica, Mont. Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Zorn. ved.kl. Bov.d. licht paarlgrijs; bovenkop en achternek donkerzwart;
overig gevederte zuiver wit; middelste staartp. grijsachtig getint; buitenvlag v. d.
cerste slagpennen zilverachtig; tip en schachtgedeelte der binnenvlag, uitgezonderd
een small zoom aan het uiteinde v. d. veder, wit; snavel donkerzwart; pooten
zwartachtig. Wint. ved.kl. Ongeveer hetzelfde, maar de bovenkop wit; oorvederen
grijs en een plek voor de oogen zwartachtig. Jong. Ongeveer als ad. in het winter-
vederkleed, maar de bov.d. met een geelachtige tint overtogen, bovenkop, achternek,
rug en schouders enkele malen met zwartachtige strepen. Jong in dons. Bov.d.
licht grijsachtig geel met verscheidene tamelijk duidelijke, zwartachtige vlekken aan
de achterhelft v. d. kop; een duidelijke, zwartachtige streep aan elke zijde v. d.
achternek en bovenrug; vleugels, stuit en buikzijden met tamelijk duidelijke,
groote, zwartachtige vlekken; ond.d. wit, keelzijden grijsachtig getint; snavel











GELOCHELIDON. 29

bruinachtig, naar het oranjekleurige zwemende (bij levende vogels) aan den onder-
snavel; pooten dof bruinachtig oranjekleurig (bij levende vogels). L. 35, vl. 30,
st. 14, gevorkt voor ongeveer 4, culm. 3.5; hoogte v. d. snavel nabij basis 1.2.
Geogr. dist. Gematigd Europa en Azie, Australie, N., Centr. en Z.-Amerika,
inderdaad bijna overall. Lok. dist. Vooral ee kustzoom.

Lachzeezwaluwen, eng. Gull-Billed Terns, fr. Sterne hansel,
hebben eenigszins gevorkte staarten alsmede tamelijk korte,
krachtige snavels, die wel op die van Meeuwen gelijken. Zij
bewonen zoowel zeekusten als zwampachtige streken. Haar
voedsel bestaat, naar men beweert, minder uit visch, dan wel
insecten, die ze bemachtigen door sierlijk over de wateropper-
vlakte te vliegen. Schril en onaangenaam klinkt echter haar
geluid.
In N.-Amerika behooren L. tot de trekvogels, die in
Centr. Amerika overwinteren, maar er bestaan ook broed-
plaatsen in de West.-Ind. Eilanden.
Slechts enkele individuen heeft men tot nu toe in de kolonie
aangetroffen, en dat wel in hat wintervederkleed. Ook uit
Brazili6 zijn ze bekend en in Zuidelijk Z.-Amerika zouden er
zelfs koloniEn bestaan, waaruit volgt dat hare geographische
verbreiding dus tamelijk onregelmatig, maar zeer uitgebreid
is. Ook het komen en gaan der L. in de kolonie, geschiedt
zeer onregelmatig, naar visschers en jagers beweren.
G. N. broedt gedurende April, Mei en Juni. De broedtijd
vangt in zuidelijker streken eerder aan dan in het Noorden.
Het nest bestaat uit een lichte uitholling tusschen het gras op
den blooten ground, op het zand, enz.
De 3 of 4 eieren zijn breed ovaal, enkele malen tamelijk
spits. De grondkleur varieert van af grijsachtig wit tot bijna
licht geelbruin, terwijl de bevlekking in den regel gelijkmatig
over de oppervlakte der schaal verdeeld is en bestaat uit
groote of kleine donkerbruine, chocoladebruine en duidelijke
purpergrijze vlekken en tippen.
M. Afm. 46 X 33 m.M.
De exemplaren varieeren, zoowel in kleur als afmeting.
Eieren in Z.-Amerika gecollecteerd, verschillen onderling
nog meer en hebben dikwijls eene lichtgele, lichtgroene of










LARIDE.


lichtblauwe tint in de grondkleur. Tevens zijn de vlekken veel
grooter en meer ineenvloeiend tot groote plekken en strepen.



STERN, L.

S. maxima, Bodd. = Actochelidon m. = S. cayennensis,
Schlegal, Mus. P. B. = S. cayana, Lath.

Ad. Gedurende het voorjaar. Bovenkop en achterkop glanzend zwart, de vederen
verlengd tot een kuif; achternek, ond.d. en start wit; rug en vleugels paarlgrijs;
binnenvlag der slagp. v. d. listen rang, uitgezonderd de tip, wit; tip, buitenvlag
en schachtgedeelte v. d. binnenvlag donker, zilverachtig leikleurig; snavel donker
oranjekleurig; pooten zwartachtig. Na het broedseizoen. Ongeveer hetzelfde, maar
de voorkop en het voorgedeelte der kruin wit; alleen de kuif en het achtergedeelte
der kruin zwart. Wint. ved.kl. Ongeveer hetzelfde, maar de achterkop met min
of meer wit; snavel lichter oranjekleurig. Jong. Ongeveer als ad. in het winter-
vederkleed, maar de bov.d. met enkele kleine en groote zwartachtig bruine vlekken;
tippen der staartp. bruinachtig of zwartachtig; bovenkop gestipt, wit en zwartachtig;
kuif klein; snavel licht oranjekleurig. L. 50, vl. 36, st. 17.5, gevorkt voor ongeveer
de halve lengte; tars. 3.4, culm. 6.3. Geogr. dist. Zom. N.-Amerika. Wint. West-
Ind. Eil., Brazilii, W.-Afrika. Lok. dist. De zeekust.

Koninklijke Zeezwaluwen, eng. Royal Terms, behooren tot
den subgenus Actochelidon.
De start is langer dan half der vleugellengte en voor
ongeveer de halve lengte gevorkt; de kuifvederen zijn tevens
lang en dun.
K. Z. bewonen zeekusten, lagunen langs de mondingen der
rivieren, meren etc.
Over haar levenswijze schrijft F. M. Chapman: ,K. Z. zijn
de eenigste soort Zeezwaluwen, die in Florida overwinteren.
Haar vlucht is krachtig. Met groote vermetelheid duiken ze
wonder de wateroppervlakte ter vervolging harer prooi, maar
berooven ook dikwijls de langzamer vliegende Pelikanen."
In de kolonie komen K. Z. nogal zeldzaam voor gedurende
den grooten drogen tijd en staan hier bekend als Bigi Redie-
mofo Viesieman of Roodsnavelige Groote Viesieman.
S. M. broedt in N.-Amerika, langs de kust van Mexico tot
Texas, Florida, Virginia enz., gedurende Mei, Juni en Juli.











STERNA.


In zuidelijke streken vangt de broedtijd eerder aan dan in
het Noorden.
De 2 tot 4 eieren zijn ovaal; de grondkleur varieert van af
grijsachtig wit tot eene groenachtig gele of rose tint; de
vlekken zijn tamelijk klein, duidelijk en van eene bruine en
purpergrijze kleur, met lichter getinte randen. In den regel
is de bevlekking gelijkmatig over de schaal verspreid, maar
dit varieert uitermate.
M. Afm. 66 X 44 m.M.
Prof. R. Ridgway maakt melding van het broeden der K. Z.
op Cobb's eiland, Virginia, gedurende de eerste helft van Juli.
Zoo talrijk waren de eieren dat het onmogelijk was voor
ongereer een achtste akker te loopen, zonder de schalen wonder
den voet te vertreden. Vele eieren waren ook met zand bedekt.

S. eurygnatha, Saunders.

Ad. ged. het broedseizoen. Ongeveer als S. elegans en S. maxima, maar de
snavel is citroengeel en de hoek aan den ondersnavel vlak wonder of slechts voor
het neusgat; achtergedeelte der tarsi, zwemvliezen en klauwen lichtgeel. Ad na.
het broedseizoen, half volwassen individuen en jong. Als bij S. elegans en S.
maxima, maar de basis v. d. snavel olijfkleurig; tevens zijn de zwemvliezen bij
jonge vogels okergeel van kleur. Jong in dons. (Rio Janeiro, Juni 6, J. Young).
Grijsachtig wit met dunne donkergrijze strepen op den bovenkop, achter de oogen
en aan de bov.d. over het algemeen; ond.d. wit; snavel olijfkleurig; tarsi en
teenen bruin; klauwen lichter van tint. L. 44, vl. 30.3, st. 16.3, gevorkt voor
ongeveer 7; tars. 2.8, culm. 6.9 Geogr. dist. Z.-Amerika. Lok. dist. De zeekust.

Slechts zeer zeldzaam treft men Geelsnavel Zeezwaluwen,
eng. Amazone Terns, langs onze kusten aan. Meer zuidwaarts
aan de Amazone worden er evenwel kolonien aangetroffen.

S. sandvicensis acuflavida, Cabot. = Thalasseus acufla-
vidus, Salv. = subsp. van Sterna cantiaca, Gm, Schlegal,
Mus. P. B.

Ad. ged. het voorjaar. Geheelen bovenkop en kuif zwart; rug en vleugels licht
paarlgrijs; slagp. v. d. Listen rang zilverachtig grijs, het schachtgedeelte der binnen-
vlag wit, uitgezonderd aan den tip; snavel zwart met een duidelijken, geelachtigen tip;
pooten zwart. Na her broedseizoen en ged. den winter. Ongeveer hetzelfde maar
de kruin wit, dikwijls zwart gevlekt; aehtergedeelte v. d. kop en kuif met min










LARID2E.


of meer witte strepen. Jong. Ongeveer als ad. in het wintervederkleed maar met
zwartachtige vlekken aan den rug; start leigrijs en tevens korter; snaveltip bijna
of geheel zonder geel. L. 38, vl. 30, st. 15, gevorkt voor ongeveer 6; tars. 2.5,
calm 5.5. Geogr. dist. Amerika, langs de Atlantische kust tot Zuidelijk Nieuw
Engeland. Overwintert, maar broedt ook in de West-Ind. Eil., Centr. Amerika,
enz. Lok. dist. Denkelijk de zeekust.

Ook Cabot's Zeezwaluw, eng. Cabot's Tern, fr. Sterne
Caugek, behoort tot het ondergeslacht Actochelidon en gelijkt
tevens wat vederkleed betreft, min of meer op S. maxima en
op S. elegans der Westkust van Amerika.
Audubon beschrijft het geluid van C. Z. als luid, scherp,
krassend en tot zelfs op een halve mijl hoorbaar. In de vlucht
zouden ze veel overeenkomen met Moeraszeezwaluwen.
S. S. A. broedt in het Noorden gedurende Juni en Juli,
meer Zuidwaarts echter vroeger. De 2 of 3 eieren zijn tamelijk
spits ovaal, enkele malen peervormig; de grondkleur varieert
van af wit tot geelachtig roomkleurig, met groote en kleine
vlekken en stippen lichtbruin, donkerbruin, zwartbruin, purper-
grijs en donker purper.
M. Afn. 5I X 35 m.M.
De bevlekking is gewoonlijk onregelmatig in zigzaglijnen,
dikwijls ineenvloeiend tot plekken van zelfs 3 centimeter door-
snede. Andere exemplaren hebben kleine vlekken over de
geheele oppervlakte der schaal.

S. hirundinacea, Less.

Ad. ged. het broedseizoen. Voorkop, het grootste gedeelte der knevelvlekken,
bovenkop en achterkop zwart, met een witte streep van af den mondhoek naar
achter toe; achternek en mantel licht paarlgrijs; slagp. v. d. 2den rang en boven-
sten v. d. Listen rang met breede witte zoomen; stuit- en staartvederen wit met
een grijze tint aan de buitenvlag; ond.d. iicht paarigrijs, overgaande in wit aan
den onderbuik; snavel en pooten vermiljoenrood; iris zwart. Na het broedseizoen.
Voor- en bovenkop met witte vlekken; ond.d. bijna wit. De vogels dragen dit
vederkleed maar voor zeer korten tijd. Jong. Bovenste vl. dekv. met een duidelijken
bruinachtigen dwarsband; mantel met zwartachtige en witte (bij heel jonge individuen
geelachtige) vlekken en dwarsstrepen; snavel zwartachtig; pooten roodachtig geel.
Jong in dons. Bov.d. olijfbruin met talrijke amberkleurige vlekken; keel bijna
zwart; overige ond.d. wit; pooten oranjekleurig-(G. Young). Geogr. dist. Z.-Amerika,
Lok. didt. De zeekust.











STERNA.


Cassin's Zeezwaluwen, eng. Cassin's Terns, fr. Sternes de
Cassin, zijn reeds enkele malen langs onze kusten gezien, doch
behooren niet tot onze standvogels, wel tot de toevallig aan-
wezige soorten. Meer zuidwaarts echter broeden C. Z. in
groote kolonien, gedurende de laatste maanden van het jaar.
De eieren worden beschreven als varieerend van af small
tot breed ovaal, het kleinere end steeds spits; ook de grond-
kleur verschilt opmerkelijk, lichtgroen, roomkleurig gemskleurig,
roodachtig gemskleurig of olijfachtig gemskleurig.
De bevlekking bestaat uit vlekken en plekken zwart-
achtig bruin en licht inktachtig purper. Een exemplaar in de
collective is wit met enkele inktachtig purperkleurige vlekken.
Afrn. 44-50 X 32.5-36.5 m.M. (Oates).

S. trudeaui. Aud. = id., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. ged. het broedseizoen. Kop, okselvederen, vleugelzoomen en staartp. wit;
een zwartachtige streep aan elk der kopzijden, om de oogen tot de oorvederen;
bovenrug blauwachtig grijs; start wit; overig vederkleed licht paarlgrijs; slagp.
min of meer zilverachtig wit; binnenvlag der slagp. grootendeels wit; snavel zwart
in het midden, basis en tip geelachtig. Na het broedseizoen. Ongeveer hetzelfde,
maar de ond.d. wit; snavel zwartachtig met een geelachtigen tip. L. 39, vl. 26,
st. 14, gevorkt voor ongeveer 5.2, tars. 2.3, culm. 4. Geogr. dist. Z.-Amerika;
toevallig aangetroffen in de Vereenigde Staten (New-Jersey and Long Island.)
Lok. dist. De zeekust.

Trudeau's Zeezwaluwen, eng. Trudeau's Terns, fr. Sternes
de Trudeau, worden gerekend, evenals de 4 volgende soorten,
tot het typische ondergeslacht Sterna. De kenmerken zijn:
blauwgrijze bovenruggen, ten naastenbij witte staarten en veel
wit aan de binnenvlag der slagpennen.
Enkele malen treft men T. Z. ook langs onze kusten aan,
maar niet als broedvogels. Eene beschrijving der eieren luidt,
als volgt: ,Van de drie eieren in de collective zijn twee lang,
small ovaal en het derde exempl. breed, maar puntig ovaal.
De grondkleur is geelachtig olijfkleurig, de bevlekking choco-
lade of zwartachtig bruin. Een exemplaar heeft meerendeels
groote plekken en vlekken, de twee overigen hebben duide-
lijke vlekjes en kleine plekken. Aan het stompe end der schaal










LARID2E.


bevinden zich enkele verdraaide lijnen, enz. De onderliggende
bevlekking is licht purperkleurig." (Cat. E. Br. Mfus.).
M. Afm. 43 X 30 m.M.
De drie exemplaren werden gecollecteerd door A. H.
Holland Esqre gedurende de maand November in Argentina.
(Oates.)

S. forsteri, Nutt. = id., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Zom.ved.kl. Geheelen bovenkop zwart; rug en vleugels paarlgrijs, binnen-
randen v. d. binnenvlag der buitenste slagp. v. d. Listen rang wit, uitgezonderd de
tippen; ond.d. wit; start licht paarlgrijs, de buitenste rectrices donkerder aan het
endgedeelte waar de binnenvlag altijd donkerder is dan de buitenvlag; snavel dof
oranjegeel (bij levende vogels) het end derde echter zwartachtig; pooten oranjerood.
Wint.ved.kl. Ongeveer hetzelfde, maar de kop wit, min of meer met eene
grijsachtige tint overtogen of zwart gevlekt; een zwarte plek aan elk der kopzijden
om de oogen; start korter en minder gevorkt, de buitenste vederen breeder en
minder verlengd (Ridgway); snavel lichter oranjekleurig, bruinachtig of zwartachtig;
pooten lichter van tint, meer bruinachtig oranjegeel. Jong. Ongeveer hetzelfde als
ad. in het wintervederkleed, maar de rug, vieugels etc. min of meer gevlekt en
overtogen met eene bruinachtige kleur; start korter. Jong in dons. Licht geel-
achtig bruin, borst en buik witachtig; bov.d. onregelmatig gemarmerd en bevlekt
met zwart; kopzijden met enkele zwartachtige vlekken. L. 36, vi. 24, st. I2.5
tot 19.2, gevorkt voor ongeveer 5.8 tot 12.5, tars. 2,4, culm. 4. Geogr. dist. Zom.
Gematigd N.-Amerika noordwaarts tot Manitoba. IWint. Centr. en Z.-Amerika tot
Brazili. Lok. dist. De zeekust.
In de kolonie komen Forster's Zeezwaluwen, eng. Forster's
Terns, fr. Sternes de Forster, even zeldzaam voor als de voor-
gaande soort, doch bewonen zoowel de zeekust of rivieroevers
als zwampachtige streken. Dr. Brewster beschrijft haar alarm-
kreet als krassend en eentonig, veel gelijkend op het geluid
van een sperwersoort. Volgens O. Davies vliegen zij zeer sierlijk.
S. F. broedt gedurende den zomer, van af Texas noord-
waarts door de vallei der Mississippi tot St. Clair Flats en
Manitoba. Evenzoo op de noordelijker West-Ind. Eilanden.
Mr. Ridgway vond F. Z. in menigte broedende op Cobb's
eiland, Virginia. Zij waren even talrijk als de Gewone Zee-
zwaluwen S. hzirundo, maar minder in aantal dan Gelochelidon
nilotica.
De nesten bevonden zich meestal in met gras begroeide











STERNA,


moerassen, dicht in de nabijheid van de kolonien der Zwartkop-
meeuwen, Larus marinus.
O. Davies zegt: Mr. Arnold en Mr. Raine troffen F. Z.
bij duizenden aan broedende op de eilanden van Shoal Lake
in Manitoba. De kolonien waren dikwijls te zamen met die
van S. hirundo, Gelochelidon nilotica, Larus atricilla en
L. philadelphia.
De broedende vogels zijn zeer venijnig en vallen den rust-
verstoorder hunner nestelplaatsen aan, wonder het uiten van
krassende, eentonige geluiden. De nesten worden meerendeels
uit waterplanten, gras enz. gebouwd. De 2 of 3 eieren zijn
tamelijk small ovaal van vorm; de grondkleur varieert van af
witachtig tot licht grijsachtig groen en geelachtig bruin met
talrijke vlekken en plekken, zwartachtig. bruin, bruin en
licht purper.
M. Afm. 46 X 31 m.M.
In den regel zijn de vlekken gelijkmatig over de opper-
vlakte der schaal verdeeld. Toch doen enkele exemplaren zich
zeer onbevlekt voor.

S. fluviatilis, Naum. = S. hirundo, L., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Zom.ved.kl. Geheelen bovenkop zwart; bov.d. en vleugels paarlgrijs; bin-
nenrand v. d. binnenvlag der buitenste slagp. v. d. listen rang wit, uitgezonderd
de tip; keel wit; borst en bulk licht paarlgrijs; start wit; buitenvlag der buitenste
pennen grijs of paarlgrijs: snavelbasis rood; end zwart; pooten oranjerood. Wint.-
ved.k. Ongeveer hetzelfde, maar het voorgedeelte v. d. kop en ond.d. wit;
snavel grootendeels zwart. Jong. Als ad. in het wintervederkleed, maar de bov.d.
min of meer overtogen en gevlekt met eene licht bruinachtige tint; kleine vl.dekv.
leigrijs; start opmerkelijk korter; kleur der pooten minder helder. Jong in dons.
Bov.d. licht geelachtig of grijsachtig geel met onregelmatige grauwe vlekken, uit-
gezonderd aan den voorkop; ond.d. wit, min of meer geelachtig getint aan de
zijden; keel en kaken grauw of grijsachtig. L. 37, vl. 26, st. 15, gevorkt voor
ongeveer 8.8, tars. 1,9, culm. 3.5. Geogr. dist. Zom. Beide zijden v. d. Atlantische
oceaan. Wint. Indische, Afrikaansche en Braziliaansche kusten. Lok. dist. De
zeekust en mondingen der rivieren.

Wilson's Zeezwaluwen, Vischdiefjes, eng. Common Terns,
fr. Sternes hirondelles, zijn nauw verwant aan S.fosteri en S.
macrura, doch van eerstgenoemde te onderscheiden door de










LARID2E.


buitenvlag der lange buitenste staartpennen, die steeds don-
kerder van kleur is dan de binnenvlag en niet omgekeerd.
Borst en buik zijn ook niet wit, maar overtogen met paarlgrijs.
Van S. macrura verschillen ze door haar zwart getipten
snavel, langer pooten, benevens anders gekleurde slagp. v. d.
eersten rang.
W. Z. hebben eene groote geographische verbreiding, zoo-
wel in het oostelijk als westelijk Halfrond. Over haar levens-
wijze schrijft Chapman: ,Vijf jaren is het geleden dat ik de
,broedkolonian van Common Terns op Gull's Eil. L. I. bezocht.
,Nog voel ik de lucht trillen door de schorre, half dreigende
,geluiden uit bijna twee duizend vogelkelen. Nu en dan daalt
,er een neder ten einde zijn nest aan mijne voeten te bescher-
,men. Daar klinkt een schot. Een oogenblik van stilte, weer
,volgt het ,tearr, terrrr, sirish!" de lucht is bezaaid met heen
,en weder vliegende, schreeuwende vogels. Nutteloos was het
,mijzelf te verbergen, geen oogenblik gedurende mijn bezoek
,hielden de vogels op met vliegen of lawaai maken."
Dit kleine, verlaten, onbewoonde, zandige eiland, slechts een
paar akkers in oppervlakte, vormt te zamen met Muskeget
Eil. aan de kust van Massachusetts, de eenige plaatsen van af
New-Yersey tot Maine, waar W. Z. nog in kleine hoeveel-
heden broedt. Welk een illustrate van de hebzucht der mannen
en onnadenkendheid der vrouwen. De mode, die eenmaal van
het Vischdiefje zijn kleedje vorderde, heeft lang reeds nieuwe
slachtoffers gevonden en de paarlgrijze vederen liggen in de
vuilmand. Thans zijn de Aigrettes aan de beurt.
J. Daalder Dz. zegt, dat Vischdiefjes overall langs de kusten
van Nederland voorkomen.
Zij vliegen boven het water langs tot dat plotseling een
vischje of garnaaltje ze ,staande" houdt in de lucht, wat door
snelle en korte vleugelslagen mogelijk is. Men noemt dit
,bidden". Als zoo'n biddend vogeltje zijn kans school ziet,
worden de vleugels langs het lichaam gestreken, en met kracht
en loodrecht schiet het omlaag in het water, waar het bijna
altijd zijn prooi weet te grijpen. Spoedig herrijst het uit den
vloed. Vleugels en kop worden even heen en weder bewogen,










STERNA.


om de overtollige waterdruppels af te schudden, en voort gaat
het weer, op nieuwe schatten uit.
In Suriname zijn W. Z. zeer zeldzame verschijningen gedu-
rende de wintermaanden. Ook keeren ze volstrekt niet regel-
matig elk jaar terug. Inderdaad moeten de exemplaren, gecol-
lecteerd aan de kusten der Guiana's en van Brazilie, meer
beschouwd worden als afgedwaalde individuen dan wel als
trekvogels.
S. F. broedt in het Noorden, gedurende de zomermaanden.
Het nest bestaat uit een weinig gras, enkele waterplanten, enz.,
maar dikwijls liggen de eieren op den blooten ground. Het
aantal per legsel is 3 of 4; de vorm varieert van af breed,
stomp ovaal tot spits ovaal, de grondkleur van af groenachtig
wit tot olijfgrijs of bruingrijs, donker bevlekt met zwartbruin,
chocoladebruin en purpergrijs.
M. Afm. 40 X 30 m.M.
De exemplaren verschillen uitermate, zoowel in vorm, kleur,
als afmeting en zijn niet met zekerheid te onderscheiden van
eieren der Noordsche en Forster's Zeezwaluwen.

S. macrura, Naum. = S. paradisea, Brzinn, Schlegal.
Mus. P. B.

Ad. Ongeveer hetzelfde als S. fluviatilis, maar met minder grijs aan het schacht-
gedeelte v. d. binnenvlag der buitenste slagp. v. d. listen rang; start eenigzins
langer; tarsi en snavel korter; snavel in den regel zonder zwarten tip. Jong in
dons. Ongeveer als het jong van S. fluviatilis, maar gewoonlijk donkerder van
tint. L. 39, vl. 26, st. 18.3, gevorkt voor ongeveer I1.5, tars. 1.6, culm. 3.3
Geogr. dist. Zom. Noordelijke streken, Gematigd Europa en N.-Amerika. Wint.
Afrika en Z.-Amerika. Lok. dist. Denkelijk de zeekust.

Zoowel in lichaamsbouw, kleur, als levenswijze, gelijken
Noordsche Zeezwaluwen of Zilvergrijze Zeezwaluwen, eng. Arctic
Terns, fr. Sternes paradise, veel op Wilson's Zeezwaluwen.
Mr. Brewster schrijft: Haar gewoon geluid klinkt als het
,tearrr" van S. fluviatilis, maar schriller en komt veel overeen
met het geluid van een varken. Tevens laat de vogel een
korte schorre noot hooren, als S. foster.
J. Daalder Dz. maakt melding omtrent het broeden van









LARID2E.


N. Z. bij honderdtallen op de eilanden Texel, Schouwen en
andere plaatsen in Nederland. De eieren gelijken precies op
die van het Vischdiefje. De beide Sterns broeden evenwel niet
onmiddellijk bij elkander en de hirundo legt gewoonlijk 3, de
macrura 2 eieren.
Vindt men verscheidene nesten bij elkander met 2 eieren,
dan kan men bijna stellig besluiten met macrura te
doen te hebben. Dikwijls heeft men reeds onderzoekingen
gedaan in dit opzicht door de broedvogels op het nest te
vangen, en steeds kwam men tot hetzelfde resultaat. Meer-
malen ook heeft men de opgevangen vogels eenige dagen in
gevangenschap gehouden, doch de eieren werden evengoed
uitgebroed.
Dit uitbroeden der eieren na het opvangen van een der
vogels komt denkelijk omdat de overgeblevene, hetzij weduwe
of weduwnaar, oogenblikkelijk een ander paar zoekt. En al
zou men beide seksen vangen, hetgeen niet zoo gemakkelijk
gaat, dan nog zal misschien een vreemd, van haar eieren
beroofd wijfje, de uitbroeding voortzetten. In alle vogelkolonian
dwalen steeds individuen rond, die gaarne de taak van stief-
vader of stiefmoeder op zich nemen. Naar jagers verzekeren
zou in de uitgestrekte reigerkolonien in Suriname, Ardea
coerulea zelfs het jong van A. candidissima voeden.
In N.-Amerika dringen N. Z. gedurende het broedseizoen
veel meer noordwaarts dan Vischdiefjes en broeden over geheel
Noordelijk Alaska, zoowel in het binnenland als langs de kust.
Volgens E. W. Oates zijn de eieren over het algemeen
eenigszins kleiner dan die van het Vischdiefje.

S. dougalli, Montag. = id., Schlegal, Mus. P. B.
Ad. Zom.ved.kl. Bov.d. licht paarlgrijs, overgaande in zilverachtig wit aan de
dekv. bov. d. st.; start zuiver wit; buitenvlag der slagp. v. d. Listen rang en
schachtgedeelte v. d. binpenvlag leizwart; geheelen bovenkop en achternek zwart;
ond.d. wit met een rosekleurige tint; snavel zwart, de basis rood getint (bij levende
exempl.); pooten helder rood (bij levende vogels). Wint.ved.kl. Ongeveer hetzelfde,
maar de voorkop wit, met min of meer zwarte strepen en vlekken; ond.d. zonder
rose tint. Jong. Pileum en achternek licht grijsachtig geel met donkerder vlekken
en vlekjes en met zwartachtige strepen, vooral aan den bovenkop; ooromtrek zwart-










STERNA.


achtig; overig gedeelte v. d. kop en ond.d. wit; achternek en enkele malen ook
de zijden der borst geelachtig grijs gevlekt; bet lichte paarlgrijs van rug en schou-
ders geelachtig getint en met onregelmatige zwartachtige vlekken, elke veder met
een U vormig teeken; snavel bruinachtig of zwartachtig; pooten zwartachtig. L. 39,
vl. 24, st. 19, gevorkt voor ongeveer o1, tars. 2.2, culm. 3.8 Geogr. dist.
Atlantische kust der Vereenigde Staten zuidwaarts tot de West-Ind. Eil. enz.;
verscheidene streken der Oude wereld. Lok. dist. Denkelijk de zeekust.

In het Noorden komen Dougal's Zeezwaluwen, eng. Roseate
Terns, fr. Sternes de Dougal, zeer talrijk voor. Volgens
Chapman zou haar alarmkreet ,cack" duidelijk kunnen uitge-
maakt worden van het geluid der minder schuwe, gewone
S. hirundo met wie ze te zamen nestelen in groote kolonien.
Mr. Griffing maakt melding van nog een ander geluid, als:
tip, tip, tip. Ook zouden D. G. te zamen broeden met S. para-
disea en Larus alricilla.
S. D. broedt van af Florida noordwaarts tot Maine, gedu-
rende Mei, Juni en Juli. In het Zuiden vangt de broedtijd
eerder aan dan in het Noorden. De 2 of 3 eieren zijn niet met
zekerheid te onderscheiden van die van S. hirundo, S.fosteri
en S. paradise.
M. Afm. 41.5 X 30 m.M.
Op een klein eiland, genaamd Goose island, ongeveer drie
kwart akker in oppervlakte, vond Mr. Griffing D. Z. broedende
in menigte. Het hooge land is daar ongeveer 2 tot 6 voet
boven het strand verheven en bedekt met een dichten groei
van biezen, gras enz. Hiertusschen waren enkele nesten ver-
borgen, andere weer konden duidelijk waargenomen worden.
Zoo groot was hun aantal, dat de ground letterlijk ermede
bedekt werd. Enkele nesten bevonden zich just boven de
plaats waar bij hoog getij het water reikt.

S. fuliginosa, Gm. = id., Schlegal, Mus. P. B. = S. ser-
rata, Wagl.

Ad. Voorkop en een lijn tot aan de oogen wit; knevelvlekken en overig
gedeelte v. d. kop zwart; achternek, rug en vleugels bruinachtig zwart, bijna even
donker als de kop; buitenste staartp. wit, end-helft v. d. binnenvlag bruinachtig;
overige rectrices van dezelfde kleur als de rug; ond.d. wit; snavel en pooten zwart.










LARIDfE.


Jong. Geheel donker bruinachtig leikleurig; ond.d. grijzer, onderbuik en dekv.
ond. d. vl. wit; schoudervederen en vl.dekv. met small, maar duidelijke witte tippen.
Jong in dons. Kop, nek, keel en overige bov.d. donkergrijs met een zilver-
achtige tint, gevlekt met grijsachtig wit; overige ond.d. wit. (Dresser.) L. 40, vl. 30,
st. 18.2, gevorkt voor ongeveer 8.5, tars. 2.5, culm. 4.5. Geogr. dist. Tropische
en Subtropische zeekusten van beide halfronden. Lok. dist. De zeekust.

Bruinzwarte Zeezwaluwen, eng. Sooty Terns, worden gere-
kend, evenals de volgende soort, tot het ondergeslacht Haliplana,
kenbaar aan een zwartachtigen bovenrug en zes tot tien mid-
delste rectrices van dezelfde kleur.
Volgens O. Davies zouden B. Z., naar men beweert, zoowel
tot de nacht- als dagvogels behooren. Lang voor het aanbreken
van den dag verlaten ze het -strand en schijnen des nachts
even goed te zien als bij dag.
Chapman zegt, dat men B. Z. wonder het voeden troeps-
gewijze laag over het water ziet vliegen. In de kolonie komen
ze zeldzaam voor, maar nestelen hier niet, voor zoover
schrijver kan oordeelen.
S. F. broedt meer noordwaarts, gedurende de maand Mei.
Zelden of nooit wordt een nest gebouwd. Volgens Audubon
zou het wijfje 3 eieren leggen. Latere waarnemers beweren
evenwel dat zelfs het getal van 2 tot de hooge uitzonderingen
behoort. De vorm der schaal is stomp ovaal, zelden spits, de
grondkleur meer roomkleurig dan roseachtig, gevlekt en ge-
stipt met donker kastanjebruin, chocoladebruin en purpergrijs.
-M. Afm. 51 X 36 m.M.
De exemplaren varieeren. Niet zelden vloeien de vlekken
ineen om het stompe end der schaal. Tevens zijn de purper-
grijze schalenvlekken groot en duidelijk.
Op sommige gunstig gelegen plaatsen zooals op het eiland
Ascension, broeden B. Z. in zulke ontelbare menigte, dat de
eieren een belangrijk handelsartikel vormen. Ook op Jamaica
en de eilanden langs de kust van Mexico enz. broeden duizend-
op duizendtallen. De eieren worden daar gewoonlijk op de
bloote rots gelegd en slechts zelden in een nest van gras.











STERN. 41

S. anmstheta, Scop. = Onychoprion fanaya, Macgillivray
= O. fanayensis, Gould. = Sterna panaya, Finck &' Hartl.
= Sterna panayensis, Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Achternek van wonder, en bovenrug grijsachtig wit, overgaande in bruin-
achtig leikleurig aan vleugels enz.; bovenkop donker zwart; voorkop, kopzijden
en ond.d. zuiver wit; twee buitenste paren staartp. wit; snavel en pooten zwart.
Jong. Ond.d., kaken, voorkop en zijden der kruin wit; achternek, achterkop en
het midden der kruin bruinachtig of zwartachtig, laatstgenoemde met grijsachtig
witte strepen; bov.d. grijsachtig bruin; vederen aan de schouders, bovenrug en
binnenste slagp. met grijsachtige witte endzoomen. L 36, vl. 26.3, st. 16.3, tars
2.2, culm. 3,8. Geogr. dist. Tropische zeekusten; toevallig waargenomen aan de
kust van Florida. Lok. dist. De zeekust.

In de kolonie worden de Panayaansche Zeezwaluwen, eng.
Bridled Terns, talrijker aangetroffen dan de voorgaande soort,
maar schijnen hier evenmin te broeden. Meer noordwaarts
echter treft men ze in menigte aan. Haar levenswijze komt
overeen met de voorgaande soort.
S. A. broedt omstreeks de maand Mei. Het wijfje legt maar
een ei, dat in vorm varieert van af stomp tot spits ovaal en
in grondkleur van af roomkleurig tot roseachtig geel. De
bevlekking best:4at uit niet heel groote, maar duidelijke vlekken
en stipjes donker roodachtig bruin en licht purperkleurig.
M. Afm. 46 X 33 m.M.
Volgens Oates vloeien twee vlekken zelden ineen. Volgens
O. Davies vormt de bevlekking gewoonlijk groote, ineenvloeiende
plekken aan het stompe end der schaal. Bij andere exemplaren
weer zijn de vlekken over de geheele oppervlakte verdeeld.
De vogels broeden in groote kolonien, dikwijls te zamen met
S. dougalli, S. fuliginosa, Anous stolidus enz., vooral op de
West-Ind. Eilanden. Daar leggen ze hunne eieren, die een
tamelijk belangrijk handelsartikel vormen, op de bloote rotsen
of steenen langs het strand.

S. antillarum, Less. = Sternula a. = S.frenata, Gambel.
Ad. Zom.ved.kl. Voorkop wit, knevelvlekken en kruin zwart; rug, start en
vleugels paarlgrijs; buitenvlag der buitenste slagp. v. d. Listen rang en het schacht-
gedeelte v. d. binnenvlag leizwart; ond.d. wit; snavel geel, in den regel met een
zwarten tip; pooten oranjekleurig. Wint.ved.kl. Bovenkop wit met min of meer










42 LARID.E.

zwarte vlekken; achterkop zwart; snavel licht geelachtig of zwartachtig; pooten
licht geel. Jong. Bov.d. en start aan het uiteinde zwartachtig en geelachtig gevlekt;
slagp. v. d. Listen rang als bij ad.; ond.d. wit; snavel zwartachtig. Jong in dons.
Bov.d. grijsachtig wit, varieerend tot geelachtig, gewoonlijk zwartachtig grijs gevlekt;
kop met duidelijke, onregelmatige, zwartachtige vlekken; ond.d. geheel wit. L. 22.5,
vl. 16.5, st. 8.9, gevorkt voor ongeveer 4.3, tars. 1.5, culm. 3. Geogr. dist. Zom.
Vereenigde Staten. Wint. Centr. en bet Noorden van Z.-Amerika en de West-Ind.
eilanden. Lok. dist. De zeekust.

De Dwerg-Zeezwaluw of Kleine Zeezwaluw, eng. Least
Tern, fr. Sterne naine, behoort tot het ondergeslacht Sternula.
De vleugel is omstreeks tweemaal zoo lang als de start, die
voor ongeveer zijn halve lengte gevorkt is.
Chapman zegt: ,Deze kleine Zeezwaluwen komen in levens-
wijze overeen met de andere soorten, doch zouden zich naar
men beweert, behalve met visch, ook met insecten voeden.
Haar alarmkreet klinkt als het geluid van een biggetje.
In de kolonie worden D. Z. zeldzaam en onregelmatig aan-
getroffen en behooren hier tot de trekvogels.
S. A. broedt gedurende de maanden Mei en Juni. Groote
kolonien bestaan in de meer noordelijke West-Ind. eilanden,
de kust van Mexico en Florida. Geen nest wordt gebouwd.
De 2 of 3, zelden 4 eieren, liggen zoo maar op het bloote
strand tusschen steentjes, schelpen enz. De vorm der schaal is
gewoonlijk tamelijk spits ovaal; de grondkleur varieert van af
licht roomkleurig tot licht geelachtig bruin, min of meer donker
bevlekt met verschillende bruine en purperkleurige tinten.
M. Afn. 32 X 25 m.M.
De exemplaren varieeren uitermate. Bij enkelen vloeien de
vlekken ineen aan het stompe end der schaal; tevens zijn de
purperkleurige schalenvlekken duidelijk. De eieren komen min
of meer overeen met den ground, waarop ze liggen en kunnen
moeielijk op een afstand onderscheiden worden.

S. superciliaris, Viiill. = id., Schlegal, Mus. P. B.
Ad. ged. het broedseizoen. Ongeveer als de voorgaande specie, maar grooter
en krachtiger, het zwart aan de knevelvlekken zeer small; mrntel en start donker-
grijs met een bruine tint aan de binnenste slagp. v. d. 2den rang; de vier buitenste
slagp. v. d. Isten rang over het algemeen zwartachtig met naar verhouding small











STERNA.


witte zoomen aan de binnenvlag der twee eersten en zeer weinig wit aan de
volgende twee paren, naar binnen toe; snavel krachtig en groot bij de basis, groen-
achtig geel zonder zwarten tip; tarsi en teenen geel of olijfbruin. Na het broed-
seizoen. Ongeveer hetzelfde, maar de knevelvlekken met zwarte, en de bovenkop
met witte vlekken. Jong. Knevelvlekken grijsbruin met duidelijke, witachtige wenk-
brauwstrepen; voorkop grijsbruin, bovenkop donkerder met amberkleurige vlekken;
een zwarte plek achter de oogen tot aan den achternek; mantel grijs met een
geelachtige tint en aschgrijze dwarsstrepen; start aschgrijs gevlekt; bovensnavel
bijna geheel hoornkleurig; ondersnavel geel; tarsi en teenen geel. L. 23, vl. 18.2,
st. 8.2, gevorkt voor ongeveer 3.2, tars. 1.6, culm. 3.8. Geogr. dist, Z.-Amerika.
Lok. dist. De zeekust.

In tegenstelling met de voorgaande, nauw verwante soort,
behooren Zuid-Amerikaansche Dwerg-Zeezwaluwen, eng. Eye-












Kop van Sterna superctliaris.

browed Terns, tot onze nogal gewone residentvogels, vooral
aan de zeekust en mondingen der rivieren.
Haar vlucht geschiedt snel en sierlijk, maar wel wat fladde-
rend. Haar geluid klinkt ongeveer als, gwie, gwie, gwie!" Haar
voedsel bestaat zoowel uit vischjes, als insecten. Onze Indianen
noemen ze Olenapokapo.
S. S. broedt gedurende het droge seizoen, in kolonien op de
zandbanken der rivieren en langs de kust. De 2 of 3 eieren
komen over het algemeen overeen met die der voorgaande
soort. De bevlekking bij vele exemplaren is echter eenigszins
minder duidelijk.
M. Afm. 31 X 25.5 m.M.










44 LARIDJE.


HYDROCHELIDON, BOIE.

H. surinamensis, Gm. = subsp. van H. nigra, L. =
Sterna nigra, Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Zom.ved.kl. Geheele kop en ond.d. zwart; dekv. ond. d. st. wit; rug,
vleugels en start leikleurig; snavel en pooten zwart. Wint.ved.kl. Voorkop, achter-
nek en on.d. wit; achterkop zwart met wit gevarieerd; rug, vleugels en start
donker paarlgrijs. Jong. Ongeveer als ad. in het wintervederkleed, maar de vederen
der bov.d. min of meer overtogen en getipt met eene bruinachtige kleur; buikzijden
grijsachtig getint. Jong in dons. Bov.d. amberbruin met een paar onregelmatige
zwarte vlekken; voorkop, kruin, keel en borst bruinachtig; zijden v. d. kop met
inbegrip der knevelvlekken dof witachtig; middenbuik wit, zijden bruinachtig grijs.
L. 25, vl. 20.8, st. 8.3, culm. 2.5. Geogr. dest. Zom. Gematigd N.-Amerika.
Wint. Centr. en Z.-Amerika. Lok. dist. De kustzoom.

De Zwarte Zeezwaluw, eng. Black Tern, fr. Guifette fissip6de,
kenmerkt zich door zeer lange vleugels, waardoor zij in de
vlucht veel overeenkomt met eene Zwaluw. Zij voedt zich uit-
sluitend met insecten, en wordt dan ook dikwijls ver van de
waterkanten af, aangetroffen.
Mr. Thompson zegt: ,Dikwijls ziet men Z. Z. zigzagsgewijze
vliegen, schijnbaar redenloos, tot ze met een drakevlieg in
den bek, haar gewone vlucht hernemen."
In de kolonie komen Z. Z. gedurende het groote droge
seizoen, enkele jaren tamelijk talrijk voor, op andere tijden
weer in het geheel niet.
S. A. broedt gedurende Mei, Juni en Juli, van af het midden
der Vereenigde Staten noordwaarts. Tot de meest gezochte
nestelplaatsen behooren met gras begroeide moerassen en
andere watervlakten. Dikwijls is het nest tamelijk stevig ineen
gevlochten, maar meermalen ook behoeden slechts enkele
grashalmen de eieren tegen afrollen. Vele nesten driven aan
de wateroppervlakte. De 2 of 3 eieren zijn spits ovaal of
peervormig; de grondkleur varieert van af licht geelachtig
tot bruinachtig geel of olijfbruin, donker bevlekt met roodbruin,
zwartbruin en purpergrijs.
M. Afm. 34 X 24 m.M.
De exemplaren varieeren uitermate. In den regel zijn de










ANOUS. 45

vlekken zeer groot en ineenvloeiend aan het stompe end der
schaal.
In Ohio vond Mr. F. W. Langdon de Z. Z. in menigte
broedende op kleine ophoopingen van half vergane planten,
gevormd door de gezonken verblijfplaatsen van Muskusratten.
De eieren waren opzettelijk in den modder gerold ten einde
ze vuil en daardoor minder opmerkelijk te maken. De vogels
broeden tweemaal per seizoen. Versche eieren kunnen gecol-
lecteerd worden in Mei en Juli.
De eieren gelijken bijna sprekend op die van Jacana jacana.
Des te sterker komt dit uit, als een groot aantal exemplaren van
beide soorten met elkander vergeleken worden. Zelfs individueel
bestaat het verschil slechts uit een doffere tint, ruwere bevlek-
king en eenigszins spitser vorm der Zwarte Zeezwaluw-eieren.
Het rollen der eieren in modder en rottende planten geeft
te denken aan de nestelwijze der Podicipedid&a.
Zeer eigenaardig nestelen al deze vogels op drijvende
waterplanten in moerassen, enz.



ANOUS, STEP

A. stolidus, L. = Sterna stolida, Schlegal, Mus. P. B.
Ad. Bovenkop zilverachtig wit; knevelvlekken zwart; overig vederkleed donker
roetachtig bruin, slagp. bijna zwart. Jong. Ongeveer hetzelfde, maar de bovenkop
van dezelfde kleur als het overig gevederte, het zilverachtig wit alleen zichtbaar
als een lijn van af den snavel tot boven de oogen. L. 38, vl. 26, st. 15, culm. 4.3.
Geogr. dist. Tropische en subtropische streken; in Ainerika van af Brazilii noord-
waarts tot Florida enz. Lok. dist. De zeekust en mondingen der rivieren.

In tegenstelling met de te voren aangehaalde Zeezwaluwen
onderscheiden Noddies of Domme Zeezwaluwen, eng. Noddies
zich door ronde of spitse staarten, waarvan de twee middelste
rectrices langer zijn dan de overigen,
In de kolonie komen N. vooral gedurende het groote droge
seizoen, tamelijk talrijk voor, maar nestelen voor zoover schrijver
kan oordeelen, hier niet.
A. S. broedt meer noordwaarts gedurende Mei en Juni.










LARIDLE.


Groote kolonian bestaan er op enkele der West-Ind. Eilanden.
Op de Bahamas worden de nesten gebouwd van takes, twijgen,
gras en bladeren, in boomen. Op sommige tropische eilanden
plaatsen N. hare nesten aan den top van kokospalmen of de
taken der mangroven. Het wijfje legt maar een enkel ovaal
ei, dat in grondkleur varieert van af grijsachtig geel tot wit-
achtig of roomkleurig, dikwijls met een roseachtig tintje,
gevlekt en gestipt met verschillende roodbruine en purper-
grijze tinten.
IM. Afm. 51 X 34 m.M.
De exemplaren varieeren. Bij enkele schalen zijn de vlekken
zeer spaarzaam over de geheele oppervlakte verdeeld, maar
vormen bij anderen ineenvloeiingen aan het stompe end, terwijl
weer enkelen ten naastenbij ongevlekt zijn.

A. leucocapillus, Gould. = Sterna leucocapflla, Schlegal,
Jfus. P. B. = Micranous 1. = A. melanogenys, Gray.

Ad. Geheelen bovenkop duidelijk witachtig; het wit der kruin gradueel over-
gaande in het grijs aan den achternek; overig vederkleed roetachtig bruin (Ridgw.)
Geogr. dist. Intertropische zeeen en kusten, alsook de kust van Mexico. Lok. dist.
De zeekust en mondingen der rivieren.

De Zwartkaak Noddie, eng. Black cheeked or White Capped
Noddie, komt in levenswijze tamelijk overeen met de voor-
gaande soort, maar is hier veel zeldzamer.
A. L. broedt op tropische eilanden en zeekusten. De broed-
tijd verschilt naar gelang der lokaliteit. Aan de kust van Brit.
Honduras valt zij in Mei, op Philip's Eil. nabij Norfolk Eil., in
November, op Vostock Eil. in October.
De eieren worden beschreven als gewoonlijk breed ovaal,
enkele male elliptisch. De grondkleur varieert van af zuiver
wit tot roomkleurig en licht rose. De bevlekking is meestal
beperkt tot het stompe end der schaal en slechts bij enkele
exemplaren gelijkmatig over de oppervlakte verdeeld. Ze
varieeren van af stippen tot groote vlekken of plekken donker
roodachtig bruin en chocoladebruin, dikwijls ook enkele lijnen
en kommavormige vlekken. De schalenvlekken zijn licht pur-










RHYNCHOPIDE.


perkleurig, maar volstrekt niet talrijk. Bijna ongevlekte exem-
plaren komen ook dikwijls voor.
M. Afm. 45 X 31.5 m.M.
Volgens Nehrkorn komen de eieren geheel overeen met die
van A. stolidus.




Familie der RHYNCHOPIDIE.

SCHAARBEKKEN.

Behalve de 2 fossiel species uit Patagonia, bestaat de families
der Schaarbekken, Watersnijders, Sleepmannetjes, eng. Skim-
mers, fr. Becs en scisseaux, uit 5 bekende soorten, die alle de
warmere gedeelten der aarde bewonen. Twee species behooren
tot de fauna der Oude Wereld, terwijl de 3 overigen in het
Westelijk Halfrond en ook in de Guiana's worden aangetrof-
fen, een soort als trekvogel. Alle behooren tot het geslacht
Rhynchops, L.
In lichaamsvorm gelijken W. veel op Zeezwaluwen, zij hebben
nl. dezelfde lange vleugels en gevorkte staarten. Hun snavel
daarentegen verschilt opmerkelijk, en ziet er uit als een kort-
boven een langer mes geplaatst. De kaken zijn zijdelings
samengedrukt; de scherpe bovenrand van de onderkaak sluit
in een sleuf van de bovenkaak. Alle leven over het algemeen
evenzeer bij paren als troepjes of vluchten.
Het vederkleed der jongen verschilt van dat der volwasse-
nen vogels; tevens is de ondersnavel bij heel jonge nestelingen
niet langer dan de bovensnavel.
Onder het voeden vliegt de W. snel, met half ondergedom-
pelden snavel, over de wateroppervlakte. Stoot hij tegen eene
prooi, dan wordt de vlucht een oogenblik onderbroken. De
bovensnavel daalt met kracht naar omlaag, waardoor de prooi
gedood en daarna opgeslokt wordt.
Evenals Zeezwaluwen broeden W. in kolonien en bouwen
geen nest, maar leggen hunne protectief gekleurde eieren op











RHYNCHOPID2E.


het bloote strand enz. Naar men beweert, broeden beide seksen.
De jongen kunnen van af hun geboorte reeds loopen of zwem-
men en vereenigen zich dan min of meer tot troepen.



Species.

RHYNCHOPS, L.

R. nigra, L. = id., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Zom.ved.kl. Slagp. v. d. 2den rang en binnensten v. d. Listen rang met
breede witte tippen; start wit, alleen de middelste vederen grijsachtig bruin;
voorkop, kopzijden en ond.d. wit; bov.d., met inbegrip v. d. achternek, bovenkop
en oorvederen zwart; dekv. ond. d. vl. wit; basishelft v. d. snavel en pooten
helder vermiljoenrood bij levende vogels (witachtig bij geprepareerde exemplaren),
endgedeelte v. d. snavel zwart. Wint.ved.kl. Ongeveer hetzelfde, maar bet zwart
bruinachtiger en de achternek met een witten band. Jong. Bov.d. licht geelachtig,
eike veder met een zwarte vlek in bet midden, de vlekken aan de schoudervederen
het grootst; knevelvlekken en het gedeelte wonder de oogen licht geelachtig; ond.d.
wit. Jong in dons. Bov.d. licht grijsachtig geel met enkele onregelmatige zwart-
achtige vlekken; ond.d. wit. L. 47, vl. 38, st. 13.8, gevorkt voor ongeveer 3,
culm. 5.5 tot 7, ondersnavel 7.4 tot 10.2. Geogr. dist. Zom. Zeekusten der war-
mere gedeelten van N.-Amerika; aan de Atlantische zijde tot New-Jersey en
zeldzaam tot Nova Scotia. Wint. West-Ind. Eil., Centr. en Z.-Amerika tot de
Guiana's. Lok. dist. De zeekust en mondingen der rivieren.

Zwarte Watersnijders, eng. Black Skimmers, Cut waters
Razorbills enz., hoewel in het Noorden nogal gewone vogels,
komen slechts enkele malen, maar zeer onregelmatig in de
kolonie voor, gedurende het groote droge seizoen.
Volgens Mr. F. W. Richards zou hun alarmkreet eenigzins
klinken als het blaffen van een hond en worden ze ook menig-
malen met den naam ,Seadogs" aangeduid.
In de kolonie -maakt men geen onderscheid tusschen deze
en de volgende soort. Beide staan bekend als Viesieman of
Sleepmannetjes.
R. N. broedt meer noordwaarts, gedurende Mei en Juni.
De 3 of 4, heel zelden 5 eieren, varieeren van af lang tot kort
en stomp of spits ovaal; de ondergrond van af wit tot room-











RHYNCHOPS. 49

kleurig en geelachtig, dikwijls met een licht roseachtig tintje.
De bevlekking bestaat uit onregelmatige, groote of kleine
plekken zwartachtig bruin, donkerbruin met lichter getinte
randen. De onderliggende, purpergrijze schalenvlekken zijn
echter even groot als de bruine bevlekking.
Afm. 40 tot 49 X 30 tot 34 m.M.
De exemplaren varieeren uitermate. Bij enkelen is de be-
vlekking moderaat, maar doet zich bij anderen weer voor als
bijna 66n vlakte zwartbruin enz. De eieren behooren dan ook
tot de fraaist gekleurden.
Mr. Richards trof duizenden broedende Z. W. langs de
kusten van Verginia aan. Ook op Cobb's Eiland, de kusten
van New-Jersey, Florida en meer zuidwaarts op de noordelijker
West-Ind. Eilanden, bestaan groote kolonien.

R. melanura, Swains. = id., Cab. in Schomb. Reis = R.
nigra, Schlegal, Mus. P. B. = R. nigra cinerascens, Spix ?
1J Ged. het broedseizoen. Ongeveer als R. nzgra, maar met zeer weinig wit
aan de randen der slagp. v. d. 2den rang; staartp. donker amberbruin aan de
bovenvlakte, doch bruin aan de onderzijde en de witachtige randen zeer small;
dekv. ond. d. vl. grijsbruin; pooten vermiljoenrood; snavel zwartachtig, de basis
echter koraalrood; iris zwartbruin. 9 Ongeveer hetzelfde, maar kleiner. Jong.
Voorkop en kaken vuil witachtig met talrijke bruine strepen; bovenkop, achternek
en bov.d. dof amberbruin, de vederen aan bovenrug, vleugels en start met geel-
achtige en grijsachtig witte randen en tippen. L. 50, vl. 42, st. 14.5, tars. 3-5,
culm. 10. Geogr. dist. Z.-Amerika tot Centr. Amerika. Lok. dist. De zeekust en
rivieren tot diep in het binnerland.
Sleepmannetjes, eng. Blacktailed Skimmers, leven evenzeer
bij troepen als paarsgewijs en komen talrijker voor in de
lagere kuststreken, maar volgen ook dikwijls de rivieren tot
aan hun oorsprong. Vooral aan zandbanken geven ze de voor-
keur boven moddervlakten en verzamelen zich daar meermalen
tot groote vluchten.
Evenals de overige soorten dezer families, vergaren S. hun
voedsel, bestaande uit vischjes, weekdieren enz. op eigenaar-
dige wijze. Vooral bij laag getij doen ze zich het levendigst
voor en trekken dan met hun langen ondersnavel in het ondiepe
water gedompeld, langs de waterkanten, elke bocht of kronke-











50 RHYNCHOPIDtE.

ling volgende, heen en weder, wonder het nu en dan uiten van


hun eigenaardig geluid: ,woa,
stoort wordt deze kreet luid
en menig malen herhaald. De
mannetjes schijnen talrijker
dan de wijfjes, die tevens veel
kleiner zijn.
In de kolonie heeten S.
Rede-mofo Visiman, d. w. z.
Roodsnavelige Visschers, bij
de Arowakken Warakana, bij
Warrau's Wanarie.


wep of vrop." Vooral als men ze









Snavel van RhyIchA"n s mrlanur .

de Caraiben Taja-taja en bij de


R. M. broedt gedurende het droge seizoen, op de zandbanken
der rivieren en langs de kust. De 2 tot 4 eieren komen geheel
met die der voorgaande soort overeen, maar zijn over het
algemeen een weinig grooter en donkerder van kleur. Toch
kunnen beide in de meeste gevallen niet met zekerheid van
elkander onderscheiden worden.
I. Afm. 44 X 35 m.M.
Voor zoover schrijver kan oordeelen, bestaan in Suriname
niet zulke groote broedkolonien van Schaarbekken als in
N.-Amerika. Evenmin is dit het geval in Eng. of Fransch Guiana.

N.B. Volgens Berlepsch en Hartert zou er nog een derde specie? te vinden zijn,
gekenmerkt door witachtig aschkleurige dekv. ond. d. vl. breedere (ongeveer 13 m.M.)
witte tippen aan de slagp. v. d. 2den rang en breedere witte randen aan de rectrices.
DIze soort of subsoort staat dus tusschen R. melanura en R. intercedens van Oostelijk
Z.-Amerika. Laatstgenoemde nu wordt gekenmerkt door witte dekv. ond. d. vleugel.
Maar zou het niet better zijn al deze varieteiten te vereenigen wonder 66n naam.
Want hoe meer exemplaren er gecollecteerd worden, des te grooter de confusie.
In Mei werden schrijver verscheidene specimen van S. melanura gebracht, schijn-
baar volwassen, maar met geen sterk ontwikkelde voortplantingsdeelen. De randen der
slagp. v. d. 2den rang bij de mannetjes, hadden geen wit, maar waren van ten naastenbij
dezelfde grijsachtige of berookt bruinachtige kleur als de dekv. ond. d. vl. De wijfjes
waren kleiner en hadden duidelijke, witte randen aan de slagp. v. d. 2den rang. De
maag dezer vogels bevatte kleine schubben.











DIOMEDEIDiE.


Orde III. TUBINARES.

BUISNEUZIGE ZWEMVOGELS.

Deze orde omvat volgens sommige natuurkundigen slechts
2, volgens anderen 4 familien. Een 6-tal fossiel-species zijn
bekend.

Famnilin.

A. Neusbuizen door den culmen opmerkelijk van elkander gescheiden; lichaams-
grootte der species overeenkomend met ganzen of grooter; vieugels zeer smai;
remiges talrijk, 39 tot 50 in aantal.
.DIOMEDEIDME.

B. Neusbuizen vereenigd en rustend op het basisgedeelte van den culmen;
lichaamsgrootte der species varieerend, maar over bet algemeen middelbaar of klein;
remiges nooit meer dan 39, gewoonlijk 30 of minder in aantal.
S PROCELLARIIDiE.
N.B. Beide bovengenoemde familien vormen te zamen de Stormvogelachtigen ot
Procellariwe.




Familie der DIOMEDEIDE.

ALBATROSSEN.

Van de ongeveer 18 levende soorten Albatrossen, eng.
Albatrosses, fr. Albatros, Oiseaux qui presagent la tempete,
bewonen bijna alle het Zuidelijk Halfrond. Drie fossiel species
zijn bekend uit Engeland en Frankrijk.
A. komen veel talrijker voor aan de west- dan aan de









DIOMEDEIDE.


oostkust van Amerika. Geen der soorten is met zekerheid
langs onze kust aangetroffen. Toch moeten enkele species hier
meermalen voorbijdwalen, ten minste een soort, Diomedea
exulans, is bekend uit Tampa Bay, Florida en eene andere,
Thalassogeron culminatus, uit Quebec.
Maar de mogelijkheid bestaat ook, dat deze vogels hun
weg over de landengte van Panama namen.
A. behooren tot de allergrootste Zeevogels en tevens de
dikste van alle Watervogels. Alle hebben een min of meer
zwaren lichaamsvorm; de snavel is langer dan de kop, het
uiteinde gekromd en terzijde aan den wortel voorzien van
buisvormige neusgaten; aan de korte, onbevederde in het
midden van den romp geplaatste pooten ontbreken achter-
teenen en klauwen; de voorteenen zijn door zwemvliezen
verbonden. De vederen staan dicht op een, meest wit en
zwart van kleur. Tusschen de huid en het vleesch is een laag
vet. Het elastische vel aan den hals laat de inslikking van
groote prooi toe.
Beide seksen en jongen gelijken elkander in vederkleed.
maar de mannetjes zijn een weinig grooter.
Door hunne lange, groote, maar naar verhouding small
vleugels, vliegen A. onberekenbaar snel, meestal in breede
kringen of ook dikwijls recht tegen den wind in of met
den wind mede. Toch valt hen het opstijgen zeer moeielijk,
vooral van de wateroppervlakte af. Klapwiekend slaan ze dan
met hunne pooten op bet water, maar schijnen, eenmaal opgevlo-
gen, als het ware op de lucht te driven, nu eens rechts, dan
weder links hun lichaam werpende, bijna zonder beweging in
hunne ontzaggelijke vleugels. Slechts bij onstuimig weder
verheffen A. zich hoog in de lucht of rusten en zwemmen,
ver van het land af, op de baren. Voor hen bestaan geen
afstanden, geen oceanen.
Op het land ziet men A. zelden anders dan gedurende het
broedseizoen. Hun geluid klinkt onaangenaam en gelijkt op
dat van Pelikanen.
Het voedsel van A. bestaaat grootendeels uit kleine zoog-
dieren, doode visschen, enz. Hun gulzigheid (de dwalende










DIOMEDEIDE. 53

Albatros slikt zelfs visschen van vier en vijf pond zwaarte
in) is zoo groot, dat ze te veel eten en niet in staat zijn tot
vliegen, dan alvorens een gedeelte van het voedsel weer uit-
gebraakt te hebben.
A. vallen nooit andere vogels aan, maar verdedigen zich
tegen Zeeroofvogels, zooals Meeuwen, enz.
Hun vleesch is taai en onsmakelijk. Slechts in hoogen nood
wordt er dan ook van gebruik gemaakt. Hunne vleugelbeende-
ren dienen tot verscheidene doeleinden.
A. volgen dikwijls schepen honderden mijlen ver, zonder
daarbij eenige vennoeienis te toonen, maar verwijderen zich
meermalen, in breede cirkels mijlen in doorsnede, van het
vaartuig af; en dat zoowel bij dag als des nachts. Met aas
aan een lijn gebonden en over boord geworpen, kan men
deze vogels heel gemakkelijk vangen.
A. broeden meestal op eilandjes, meermalen ook op heuvels
langs de kust van het vasteland en bouwen kunstelooze nesten,
bestaande uit hoopen rottend gras, modder, riet of andere
waterplanten. Het wijfje legt maar 6in ei per legscl. De
schaal is grofkorrelig, glansloos wit of licht geelachtig, in
den regel om het stompe end of tot het midden voorzien van
kleine vlekken of stippen roodachtig bruin. De vorm is ge-
woonlijk verlengd ovaal, het spitse end afgestompt, enkele
malen zelfs vergroot. De eieren zijn eetbaar, maar de dooier
wordt bij koking niet hard.
T. S. Palmer zegt: ,Op Layson, een der noordwestelijke
Sandwich-eilanden broeden zwermen Gooneys Diomcdca im-
mutabdis. Voor het gebruik van de employees der Guano-
maatschappij worden groote hoeveelheden eieren verzameld,
waarvan denkelijk een gedeelte voor Honolulu bestemd is.
Photo's wijzen aan het collecteeren, niet alleen bij kruiwagens
vol, maar ook geheele karrevrachten.
Vroeger werden de vogels beschermd door den superinten-
dant der compagnie; hoe lang nu het wegdragen der eieren
op zulk eene schaal kan volgehouden worden, is niet heel
moeielijk te berekenen.
Van vele der volgende Am. A. wordt beweerd, dat ze










PROCELLARIIDIE.


meermalen de Atlantische kust van tropisch Amerika naderen.
Diomedea exulans, L.
D. nigripes, Aud.
D. albatrus, Pall.
D. melanophrys, Temm.
D. irrorata, Salv.
D. immutabilis, Rotch.
Thalassogeron culminatus, Gould.
T. chlororhynchus, Gm.
T. eximius, Verrill.
Phoebetria fuliginosa, Gm.



Familie der PROCELLARIIDAE.

STORMVOGELS.

Deze families omvat ongeveer 75 soorten, waarvan het grootste
gedeelte alleen voorkomt in de zuidelijke streken voorbij de
tropen. De meeste species die men dan ook in noordelijke
zeeen aantreft, zijn trekvogels uit het zuidelijk Halfrond. Slechts
2 of 3 soorten worden met zekerheid, en dan nog wel zeld-
zaam, langs onze kusten aangetroffen.
Alle Stormvogels, Stormduikers (w.o. de bekende Moeder
Carie's kuikens der zeelieden), eng. Shearwaters and Petrels,
fr. Oiseaux de tempete ou qui presagent la tempete, zijn
kleiner dan Albatrossen, maar onderscheiden zich evenals deze
door buisvormige neusgaten, aan het uiteinde gekromde snavels,
moderate of korte halzen, lange vleugels en over het algemeen
middelmatige of korte pooten. De start is moderaat, terwijl de
voorteenen door zwemvliezen aan elkaar verbonden zijn. Een
dikke vetlaag bedekt het vleesch; de huid aan den hals is
elastisch; het tranige vleesch wordt niet gegeten.
Enkele soorten zijn niet veel grooter dan een Pilangus
sulphuratus, anderen weer komen overeen met Hoenders. Beide
seksen en jongen gelijken elkander in vederkleed, maar de
wijfjes zijn eenigzins kleiner dan de mannetjes.










PROCELLARIIDE.


S. bewonen bijna zonder uitzondering den open oceaan en
vergaren hun voedsel, bestaande uit allerlei visschen, week-
dieren, enz. aan de oppervlakte van het water; en dat zoowel
bij dag als des nachts.
Overvalt hen een storm, dan worden ze voortgedreven van
oceaan tot oceaan en schijnen meermalen over de ruggen der
golven te loopen.
Over het algemeen echter zoeken S. voor het losbreken van
een orkaan, een veilig toevluchtsoord. Dit is de reden waarom
de aanwezigheid van talrijke S. op eene plaats zwaar weder
aanduidt. Doch niet altijd ontsnappen alle aan het geweld der
elementen. Dit bewijzen de talrijke gevallen van uitgeputte
vogels, die men langs het strand of zelfs in het binnenland of
andere plaatsen heeft aangetroffen.
In Suriname echter zijn dergelijke gevallen tot nu toe niet
voorgekomen.
Geruimen tijd was het onbekend hoe Zeevogels, die soms
dagen en weken op den open oceaan vertoeven, toch drinken.
Tegenwoordig neemt men algemeen aan, dat niet alleen de
olie der visschen hun dorst lescht, maar dat ze inderdaad ook
regenwater drinken. Wanneer een onweder lostbarst, ziet men
van alle streken van het kompas vogels aanvliegen, die het
vallende water gretig opvangen.
Evenals Albatrossen volgen S. dikwijls een schip teneinde
den weggeworpen afval te bemachtigen. Door een lijn, waaraan
aan het uiteinde een hoek en een stuk aas of zoo iets is
bevestigd, laten ze zich gemakkelijk verschalken. De meeste
exemplaren in collection heeft men op deze wijze verzameld.
De bekende species S. nestelen in holen in den ground,
meestal op rotsachtige eilandjes, ongenaakbare klippen, enz.
Het wijfje legt maar 66n ei, dat in vorm varieert; de kleur
is echter over het algemeen glansloos wit, enkele malen met
een ring van roodbruine stippen. Dikwijls nestelen vele indi-
viduen dicht naast elkander en vormen zoo kolonien.










PROCELLARIID2E.


Subfamilijn.

A. Aantal slagp. v. d. 2den rang 13 of meer.
.. PROCELLARIINAE.

B. Aantal slagp. v. d. 2den rang lo.

.OCEANITINIE.




Subfam. der PROCELLARIIDAE.

EIGENLIJKE STORMVOGELS.

Genera.

A. Vleugel langer dan 18 centimeter.
,,Scheiding tusschen de neusgaten zeer dun, veel smaller dan de
breedte van elk neusgat en tevens geheel in de neusbuizen geplaatst.

.ESTRELATA, BP.

,Scheiding tusschen de neusgaten zeer dik, even wijd ofwijder
dan het neusgat en eindigende van voren gelijk met of slechts
weinig achter den voorrand v. d. culmen.

PUFFINUSS, BRISS.

B. Vleugel korter dan 18 centimeter.

.. OCEANODROMA, REICHENB.



Species.

PUFFINUS, BRISS.

P. major, Faber. = P. gravis, O'Reilly. = Procellaria major,
Schlegal, Mus. P. B.
Ad. Bov.d. zwartachtig, vleugels en start eenigzins donkerder; langere dekv.
bov. d. st. met witachtige tippen; ond.d. wit, buik min of meer aschgrijs; dekv.
ond. d. st. aschgrijs. L. 50, vl. 31, tars. 5.5, culm. 4.6. Geogr. dist. Atl. oceaan.
Lok. dist. De zeekust.










PUFFINUS.


Groote Stormduikers, eng. Greater Shearwaters, fr. Grands
Puffins, worden slechts enkele malen langs onze kust gezien.
Over hun levenswijze schrijft Dr. Brewster: ,De lange,
small vleugels staan stijf en rechthoekig met het lichaam; de
vogels glijden dikwijls een halve mijl vooruit zonder ze merk-
baar te bewegen, maar vliegen gewoonlijk recht en dicht
langs het water. Ik ken geen anderen Zeevogel, die hen in
sierlijkheid en gemakkelijk vliegen evenaart. Inderdaad bij
sterken wind kunnen G. S. vergeleken worden met Zwaluw-
staart Kiekendieven.
E6n ei, gecollecteerd door Dr. B. in zuidelijk Groenland,
wordt beschreven als bijna ovaal, origineele kleur wit, maar
bevuild door de zwarte aarde, waaruit het werd opgegraven.
Afm. 72 X 50 m.M.

P. auduboni, Finsch.
Ad. Bov.d. vleugels en start donker bruinachtig zwart; ond.d. wit; zijden der
borst grijsachtig; een plek aan de flanken en dekv. ond. d. st. grijsachtig bruin-
zwart; binnenkant der tarsi geelachtig, buitenkant bruinachtig; snavel zwartachtig.
L. 30, vl. 20, tars. 4, culm. 3. Geogr. dist. Warmere gedeelten v. d. Atlantischen
Oceaan noordwaarts tot Long Island. Lok. dist. De zeekust.
In de noordelijke West-Ind. Eilanden worden Audubon's
Stormduikers, eng. Audubon's Shearwaters, fr. Puffins d'Audubon,
talrijk aangetroffen.
Over hun levenswijze schrijft F. M. Chapman: ,Hun vlucht
is krachtig en snel; vijf of zes vleugelslagen worden gevolgd
door een kort eind vooruit zeilen laag over het water."
In de kolonie komen A. S. heel zeldzaam of onregelmatig
voor en zoover schrijver kan oordeelen, bestaan hier geen
broedplaatsen.
P. A. broedt in de Bermudas, Bahamas enz. gedurende
Maart en April. Gewoonlijk wordt een nest gebouwd van
droge twijgjes enz., in holen op rotsachtige plaatsen. Het wijfje
legt maar een enkel ovaal, glansloos wit ei. M. Afm. 52 X 36 m.M.
De exemplaren varieeren nogal in lengte.
O. Davies zegt: Beide seksen broeden en zitten dikwijls
naast elkander in het hol. Op het nest gevangen, bieden ze










PROCELLARIID2E.


in het geheel geen weerstand. Ook op de eilandjes langs de
westkust van Afrika zouden er broedplaatsen bestaan.
N.B. Behalve de hierboven aangehaalde soorten, bewonen nog de volgende species
den Atlantischen Oceaan:
P. obscurus, Gm.
P. assimilis, Gould.
P. griseus, Gm.
P. kuhli, Boie.
P. borealis, Conj.
P. puffinus, Brunn.
P. elegans, Gigl et Salv.
P. stricklandi, Ridgw.



JESTRELATA, BP.

AE. jamaicensis, Bancroft.

.4A. Geheel donker bruinachtig, dekv. bov. d. st: grijsachtig, ond.d. lichter en
grijsachtiger. VI. 27, st. 12.4, gevorkt voor ongeveer 3, tars. 3 5, Geogr. dist.
Jamaica en nabijgelegen eilanden en zeeen.

Jamaica Stormvogels, eng. Jamaica Petrels zijn thans ten
naastenbij uitgeroeid.



OCEANODROMA, REICHENB.

0. leucorhoa, Vieill. = id., Schlegal, Mus. P. B.

Ad. Bov. d. vieugels en start zwartachtig bruin; ond.d. lets bruiner; vl.dekv.
grijsachtig bruin, langere dekv. bov. d. st. wit, kortere min of meer zwartachtig
bruin: start gevorkt, buitenste rectrices 13 m.M. langer dan middelsten; snavel
en pooten zwart. L. 20, vl. 15.5, st. 8.8. Geogr. dist. Zeeen van het Noordelijk
Halfrond. Lok. dist. De zeekust.

Leach's Stormvogel, eng. Leach's Petrel is enkele malen
langs onze kust gezien, maar schijnt hier meer tot de trek-
vogels of toevallige bezoekers te behooren.




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs