• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Front Cover
 Half Title
 Title Page
 Missien der belgische minderbr...
 De franciskaansche missie in China:...
 Congo
 Chili
 Oproep
 Table of Contents
 Back Cover














Group Title: Missièen der Belgische Minderbroeders : China, Congo, Chili.
Title: Missièen der Belgische Minderbroeders
CITATION THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00072591/00001
 Material Information
Title: Missièen der Belgische Minderbroeders China, Congo, Chili
Physical Description: 91 p. : ill. ; 26 cm.
Language: Dutch
Publisher: S. Franciscus Drukkerij
Place of Publication: Mechelen
Publication Date: 1922
 Subjects
Genre: non-fiction   ( marcgt )
 Record Information
Bibliographic ID: UF00072591
Volume ID: VID00001
Source Institution: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 65390033

Table of Contents
    Front Cover
        Front Cover
    Half Title
        Page 1
        Page 2
    Title Page
        Page 3
        Page 4
    Missien der belgische minderbroeders
        Page 5
        De H. Franciscus, missionaris
            Page 5
            Page 6
        De orde der minderbroeders in de missien
            Page 7
            Page 8
            Page 9
            Page 10
            Page 11
        Belgische minderbroeders in de missien
            Page 12
            Page 13
            Page 14
            Page 15
            Page 16
            Page 17
            Page 18
    De franciskaansche missie in China: Zuid-West hoepe
        Page 19
        Het vikariaat
            Page 19
            Page 20
            Page 21
            Page 22
        De zendeling
            Page 23
            Page 24
            Page 25
            Page 26
            Page 27
            Page 28
            Page 29
            Page 30
            Page 31
            Page 32
            Page 33
            Page 34
            Page 35
            Page 36
            Page 37
        Zuid-west-houpe aan kristus
            Page 38
            Page 39
            Page 40
            Page 41
            Page 42
            Page 43
            Page 44
            Page 45
    Congo
        Page 46
        Page 47
        Page 48
        Page 49
        Page 50
        Page 51
        Page 52
        Page 53
        Page 54
        Page 55
        Page 56
        Page 57
        Page 58
        Page 59
        Page 60
        Page 61
        Page 62
        Page 63
        Page 64
        Page 65
        Page 66
    Chili
        Page 67
        Page 68
        Page 69
        Page 70
        Page 71
        Page 72
        Page 73
        Page 74
        Page 75
        Page 76
        Page 77
        Page 78
        Page 79
        Page 80
        Page 81
        Page 82
        Page 83
        Page 84
        Page 85
        Page 86
        Page 87
        Page 88
        Page 89
        Page 90
        Page 91
        Page 92
    Oproep
        Page 93
        Page 94
    Table of Contents
        Page 95
    Back Cover
        Page 96
Full Text

'





Missile
DER

Selgische

%Iinderbroeders



China
Congo
Chili


MECHELEN
S. FRANCISCUS DRUKKERIJ
1922


m-mF







STO-0


MISSION
DER


Belgische


Minderbroeders


'khiaa, '60n go, 'Chili


rl .~ .- C. .. --~r.~ I I II_



































Met kerkelijke goebkeuring.










]'issieD
DER


5ielgiseahe
Minderbr6eders


Chipa
Congo




MECHELEN
S. FRANCISCUS DRUKKERIJ
1922












































FRANCISCUS ZEGENT ZIJN ZONEN









e-C


1' *~~C~


Aissi n der Belgische Minderbroeders.




I.

De H. Franciscus, missionaries.

Do Stichter der Minderbroeders, Franciscus van
Assisie, word door God gelast door zijn Kerk
een gloed to jagen van sterker geloofsleven,
van werkdadiger liefde tot Gods verheerlijking
en der zielen zaliging.
God en de zielen! twee woorden die heel
bet zieleleven van dien Heiligen Ordestichter bloot leggen.
DaAr lag alles voor dien Arme, die het had aangedurfd
Jezus' voile leven,te h6rleven. Lijk de Zaligmaker, zou hij
dood zijn voor allies; lijk Hij zou Franciscus lijden, om lijk
Christus niets, te beminnen dan zijn Hemelsehen Vader en
de zielen, voor niets anders te leven.


I


r


d


;rl

\5









e-C


1' *~~C~


Aissi n der Belgische Minderbroeders.




I.

De H. Franciscus, missionaries.

Do Stichter der Minderbroeders, Franciscus van
Assisie, word door God gelast door zijn Kerk
een gloed to jagen van sterker geloofsleven,
van werkdadiger liefde tot Gods verheerlijking
en der zielen zaliging.
God en de zielen! twee woorden die heel
bet zieleleven van dien Heiligen Ordestichter bloot leggen.
DaAr lag alles voor dien Arme, die het had aangedurfd
Jezus' voile leven,te h6rleven. Lijk de Zaligmaker, zou hij
dood zijn voor allies; lijk Hij zou Franciscus lijden, om lijk
Christus niets, te beminnen dan zijn Hemelsehen Vader en
de zielen, voor niets anders te leven.


I


r


d


;rl

\5









-6-


Aan Jood en Heiden heeft Jezus den weg gebaand tot
het ware leven: a opdat zij 't even hebben, overvloedig.
Franciscus zal heengaan onderwijzend en leerend wat de
Verlosser voorhield, niet enkel binnen ItaliB, maar ook in
den vreemde, bij Sarazeen en Ongeloovigen. Hij schreef het
XII hoofdst. van zijn Regel voor zijn Broeders, die aan
Sarazeen en Ongeloovige de groote tijding zouden dragen :


Franciscus voor den Sultan.


inter Saracenos et alios Infideles. Franciscus heeft het
Apostolisch leven naar zijn Evangelisch geheel hervat.
Zijn eigen brandende liefde tot God en ziclen dreef den
Stichter zelf vooruit op dezen weg van zelfverloochenende
toewijding, dien hij voor zijn Orde baande. Meermaals going
hij het aan een zendingsreis naar de Sarazenen te onder-
nemen; menige poging mislukte, 66ne toch bracht hem,
met elf gezellen, in 't H. Land en voor den Sultan van
Egypte (1219). Zelf zond hij breeders naar Syri6 (1219!









- 7 -


en Marokko (1222). Een der schoonste dagen in 't even
dier zeadeliugsziel was gewis doze waarop hij zijn Marok-
kaansche martelaren, de eerste dier duizenden, met den
kreet bcgroette : ( Nh toch heb ik vijf ware Zonen !
Terecht staat dit stout en gevolgrijk aandurven van den
Stichter der Minderbroeders geboekt als een der belang-
rijkste feiten nit de Kerkelijke Geschiedenis.
Politioke en kerkelijke verwikkelingen madden, in de
vorige eeuw (1074-1190), het innerlijk leven der Kerk met
lambeid geslagen, en meteen de apostolische nitheemsche
zendingen volkomen gestremd. Vcrschijnt Franciscus, die
geestelijke en wereldlijke samenleving leert verbroederen in
Christus, om beide, in eensgezinde sterkte, voor Christus
strijdend te doen zwoegen, en door beider strijd en" arbeid
Christus' Rijk naar buiten uit to breiden.




II.


De Orde der Minderbroeders in de MissiOn.


Overzicht.

Voorheen.

Met verbazende snelheid groeide Franciscus' Orde aan:
Io jaar na hare stichting telde ze reeds 5ooo leden. Op
't einde der 13" eeuw warren er dertig tot veertigduizend
Minderbroeders.
Even verbazend was do nittocht der Franciskanen naar
al de gewesten der aarde. Aangevuurd door Franciscus'
voorbeeld en uitnoodigend Regelwoord, strooiden zij het
zaad des Evangelies in druk en lijden; bun offervaardige
toewijding heeft bet bevrncht met stroomen martelaarsbloed.
Opvolgelijk verkondigden de Minderbroeders bet Geloof
in de vijf werelddeelen.
In EUROPA trokken zendingen uit naar de Mooren
van Oost- en Zuid-Spanje (1231); naar Albanid en Monte-
negro (1240); naar BosniW, wonder Pans Nicolaus IV; naar
Pruisen en Livoni6 (1261); naar Bulgarie (1274), Serbid









-8--


(1288) en Rusland (13e en 14e eeuw); naar Zweden, Noor-
wegen en Lapland (einde der 15e eeuw).
Franciscus baande zelf den weg naar AFRIKA, toen
hij Egypte binnendrong (1219) en zijn breeders naar
Marokko zond (1222). In 1227 vertrok een tweede zende-
lingenkorps naar dit Moorenland; ook deze ondergingen
een wreedaardigen marteldood. De Minderbroeders wijdden
verder hun taaien arbeid aan 't kerstenen van Tunis (1270),
Lybi6 (1289), AbyssiniM en Ethiopib (1307), Madeira met
de Azorische en Kanarische eilanden (i344); deze laatste
werden missieland het zelfde jaar hunner ontdekking; de
eerste zendelingen werden op onmenschelijke wijze ver-
moord. Enkele jaren later scheepten Franciskaansche zende-
lingen in naar Algeri6 (1375), de Groene Kaap (1446),
Guinea (1459), Kongo (1491) en Mozambique (I5oo).
De AZIATISCHE mission werden ingezet door Fran-
ciscus zelf: In 1219 bezocht hij het H. Land, en zond
Minderbroeders naar Syri8. Hun Apostolisch werk was ook
daar even moedig, even opofferend. Zij verspreidden het
waar Geloof in Georgi8 en Kaukasi8 (1233); in Armeni8,
Perzi8, Indie, Ceylon, Cochinchina, Tonking, Cambodge,
China en Japan. Beroemd zijn de groote Apostolische
zendelingen der Aziatische Missien: Johannes da Pian di
Carpine (t 1250); Johannes de Monte Corvino, die in i3ii
als Aartsbisschop van Peking stierf, en reeds zeven onder-
hoorige bisdommen had; de zalige Odoricus van Porde-
none (t i33o), Gentilis van Matelica (t i34o, in Perzie) en
Johannes van Triora (t 1816); de H. Petrus-Baptista en
gezellen (t 1597) en, eene halve eeuw later (1622) de zalige
Apollinaris en gezellen.
De stoute aandurvers die in deze streken hun geloof
met hun bloed bezegelden zijn legioen: in 't H. Land
alleen hebben meer dan 200ooo Minderbroeders hun bloed
gemengd met het Verlossingsbloed des Heeren. Ontzaglijk
groot is daarenboven het aantal dergenen die vielen in
Palestina meer dan 6ooo slachtoffers hunner liefde in
't verplegen der besmette zieken.
Ten jare 1492 werd AMERIKA ontdekt door den
Derde-Ordeling, Christoffel Columbus. Een Minderbroeder,
P. Johannes Perez, droeg in 1493 de eerste H. Mis op in
de Nieuwe Wereld. Veel Spaansche Minderbroeders ver-
trokken naar 't pas ontdekte arbeidsveld. Een Minder-
broeder, de H. Franciscus, Solano (t 161o), werd de









-9-

Apostel van Zuid-Amerika; de eerste aartsbisschop van
Mexico was de groote Franciskaan Zummaraga. Achtereen-
volgens werd de uitbreiding van Jezus' Rijk ingezet en
doorgevoerd door Minderbroeders; in Yacatan, Guatemala,
Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Venezuela, Colombig,
Trinidad, Peruvi8, Ecuador, Bolivig, Chili, ArgentiniB,
Paragay, Brasili8, Mexico; in verscheidene landstreken der
Vereenigde-Staten : Texas, California, Maryland, Penn-
sylvani6, Kentucky; en in Canada.
Ook het verre OCEANIE bleef niet verstoken voor
den zielenijver van Franciscus' Zonen. De Philippijnsche





















Chineesche Afgoben.

eilanden werden gekerstend door Spaansche geloofs-
predikers: veel hunner waren Minderbroeders. Reeds in
1318 trok de zalige Odoricus door Sumatra, Java en
Borneo; later, in de 16e en 17e eeuw verkondigden Minder-
broeders het geloof in de eilanden Celebes, Solor, Sangi,
Ternate, Ladrones; in de Nieuwe Hebriden; in de Salomon-
eilanden; in de 19e eeuw drongen zij door tot in Australi8
en Nieuw-Zeeland (i).

(I) De Geschiedenis der Franciskaansche zendingen werd geschiedkundig
uiteengezet door: P. MARCELLINO DA CIVEZZA, O. F. M. : Storia Universale delle










- 10 -


Zekeren dag is het legend of historisch feit? -
zich meester der wereld wanend, verdeelde Franciscus de
landen wonder zijn breeders, en gelastte hen met de zware
opdracht: ( Gaat en wint de wereld voor Christus. ) Van
gering belang, of deze trek al dan niet tot de geschiedenis
behoort. Doch de verspreiding der Minderbroeders over de
vijf werelddeelen als Geloofsverkondigers is een feit, dat zij
beschreven met hun bloed en bekleurden met hun toe-
wijdende liefde.


Heden.

Tot op onze dagen, zijn Franciscus' zonen trouw
gebleven aan het Apostolisch ontwerp van hun Stichter,
trouw ook aan de roemvolle voorbeelden hunner voor-
gangers (i).
Meer dan II12 Franciskanen verpanden op heden hun
kloekste krachten in de zendingslanden der wereld. Velen
hunner vielen deze laatste jaren als bloedgetuigen der
Christi-waarheid: Men denke enkel aan het H. Land en
aan China.
Ongeveer Ioo kloosterlingen verspreiden het geloof in
EUROPEESCHE missiegewesten: in Albani6, Montenegro,
Cyprus, Turkije, Rhodes.
De eeuwen-oude zendingen van AFRIKA bleven moedig
en bloeiend bewaard; nieuwe werden geopend. Meer dan
i58 Minderbroeders verblijven in de Afrikaansche mission.
Even fier als weleer mogen wij ook heden wijzen op
de Franciskaansche zendingen in NOORD- en ZUID-
AMERIKA, waar niet min dan 270 kloosterlingen de
dragers zijn der blijde tijding, bij de Indianen der Ver-
eenigde-Staten; van Zamora (Ecuador); Ucayali met Tambo,
Apurimac, Chanchamayo, enz. (Peruvi6); El Beni en Chaco
(Bolivii) ; Araucania (Chili) ; Salta, Formosa, Chaco

Mission francescane, Rome en Florentie, 11 boekd. (1857-1895). Ziet ook:
P. VICTORIN BERNARDIN DE RONEN, 0. F. M.: Histoire universelle des missions
franciscaines, Paris, 4 vol. (1898-1899). Ook: P. HERIBERT HOLZAPFEL, O. F. M.:
Manuale historiae Ordinis Frairum Minorum, pp. 215 ss. et pp. 444 ss.
Friburgi Brisgoviae, 1909.
(1) Wif bepa'en ons ultsluitend bil de zendingen der Minderbroeders, die
den algemeenen Overste der Orde, verblijvend te Rome in San Antonio-
klooster, onderworpen zijn. Over de zendingen der Capucienen en Con-
ventueelen, ziet: P. H. HOLZAPFEL: op. cit. p. 344 ss.










- 11 -


(Argentinii); kortom in bijna al de landen van Amerika
verblijven Minderbroeders-zenndlingen.
In de verre OCEANISCHE en AUSTRALISCHE
eilandcn zijn heden drie mission aan de Minderbroeders
toevertrouwd.
De AZIATISCHE zendingen waren nimmer zoo bloeiend


. ;;. i


Chineesche Afgobentempel.


dan heden. In Japan en de elf Apostolische Vikariaten
van China arbeiden meer dan 248 Minderbroeders. In het
H. Land en de bijhoorige gewesten, Syria, ArmeniB,
AnatoliM, Klein-Azi6, verblijven meer dan 3oo klooster-
lingen (I).





(1) De toestand der hedendaagsche zendingen, aan de Orde der Minder-
broeders toevertrouwd, werd ulteengezet in de: Acta Capituli Generalls, totlus
Ordinis Fratrum Mlnorum, pp. 63 ss. Quarrachi, 1922.









- 12 -


III.


Belgische Minderbroeders in de Missien.


Overzicht.

Voorheen.

Op zendingsgebied mocht Belgie botrekkelijk weinig
lauweren inwinnen. De oorzaak van dit tekort is evenwel
niet te zocken in een karaktermangel van ons volk : het
Belgisch volk is uiteraard rijkelijk bedeeld met onder-
nemingszin, vooral op godsdienstig gebied. Wat ons belem-
merde machtig werk te leveren en onze krachten deden
afstuiten, warren uiterlijke en buitenlandsche tegenheden.
Geografisch ligt Belgi6 ver afgezonderd van de Missie-
landen. Het verkeer was weleer uiterst moeilijk. De
uitwijking naar den vreemde liep spaak op onoverkoombare
bezwaren. Geografisch ook is Belgie's grondgebied sinds
eeuwen zeer beperkt. Steeds, in de 13e eeuw tijdperk dat
ons hier aanbelangt en meer nog sinds de 16e, toen een
groot deel van het nijverige Noorden Calvinistisch werd,
ligt dit klein gebied omarmd door machtige naburen, die
zijn vrijheid zoo niet gansch afknelden, toch minstens zeer
indijkten. Bedenkt daarbij de voorrechten der klooster-
orden, doch vooral de politieke naijver der koloniale
mogendheden, Portugal en Spanje. Wie vreemdeling was
werd uit hun bezittingen geweerd. Wie niet Spanjaard
was al ware hij dan nog Belg, onderdaan van Spanje's
koning -, wie geen Portugees was, werd aanzien als
staatsgevaarlijk. Spijts alien waren er toch die bun zielen-
ijver te koelen wenschten : zij trokken naar hun Noorder,
afvallige taalgenooten, om bij hen het goede zaad opnieuw
uit te werpen.
Hoe bindend deze tegenkantingen ook waren, Belgi6's
Minderbroeders hebben, spijts alles, op Missiegebied on-
sterfelijk werk verricht (i).

(1) Bulten bovenaangehaalde werken raadplege men de verzameling Belgische









- 13 -


De beroemdstc reiziger der Middeleeuweu, P. Willem
van Ruysbroeck, Vlaamsche Minderbroeder, werd in 1247
door den H. Lodewijk, koning van Frankrijk, naar Tartari6
gezonden. Een Henegouwer, P. Franciscus Drion arbeidde
met ijver, gedurende 12 jaren, aan de bekeering der
Chineezen (t 17I4)-
Twee Belgische Minderbroeders, Johannes de la Dele-
deuille en Johannes Cosin vergezelden Columbus op zijne
tweede ontdekkingsreis (1493). Drie Belgen werden in 1523
door Keizer Karel V naar Mexico gezonden : P. Johannes
van Dack, P. Johannes van der Auwera, en Broeder Pieter
van Gent. Deze laatste, bijgenaamd do Vader der Indianen,
werd een der grootste Apostels der Nieuwe wereld (i). In
1525 vertrok bovenvermelde P. Johannes van Dack naar
de afgelegen streken van Guatemala en Honduras, en stierf
er weldra den hongerdood. Ten jare 1534 bereikte de
vermaarde P. Judocus de Rycke, een Mechelaar, de stad
Quito, in Ecuador. Onvermoeid besteedde hij, gedurende
dertig jaren, zijne krachten, tot uitbreiding van Gods rijk.
Hij stichtte het eerste Franciskanerklooster te Quito. In
een zijner brieven meldt hij, dat hij als modegezel heeft
P. Petrus Gosseal, geboortig van Leuven. In 1536 treedt
een zekere P. Joannes, een Gentenaar, op als verdediger
der Indianen van Costa Rica en Nicaragua.
De beroemde ontdekkingsreiziger, La Salle (1680), werd
ondersteund door den Belgischen geleerde, P. Lodewijk
Hennepin. Hij is de eerste beschrijver van de Niagara-val.
In 1683 werd vanwege de Suikerplanters van Suriname,
in de Nederlandsche Guyane, eene dringende aanvraag
gedaan aan de Neder-Germaansche Minderbroedersprovincie,
om zendelingen te verkrijgen voor de verlaten inboorlingen
dier streak. P. Frederik van der Hofstadt, herkomstig nit
Leuven, en P. Thomas Fuller, geboren Antwerpenaar, ver-
trokken naar de nieuwe ending. Pas een jaar na zijn
aankomst bezweek P. van der Hofstadt wonder het doodend
klimaat dier equatorial missie. Andere zendelingeu volgden
hem op, doch waren evenmin bestand tegen de moeras-
koortsen : de sterksten hielden het geen drie jaren uit.

Reizigers der Minderbroedersorde, 6 deelen, uitgegeven door P. STEPHANUS
SCHOUTENS, O. F. M. (Hoogstraten, Van Hoof-Roelans, 1901-1905).
(1) Men raadplege : P. BARTHOLOMEUS VERELST, O. F. M. Vijftig laren wonder
de Indianen, of Levensschets van Broeder Pieter de Mura, van Gent. Brussel,
Dewit, 1909.




7-





-- 14 -

Ten jare 1622 werd in Japan een Belgisch Minder-
broeder voor het geloof gedood : de Zalige P. Richardus
van Ste-Anna. Hij werd in de Provincie Henegouwen, te
Ham-sur-Heur, geboren. Na een jaar verblijf in Japan
werd hij verbannen met veel andere kloosterlingen. Doch
twee jaar later keerde hij nit de Philippijnen naar Japan
terug. Tot den vuurdood veroordeeld, werd hij te Nangasaki
aan een kruis gebonden, en, na twee uren foltering, door
de vlammen verteerd.
Op het einde der I7e eeuw, 1673, ondernamen drie
Belgische Minderbroeders eene ending naar Kongo : het
waren de Paters Cornelius Wouters, Gerardus Corluy en



















Z. Richarbus van Ste-Anna.


Broeder Willem Lambrechts. Diplomatische verwikkelingen
met de Portugeesche grootmacht, die de streek, San
Salvador, toen beheerde, deden hun stoute onderneming
mislukken.
Een Vlaamsch Franciskaan, P. Adriaan van Geeraards-
bergen, verbleef te Constantinopel, toen de stad in 1453
door de Turken veroverd word, en de veroveraars de
wreedaardigste slachting wonder de Kristenen aanrichtten.
Talrijk zijn ook de Belgische Franciskanen, die in
vorige eeuwen het H. Land als bedevaarders bezochten, en
er als zendelingen arbeidden. Wij vernoemen enkelen :
P. Johannes van der Straeten (1620) P. Gerardus de Puydt,









- 15 -


vermaard predikant (t 1608) P. Bonaventura Van der Heyden
(1538), P. Bartholomeus Deschamps en P. Macidius De
Rorde (1666); P. Adriaan Batters was in 1623 gardiaan
van het klooster te Aleppo; ten jare 1655 bekleedde een
ander Belg, P. Antonius Colomb, het zelfde ambt; Broeder
Hilarius Tounon verbleef meer dan 28 jaren in Palestina,
en stierf er, omstreeks het midden der 17e eeuw, schier
dood gemarteld door de Turken.
Gedurende verscheidene jaren zwoegden P. Antonius


Huis van ben Z. Richarbus van Ste-Anna
( am-sur-Heur)
gelijk het ten tijbe van ben Gelukz. was.

Gonzales en P. Jacobut van Ballaer (1664) te Bethlehem,
Cairo in Egypte, Tripoli en Syria.
In 1665 begaf zich le Luikenaar, P. Benoict, naar het
H. Land, waar hij, een jaar later, bezweek als verpleger
der pestlijders.
Meer beroemd is Pater Andreas Grifo van Kortrijk,
die na schitterende studies to Parijs te hebben voleindigd,
waar hij zeven jaren ledraarde aan de hoogeschool, in 1447
naar het H. Land over tak. Om met meer vrucht aan bet
heil der zielen to arbeiden, bestudeerde hij de Grieksche,
Chaldeesche en Araabs he talent. Hij werd de Apostel der
Maronieten, -waar hij g durende 25 jaren de waarheid ver-








- 16 -


kondigdo en zijn leer met wonderen staafde. Tot Patriark
der Maronieten aangesteld door den H. Stoel, wijdde hij
verscheidene bisschoppen en priesters. Hij overleed op zee:
zijn apostolische ijver had hem de bekeering van Perzie
doen beramen (t 1475).
Naar Oost-Indi8 vertrokken ook verscheidene Belgische
Minderbroeders : P. Andreas Marckhaert van St-Nikolaas
(t 1739); P. Servatius VarrBe, waarschijnlijk metgezel van
P. Marckhaert (t 1740); P. Rogerius Beghein, die als aal-
moezenier !der, Vlamingen in het leger van Spanje, dat
tegen Oost-IndiB optrok, veel goeds bewerkte, en tot
opperaalmoezenier van het legioen, de los Rios, benoemd
werd. Hijgoverleed te Kortrijk op 16 Januari 1739 (I).
Zulke aandurvers bewijzen wat apostolische krachten
het Belgisch volk in zich draagt. Moge de toekomst ter
schole gaan bij dat leerend verleden.


Heden.

Is de huidige Minderbroedersprovincie van Belgi6 eene
Missie-provincie? Wij antwoorden volmondig : ja! Do pro-
vincie van Sint Jozef telde, in 1921, 586 kloosterlingen,
waarvan ruim Ioo priesters en leekebroeders in de MissiOn
arbeiden. In 't H. Land en omstreken verblijven heden
18 kloosterlingen; I in AustraliM, 12 in Kongo, 26 in Chili,
en 42 in het apostolisch Vicariaat van Znid-West Hoepe
in China.
Moge Gods stem aanhoord worden door veel edele
harten, die nog bogen durven op hooge idealen. Mogen
velen begrijpen het nog warme woord van Gods Stede-
houder, Paus Benedictus XV, ( den Heer biddend held-
haftige mannen te verwekken, zielen die steeds bereid
staan voor de geestelijke verovering der wereld ook hun
bloed te geven, daar waar hun zweet niet vermag de
harten der heidenen te treffen; ware apostels, voor wie
't een gewin is, 'n leven van zelfverloochening te bekronen
met de hoogste offerdaad : het offer van hun leven op
het altaar der mission!


(1) Ziet P. STEPHANUS SCHOUTENS, a. W. 111.
















































Hoogeerw. P. Albert Lismont, Provinciaal,
met vertrekkenbe missionarissen.











APOSToLIsCH VIKARIAAT VAN Z-W HOE-PE (CHINA).

AAN DE BELGISCHE MINDERBROLDERS TOEVERTROUWD.

1091 110? Iti?
j NOORD HOE PE



~~~~PA-1LING M-E-TE4












Oportet Ilium Regnare!


De Franciskaansche Missie

IN

China: Zuib-West Hoepe.





I.


Het Vikariaat.


't Land.

In 18go werd het Z. W. gedeelte der reusachtige Hoep6
province aan de zorgen der Belgische Minderbroeders
toevertrouwd. Het missiegebied. ongeveer in 't hart van
het eigenlijke China gelegen, beslaat een landstrook van
4oo km. length op 200 km. breedte, wier beide hoeken
puntig uitloopen. Ten Westen is de ending door Su-tchuen
begrensd en ten Zuiden door de Hunaneesche bergen
ingesloten.
Een machtige stroom, de Yang-tse-kiang, stroom besproeit dit gewest. Ontsprongen op de Midden-
Aziatische bergen stuwt hij in Hoep6 zijne bruischende
wateren voorbij de stad Patong, dan stroomt hij Oostwaarts
in onstuimige vaart langs steile rotswanden en vormt er
de door reizigers zoo geroemde snelstroomen. Daarachter
ligt de hoofdplaats : I-tchang. Op een hoogte de residentie
des bissehops en rondom de kerk de hoofdgebouwen der
missie, het klooster der EE. ZZ. Fran'ciskanessen, die
catechumenaat, hospital en godshuis bedienen. Van uit
I-tchang wordt de stroom bevaarbaar voor groote schepen
en het onophoudend verkeer der honderde jonken en hooge












Oportet Ilium Regnare!


De Franciskaansche Missie

IN

China: Zuib-West Hoepe.





I.


Het Vikariaat.


't Land.

In 18go werd het Z. W. gedeelte der reusachtige Hoep6
province aan de zorgen der Belgische Minderbroeders
toevertrouwd. Het missiegebied. ongeveer in 't hart van
het eigenlijke China gelegen, beslaat een landstrook van
4oo km. length op 200 km. breedte, wier beide hoeken
puntig uitloopen. Ten Westen is de ending door Su-tchuen
begrensd en ten Zuiden door de Hunaneesche bergen
ingesloten.
Een machtige stroom, de Yang-tse-kiang, stroom besproeit dit gewest. Ontsprongen op de Midden-
Aziatische bergen stuwt hij in Hoep6 zijne bruischende
wateren voorbij de stad Patong, dan stroomt hij Oostwaarts
in onstuimige vaart langs steile rotswanden en vormt er
de door reizigers zoo geroemde snelstroomen. Daarachter
ligt de hoofdplaats : I-tchang. Op een hoogte de residentie
des bissehops en rondom de kerk de hoofdgebouwen der
missie, het klooster der EE. ZZ. Fran'ciskanessen, die
catechumenaat, hospital en godshuis bedienen. Van uit
I-tchang wordt de stroom bevaarbaar voor groote schepen
en het onophoudend verkeer der honderde jonken en hooge









- 20 -


schuiten veroorzaakt heel wat bedrijvigheid. De Yang-ts6-
kiang zakt mleer Zuidwaarts tot hij, eens Kin-chow-fou
voorbij, in grilllige, breede bochten het Vikariaat verlaat
om te Shang-hai in de zee uit te monden.
De Blauwe stroom splitst het Vikariaat in twee deelen,
die elk hun eigen karakter hebben. Van I-tchang tot
Han-kow ligt laagland; nauwelijks breekt een heuvel er de
eentonigheid van. Het is eene onmetelijke vlakte met
moerassen en meeren overdekt. In den winter hangt er


Zicht op ben Blauwen Stroom in het gebergte.


een killed vochtigheid en tijdens het warme getijde steekt
er de zon zoo geweldig dat gedurende de heete Juli- en
Augustusmaanden het niet raadzaam is rond middagnur de
woning te verlaten. De uitwaseming der moerassen ver-
oorzaakt dan ook de heerschende typhuskoorts en cholera,
die jaarlijks vele slachtoffers opeischen.
Heel anders vertoont zich het Zuiderland. Achter
I-tchang rijst een machtig gebergte op dat tusschen
Pa-tong en Che-nan tot boven de 2000 m. klimt. Daar is
het een echte wildernis! ( 't Wildste mijner wilde bergen )
schrijft P. Siegfried Huwaert. Diepe en enge valleien;









- 21 -


kloven, waar men in nederdaalt langs steile, schuinsche
paden. In het dichte kreupelhout beloert de tijger zijn
prooi en de wilde zwijnen grommen weg in 't donkere
bosch. Bij vochtig weer hangen wolken tusschen de bergen
in en regent het ( stokken ), zegt de Hoepinees, op de
felle stralen doelend; dan stroomt de watermassa van de
hoogte en herschept de valleien tot zoovele rivieren. Die
woeste streek ligt ingesloten tusschen den Blauwen stroom
en de Heldere Rivier, Tsing-Kiang, die in 't uiterste
district Li-tchoan ontspringt en te Yi-tou met den grooten
stroom samenvloeit. Beneden de Heldere Rivier verruimt
de gozichteinder, de natuar wordt milder, de street meer
bevolkt en voordeeliger bebouwd. In den winter is het er
bijtend koud, terwiji in 't warm getijde het klimaat er
zeer gunstig is en den afgematten zendeling der vlakte
niet zelden hernieuwend even aanbiedt.


Volk.

Ongeveer Io million Hoepineezen bevolken het Vika-
riaat; wonder hen schijnt het oorspronkelijk type der vroegste
Aziastische stamnien voort te leven.
De Hoepinees is middelmatig van gestalte, de berg-
bewoner doorgaans grooter dan de bewoner van het laag-
land; het breede hoofd word door slappen hoed of
pelsmuts gedekt, in het gele, platte gelaat schitteren de
amandelvormige, gitzwarte oogjes en de gedrukte neus is
klein. Om het lichaam hangt een min of meer lang kleed,
door een los jasje half verborgen; bij man en vrouw zijn
de broekspijpen wonder de kniein door banden vast tegen
het been aangebonden. Klompen zijn 't gewone schoeisel
en wonder is 't hoe het van jongsaf misvormd vrouwen-
voetje met zulke blokjes zoo vlug en zoo snel kan opstappen.
De eeuwenoude heidensche beschaving heeft de recht-
zinnigheid bijna gansch uit het volkskarakter geweerd; het
komt er op aan (( zijn gezicht niet te verliezen ), d. i.
zonder schaamte uit alle moeilijkheden te geraken op welke
wijze het dan ook weze. Dit is de algemeene gedrags-
regel! Ecdt Chinees, is de Hoepinees geboren bedrieger,
vlug maar sluw, knap ook doortrapt; immer tot bedreigen
gereed zonder nochtans spoedig tot daden over te gaan
want hij is bloohartig; kaln, zelfberekend, verdraagzaam,









- 22 -


nieuwsgierig als een kind. De bergbewoner is ruw,
eenvoudig, sterk bijgeloovig terwijl in de vlakte meer
minzaamheid, zachtere gezindheid, groote gehechtheid aan
beleefdheidsvorm wordt aangetroffen. Wat echter de hei-
densche inboorling ook weze, de zendeling weet dat uit
hem ( iets kan en zal groeien ) zoo Kristus' liefde in dit
hart wortelt.
De kleine nijverhcid vindt men in de groote steden.


*1


Haven van Ichang.


Voor kleine, vuile winkeltjes werkt de Hoepinees met zeer
onvolmaakt getuig, volgens eeuwenoude methoden en niet
zelden verricht hij... kunstwerkjes. Onvermoeibaar, met
verbazend geduld zal hij zijne taak ten einde brengen.
Velen vooral dood arme koelies danken hun bestaan
aan de bedrijvige scheepsvaart doch de landbouw vergt het
reuzendeel der arbeidskrachten. Hij blijft de groote voor-
zienigheid in Hoep6! Nochtans is de ground eerder on-
vruchtbaar en slechts door veel vernuft en taai volharden
wint de Hoepinees het karige voedsel. Rijst, tabak, mais,









- 23 -


wat koren en katoen, en eilaas! ook nog opium groeit er.
Bijna geen geschikt veld dat onbebouwd blijft liggen; tot
zelf op de hooge hullingen is de boer werkzaam zoo dat
weiden zeer zeldzaam zijn. Rijst- en malsvelden vergen de
grootste bezorgdheid; daar in slaaft men, dag in dag uit,
aanhondend zwoegen zonder verademing tot Oktober toe!
Rijst toch, en de turksche tarwe vooral zijn alles voor
den Hoepinees. Droogt het aanhoudend of spoelt het over-
stroomend water over de akkers, dan ligt meteen het lot
geworpen over duizenden! Want de Hoepinees heeft niets
om te spare en elke oogst geeft zijn jaarlijksch levens-
behoud; zoo die ontbreekt, door water of droogte vernield,
dan zal de dood vrijelijk met machtigen zwaai wonder de
ongelukkigen maaien!...



II.


De Zendeling.



Het is aan dit land, aan dit volk dat de Belgische
Minderbroeders hunne beste krachten wijden. Zwaar was
de taak door de goddelijke Voorzienigheid hun opgelegd,
maar zij werd aanvaard met een liefdevol en dankend
hart, met het oog op den Meester gericht, en op de lippen
een bede om bijstand. De hand werd aan 't work geslagen
met vertrouwen en groote verwachting, het gold hier een
nieuw rijk te winnen voor Kristus, er waren zielen te
redden en te zaligen : het Franciskaansch ideaal!
Het apostolaat, in Hoep6 vooral, is het werk der
genade. God geeft wasdom en van Hem alleen komt de
drijfkracht die de heidenen naar den godsdienst zal brengen.
Wonderen door de genade gewrocht werden in de missie-
annalen geboekt. Zoo verhaalt Mgr Christiaens hoe een
man, schrik van kristenen en heidenen hem op zekeren
dag" vraagt om in de Kerk opgenomen te worden. Niet
wetend wat zulke kerel tot bekeering kan aanzetten word
cerst, vermanend, een weigerend antwoord gegeven. Nieuwe
aanvraag, hrlhaalde weigering! Ten slotte ontvangt hem
de zendeling als geloofsleerling; wondervlug leert hij de

























































MONSEIGNEUR BENJAMIN CHRISTIAENS,
eerste Belgische Bisschop van Houpe.









- 25 -


gebeden en de waarheden des geloofs, volhardt maanden
lang in de eerste vurigheid, bekomt het H. Doopsel, word
een vurig katechist en sterft martelaar, gedood door zijne
vroegere gezellen!
Zoo zegepraalt de genade; in 66n oogenblik is alles
beslist! De working van den missionaries zal den weg tot
de bekcering begaanbaar maken.


Zijn Werk.

De zendeling in Hoep6 is geneesheer!
Veel kennis wordt niet gevergd om den inlandschen
kwakzalver te overtreffen, en als lichamelijke kwelling
drukt is een vriendelijk woord en troostvolle opbeuring
zoo welkom, ook voor den Hoepinees. Met die goedheid en
met geneesmiddelen die wel eens volslagen onschadelijk-
heid als eenige hoedanigheid hebben bezoekt de zendeling
zijn zieken, den Meester biddend, die hem zond om zieken
te genezen, ( curare infirmos ), dat Hij zijn dienaar niet
boschame. Op de zielewonden laat hij mild den troost van
zijn minnend hart vloeien en dikwerf zal dan de zieke
heiden opstaan als trouw geloofsleerling of in den dood
door het heiligmakend Doopsel het eenwig leven vinden.
De zoete zalving van het priesterlijk woord en 's Heeren
zegen is dan ook niet zelden oorzaak dat de zendeling, bij
gelegenheid geneesheer, heel de streek door vermaard wordt.
lets kenschetsends aan Chineesche zendingen is het
helpen in gerechtszaken : do missionaries in Hoep6 wordt
advokaat der armen!
Zulk middel aanwenden vergt groote bekwaamheid,
doch goed gebruikt, kan bet onverwachte gevolgen ten
bate der geloofsverspreiding opleveren. In China weet
eenieder dat, met gerust hart, een process mag voortgezet
worden zoo men geld heeft; recht immers is koopwaar!
Wel te begrijpen dat bij gerechtelijke moeielijkheden elk
Chinees eerst naar middelen uitziet om zich te beschutten.
Die zijn tweecrlei : ofwel de satellieten van den mandarijn
omkoopen.., ofwel bescherming zoeken bij een invloed-
rijk man!
Voor den hulpbehoevenden Chinees is de zendeling wel
gekomen! Het verdrag tusschen China en Frankrijk maakt
dezen zeer machtig; ongehinderd mag hij den mandarijn





































Bisschoppelijke resibentie en kerk te Ichang.









- 27 -


voor gerechtszaken bezoeken. Zoo volstaat meer dan eens
eene kleine woordwisseling om een kristen van vele be-
zwaren te bevrijden. Doch de zaak van den klager steunt
niet immer op goeden ground en de huichelarij is elk
Chinees eigen! Men mag niet late vermoeden dat gods-
dienst en geldzaak kunnen 66n worden, den mandarijn
moet men niet te dikwerf en soms nutteloos lastig valley,
en elke gelegenheid aangrijpen om als voorstander der
nederigen op te treden ware wel oorzaak dat verkropte
haat tot bloedige vervolging oversloeg. De voorzichtigheid,
schranderheid en durf van Mgr Theotimus Verhaeghen,
roemvoller gedachtenis, lieten hem toe als meester op te
treden; het was te danken aan een gerechtsgeding, door
hem op vernuftige wijze gewonnen op den hoofdambtenaar
van Kien-che, dat het district Ma-tcha-pin en omstreken
voor het geloof werden opengezet.
Het uitroepen der Chineesche republiek had voor gevolg
dat de Hoepineesche zendeling... Vredestichter werd!
Sinds die gewichtige gebeurtenis plaats greep twisten
de partijen aanhoudend. Bij den aanvang warren alleen
Tartaren de vijanden en deze hadden te Kin-chow-fou,
waar zij in groot aantal verbleven 27.ooo man hun laatste
bolwerk. De overgave der stad werd geeischt, geweigerd,
en meteen het beleg door de omwentelaars er om geslagen.
Aanstonds brengen de Franciskaansche zendelingen het
Rood-Kruis tot stand; i3 uur duurt de aanval, menig
gekwetste wordt nit de vuurlijn weggehaald en geniet de
zorgen der missie. Onvermogend, besluit de opperbevel-
hebber tot de overgave en vraagt den P. Overste om
vredesonderhandelingon aan te knoopen. Ten koste van
veel opoffering gelukt P. Marcellus Sterkendries in zijn
ending en dank aan de kranige holding der missiona-
rissen kon bij de inname der stad elke euveldaad voorkomen
worden. De Tartaarsche bevolking schonk den Pater uit
erkentelijkheid een standbeeld. Dit was de eerste vrede-
stichting, die dikwerf lierhaald word naarmate de twistende
partijen zich verdeelden en in botsing kwamen te Pa-tong
troedt de Limburger P. Marinus Adons op tusschen Noord-
en Zuidersoldaten; te Chenan zijn broader P. Hubertus;
elders wordt de strijd bijgelegd tusschen Nordisten en
Su-tchuenneezen, tusschen boeren en soldaten.
Die offervaardige houding der zendelingen heeft in
Hoep6 een sterken invloed nitgeoefend. Niet alleen bleven










28 -

Franciskus' kinderen trouw honne taak als vredebrengers
vervullen, doch wonnen door hunne daad de acting der
rechtschapen heidenen en dwongen eerbied en acting af
voor den zendeling en Deze die hij vertegenwoordigt : de
Roomsch Katholieke Kerk!
De bezorgdheid voor de toekomst doet den zendeling
scholen oprichten. De Chineesche studenton der Europeesche
en Amerikaansche hoogescholen hebben nieuwe gedachten
in het onde China gezaaid. En alhoewel de Chinees niet





















1. E. P. Marcel; 2. Ceneraal Song, chef van ben generalen staf;
3. Maarschalk Lien, Tartaarsche bevelhebber van King-tcheou-fou;
4. Mgr Everaerts; 5. H. E. P. Natalis.

licht bekent den vreemdeling voor lets noodig te hebben
- hij woont in het Hemelrijk! toch wordt bij hem een
steeds versterkende drang naar meer Westersche kennis
en beschaving merkbaar. In groote steden kwamen scholen
tot stand met geregeld leerprogramma, doch helaas! met
goed merkbare atheistische strekking. Dit raakte den zen-
deling op de gevoeligste plaats! Hij ook rich scholen in,
volgt het staatsprogramma doch doet kristene beginselen
de leering steunen. Een nieuwe bron van opofferingen en
beproevingen : hij staat alleen, zonder middelen!! Millioenen
worden vergooid om de valsche leer te verspreiden en hij,









29 -

de zaaier van do Waarheid, staat zonder hulp, zonder
geld!! Doch het weinige zal gedijen, hij vertrouwt op de
toekomst, op de gave Gods; de kleinen, die hij opraapte
toen ze te vondeling warren gelegd, die hij opgevoed heeft,


Stanbbeelb van E. P. Marcellus Sterkenbries.


zal hij tot manner opleiden, die door voorbeeld, door:
rechtstreeksche pogingen wellicht zijne taak zullen voort-
zetten, zijn weldoende invloed in meerdere richtingen ver-
spreiden en dienen tot de diepste grondvesten waarop hun
volk veredeld zal heroprijzen.




7


- 30 -


Zijn Leven.

Het leven van den zendeling in Houpe is intense geloofs-
leven, een immer herhaalde, karaktervolle daad en er stijgt
een wondervolle en veredelende kracht op uit dit voort-
durend streven naar God, naar zielen! Afgescheiden van
alles wat hem op aarde dierbaar was, werkt hij nog enkel


Kapel te Kin-tchow.


om het groote ideaal, dat in zijn ziele leeft, door de daad
in zijn even uit te beelden.
Hij ontdoet zich van zijn eigen denkbeelden, van zijn
vlaamsche zeden en gewoonten om in zich op te nemen al
wat kan bijdragen om een der zijnen te gelijken. Het is
uiterst lastig, zoo moeilijk, zoo tegenstrijdig met zijn opvat-
ting. Zal hij aarzelen? 't En zal! Hun taal en spreekwijze
bestudeert hij met ever; veel vergt van hem die eenlet-
tergrepige taal, die zoo wisselende klankuitdrukking; dui-
zende eigenaardige en ingewikkelde figure moet hij in zijn
geheugen prenten. Het moet! God is met hem! Hij wil
alles doen om zijne liefdegevoelens te kunnen vertolken,









- 31 -


om deze in hin taal, volgens hin denken mede to deelen,
om zijne toevertrouwden te vormen tot wat hij is, om hun
hart te winnen voor Kristus en hun ziel te adelen!
Met goedheid ontvangt hij ze ten zijnent. Zij vertellen
zoo graag het leed en wee, al hun wedervaren. En zij
weten dat hij luistert met zooveel deelneming, dat hij voor
hen tot alles bereid is. (( Pater, een stervende! En
hij staat op. (( Pater men wacht! n Hij gaat. Bij zijne
aankomst galmt het blij a ehen fofi lai da! De Pater is
gekomen! Een gulle lach, men knielt en zegenend kruist
over hen 's priesters hand.
Het is daar wel vuil in de Hoepineesche woning -
een hut met ma'sstokken gedekt! -, waar menschen en
dieren dikwerf samenhuizen, waar do rook langs de eenige
opening, de dear, uitdwarrelt. Dit allies benauwt den zen-
deling, maar hij glimlacht; hij spreekt met vader over
weer en wind, over den oogst die gunstig rijpt of bekom-
mert en street de kleinen tot moeders fiere blijheid, vindt
ze zoo mooi, zoo netjes gekleed; nit de porceleine fami-
lietas drinkt hij de bereidwillig aangebodene thee en eet
soms van hun ( fen wilde wortelen en boombladeren
dooreengemengd -, het eenig voedsel der arme Hoepineezen
als de mais ontbreekt. En zoo vader verwachtend het
smerig riekend, opgerold tabaksblad overreikt, neemt hij
aan met een dankend woordje...
Zijne komst bracht blijheid en vrede waar ellende en
armoede heerschen en dragend in zijn binnenste het genoe-
gen der liefdedaad keert hij gelukkig huiswaarts.
Daar vindt hij stilte, weldoende eenzaamheid. Ze sterkt
hem! Door haar omgeven werkt hij; hij toeft lang... aan-
houdend zoekend naar meer geschiktheid tot het uitoefenen
van zijn apostolaat... tot het hem warm wordt aan het
jagend hart en hij weg moet... naar 's Heeren kleine
woonst... naar Hem voor wien hij leeft...! Zwijgend knielt
hij neer voor zijn Meester, zijn Koning, zijn God : Kristus
den Eenige. Smart en wee en lijden, de vreugd om 't ge-
lukken en de angst voor komend onheil, allies verdwijnt!
Hij kan 66n worden met den Meester in het rustig bemin-
nen dier groote Liefde...
Hij bidt en smeekt om zielen, meer zielen, en roept
om helpers, meer helpers voor de groote taak, en vraagt
liefde, meer liefde... In hem daalt neder de sterkte Gods,
de opwekkende zalving der hemelsche vertroosting...









32 -

Wederom zal hij kunnen gaan in den donkeren nacht
van Houp6, Gods Licht weldoende uitstralend!
's Morgens, wanneer door zijn woord, God nederdaalt
in zijne handen, heft hij het verlossend goddelijk Bloed
ten hemel in machtige liefdesmeeking opdat het moge neer-
druppelen in heilbrengenden regen op den nog braak lig-
genden akker, over die millioenen en nog inillioenen, die
zoo ver, zoo ongelukkig dwalen, verwijderd van het ware


Resibentie van ben missionaries te Si-cha-ho.


leven; opdat meer arbeiders opkomen om die uitgestrekte
velden te ontginnen, er van te make vruchtbare veie velden!
't Scheemert nog. Hij is reeds op weg haar zielen.
En vaart de gele stiifwind over de vlakte of stamt
het op de bergen, biddend gaat de zendeling been; langs
wegen die nooit 'schijnen te eindigen, of omhoog, omlaag,
langs kronkel- en slingerpaden, nevens loodrechte, kale
rotswanden die hoog nevens hem oprijzen, voorbij water-
groeven en afgronden stapt hij immer aan, jagend achter
zielen; brandt de zon in vurige hevigheid en verlamt een
nooit ophoudend zweeten het vermoeid lichaam of nijpt de
koude en verkleumt ze handen en voeten, hij wacht niet.
Niets zal hem scheiden van het na te streven doel : de










33 -

zaliging der Hoepineezeu! Soms duurt de reis vele dagen
en moet hij 's avonds een herberg binnentreden; te midden
der heidenen, wier nieuwsgierigheid hem verveelt, benauwd
door tabakswalm en opiumgeur nut hij wat rijst en gezou-
ten groenten en zoekt dan den K'an rustbed op in de
vochtige kamer, waar handbreede spleten in den planken-
wand het venster vervangen!
Zoo zwerft hij door het heidensch Houp6, met zielesmart


Slachtoffers ber overstrooming.


overtalrijke pagoden en algodsbeelden voorbijtrekkend tot
een gunstige gelegenheid hem toelaat het zaad des Meesters
te werpen; dat doet hij gretig, want hij weet dat God het
geringe pogen kan zegenen en een gunstig woord menig-
maal het begin was eener bloeiende kristenheid.


Zijn Dood.

De zendeling sterft voor zijn Hoepineezen. En is elke
dood verschillend, eenzelfde aangrijpende grootheid treft


:~"1









- 34 -


ons nochtans bij elk heengaan : zij gaan op tot Kristus in
bewuste zelfopoffering, met het verlangen der liefde, met
de hoop op blijde verwachting.
Zoo verscheidt de jonge, levenslustige P. Leontius Ser-
dobbel, die getrouw luisterend naar de roepstem des Heeren,
moedig naar Houp6 vertrok, en na drie luttele naanden,
aangerand door typhuskoorts zijn even vcrpandt voor de
bekeering der heidenen.
Zoo sterft P. Anselmus de Hemptinne. Ziju naastenliefde
roept hem bij de pokkenlijders; hij verzorgt ze, geeft zich






















P. Anselmus be Hemptinne.


zelf ten beste, alien aanvurend door de heiligheid zijner
eigene ziel, tot hij, zelf door do ziekte aangetast, heengaat,
in den bloei der jaren, wanneer veelbelovend apostolaat
hem toelachte!
Zoo ook het zacht ontslapen van den grijzen P. Quirinus
Henfling. 0 die zoete, heilige man! Na 25 jaar, met steeds
groeiende offervaardigheid, in lijden en kommer, zich voor
de bekeering der Chineezen te hebben opgedragen, sterft
hij er voor te 1-tchang op voorhand reeds de hemelsche
vreugde smakend, met Jesus en Maria's namen op de lippen.
Lang zal de gedachtenis van P. Wenceslas van Ruytegem









35 -

voortleven. Geloof en uiterste plichtbetrachting kenschetsen
voor immer dien edelen Vlaming. K Een geloofsleerling
verdrinkt! ) Een angstige kreet; wonder den drang van bet
hart flikkert het oog van den zendeling. Het water stroomt
onstuimig! Geen aarzeling!... 'n sprong...; angstig volgen
bange oogen. P. Wenceslas genaakt den drenkoling op


Praalbeb van P. Quirinus Henfling.


hetzelfde oogenblik dat zijne krachten bezwijken. En men
ziet het grootsche : een doopende hand!... Een stond daarna
is alles voorbij, beiden zijn in de golven verdwenen. Jesus'
woord heeft P. Wenceslas' edelmoedigheid vertolkt wanneer
het bevestigde dat (( zijn even geven voor zijn evenmensch
de hoogste liefdedaad kenmerkt ).


~









- 36 -


De glorie echter van het Hoepineesch apostolaat is de
marteldood. Driemaal zweepte het vervolgingsorkaan scherp-
gillend over Z.-W. Houpe.
De eerste martelaar der Belgische Franciscaner-pro-
vincie viel in 1898 te Se-k'eou-chan. Het was P. Victorinus
Delbrouck. Vijf dagen lang dunrt het angstig en zielbenar-
dend lijden; achtervolgd zonder verpoozing, verraden door
valsche Kristenen word hij gevangen. Uit zijn hok gesleurd,
waar hij gelasterd en bespuwd werd, valt de huilende
menigte op den half naakten en gebonden zendeling... Geen
woord weten wij over zijne marteldood, de engelen schreven
ze op in 't boek der levenden; doch wij kennen het laatst
geschreven woord van P. Victorinus : < Vergeet mijne
Chineezen niet! ) Het was het testament een martelaar
volkomen waardig!
In 1904 bracht de Julimaand een nienwe smartvolle
beproeving, maar ook een heerlijken dag voor Kerk en
Franciskaner Orde. Drie zendelingen vielen, slachtoffers van
woeste hartstochten. Mgr Theotimus Verhaeg-hen, op her-
derlijk bezoek in de bergen, in gezelsohap van zijn broader
P. Frederik en van P. Florentius Robberecht, was te Cha-tse-ti
aangekomen. Opgezweept door de Ko-ti-choni Chineesche
vrijmetselaars sprong het wraakzuchtig gepeupel op de
zendelingen toe, die door lanssteken gedood werden!
En onlangs, op 't oogenblik dat de Franciskaner Orde
de goddelijke getijden bad, de eerste Martelaren in Marokko
ter eere, (16 Januari), werd de Limbnrger P. Julianus
Adons door de Chen-pin's vereerders van Bouddha -
om het even gebracht; een jaar lang leefde hij te Sin-t'ien-
pa in doodsgevaar; doch slachtoffer van zijn plicht bleef
hij daar, nit vrije verkiezing, om zijn Kristenen op te
leiden naar Jezus' goddelijk Hart en zoo 't den Heere
behaagde zijn even te even voor zijne schapen. De
Meester beloonde zijn trouwen dienaar!
Al die helden slechts enkele konden aangehaald -
togen naar het Missieland, in zich den drang naar het
edelste dragend : ((Leven en sterven voor God. ) Zij hadden
den strijd aangebonden in liefde en toewijding en door hun
volle opoffering bezegelde zij hun streven. Hun heengaan
was heerlijk en nit den strijd door hen gekampt en gewon-
nen kwam een groote zege : duizenden Hoepineezen zijn tot
den godsdienst bekeerd.

























































P. VICTORINUS DELBROUCK GEMARTELD









- 38 -


III.


Zuid-West-Houpt aan Kristus.



Heden.

Toen in 189o de Belgische Minderbroeders in 't Vika-
riaat aankwamen vonden zij ruim 43oo Kristenen; 7 Zende-
lingen, door 4 inlandsche priesters geholpen bedienden
21 kerken en kapellen over 60 kristenheden verspreid.
Onlangs kwam bet jaarlijksch verslag- van Mgr Everaerts,
Apostolisch Vikaris in Z.-W. Houp6, ons verblijden. Den
21 September 1921 warren 31.192 Kristenen ingeschreven;
257 kristenheden gesticht, i54 kerken en kapellen voor de
geloovigen toegankelijk. 4 Zendelingen : 36 Paters en 4
Breeders, door 9 inlandsche priesters geholpen, werken
aan het zielenheil; II jongelingen bereiden zich voor tot
de H. Wijdingen in 't groot Seminarie te On-tchang en
23 verblijven te I-tchang in 't klein Seminarie.
In de 93 parochiale scholen konden 1864 kinderen aan-
vaard worden, in de drie middelbare scholen 43; en de hoogere
school dit jaar ingericht werd door i3 studenten bezocht.
In de 3 kloosters der inlandsche Zusters-Derde-Orde-
lingen wonen 45 religieuzen en 15 Zusters Franciscanessen
van Maria hebben 25 Chineesche medezusters. Voorzeker
is de drang naar volmaakter leven een gunstig voorteeken!
Die edele vrouwen zijn een zegen voor het Vikariaat, zij
bedienen 66n hospital, 2 godshuizen waarin 36 oudjes
huizen, 12 catechumenaten met 641 geloofsleerlingen, 4 wee-
zenhuizen waar 460 kinderen de opvoeding genieten, hon-
derden kleintjes konden, alvorens te sterven het H. Doopsel
ontvangen en het verbazend aantal zieken, door zendelingen
en zusters geholpen, teekent de werkzaamheid op dit gebied.
Ruim 109.400 gevallen warden opgeschreven!


Toekomst.

( Gaat en onderwijst alle volkeren, ) sprak de Meester.

















































BELGISCHE
FRANCISKAANSCHE MARTELAARS

P. Frebericus Verhaeghen. P. Florentius Robberecht.
Mgr Theotimus Verhaeghen.
P. Victorinus Delbrouck. P. ]ulianus Abons.










- 40 -


Voor alien gaf Hij met goddelijke mildheid zijn Bloed. En
dit woord getrouw, en die daad indachtig gingen de zen-
delingen onderwijzen, de liefde tot Jezus gekruist predikend.
De harten der goedwilligen zijn geraakt en een streving
naar deugd is in hen geboren.
Het kon wel beweerd worden : c( China is een ondank-
bare wijngaard! De Chinees heeft geen hart! Een zende-
ling die er geleefd, gestreden en geleden heeft, zal opstaan
en verklaren dat het te vroeg is om een oordeel te vellen.
Zoo China eens het getal Martelaren, hier, in onze streken
geofferd zal benaderen, wanneer de werkkracht in Europa
aangewend zal benuttigd zijn, dat men dan een besluit
trekke. Nu is het voorbarig en onjuist.
Is 't wel waar dat in den Chinees geen edele gevoelens
kunnen ontluiken? Dat dient gelogenstraft! Er leven groote
zielen in Houp6, karaktervolle kristenen : er leven heilige
Hoepineezen. De taal der daden spreekt laide.
Te King-chow-fou lag een jongen in het hospital. Zijn
beenen verkankerden; dag en nacht lag hij op. zijn bed
uitgestrekt en toch zweefde immer op het vertrokken gelaat
een zoete glimlach. En vroeg een zuster c of 't hem erg
deerde? (c 0 ja maar het is voor de bekeering der
heidenen! ,
Geen groote ziel?
In dezelfde stad had een meisje Gode hare maagdelijk-
heid gewijd. De moeder, in nood, verlooft haar met een
welstellend heiden. Een kalme, waardige, grootmoedige wei-
gering volgt. Dagen lang duurt de tegenstand tot op zekeren
dag bet meisje wordt opgelicht en ten huize van den heiden
bewaakt; doch onwrikbaar, ook in die benarde omstandig-
heden blijft het heldhaftig kind weigeren. De beproeving
verscherpt! Jezus laat toe dat zij schijnbaar door Pater en
Zusters verlaten wordt. Zij lijdt geduldig, op God betrou-
wend. Het huwelijk wordt haar afgeperst, maar dan ook
is het einde daar. Gebruikmakend van de afwezigheid van
haar verloofde, snelt zij huiswaarts, snijdt haar zwart krul-
lend haar af en brengt het openbaar in China beteekent
dit het hoogste misprijzen bij haar beul! Voortaan was
zij vrij, zij kon, Kou-me-nee religieuse worden, Jezus
toebehooren.
Geene heldin?
En de trouwe Kia? Jarenlang dient hij den Pater met
een getrouwheid die eenieder aangrijpt, en wanneer die








- 41 -


zendeling, Mgr Theotimus geworden, zal gemarteld worden,
is het Kia die eerst zijne borst zal laten doorboren om de
slagen van zijn vader af te wenden.
Geen edele daad?
Een vrouw ontvangt een aalmoes van den Pater. Zij
heeft het broodnoodig, die ongelukkige, want zwarte ellende
is bij haar meester en de kleinen zijn haveloos. 's Namid-
dags komt zij terug bij den missionaries en hem het geld
terugreikend : ((Pater, draagt een H. Mis op voor de
zielerust van mijn man. ) De Pater weigerde ontroerd en
beloofde haar toch wel de H. Mis op te dragen.
Nietwaar, er is heldenmoed bij onze Hoepineezen. Zijn
dit uitzonderingen? Gewis ja, doch die zijn, God lof! menig-
vuldig. Men mag niet vergeten dat zeer velen uren ver
komen, door eenwe-.oude bosschen, over slechte bergpaden
om een H. Mis bij te wonen; dat tijdens de laatste ver-
volgingen honderden hun leven veil hadden voor het geloof,
en door eigen bloed hun Kerk hebben bevrucht; en dan
de vele roepingen tot het geestelijk leven.


Z. D. Mgr Mobestus Everaerts, met be vier gebroebers Abons.
E. P. Marinus. t P. ]ulianus. E. P. Hubertus. E. P. Eliseus.









- 42 -


Is 't waar dat in China geen massabekeering zal ont-
staan ?
Voorzeker niemand ontkent dat het Apostolaat van
Franciscus Solano in Amerika, van Franciscus Xaverius
ondeir de Indiers bijna onmogelijk schijut in China. Groot
en veel zijn de hindernissen : de ingekankerde haat tegen
den vreemdeling; de afgodische eoredienst der voorvaderen,
die met familie- en staatslevcn als een wezenlijk bestand-
deel vormt; het vaarwel zeggen aan opiumgebruik, aan
't opiumplanten, dat den Hoopinees vier maand levensonder-
houd bezorgt; voegt daarbij de strange kerkelijke tucht in
huwelijkszaken!
Zoo kent men iets van de moeilijkheden, welke de
geloofsprediking ontmoet en die van den godsdienst afhouden.
En ondanks dit alles mag de vraag gesteld, ( zal Hoep6
eens Kristus toebehooren? Zullon de Hoepineezen in groot
aantal tot den Zendeling komen? ,
Het antwoord light in do toekomst en de toekomst is
vol hoop! ( Het Kristi licht daagt op in Houp6, ) mochten
de zendelingen berichten. Uit hun verslagen weten wij hoe,
ten alien kante, huisgezinnen de ( poessa's, huis-afgoden
- verbrijzelen en om een zendeling roepen. Te Tse-kia-pin
over de 1oo; boven Pa-tong rijpt een belovende oogst; te
Hou-kia-keou is de Pater hoogst noodig, en hij moet weg
om een ander centrum recht te houden; in Li-tch'oan ligt
de weg vrij : wachten, zegt de bisschop, tot hulp komt! De
ending door bedient elk zendeling verscheidene dorpen!
Waarlijk het uur der genade slaat!
Mgr Theotimus, roemvoller gedachtenis, mocht zeggen :
zeggen : China wil zich niet bekeeren; China wil wel, doch
kan niet, door gebrek aan zendolingen! ) Onmachtig staan
enkele zendelingen 49!... voor 0I million heidenen. Zij
strijden, zij geven zich, zij vallen door ziekte uitgeput,
wonder den last der zware taak, afgemat voor den tijd. Een
kreet stijgt op uit hun schrijven : Wie komt? Wie komt?

*

Er zijn nog edele harten in Vlanuderen!? Niet waar er
zijn nog jongens die schoonheid willen in hun leven, die
hun ideaal hoog geplaatst hebben : in het leven en lijden
voor God, voor Jezus, tot kerstening der heidenen. In









- 43 -


Houp6 vinden zij een taak die hen adelt, hen optilt tot
God. Geen schitterende wereldsche toekomst, maar de ver-
werkelijking eener groote gedachte door de zelfopoffering
van leven en hart! Is dat niet de eenige levenswaarheid?
Ligt daarin niet het waar geluk?
Vlaamsche jongens, luistert naar de goddelijke stem die
roept in het diepste van uw hart. Zoo gij gaat werken in


,. IIii~


Z. D. Mgr Mobestus Everaerts.
E. P. Fibelis. E. P. Electus.

den wijngaard des Heeren, dan zal uw werk in het missie-
land gedijen Gode ter eere, ten bate der Kerk, dan zal uw
arbeid, uw zwoegen, uw wee en smart, uw bloed missehien
- God gave het! ten hemel opstijgen als de krachtigste
smeekbede tot veredeling van uw eigen Vlaamsche Volk!...
Kwamen vele Vlaamsche zendelingen naar HoupB! Welk










44 -

een zegen voor ons Volk! Welk een viktorie voor den
grooten Koning! Welk een strijd zou ontbrauden op ons
chineesch Missie-front!
Harop voor den grooten Koning? Hij noodigt zijn volk
ten strijde! Dat het schalle over ons geliefd Vlaanderen.
en weergalme tot in de uiterste hoeken onzer dierbare
gauwen, opdat mannen komen, mannen van overtuiging,
van de daad, en Jezus, het Licht den Volkercn gegeven,
doen heerschen in Houp6 en stralen in den donkeren
nacht!...


Tartaarsche ouOe vrouwen,
verzorgb boor be Eerw. Zusters Franciskanessen.

























































EEN WATERVAL IN CONGO


















Congo.





Terug in Congo.

De kolonie, zoo dierbaar aan iederen Belg, die opgaat
in het idcaal van beschaving door Leopold II ontworpen,
staat eindelijk weer open voor den zieleniever der Belgische
Minderbroeders.
Wij zijn eigenlijk workers van het elfde uur, daar
reeds de meeste kloosterorden van Belgi6, ons zijn voor-
gegaan in dien Wijngaard des Heeren.
Nochtans, zoo het ons geoorloofd. ware te roemen,
zouden wij met fierheid wijzen op onze voorvaderen. De
schepen, die Diego Camo op zijn ontdekkingsreizen voerden
aau de monding van den Zairus (den tegenwoordigen
Congostroom) brachten er ook de eerste Afrikaansche
missionarissen, de Minderbroeders. Te dien tijde, hebben
ze aan de knsten niet weinig bloeiende kristenheden
gesticht; maar met den toenmaligen Europeeschen invloed,
is ook hun evangelizatie-werk vervallen.
Andermaal werd een poging aangewend om het
Moorenland te openen voor bet Evangelie door de
Vlaamsche Recolletten. In 1673 vertrok de E. Pater
Wouters met 4 medebroeders uit Antwerpen om een nieuwe
stichting to wagen in Sonho of Congo. Ongelukkig werd
dit edel pogen tegengewerkt, en most P. Wouters, na twee
jaar werken en probeeren naar Vlaanderen terugkeeren (i).
Immer bleef het een verlangen die glorievolle over-
levering wederom aaneen te schakelen. Tot hun groot spijt,


(1) Zie : P. EUCHER DE ROY, o. f. m. Le Congo; in 't Vlaamsch bewerkt
door P. ALBANUS HEYSSE, O. f. m. : De Katholieke Kerk in Congo, Jules De
Meester, Rousselaere, 1906.









- 47 -


moesten de Oversten, bij het begin van 't Afrikaansch
beschavingswerk, het aanbod hun door Leopold 11 zelf
gedaan, afzeggen. De Provincie was te jong en nog in
vollen groei; reeds woog haar zwaar de uitgebreide missie
van China.
De laatste jaren nochtans zegende ons God met vele
roepingen, en dringende aanvragen gingen nit van de
religieuzen zelf. Maar steeds moesten de best krachten
naar China, Chili, het H. Land, of mochten deze niet weg
genomen worden nit hun vruchtbaar ministerie in Belgi6.


Onze eerste Missionarissen in Congo:
EE. PP. Liberatus, Theophilus, Valentinus, Sabinus.


Doch God, in ziju voorzienigheid, had het tijdstip vast-
gesteld. Nog een gansche streek van zijn Wijngaard lag
braak, waar toch zoo'n goedhartige, rechtzinnige Zwarten
wonen, die Hem het beste van hun hart zouden geven,
maar Hem, helaas, niet kennen. Ingezien dus het verlangen
der arbeiders en de rijpheid van den oogst, was God, om
zoo te zeggen, verplicht een Franciskaansche missie te
willen in Congo.
*
*

Sinds is de missile een feit.
Het plan werd ten uitvoer gebracht door een man
die sedert jaren een Congo-missie, als levensdroom, in zich


A








- 48 -


besloten droeg. Bij zijne verkiezing tot Provinciaal-Overste
schreef de H. E. Pater Albertus Lismont aan het hoofd van
zijn. program: een nieuwe missie in Congo.
En niet zoo gauw had de vrede weer vrijen adem
gegeven aan het burgerlijk leven, of het plan kwam ter
sprake. In April I919 werd er officieel toe besloten. Onder-
tusschen was zijne Em. Kard. Van Rossum, Prefekt der
Congregatie van de ( Voortplanting des Geloofs ), het nieuws
te weet gekomen. Onmiddelijk vroeg hij nadere inlichtingen
en liet een hooge instemming vanwege de Congregatie
'tegemoet zien.
Ook het Belgisch Ministerie van koloniin moedigde
het voornemen allerzeerst aan. Immers een nieuwe missie
lag gansch in hun belangen om een dreigenden vreemden
invloed to kecren en om nienwe kracht bij te zetten aan
het beschavingswerk.
Aldus hingen de zaken. Toen in Juni 1920 de
H. E. P. Provinciaal naar Rome werd geroepen om
persoonlijk de belangen der nieuwe missie te bepleiten.
Het H. Hart van Jezus ruimde alle hinderpalen nit den


E. Br. Justinus. E. P. Valentinus. E. Br. Remigius.








- 49 -


weg en zonder slag of stoot werd het pleit gewonnen. Bij
een schrijven van I5 Juni 1920 schonk ons zijne Em.
Kard. Van Rossum als missieveld het Lulua-distrikt en
een deel van Noord-Katanga, en drong er stellig op aan
dat we aanstonds zooveel missionarissen mogelijk zouden
sturen om er de indringende Protestanten te keeren.
Aan dien wensch werd zoo spoedig mogelijk voldaan.
Sedert December 1920 zijn de Paters gevestigd te Kanzenze
in Katanga, en in Februari 1922 werd een tweede post
gesticht te Sandoa, hoofdstad van het Lulua-distrikt. Na
















Zicht op ben missiepost van Kanzenze.
Van links naar rechts:
1) schrijnwerkerij, 2) keuken, 3) groot woonhuis,
4) W. C., 5) kapel, 6) woonhuis, apotheek en magazijnhuis,
7) manioc-kotje, 8) logeerplaats.


korten tijd, hopen we, zal een derde post gesticht worden
inlOpper-Katanga.


De streek.

Het missie-distrikt zal nagenoeg beslaan : gansch het
district Lulua, plus de strook tusschen de Lubudi en de
Lualaba en eene andere tusschen de Lualaba en de Lovoi-
rivier die zich nabij Kikondja in het Kisale-meer werpt.
Daaraan zal worden toegevoegd een grooten driehoek van
Noord-Katanga die uitpunt te Bukama, aan het Moero-meer









- 50 -


Binnenzicht ber kerk van Kanzenze.


en te Ankora. Aldus omschreven, schat men de oppervlakte
3 a 4 maal die van BelgiE: due plaats genoeg om zijn
zieleniever lucht te geven.
De streek heeft haar eigen aanblik en schoonheid. Ze
kent weliswaar niet de majestatische natuurpracht van de
oerwouden, die midden-Congo overschaduwen met een
eeuwig groene plantenweelde.
Om echter een waren aanblik te hebben van het land
is het noodig beide deelen te onderscheiden. Zij verschillen
zoo zeer dat eer missionaries die jaren lang zal gewerkt
hebben op de boorden van de Lualaba met hun weelderigen
tropengroei of in de Mitumba-bergen, bet Zwitserland van
Katanga, zich zal, evenmin als wij Europeers, een denk-
beeld kunnen vormen van de opene eindelooze brousse-
vlakten van Lulua.



Het Lulua-distrikt ligt boven aan de belling van de
reusachtige Afrikaansche kom, en deelt dus in de dorre










- 51 -


schraalheid van de scheidingsvlakte; doch hoe meer men
afdaalt, hoe meer de weelderige plantengroei de natuur
verlevendigt en hier en daar stalen levert van de tropische
wooden.
Het is dan ook opvallend wat een aantal rivieren -
waarbij velen van onze stroomen watergrachten zijn op
die hoogvlakten hunnen oorsprong nemen en in de zelfde
richting als ontelbare haarvaten naar de reuzen-ader heen-
stroomen. Om de steenachtigheid van den ground dringt


Kanzenze na be Hoogmis.


schier niets door en moet al het water, dat bij het regen-
seizoen maanden lang neerplast, naar den grooten stroom
gedraineerd worden. Het water wil hobbel en sobbel de
selling af; de wispelturig-kronkelende stroomen storten zich
van rotsen en rotsblokken neer, en vlieten haastig been
naar de laagte.
De heuvelruggen tusschen de stroomen zijn een schrale
zandachtige ground, die in het heet seizoen geblakerd en
gebrand wordt, zoodat alle leven verdort en uitdroogt. Hot
is eene onmetelijke ( brousse ). Schrale grasplanten over-
stoppelen de ronde heuveltoppen. Alleenstaande kwijnende


Cil
i;



1 :

~:,









- 52 -


boomen treuren in dat weinig aantrekkelijk landschap. Dat
is de brousse in haar grootste armoede.
Lager af vindt men meer leven. De ( boschachtige
Savana ) overdekt gansch do streek. Weelderige boomen
staan er in aangename bossehen samengedrongen, stelterige
bamboesrieteu schieten er op tot 15 m. hoogte. Het onder-
gewas bestaat uit grasplanten of gramineein met harde
stijve stengels, drie of viermaal hooger dan de menschelijke
gestalte en voorzien van harde, stijve en snijdende bladeren.
Vele dezer grassoorten zijn blijvende planten en overleven
het droog seizoen, dank aan hun wortelstok; andere zijn


De Catechist van Monanga met zijn leerlingen
op bezoek te Kanzenze.


46njarige planten en hun zaad kiemt zoodra de eerste regens
vallen (I).
Aan de rivieren treft men den echt-tropischen groei,
doch niet in die dolle wildheid der oerwouden. De ground
en het aangespoelde slib is vochtig en vruchtbaar, en mits
voorbereidende gezondmaking, zeer geschikt voor den land-
bouw.

(1) Zie: E. PAQUE, S. J. Onze Kolonle, Brussel, Karel Bulens, 1911.










- 53 -


Oroep nieuwgeboopten.


De streek is ook onzeggelijk rijk aan allerlei delf-
stoffen. Kolwezi, Ruwe en Musonole zijn reeds merkelijke
centra van Europeers, fortuinzoekers in de kopermijnen. De
inlagen van Ruwe worden geschat op eene waarde van
Ioo million franken en beloven eens de eerste plaatsen in
te nemen op de markten van de wereld.

*
*

Het andere deel gelegen in Opper- en Neer-Katanga
is van gansch verschillenden aanblik. Dwars er door heen,
schreidt de Mitumba-keten, die begint op de scheidingslijn
tussehen de Congo-Zamberikom en zich oostwaarts richt
naar bet Tanganika-meer. De Kundelungu die groot
gaan op hoogten van 15oo tot I7oo m. verbergen het
Moero-meer, om plots af to broken en plaats te makcn voor
een vruchtbare valley.
Niets hier van de Alpische rotsige woestheid. De hoog-
vlakten zijn meestal malsche, lichtgolvende graspleinen en










- 54 -


weilanden die uitglooien in prachtige valleien. Kleine berg-
beken wroetelen door enkele uitgespoelde ravijnen, om zich
verder over rotsen been in de vallei te storten in stouton
waterval.
Heel dit bergsystcem heuvelt uit in een wijde, echt-
tropische vlakte naar de richting van Ankoro. Hier zijn we
volop in Neer-Katanga: de natuur is weelderiger, kwistiger
maar ook meer moerassig.
De Lualaba trekt, tusschen de Mitumba's en het.
Hakannson-gebergte op den anderen over, zijn luie
wateren, die hier en daar blijven staan in groote meeren
als Kisale, Upemba, Kabele, en die de naaste boorden doen
verrotten tot drassige moerassen.


Aan 't herstellen van ons woonhuis.


Deze streek vooral mount uit door hare vruchtbaarheid.
Al de valleien zijn geschikt om uitstekende landerijen aan
te leggen, en de hoogvlakten, die vrij zijn van de geduchte
tse-tse vlieg, kunnen eene talrijke veebevolking onder-
houden.


Het klimaat.

De missie de moerasstreken uitgezonderd deelt,









- 55 -


in het zachte klimaat van Katanga, dat zoo menige
Katangeesche kolonist, die naar 't moederland terugkeert,
verlangt zoo ganw mogelijk weer te vinden.
De hoogvlakten, ingezien huu droogte, genieten een
teere, lichte en zeer gezonde luchtgesteldheid, die door
geen uitwasemingen van ontbindende planten verpest
wordt. Zeker het kan er warm zijn en om te zweeten hoeft
er weinig moeite; maar zelfs de namiddag-hitte is niet zoo
stikkend en drukkend als onze zomerdagen. De diepe,
blauwe hemel laat vrijen adem. De avondstonden zijn er
vrij koel, en tot 9 uren 's morgens kunnen de Paters goed


Woningen ber Missionarissen.


hun habijt of overjas verdragen. Wie zich 's nachts niet
warm indekt, zorge voor een goede dosis kinine om de
koorts te bestrijden. In de bergen en op de hoogvlakten
kent men zelfs koude nachten, en niet zelden gebeurt het
dat rijm hangt te glinsteren in de opkomende Congo zon.
Slechts twee seizoenen verdeelen het jaar. Gedurende
het droge, vcrschroeit en verslenst alles wat geen wortel
heeft om dieper in den ground het vocht te zoeken. Maar
laat de regens komen. Dan stroelt het water. Wee hem die
zonder dengdelijken regenjas durft buiten komen! Onze









- 56 -


Europeesche ( Voddenstokken ) zullen hem weinig dienen.
Eigenaardig is het dat het in dit seizoen haast alle dagen
regent en omtrent op den zelfden tijd. Alles ingezien, de
missie is geen moordend land, maar een kolonizatiestreek.
Mitsgaders redelijke voorzorg tegen de afwisseling van
temperatuur, matigheid in eten en drinken, geregelden
arbeid, kan men er zich een taaie gezondheid maken, en
goed zijn vijftig of zestig jaar leven.


Het volk.

De groote wet (( Struggle for live ) overheerscht groo-
tendeels de indeeling der Congoleesche bevolking. Alhoewel
de noodwendigheden van den Neger tot hot onontbeerlijkste
zijn teruggebracht, behoeft hij een warm klimaat om zijn
gebrek aan kleeding, alsook een stuk bebouwbaren ground.
Verder zal hij zich liefst neerzetten in wildrijke streken of
nabij de rivieren om een toemaat levensmiddelen te trekken
nit de jacht of de vischvangst. Uit dien hoofde, zijn do
schrale hoogvlakten van Lulua en de koude Mitumba's on
Kundelungu's schaars bewoond. De bevolking is same
geschoold langsheen de rivieren. De boorden van Opper-
Kasa' en van de Lualaba herinneren aan de dichte bevol-
king van de groote Evenaarsstroomen.
De inboorlingen behooren tot hot groote Bantu-ras,
dat bijna over gansch Congo verspreid is, maar verbrokkeld
in verschillende stammen en famili8n, als de Baluba, de
Lunda, de Basongo.
Zonder hen van alle zedelijke smet vrij to wassehen,
mag men zeggen dat zij zacht zijn van aard en meer
bezorgd met hun klein boerenbedrijf en hun handwork. Ze
kennen niet de preusche oorlogzucht van de Azende of de
onmenschelijke woestheid der Bangales. De plaatselijke oor-
logen met hun toebereidselen en nasleep van braspartijen,
nachtelijke dansen en menscheneterij zijn, wonder den invloed
der Blanken, zeldzame uitzonderingen geworden.
Hun lichaamsbouw is tamelijk groot en ontwikkeld; de
huidskleur zweemt naar het donker-bruine; uit hun kno-
kerigen kop met een kroezelbosch bewassen, kijken een paar
goedige oogen, en tusschen de dikke opengesperde lippen
prijken twee wit-ivooren kammen. Hun donker-bronzen rug-
gen glimmen van vuile vettigheid on om de lenden is.










- 57 -


met eenige vezels opgeknoopt het national kostuum : de
pagne of paan, een vuil vezelweefsel dat op den man
moet verslijten.
Ze leven meestal in open lucht. Voor het nachtverblijf
word een vierkante hut opgetrokken uit hout en stamp-
aarde, met een slordig, laag- afhangend dak van lang, stijf
gras uit de brousse.
Het zware veldwerk is voor de vrouw en de kinderen,
want den vrijen man staat alleen de jacht en het niets-
doen. Uren lang kunnen ze kazelen over hun rechtsgedingen,
over de belangen van het dorp en den stam. In die open-


Een nieuwe keuken in opbouw.


bare zittingen of << palabers bereikt hun ingeboren praat-
zucht soms echte welsprekendheid.

*

Spreken over de taal der inboorlingen is zeer moeilijk.
ledere stam heeft zijn eigenaardigheden, zoo niet zijn eigen
taal.
In 't algemeen brengt men ze terug tot den grooten
tak : het Luba. Ten Westen van de Lubilashi spreekt men
meestal het Kiluba Hemba on ten Oosten, het eigenlijke
Luba : twee talen die niettegenstaande enkele overeenkom-










- 58 -


sten toch mcrkelijk verschillen; 't is als Duitsch en Vlaamseh
die tot den germaanschen tak behooren. In het Lulua-
distrikt word het Luba merkelijk gcwijzigd on vormt het
Lunda en het Kaniska : men zou zeggen Limburgseh en
West-Vlaamsch, of nog erger. Het aanleeren is niet zoo
moeilijk, maar een grondige kennis is noodig, en de ver-
scheidenheid brengt den last mee.

*
*

De Godsleer van de Baluba of Lunda is zeer eenvoudig.
In 't algemeen hebben ze nog een vrij sterk gedacht van
een Opperwezen, Habenzya Upangu of Vilye Mukulu. Hij
is maker en oorsprong van alles en overheerscht het heelal.
Dit gedacht, overgebleven van de eerste veropenbaring, is
overwassen door een wilden groei van superstities. Het
opperwezen laat het wereldbestnur over aan een macht van
geesten of mukubu's, die allen zeer jaloersch zijn op hun
eeredienst. Door puntigen en omzichtigen eeredienst die
geesten gunstig stemmen en in alle omstandigheden hun
bescherming erlangen, daarin bestaat gansch hun bijgeloo-
vige godsdienst en verhaspelt tot een warreboel van fetichen,
amuletten, toovenaars, totems, geheime sekten en dwaal-
begrippen.
Dit oerwoud van dwalingen moet onlgonnen worden.
Enkele grondbegrippen mogen blijven staan al het overige
moet uitgehakt of gerecht worden. Voorzeker, zoo niet de
godsdienst aan de grondlaag ligt, zal het reuzenwerk van
beschaving dat de Belgen in Congo doordrijven, op het
zand gebouwd zijn. Dat is het werk der zendelingen in de
edele Congo-verheffing.


Het werk.

Tot nogtoe kunnen wij niet roemen op buitengewone
uitslagen : de missile is nog in de moeilijke tijden van haar
allereerste begin.
1920 staat als geboortejaar in de annalen gedrukt.
Omtrent half November zijn de eerste missionarissen, de
EE. PP. Valentinus en Sabimus met de EE. BB. Remigius
en Justinus uit. Southampton vertrokken. Na 18 dagen
zeereis en 6 dagen trein van Kaapstad tot Elisabethstad,










- 59 -


kwamen zij in de laatste dagen van het jaar te Kanzenze
aan (I).
Doch v66r hen, den 13 October, waren reeds vertrokken
PP. Theophilus en Liberatus. Deze zouden langs Boma en
den Kasai de missile bereiken en op hun doortocht de mis-
sion der PP. Jezuieten en Scheutisten bezoeken, om er
nuttige en onontbeerlijke inlichtingen op te doen. Na een
reis van 6 maanden langs rivieren en karavaanwegen, door


Pater Liberatus met zijn zwartjes
verlegt ben loop der Kanzenze naar het Missieplein.


bosschen en moerassen, kwamen zij op io April 1921 te
Kanzenze aan (2).
Nu was de groop volledig en zou het werk beginnen.

*
*

Een onschatbaar voordeel was het voor de stichters
niet van den eersten stap af te moeten aanzetten. Goed-


(1) Bode van den H. Franc. van Assisi: Augustus-December 1921.
(2) Sint Antonlus' Stem: Juli-October 1921.









- 60 -


willing hebben ons de EE. PP. Scheutisten den post van
Kanzenze afgcstaan. Verdoken in een heuvelachtige, zeer
vruchtbare streek te midden van weelderig groen, op 3 uren
afstand van Rnwe, heeft hij een aangename en welgeschikte
ligging. Van diAruit zijn de groote banen open voor de
Lualaba-vallei en eensdaags wordt het een uitstekende lan-
dingsplaats als er de ontworpen ijzeren weg zal zijn tus-
schen Tschilongo en Lubito.
Kanzenze is een zeer schoone post en getuigt van een
ijverig zwoegen der voorgangers. Al de gebouwen zijn in
baksteen opgetrokken. Een smaakvol kerkje in keurigen
rondboogstijl is de roem der streek, terwijl de torenspits
het teeken van Verlossing en beschaving boven de bosschen
reikt. Eene omheining omvat de kerk met de gebouwen
en een hof van 2 hectaren. Rondom den post over de
heuvelen en achter de bosschen liggen de velden en wei-
landen der Missie verspreid : omtrent 8 hect. zijn reeds
ontgonnen. Dat maakt een deftige boerderij.
't Moeten aardige weken geweest zijn, die de baanbre-
kers beleefden. De zes koppen zullen dikwijls bijeen gestoken,
en de zes baarden zullen dikwijls ondervragend naar elkan-
der opgewipt hebben.
Vooreerst het groot princiep vaststellen : de verdeeling
van den arbeid! De E. P. Theophilus Tielemans, met de
waardigheid van Overste, zal zich gelasten met het algemeen
bestuur. Hij mocht in 1921 twee groepen Catechumenen
doopen. Een vijftiental Catechisten werken in de omliggende
dorpen. Mgr De Clereq, Apostolisch Vicaris van Opper-
Kasai, vergunde hem de machten van Vicaris Generaal
over Lulua, de strook tusschen de Lubudi en Lualaba en
tusschen de Lualaba en Lovo'.
P. Valentinus, als gewezen professor, wordt voorloopig
prefekt van de stndiBn. P. Liberatus, P. Sabimus zijn rond-
reizende missionarissen. De goede Broeders staan voor het
stoffelijke : Br. Remy bestuurt de boerderij en Br. Justinus
is kok.
Het koken vergde in 't begin veel overleg. De diners
warren niet overladen en de Franciskaansche bedelzak was
nog van weinig dienst. De eene conservendoos na de
andere werd leeg geplunderd. Gelukkig kwam meester Ka-
bamba den toestand redden : zijn knap jagerstalent bezorgde
geregeld aan de Paters een stuk wild. En het keuken-
gerief?... Wiens beurt is het om nit de conserven-doos te









61 -

drinken ... want helaas, van de zes tassen is er 66n op
reis verongelukt.
Br. Remy is op ontdekking uitgegaan om de velden op
te zoeken en heeft den hof wat opgeknapt. Na drie weken
bracht hij reeds heel triomphantelijk een schotel school
roode radijsjes op tafel.
De priesters hebben het ook niet wonder de market. Het
aanleeren der taal, bij gebrek aan grammatica en opleiding,
vraagt veel tijd. De prefekt der studies behaalde een uitste-


Een verrezicht op de Missie.


kend success. In enkele omreizen bij de geburen is hij er
toegekomen de nienschen wijs te maken, dat hij gaat school
even. Eenige zwarte zandduiveltjes werden saamgetrommeld
op de Missie. Het program begint met de eerste wetens-
waardigheden : het a b e n het stilzitten in de klas. Werken
verbeteren komt later, voor 't oogenblik is het zaak een
soort stift en reglet te maken om lijnen te krabben op de
leien. Zijne school van Kanzenze, waartoe de kinderen der
omliggende dorpen opgetrommeld werden, telde in December
i5o leerlingen.
Ook de rondreizende missionarissen hebben zich ver-









- 62 -


toond en het nieuws wordt overall verspreid dat de nieuwe
( Blanken van het gebed ) toegekomen zijn. Sinds dien zijn
de kristenen en catechumenen terug gekomen en krijgen
regelmatig onderricht van hun catechisten. Ook de Paters
beginnen te sermoonen, en wat de tong niet wil uitbrengen
moeten de gebaren aanvullen. Cicero zal toch de oratorische
fouten niet beknibbelen.
De stichting is in voile wording. In Februari 1922 is
P. Valentinus met de PP. Florentinus en Ernestus, twee
Lokenaars pas nit Belgi8 aangekomen, verhuisd naar Sandoa,
hoofdstad van het district. Daar is een hoofdcentrum voor
Blanken en ook vele oud-soldaten en bedienden van den
Staat kristenen uit andere mission wonen er samen,
maar helaas, nog nooit werd er, zelfs geen doorreizende,
missionaries gezien. De Protestanten huizen daar in de buurt.
Een internaat voor kinderen te Kanzenze, huizen voor
werklieden, kapel en school te Musonoi in de kopermijnen,
scholen en kapellen voor Catechisten in de omliggende
dorpen, staan voor dit jaar aangeteekend op het onder-
nemersboekje.
In Maart 1922 vertrokken wederom 2 Paters en 2 Broe-
ders. Dit brengt de missie op een getalsterkte van een
achttal priesters en 4 Breeders.

*

Het meest doelmatig systeeni om den katholieken in-
vloed snel te verspreiden en te doen doordringen in Congo,
is ingevoerd door de EE. PP. Scheutisten en Jezuieten.
Men sticht een hoofdpost wiens eerste eigenschap zal
zijn zeer nederig te beginuen : enkele groote leemen hutten
met rietendaken, schoollokalen, stallingen voor de boerderij,
woonhuizen voor de missionarissen en ander personnel van
de missie, met daarnaast een leemen kerk. Later, na jaren
taste en probeeren, zal alles in baksteen opgetrokken
worden. Tot dit materiel work is de hulp van den Leeke-
Broeder, stielman, onmisbaar.
Het voornaamste nochtans is in voeling te komen met
de Zwarten. Een gestadigen omgang met hen is onontbeer-
lijk om zich een ware kennis te vormeu van hun geest en
karakter. Die Congoleezen wil bekeeren, moet in zekeren
zin althans Congolees worden.
De missionaries moet ziclr van de andere Europeanen



















Slaapzieken.


FMM









- 64 -


onderscheiden. Hij is de ( Blanke van bet gebed, hij komt
voor het welzijn der negers; daarom moet hij zich voordoen
met een zuivere, belanglooze opoffering, zonder winstbejach
alleen het goed van den inboorling zoeken. Dan ook is
zijn zaak gewonnen.
De groote werkkracht is het geduld en nogmaals geduld.
((Zoo ge, zei een Leeke-Broeder missionaries, vijf offers
mee doet naar Congo, steek in de kleinste uw reisgoed en
vul de andere goed op met patientie; bet zal u van pas
komen! ) Een a(patientie van rekgom i is noodig voor
't ontvangen van uw zwart praatziek volk. Als u zoo'n
kalant gewordt, kruip dan met uw grooten leunstoel wonder
de veranda, en stop uw groote pijp. Vooral tracht een
gewillig en onpartijdig gozicht op te zetten en soms eens
op te letten : alras hebt ge heel de kippen-geschiedenis of
huwelijksmoeilijkheid vast. Partijdigheid 't zij voor gelijk
wie is uw ondergang : dat baart verwatenheid, jaloerschheid
en vooral kleinachting. Een Blanke die goed is, ingenomen
voor de belangen der Negers, die kalm maar zonder toe-
geeflijkheid aan iedereen recht laat golden, dat is een groot
man en heeft allen gewonnen.
En waarlijk! Een missionaries die, uit liefde tot zijn
Jezus, alle bitsige woorden afbijt, die naar prutsen en
beuzelarijen luistert alsof het een levenszaak gold, die
tienmaal een letter zal voorschrijven zonder te stampvoeten,
die uren lang kan biecht hooren zonder teeken van onge-
duld, dat is een groot man, omdat bet een heilige is.
Van uit den grooten post verspreidt zich bet geloof en
de beschaving drie, vier dagreizen in het rond. Op de
dorpen plaatst men een catechist, zoo mogelijk met een
gezel. Die geven school, leeren den catechismus, vergaderen
de kristenen en catechumenen tot het gebed.
Een der bijzonderste werken is de missietocht. Zoo'n
vertrek, brengt heel wat beweging op den post. Bij den
vooravond worden de pakken gereedgemaakt en de dragers
uitgekozen; met een last van 25 A 3o kilos is een neger
gemakkelijk de baan op. 's Morgens vroeg, v66r de groote
hitter, is iedereen reisvaardig. Schoenen blinken en kleeren
borstelen vragen niet veel tijd! De missionaries in witten
toog, stevig geschoeid en gelaarsd, de breedgerande zon-
hoed in den hals geschoven stapt vooraan met zijn boy,
die jachtgeweer en cartouchen draagt. De Congolees heeft
de manier altijd op een rootje te reizen, dus moet men









- 65 -


geen breede banen zoeken. De kleine paadjes slingeren
gezellig tussehen de boomen om bet hooge gras been. Bij
't neusklankig zingen van een stapmaatje volgen de dragers
6en voor 66n; kristenen bidden soms het rozenhoedje. Tegen
den middag moet de ((Mfumu)) een wild schieten, want
de eerste voorwaarde van goeden dienst bij een neger, is
een overvloedige voeding.
Zoo komt men aan het eerste dorp. De zwarte kroezel-
bollekes die in 't zand spelen hebben u gezien en beenen


E. P. Hilarius. E. P. Canisius.
E. Br. Gerarbus. E. Br. Alfrebus.


in vollen draf naar 't dorp om het nieuws te roepen. Alles
is in rep en roer. Eerst den chef groeten : eer wie eere
toekomt. De kristenen komen hun vader de hand drukken
en de heidenen komen zien. Biechthooren, doopen, onder-
richt aan kristenen en heidenen, maar vooral het ontvangen
en uitmaken der kleine geschillen, laten geen oogenblik
rust. Men blijft 66n dag of twee naar gelang en trekt
verder over bergen en vlakten, door bosschen en moeras-
sen. De dorpen van een sekteur worden het 66n na het









- 66 -


ander bezocht, en na een paar weken landt men wederom
aan in den grooten post. De Confrater die ondertussehen
het huis bestnurde; maakt zich reisvaardig om op zijn
beurt nit te trekken langs een anderen kant.
Een andere manier van reizen, die in Katanga zeer in
voege komt, is het fietsen. In Kanzenze beschikt men reeds
over twee velo's voor dringende gevallen. Op alle reizen
waar niet veel pakkage noodig is, komt de velo in gewoon
gebruik. De wegeltjes, allen minstens een halve meter
breed, zijn (( uitstekende ) rijbanen. Het gebruik van ezels
als lastdragers en van muilezels als rijdieren, is voor de
aanstaande toekomst.

*


Het missieleven in Congo doet zich voor aan den Min-
derbroeder als een echt ideaal. Neen, hij zal daar niet
vinden die zalvende innigheid van het celle-leven in een
klooster, maar zijn missiepost zal herinneren aan het een-
voudige leven uit de Fioretti. Als Vader Franciscus en
diens eerste volgelingen, zal hij leven in stokkerige leemen
hutten en van dorp tot dorp rondreizen om goed te doen
en de leer van verlossing te preeken aan wat het meest
vervallen is in het menschdom. Geruggesteund door de
gebeden van een machtige Orde, door de boete van zijn
Zusters-Clarissen en door de liefdadigheid van zijn Derde-
Orde-familie, zal hij, arm en ontdaan van allies, optrekken
om ginder te werken aan zijn eigene zaligheid, aan de
zaligheid van duizenden goedwillige uegers en aan het
reuzenwerk van beschaving door zijn Belgi6 ondernomen.
















Chili.





Chili op godsdienstig gebied.

Dat we, handelende over missies, ook Chili noemen, zal
missehien wel wonder voorkomen aan sommigen onzer lezers
die zich nog herinneren wat ze in hun jeugd nopens dit
land in lessen van aardrijkskunde en geschiedenis leerden.
Chili toch is een beschaafd land, en misschien denken ze
nog aan sommige zichten van zekere Chiliaansche steden
zooals Santiago met zijn marmeren paleizen, kunstig
aangelegde parken, weidsche lanen, elektrieke trams -
zelfs prachtige en rijk versierde kerken, in een woord,


Z. E. P. ]oannes-Jozef De Cocq,
eerste Overste ber Missie.









- 68 -


steden die stout de vergelijking mogen ondergaan met onze
schoonste Europeaansche, zooals Parijs, Brussel, Antwerpen.
Niettegenstaande dit alles, peizen we toch dat we gerust,
sprekende over missies, Chili op gelijken voet mogen stellen.
Want alle Chiliaansche steden voorwaar zijn geen Santiago's;
en dan, wat is eigenlijk een inissieland? Een missieland is
eene streek beschaafd of onbe-
schaafd waar het volk een val-
schen godsdienst aankleeft, of, wat
op hetzelfde neerkomt, geen gods-
Sdienst of bijna geen godsdienst
S meer heeft een streek dus waar
uitheemsche priesters missio-
narissen moeten heentogen om
den warren godsdienst te verkon-
.^I den, en waar dan ook steeds
een groote nood aan priesters zal
zijn.
Vroeger ja, tot over een kleine
eeuw, was Chili een d66r en d66r
katholiek land, het volk was diep
Z. E. P. Liborius De Lobber, godsdienstig. Zoo verhnalt men dat
als Overste ber Missie te La Serena, nog geen zestig jaar
gestorven in 1919. geleden, iedereen, zoohaast het
Angelus luidde, bleef staan, zelfs
op straat, het hoofd ontdekte, en
zich met het heilig kruis teekenend, eerbiedig bad (( De Engel
des Heeren ).
Maar nu! Bleef het vrouwvolk in het algemeen nog
een weinig godsdienstig. de mannen kennen geen anderen
godsdienst meer dan de politiek. Zelden of nooit ziet men
ze in de kerk; slechts vier of vijf ten honderd houden nog
hunnen Paschen. Wie regelmatig 's Zondags de mis bijwoont
wordt aangezien als een heilige. En te recht moet het
erkend worden dat men waarlijk veel moed noodig heeft om
al het menschelijk opzicht met voeten te treden en ( zich
zoo weinig te eerbiedigen ) (!!??) dat men alle Zondagen
( gelijk een oud vrouwken ) naar de mis gaat.


Oorzaken van dit godsdienstig verval.

Dit godsdienstig verval moet bijzonder worden toegere-









- 69 -


kend aan den machtigen invloed der VRIJMETSELARIJ
en het KLEIN GETAL PRIESTERS.


Vrijmetselarij.

Eerstens aan de Vrijmetselarij.
Zij is het die in het land het hooge woord voert.
< Haar invloed, zoo schreef nog onlangs een missionnaris,


Hoogst E. P. General Seraphinus Cimino
bij zijn bezoek aan be missile in 1920.


is hier overmachtig op de politieke en zedelijke ontwik-
keling der maatschappij. Haar zwarte hand drukt loodzwaar
op de scholen. 't Is wel waar dat de Grondwet de katho-
lieke godsdienst als staatsgodsdienst erkent. Maar dat wil
toch niet zeggen dat daarom het landsbestuur in de scholen
het aanleeren van den katechismus verzekert. Verre van
daar! De staatsscholen zijn doorgaans zoo gezegd neutral ;
in zeer velen is het leerend personnel den godsdienst posi-
tief vijandig. En hoe kan het anders? De staatsuniversiteit
en de hoogere inrichtingen zijn archi-slecht, en zulke mees-







- 70 -


ters, zulke leerlingen, niet waar? De onderwijzers die in
den ground van hun hart nog eenigen eerbied hebben voor
Christus' leer en de noodzakelijkheid van een godsdienstig
onderwijs voor het volk nog eenigerwijze inzien, durven of
kunnen al niet veel zielenijver aan den dag leggen, ingezien


t~.
I


La Serena: kerk en klooster.


een simple pennentrek van een minister-vrijmetselaar vol-
doende is om hem zijne broodwinning te ontnemen (i).

(1) Pater Augustus Wuyts: Twaalf laren in Chili. Sint Antonius' Stem,
7 jaargang, bl. 105.


: _









- 71


Uitgestrektheid der Parochies.
Klein getal Priesters.

Voeg dan daarbij het ontoerijkend getal priesters, de
groote uitgestrektheid der parochies, en de diepe onwetend-
heid en onverschilligheid in zake godsdienst zal niemand
meer verwonderen. Het bisdom La Serena b. v., heeft eene


Binnenste ber kerk van La Serena.

bevolking van 250.ooo inwoners verspreid op eene opper-
vlakte van 116.ooo km2, dat is viermaal zoo groot als Belgie.
50.ooo ongeveer wonen in de steden; de andre 200oo.ooo
zijn verspreid hier en daar in kleine dorpen, gehuchten,
pachthoven, fabrieken, mijnen. Welnu, voor dat alles zijn
er geen 50 priesters, kloosterlingen inbegrepen. Taltal,
in het Apostolisch Vikariaat van Antofagasta, is een school
stadje van i5.ooo zielen, gelegen aan de zee; doch de








- 72 -


parochie strekt zich nog verder uit en is grooter dan geheel
Belgie! Op den buiten leven nog ongeveer 15.ooo menschen.
En voor die parochie, groot als een land, hoeveel priesters?


Grot van 0. L. V. van Lourbes
in be kerk te La Serena.


Een enkele! De pastoor is dan nog terzelver tijd : profes-
sor van godsdienst in de hoogere school voor jongens en
meisjes, aalmoezenier van het hospital, bestunrder der
Fransche Zusters die het hospital bedienen. ( In dit deel









- 73 -


van mijn bisdom, schreef Mgr Jara in 1920, zijn er negen
op de tien die sterven zonder Sakramenten bij gebrek aan
priesters. )
Het volk is bijgevolg zeer onwetend en onverschillig in
zake godsdienst. Weinigen zijn er eigentlijk vijandig -
onder het volk. Wel komt men hier en daar mannen
tegen die aan hunne kinderen zullen verbieden naar kate-
chismus of kerk te gaan, maar buitengewoon talrijk zijn
die niet.
Droevig is het dan te bestatigen dat het getal priesters


Uitzicht ber stab Iquique.
Photo genomen van op ben toren.


nog meer en meer vermindert. En geen wonder. De ouden
worden ziek, sterven; en niemand is er om ze te vervangen.
Want het geloof is te zwak om nog priesters voort te brengen.


Stichting der Belgische Missie.

Zoo gebeurde het dan in 1906, de Chiliaansche Minder-
broeders zich genoodzaakt zagen hun klooster van'La Serena
en Copiapo te verlaten. Weleer zeer bloeiend, waren ze
nog slechts met 55 priesters om 17 kloosters te bediieen.









- 74 -


De Hoog Eerwaarde Pater Generaal, die wist hoe vrucht-
baar Belgi8 steeds was in 't leveren van missionnarissen,
stelde voor aan den Zeer Eerwaarden Pater Marcus De Vos,
toenmaligen provincial der Belgische Provincie, Chili ter
hulpe te komen en cr eene nieuwe missie te stichten. Na


Kerk van Iquique.


rijp overleg werd bet voorstel aangenomen in Januari I907.
Reeds in Juli daaropvolgend vertrokken de eerste mission-
narissen wonder het geleide van don Eerwaarden Pater
Joannes-Jozef De Cock. Den 28 November landden ze aan te
La Serena en namen bezit van het klooster op 5 December
daaropvolgend.









- 75 -


Reeds in 1909 waren de Belgische Minderbroeders zoo
talrijk dat het hun mogelijk was nog twee andere kloosters
te bevolken : Iquique en Copiapo.
In 1911, waren ze in onderhandeling om er nog twee
anderen over te nemen : Curimon en Almendral. Reeds was
alles geregeld, toen de Vrijmetselaars, woedend om al het
goede reeds gesticht en al-
machtig in 't land, het plan
kwamen verijdelen (i).

*


Niet vele dagen moesten
er verloopen om onze Paters
te doen inzien dat de groote
kwaal van Chili was : de
onwetendheid en de onver-
schilligheid. En aanstonds
zetten de Paters zich aan het
werk.


Werk in onze kerken.

Geen gelegenheid werd
verwaarloosd om het volk te Z. E. P. Bernarius Vervloessem,
onderrichten en aan te sporen Overste van Iquique.
tot bet naderen der heilige
Sakramenten. Ze brachten de gewoonte in 's Zondags in-
structies te even wonder de heilige missen; ze bereidden de
groote feestdagen door triduums, novenen, missies, vierden
de maand van Onze Lieve Vrouw met dagelijksch sermon
en oefeningen Haar ter eer.
Bijzonder om bet volk terug te brengen tot de H. Tafel,
achtten zij zich niets te veel; op alle uren van den dag
waren ze ter beschikking van het volk om te biechten,
heilige kommunie uit to deelen. De vruchten waren over-
heerlijk : te La Serena b. v. was het getal jaarlijksche
kommunies in 190o8 nauwelijks 5.ooo.


(1) In 1913 poogden ze ons klooster van Iquique in brand te steken.
Gelukklglijk kon men tijdig blusschen.









- 76 -


In 19Io steeg dit getal tot 36.ooo
191I 1 52.000
1912 )) 58.ooo
1918 6r.ooo
In een woord : op elken oogenblik van den dag en
van den nacht waren onze Paters gereed het volk te helpen


Kerk van Copiapo.


op alle mogelijke wijzel : doopen, berechten, huwelijken
inzegenen, enz., enz.


Stichting van een College te La Serena.

Doch, de toekomst van een volk, is de jeugd, en die
wordt gevormd door de school.
Met wat een hartzeer zagen onze Paters dat er te








- 77 -


La Serena, buiten het Seminarie, geen enkele katholieke
school bestond. 't Is wel waar, ook in het Atheneum werd
er godsdienst gegeven, maar : ten eerste, die klas was niet
verplichtend; ten tweede, een groot deel der oudere stu-
denten waren reeds lang ingelijfd in de rangen van het
radikalismus; ten derde, meest al de onderwijzers waren
vrijdenkers. 't Moet dus in het geheel niet verwonderen
dat schier niemand die klas volgde ten einde alzoo te
ontsnappen aan de beschimpingen en kleingeestige hatelijk-
heden van medestudenten
en meesters.
Aan dit tekort van
kristelijk onderwijs wilden
zij voorzien; een school
zouden ze opened voor jon-
gens, waar de kinderen,
benevens eene wetenschap-
pelijke, ook eene gods-
dienstige opvoeding zouden
genieten. En alhoewel
slechts vier maanden aan-
geland, heeft het volk reeds
zooveel betrouwen in hen,
dat, niettegenstaande ze
maar kunnen beginnen met
66ne klas, ze toch reeds
dertig leerlingen hebben.
HIet volgende jaar voegt
men or twee klassen bij, en
stijgt bet getal leerlingen Z. E. P. Dositheus Hottlet,
tot honderd twintig. Tegen- Overste van Copiapo.
woordig zijn er honderd
vijftig verdeeld in zes klas-
sen. Men volgt stipt bet staatsprogramma. Het College
staat in zulk een gunstig aanzien in de stad, dat zelfs
vrijdenkers niet kunnen nalaten er hun lof over nit te
spreken. Het schoolmuseum opgericht door Eerw. Broeder
Hilarion werd officieel als toonbeeld aangeprezen (i).


(1) Het museum heeft wonder andere merkwaardigheden : een blina vol-
ledige verzameling van de houtsoorten van het land, van vogelen en insekten
der streek; bijzonder eene verzameling van ertsen van alle kleur en groote:
marmer, alabast, plaastersteen, kristal, edelsteen van alle soort.








- 78 -


De godsdienstige opleiding bleef ook niet vruchteloos.
SJongens, zoo schrijft Eerw. Pater Augustus, die vroeger
van God of zijn gebod niets afwisten, hooren nu niet enkel
op Zon- en feestdagen geregeld de heilige Mis, maar, op
zoer weinige uitzonderingen na, wonen zij alle dagen de


Chiliaansche vrouwen in kerkkleebing.


heilige Mis bij alvorens de klas te beginnen. Allen hebben
hunne Eerste Kommunie gedaan op den ge6ischten ouder-
dom. Tweemaal te maand doen zij de algemeene Kommunie,
opgeluisterd door zang. Een groot getal zelfs der studentjes
naderen wekelijks, sommigen zelfs dagelijks ter H. Tafel ).
Spijtig is het dat we tot hiertoe, ter oorzake van ons
klein getal, bij dit lager onderwijs geen hooger onderricht
konden voegen. Want, we moeten het wel bekennen, som-
migen die braaf ons College verlieten, aangeland in het


























































Schoolkinberen van het Sint Antonius College te La Serena.


I ~









- 80 -


Atheneum, laten zich door menschelijk opzicht verleiden,
en verleeren den weg naar de kerk.


Kring Sint-Pascalis.


Om dit gevaar keer


Eerw. Br. Hilarion Jacmar
inrichter van 't museum.


te gaan, stichtten we den Sint-Pas-
calis kring. Twee voorwaar-
den enkel werden er gesteld
om er deel van te maken:
alle Zondagen mis bijwonen
in onze kerk en maandelijks
kommuniceeren in groep
met op de borst de herken-
ningsmedalie van den kring.
Uiterst voordeelig werkte
deze nieuwe inrichting, alle
studenten lieten zich in-
schrijven, en wat men sinds
onheugelijke tijden niet meer
gezien had gebeurde nu : een
heele bende flinke, jonge
gasten naderden zonder men-
schelijk opzicht gezamentlijk
ter H. Tafel. Door dit voor-
beeld aangemoedigd, lieten
weldra eenige nieuwe leden
S zich opnemen in Sint Pas-
calis' Kring (1).


Werk van den Katechismus en Eerste Kommunie.

Doch vele arme kinderen kunnen naar de school niet
komen, en toch moesten die ook onderricht worden in den
Godsdienst.
Van huis tot huis gaan de Paters'rond, vernemen -
onder meer naar de kinderen, en verkrijgen ten langen


(1) Onlangs ter gelegenheld van het VII Eeuwfeest der Derde Orde, kom-
municeerden te Iqulque 50 MANNEN IN OROEP. Een pater Capuclen, sinds
13 jaren werkzaam in Zuid-Amerika, aan wien men het felt verhaalde kon
zijne ooren niet gelooven. Noolt had hij zulk getal mannen weten kommuniceeren.



































Schoolmuseum.









- 82 -


laatste dat de ouders ze naar de Katechismusles sturen.
Op verscheidene plaatsen te gelijk in de stad worden er
lokalen gehuurd, en daar gaat elken dag een Pater naartoe
om Katechismus te geven. Ook in onze kerk wordt er
dagelijks onderricht gegeven afzonderlijk aan de jongens en
aan de meisjes.
Wat al geduld en opoffering er vereischt is van den
kant van den priester om deze arme kinderen te onderwij-
zen is ongelooflijk. ( Van de honderd kinderen, schreef
Eerwaarde Pater Chrysostomus in 1912, die voor het eerst



















E. P. Chrysostomus Horbach
katechismusles gevenbe.


naar den katechismus komen, zijn er geen drie die een
kruis kunnen maken of een Vader ons of Wees gegroet
kunnen bidden. Ze weten van toeten noch blazen. ) En dat
zijn kinderen van negen, tien, soms vijftien jaar, en die
moet de Pater zooveel kristelijke leering impompen als
noodig is om toch hunne Eerste Communie te kunnen doen.
Hun Eerste Communie doen? Dat was hier zelf op
sommige plaatsen geheel uit de mode geraakt, onbekend
geworden. Daar waar bet bestond, brachten onze Paters
het tot een bijzonderen bloei. Te Iquique, b. v., zijn er
telkens meer Eerste Communies in onze kerk alleen, dan
in al de andere kerken van geheel het Vikariaat te zamen.








L I. ,_









- 83 -


Na hun Eerste Kommunie, worden de jongens ingelijfd
in de Sint Pascalis Kring. Voor de meisjes bestaat
dezelfde vereeniging wonder de bescherming der H. Philomena.

*


Tot hiertoe spraken we slechts, en nog maar gedeel-
telijk, van de verrichtingen onzer Paters in hun onmiddel-






'?-
*t ':~ ,\' '


Een Officina.


like omgeving. Doch de steden waar ze verbleven waren
veel te eng voor hunnen ijver, en met gretige oogen zagen
ze naar het binnenland, naar die vele armen die nooit of
bijna nooit een priester zagen, die leven in hoeven, fabrie-
ken, mijnen, hier en daar verspreid verre van alle steden.


Missies in de mijnen.

Talrijk zijn de mijnen in Chili. Geen land wellicht is
zoo rijk in delfstoffen als wel Chili. Het is het eenigste









- 84 -


land waar men den natuurlijken salieter opgraaft. De kost-
baarste en de gemeenste metalen vindt men hier : goud,
zilver, lood, zink, cobalt, antimoine, nikkel, kwikzilver,
enz. enz. bijzonder nochtans koper. ( Ik heb bergen gezien,
schrijft Eerw. Breeder Hilarion, die 60 o/o ijzer bevatten.




















Geburenbe be Missie.


Sinds eenige jaren begint men hier en daar te werken
S(op zijn Amerikaansch ,. De Chuquicamata Kompanie b. v.
heeft voor de installatie eener kopermijn zestig million
franks besteed. De meest moderne machines, werden aan-
gekocht om zoo min mogelijk personnel te moeten gebruiken,
en nog zijn daar duizenden werklieden. Maar tot hiertoe
zijn die heel groote ontginningen toch eerder eene uitzon-
dering; talrijker zijn die welke slechts aan eenige honderden
werklieden arbeid verschaffen.
Die officina's mijnen, fabrieken vormen als een
dorp midden de woestijn. De kompanie bouwt voor elk
huisgezin een huisje, of liever een (( barak m, gewoonlijk nit
geribte zinken platen, zonder groote weelde, als het maar
stevig is : voor plaveisel : zand; voor wandversiersel :
niets. Maar daar geeft de Chiliaansche mijnwerker niet om.
Wat kan hem de schoonheid of het gemak van zijn ( home v
schelen? Van 's morgens tot 's avonds zit hij toch in de
mijn, heel de week door, van Maandag tot Zaterdag. En









- 85 -


den Zondag? Wel dan zal hij toch heel den dag in de
herberg zitten, want hij heeft geld gewonnen. Sparen?
Sparen voor wat? Voor de slechte dagen die misschien
zullen komen? a Zullen er wel ooit slechte dagen voor mij
komen?% vraagt hij zich af, en hoopt van neen. Dus...
Van den godsdienst weet hij natuurlijk bitter weinig.
Dikwijls is hot eenigste Sakrament dat hij ontving het
doopsel hem toegediend door een of andere godvruchtige
oude vrouw. Van God hoorde hij bitter weinig, en leeft
of Hij niet bestond.
Op gestelde tijden, bezoeken onze Paters die mijnen,
en preeken er eene missie. Ze zeggen : u Ziet, we kom3n
niet om geld te winnen, we willen van u niets aanvaarden;
maar denkt eens aan uwe ziel; denkt eens na dat er na
dit even nog een ander leven is, een eeuwig, vol van
eindeloos geluk of eeuwig
lijden; daarom luistert eens
goed wat ge moet doen, en
maakt eens gebruik van deze
gelegenheid om awe zaken in
orde te stellen, eene goede
biecht te spreken uw huwe-
lijk te late inzegenen... ,. i
Aan de kinderen word er I
dagelijks katechismus gege-
ven, ze worden bereid tot
hunne eerste Kommunie op
het einde der missie eerste
Kommunie die voor vele wel-
licht de laatste zal zijn.
De missie, die acht of
meer dagen duurt, wordt goed
door de vrouwen, min of meer
goed door de mannen gevolgd;
maar wanneer men op het E. P. Benvenutus Staal,
laatste komt aan het artikel Leeraar aan 't bisschoppelijk College
de biecht... klopt men bij vele te Copiapo.
vrouwen, bij de meeste man-
nen aan c( doovemans deun. )
De missies brengen dus onmiddellijk niet altijd veel
troost mede voor den priester; men mat zich af, en de
uitslag, de onmiddellijke is zoo gering. Ik zeg': de
onmiddellijke; vroeg of laat toch brengen ze hun vruchten









- 86 -


voort. Wanneer die sukkelaars zullen ziek zijn, zullen zij
zich bet woord des priesters herinneren, en een priester
vragen om hen te bereiden tot een goeden dood. En dht is
heel veel. Wanneer die armen meermaals zullen gehoord
hebben van den goeden God, dan zullen ze stillekens terug
komen. Wij zaaien; na ons zullen
er anderen komen om te maaien.
Zoo schikt het God, die zelf in het
heilig Evangelie leerde dat het ande-
ren zijn die zaain, en anderen die
maaidn.
En dan, is het toch ook niets
dat ten minste eenigen zich met God
verzoenden? Hoevele heiligen waren
niet bereid heel de wereld te door-
reizen om Odne ziel met God te ver-
zoenen!



Missies in het binnenland.
E. P. Reginalbus Van Daele,
Pastoor van Wat we hier schreven nopens
verscheibene parochi8n. de missies in de mijnen, mogen we
ook herhalen van de andere missies
in het binnenland. Er zijn uitzon-
deringen nochtans. Somwijlen wordt de priester ontvangen
met de diepste vreugde. Het gebeurde eens dat Zeer Eer-
waarde Pater Benvenutus te Punta Colorada verbleef om
wat uit te rusten. Op zekeren dag kwam men hem vragen
een heilige Mis te lezen in een verlaten plekje, 17 Km.
verder gelegen. De Pater willigde het verzoek in; en ziet,
toen hij aankwam mooht hij 37 groote en kleine kinderen
doopen, 3o Eerste Kommunies toedienen, 14 huwelijken
inzegeneu.


Werking in de parochies ons toevertrouwd.

Troostrijker ook is het werk in de verscheidene
parochies aan onze Paters toevertrouwd niet dat
's Zondags de kerk of hulpkapellen stampvol zijn, en
iedereen met Paschen biecht en kommuniceert oh neen!
maar stillekens aan gaat het werk der bekeering vooruit.









- 87 -


De kinderen worden regelmatig onderwezen; geregeld ook
worden jaarlijks missies gepreekt in de bijzonderste
gehuchten. In eenige jaren heeft de pater-pastoor in
sommige parochies bet zoover kunnen brengen dat er schier
niemand sterft zonder Sakramenten.
En wanneer men dan soms in den laten avond
geroepen wordt naar bet bed eens stervenden 2o-3o km.
verre, en men na gansch den nacht te paard te hebben
doorgebracht, in den morgen, afgemat en gebroken naar
huis terug keert, dan is bet toch een zoete troost voor den
missionnaris te denken: ((Nog eene ziel die ik in den
hemel heb geholpen; was ik er niet geweest, daar was
niemand om mij te vervangen... En blij te moede, ondanks
alle vermoeidheid, dankt hij God voor dien troost.
Weliswaar van uit Belgi6 beschouwd moge dit resultaat
gering schijnen. Feitelijk is
bet in Chili een groote vor-
dering. Vroeger verwittig-
den de buitenmenschen zelf
den priester niet meer wan-
neer er iemand ziek was :
de priester kwam toch niet,
- kon niet komen.


Bii de Indianen.

Een parochie die eene
gansch bijzondere melding
verdient is die der Indianen;,
gelegen op twee dagreizen
van Iquique.
De reis daar henen is
lastig en gevaarlijk: men
moet een dag lang door
de blakende woestijn, dan
steile bergen op, steile ber- E. P. Nepomucenus Geleyn,
gen af, nergens wegen of Apostel ber Inbianen.
wegels. Van sommige zegt
de Indiaan: ( Deze berg
eet alle jaren menschen. ) Doch gaarne getroost men zich
die moeite en gevaren om die arme Indianen ter hulpe
te komen.









- 88 -


Ze leven op de hooge Cordillera's sommigen op eene
hoogte van meer dan 4000 m. Hun hutten ten minste
de beste zijn gebouwd uit ruwe blokken bergsteen,
gemetst en van binnen bepleisterd met slijk, bedekt met
stroo, zonder venster en met een laag deurken, en
gehaakt aan de helling van een berg.
In zake godsdienst zijn ze zeer verachterd: Van de





















Inbianen met hun woning.


groote menschen, schreef de Eerwaarde Pater Chrysos-
tomus, zijn er geen 25 die het kruisteeken kunnen maken;
en degenen die het Onze Vader en Wees gegroet kunnen
bidden worden met cerbied als wonderen van geleerdheid
aanzien. ) En nochtans, wonder is het hoeveel geloof zij
hebben en diepen godsdienstzin.
c Ik heb hier, zoo schrijft dezelfde Pater, tooneelen
van godsvrucht bijgewoond, die me waarlijk de tranen nit
de oogen persten.
Zoo bijvoorbeeld, op een feestdag van de Kruis-
verheffing o ja! toen heb ik geweend van aandoening.
Men had een groot praalbed in het midden der bid-
plaats opgemaakt, en daarop werd een levensgroot kruis-
beeld neergelegd. Alle Indianen zijn aanwezig, zoowel de
mannen als de vrouwen. Niet 66n is er die niet went.









- 89 -


Van de kerkdeur af komen zij op hunne kniein naar den
bloedigen Kristus gekropen, op sleperigen toon liederen
zingend. Van beschaamd zijn is hier geen spraak. Eenieder
roept luidop tot den gekruisten Jesus al wat zijn hart hem
ingeeft. c(Ach! heb to'ch medelijden met ons, snikken zij,
goede Jesus, wees ons toch barmhartig. Wij zijn toch zulke
onwetende menschen! Wij zijn toch zulke arme Indianen. )
En een voor een staan zij op, en drukken hunne lippen
brandend en vurig op de voeten, op de handen, op het
hart van den bebloeden Verlosser.
De missionnaris gaat dan ondanks alles heel gaarne
naar de Indianen; en zij ook ontvangen hem met de
teekenen der grootste vreugde en eerbied. Nauwelijks
vernemen zij dat de c Tata Cura in de nabijheid is, of
de klok wordt geluid, iedereen, groot en klein snelt naar
het kerkplein en terwijl de springbussen een oor-


Hut ber Missionarissen.


verdoovend lawaai maken, door de bergen weerkaatst,
komt ieder den Tata Cura groeten en zijne hand kussen.
Met veel ijver wordt de missie gevolgd: ze wordt ten
andere gegeven op zijn Indiaansch ) :









- 90 -


Alle dagcn mis gezongen... op zijn Indiaansch. De
Latijnsche vloeken van den zanger verstaat de missionnaris
maar half; maar Onze Lieven Heer, die den goeden wil
aanziet, verstaat ze better, en Hij moet zeker met een gullen
glimlach er naar luisteren.
De onderrichtingen... op zijn Indiaansch: heel een-


Dansers voor 0. L. Vrouw.


voudig de sermoenen... op zijn Indiaansch: heel lang; hoe
langer bet duurt, hoe schooner bet is!
De processie... op zijn Indiaansch: Voorop bet Kruis;
daarachter de ( dansers) : mannen met veelkleurige pluimen
op het hoofd, die op herdersfluiten spelende, een soort van
geestelijke dans uitvoeren; daarachter de heiligenbeelden en
het Allerheiligste. Al het volk, de mannen, de vrouwen,
de meisjes, de kinderen, allen drommen rond de beelden en
het Allerheiligste gelijk de bijen rondom hunne koningin.










- 91 -


En hoe meer rijst, suiker, enz. men smijt naar bet Aller-
heiligste en naar de beelden, hoe meer devotie men toont. -
Gedurende heel de processie worden er gedurig springbussen
ontstoken.
Dagelijks katekismus voor de kinderen; de niet
gedoopten worden gedoopt, huwelijken ingezegend, enz.
Meer moeite kost het den missionnaris ze te doen biechten ;
ze vinden het zoo moeilijk hun geweten te onderzoeken.
Dan leert hun de Pater dat de goede wil voldoende is, als
die er is, dat dan de andere vereischten heel gemakkelijk
volgen.
Oh! waren we talrijker! Meermalen zouden we de arme
Indianen kunnen bezoeken, onderrichten, bijstaan. De oogst
is rijp... maar weinig in getal de werklieden.

*
*

Dit kort overzicht toont dat Chili waarlijk mag aan-
gezien worden. als een echt missieland. Onze Paters leiden
er het leven van alle zendelingen: leven van opoffering en
zelfverloochening, met zijn uren van weemoed bij het zien
van het vele dat zou moeten gedaan worden en niet kan
ten uitvoer gebracht worden bij gebrek aan persooneel;
uren van hartepijn om de schijnbare onvruchtbaarheid
hunner pogingen; uren ook van goddelijken troost en
moederlijke fierheid bij het zien gedijen van hun werk.
Moge de goede God vele edelmoedige zielen aanzetten
om ook hier te komen helpen aan het verheven werk: de
heiligmaking der zielen.




















Oproep.




i) Brave, goduruchtige, verstandige jongens uit deftige
families erkomstig, die genegenheid zouden voelen om zich
als toekomstig missionaries bij de Minderbroeders aan te
sluiten en die daarom hunne latijnsche studiin zouden willen
beginnen, kunnen zich wenden tot den Z. E. Pater Rector
van het Sint-Antonius' College te Lokeren.

2) Studenten die poesis of Rhetorica met vrucht hebben
afgemaakt en lust voelen om later als Minderbroeder-
Missionnaris op te treden, kunnen zich wenden tot den
HoogE. P. Provinciaal der Minderbroeders te St-Truiden.

3) Brave jongelieden alhoewel ongeleerd, tussehen de
17 en de 3o jaar, die als broeder-minderbroeder de Paters
in den vreemde willen gaan helpen mogen zich insgelijks
wenden tot den HoogE. Pater Provinciaal te St-Truiden.






















INHOUD








De H. Franciscus, missionaries 5
De Orde der Minderbroeders in de Missi6n 7
Belgische Minderbroeders in de Missien 12
Apostolisch Vicariaat van Zuid-West Hoepe. 18
Zending in Congo 45
Kommissariaat in Chili 67
Oproep 93


S FRANCISCUS DRUKKERIn, MECHELEN. 8400




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs