• TABLE OF CONTENTS
HIDE
 Front Cover
 Title Page
 Frontispiece
 Half Title
 Een redetwist
 Bijgeloof
 De strikkenzetter
 De twee palmwijntrekkers en de...
 De strikkenspanner en de geest
 Na lungweni de kameleon en zijn...
 Mbwa-nkila
 De bliksem
 De zielsverhuizing
 De vogel kikongi en de man
 De man en zijne tien vrouwen
 De monsters
 De kleine knaap die veel verstand...
 Heer patrijs en moeder pad
 Het rood verfsel
 Geestesverhalen
 Table of Contents














Title: Kongoleesche vertellingen
CITATION THUMBNAILS PAGE IMAGE ZOOMABLE
Full Citation
STANDARD VIEW MARC VIEW
Permanent Link: http://ufdc.ufl.edu/UF00072077/00001
 Material Information
Title: Kongoleesche vertellingen
Alternate Title: Kongoleesche fabels en dierensprookjes
Physical Description: 102 p. : ; 21 cm.
Language: Dutch
Creator: Struyf, Ivo
Publisher: Excelsior
Place of Publication: Brugge
Publication Date: 1924
 Subjects
Subject: Folk literature -- Congo (Democratic Republic)   ( lcsh )
Genre: bibliography   ( marcgt )
non-fiction   ( marcgt )
 Notes
Bibliography: "Literatuuropgaven": p. 9.
Statement of Responsibility: E.P.I. Struyf.
General Note: Cover title: Kongoleesche fabels en dierensprookjes.
General Note: Cover is missing
 Record Information
Bibliographic ID: UF00072077
Volume ID: VID00001
Source Institution: University of Florida
Rights Management: All rights reserved by the source institution and holding location.
Resource Identifier: oclc - 02517061

Table of Contents
    Front Cover
        Front Cover 1
        Front Cover 2
    Title Page
        Page 1
        Page 2
    Frontispiece
        Page 3
        Page 4
    Half Title
        Page 5
        Page 6
        Page 7
        Page 8
    Een redetwist
        Page 9
    Bijgeloof
        Page 10
        Page 11
    De strikkenzetter
        Page 12
        Page 13
    De twee palmwijntrekkers en de geesten
        Page 14
        Page 15
        Page 16
    De strikkenspanner en de geest
        Page 17
        Page 18
    Na lungweni de kameleon en zijn kind
        Page 19
        Page 20
    Mbwa-nkila
        Page 21
        Page 22
        Page 23
        Page 24
    De bliksem
        Page 25
        Page 26
    De zielsverhuizing
        Page 27
        Page 28
        Page 29
        Page 30
    De vogel kikongi en de man
        Page 31
        Page 32
        Page 33
        Page 34
    De man en zijne tien vrouwen
        Page 35
        Page 36
        Page 37
    De monsters
        Page 38
        Page 39
    De kleine knaap die veel verstand heeft
        Page 40
        Page 41
        Page 42
        Page 43
    Heer patrijs en moeder pad
        Page 44
        Page 45
        Page 46
        Page 47
    Het rood verfsel
        Page 48
        Page 49
        Page 50
    Geestesverhalen
        Page 51
        Page 52
        Een geestesverhaal
            Page 53
        De vrouw en de geesten
            Page 54
            Page 55
            Page 56
            Page 57
            Page 58
            Page 59
        De rat mvinda, de palmwijntrekker en de luipaard
            Page 60
            Page 61
            Page 62
        Verhaal van de watergeesten
            Page 63
            Page 64
            Page 65
            Page 66
            Page 67
        De patrijs, de man en mboedi ntoe
            Page 68
            Page 69
            Page 70
            Page 71
            Page 72
            Page 73
            Page 74
            Page 75
            Page 76
            Page 77
            Page 78
            Page 79
        De pad en de vogel mpongo
            Page 80
            Page 81
            Page 82
        De geest en de nkanga
            Page 83
            Page 84
            Page 85
        Heer mvinda
            Page 86
            Page 87
            Page 88
        Kinseko en kinganga
            Page 89
            Page 90
            Page 91
            Page 92
            Page 93
        Madila
            Page 94
            Page 95
            Page 96
            Page 97
            Page 98
            Page 99
            Page 100
            Page 101
            Page 102
    Table of Contents
        Page 103
Full Text




































DRUKKERIJ UITGEVIERIJ
EXCELSIOR, BRUi1GiE











E.RI.STRU.F


KONGOLEESCHE
VERTELLINGEN


UITE.- DRUIJII.
EXCEL510R,BRUEIE


~1~" L~~I~ZS






SQ
?y >P-'

I~ '
K~c






















Kongoleesche -Vrtellingen.












PHYSICAL CONDITION OF
THIS VOLUME HAS BEEN
REVIEWED BY PRESERVATION
OFFICE. DATE: 3/53


J ;~-, '7
I
~CI*-ll.~ll..-













III
Kongoleesche Geestesverhalen









Een Redetwist


OP zekeren dag waren de ouden in hun dorp vergaderd en
rond 't vuur gezeten; de kleinen waren daar ook. Zij, de
ouden, haalden weer de euveldaden van den luipaard op.
Een jongeling wonder hen, zegde zoo : Ik, den luipaard, ik heb
hem nog niet gezien, sedert ik geboren ben.
Een andere oude, alzoo : Gij, den luipaard, hebt gij hem nog
'niet gezien ?
Hij, alzoo: Ik heb hem nog niet gezien, hoe hij is. Dien dag,
dat ik hem zie, schieten ik schiet hem.
Hij, de oude, alzoo: Gij, gij zoudt hem schieten?
Hij, alzoo : Ik schiet hem.
Hij, de oude, alzoo: Wel, 't is wel, gij zult den luipaard
schieten I
Zoo zegden zij rond den noen. De zon begon te dalen ; hij,
de jongeling, die geredetwist had over den luipaard, nam zijn
geweer en zijn palmboommes, alzoo: Ik, ik ga naar! de palm-
boomen.
Hij going; hij kwam aan een palmboom aan; hij legde zijn
geweer aan den voet van den palmboom neer. Hij klom naar
boven. En hij hoorde iets beneden op den ground, alzoo: De (1) ;
hij sloeg de oogen naar beneden, en hij zag een grooten luipaard,
die stond waar hij zijn geweer gelaten had. Hij beefde en beefde
boven op den palmboom. Dan going de luipaard henen.
Hij kwam naar beneden. Hij nam zijn geweer op: hij kwam
terug naar 't dorp.
Hij, de oude, alzoo : Wel, hebt gij den luipaard geschoten ?
Hij, alzoo: Dien grooten, ik heb hem niet geschoten. Dat
geweer lag beneden, en ik was boven op den palmboom. Hoe
zou ik hem geschoten hebben ?
Hij, de oude, alzoo: Ziet gij het! Gij, hoort gij, schieten
zoudt gij hem, waarom dus hebt gij hem niet geschoten?'
En de oude had gelijk.
Kingombe.
(1) Gerucht.









Bijgeloof


EN jongeling redetwistte met zijn ouderen broer, alzoo:
Gij, mijn oudste, den boa-ndongo (1), waarvan men
spreekt, ik, ik ken hem niet; ik weet niet hoe hij is.
A Den boa vraagt gij, dat slecht ding. Indien gij hem tegen-
kwaamt, zou hij u niet vatten ?
Hij, aldus: Wat men noemt, hoort ge, zonder voeten, zonder
tanden: om mij te vatten, waarmee?
Gij ook, gij kunt te veel redetwisten. Dien dag, dat deze rede- -
twist zal uitvallen, hebt gij een graf voor u gegraven.
Hij, alzoo: Wo! Die boa, geiten kan hij vatten; zij hebben
geen armen. Maar ik, een mensch, hoe kan hij mij vatten ?
Hij, de oudere broer, alzoo: Gij, indien gij hem most tegen-
komen, zoudt gij niet vluchten ?
En de jongeling, alzoo: Of ik hem zou vluchten ? Moest hij
op mij afkomen, ik going niet vluchten.
En indien hij u vastgreep ?
0, dan, ik en hem, wij zouden vechten.
Hij, de oudere broer,, alzoo : Gij kunt niet, kind. Zeg dat niet.
Ik, ik houd dat staande.
Toen zij geredetwist hadden, lieten zij alles still. Zij spraken;
daar niet meer over.
Op zekeren dag was de zon school opgekomen. 't Was
school weder. Hij, de jongeling, hij nam zijn kapmes en zijn
geweer, en going naar 't hooge gras.
Toen koos hij een plaats uit, waar de vogels zouden komen
vallen ; hij maakte ze school. Daarna going hij staken kappen
in 't bosch en slingerplanten en palmtakken: hij sneed eenige
bussels nsoni (2) af, en maakte een kleine hut.
Hij kwam terug naar 't dorp; hij vervaardigde rietpijlen.
Daarna nam hij een aardpotje, klom op een wilden vijgeboom;
(1) Mboma-ndongo = boa.
(2) Soort van gras, dat de negers gewoonlijk gebruiken om hunne
daken te dekken.









trok er vogellijm uit om vogelen te vangen. De vogellijm was
gereed.
Toen nam hij zijn kapmes. De avond was gevallen. Hij ver-
wittigde zijne breeders, alzoo: Gij moet mij niet zoeken, ik ga
vogels vangen. De vogels ga ik afwachten.
En hij vertrok. Toen hij going, brak hij onderwegen witte-
-mierennesten los ; legde de mierennesten in eenen korf en hij
going. Hij going tot aan de plaats, die hij had school gemaakt.
Toen plaatste hij de vogellijm op de mierennesten. De vogellijm
was geplaatst, en hij trok de kleine hut binnen, en hij zat neer.
Terwijl hij zat, was hij aan 't afloeren en afloeren en afloeren.
Toen hij afloerde, verdween de tijd en verdween en verdween.
De vogels kwamen niet rap af; zijn oogen vielen dicht en hi-
sliep.
Dan kwam er een boa af. Hij slikte een been van den vogel-
vanger in; een been bleef er over.
Toen werd de vogelvanger wakker en zijn been woog zwaar,
zoo zwaar, zoo zwaar. Toen hij opkeek, zag hij een boa daar
liggen, die zijn heel been had ingeslikt.
Hij nam zijn kapmes en hij sneed een fellen sneed in den boa.
De boa wierp het been uit, en de boa liep weg; en hij, de
vogelvanger, hij liep ook weg en kwam in zijn dorp slapen.
De menschen zegden hem, alzoo: Uw oudere broeder is ziek.
Maar hij, toen hij in 't dorp kwam, hij vertelde niet, hoe de
boa zijn been had, ingeslikt.
Toen hij hoorde dat zijn broer gestorven was van een felle
snede van een mes, dat hij in 't lijf. gekregen had, vertelde hij.
wat er voorgevallen was, alzoo: Ziet! Over eenige dagen heb-
ben wij, mijn broeder en ik, geredetwist over den boa. En gis-
teren heeft een boa mijn been ingeslikt en ik heb hem een fellen
steek van mijn kapmes in zijn lijf gestoken.
Mijn broeder is voorzeker aan die wonde bezweken (1).
Songia.



(1) Bijgeloof der zwarten. Zij denken dat de menschen in dieren
kunnen veranderen.









De Strikkenzetter


E EN man going om zijne strikken te zetten, en hij zag eieren
liggen en hij nam ze op. Hij going naar zijn dorp terug, en
hij legde de eieren, in eenen hoek van zijne hut. De eieren
bleven daar liggen en de tijd vervloog. Zij waren uitgebroeid,
en er kwamen kinderen uit. De kinderen werden groot. Hunne
namen waren Nsimba en Nzuzi (1). De man, die de kinderen
bezat, beval hun geen werk.
Op zekeren dag, going hij zijne strikken spannen.
De vrouw van den man was bezig maniok aan 't stampen in
den stampersblok en zij riep, alzoo: A! Nsimba en Nzuzi,
vooruit, gaat water scheppen.
Waar zij stonden, zegden zij: Wat! Vader, die ons bezit,
heeft het ons verboden. Hij stuurt ons naar het water niet, en
gij, alzoo: Gaat water halen. Wij, wij willen niet.
Zij, de vrouw, alzoo: Loopt van hier weg. Gij, deze zaken,
die men opgenomen heeft. Gij, die uit eieren gekomen zijt.
Als de kinderen dat hoorden, hieven zij een lied aan: Wij,
beste Nsimba en beste Nzuzi, wij zijn-gegaan Zij hebben ons
opgenomen uit eieren, wij zijn gegaan!
Waar de man verbleef in de vallei, daar kookte zijn bloed in
'zijn lijf en hij kwam in het dorp aan, en vroeg, alzoo: Waar zijn
de kinderen ?
Maar de vrouw wilde niet antwoorden. En hij pakte ze vast,
en hij roste ze af, en hij gaf haar een heel pak slagen. En de
kinderen kwamen terug.
Op eenen anderen dag, was de man weer naar zijne strikken
gegaan. Waar de vrouw gebleven was, begon zij hare maniok
in den stampersblok te stampen en zij bevool de kinderen naar
het water.
(1) Nslmba en Nzuzi : Namen die de inboorlingen geven, aan een
tweeling. Nsimba is de naam van de eerstgeborene. Nzuzi is de naam
van de tweede.
Een tweeling draagt nooit eenen anderen naam.









De kinderen weigerden, zij wilden niet gaan.
Zij, de vrouw, alzoo: Loopt van hier weg Gij, deze zaken,
die men opgenomen heeft. Gij, die uit eieren gekomen zijt.
Als de kinderen dit hoorden, dan zegden zij,'alzoo: Indien
gij ons die zaken niet uitlegt, dan zijn wij weg.
En zij spanden koorden van slingerplanten tot boven hoog
in de lucht. En zij trokken op, terwijl zij het lied aanhieven :
Wij, beste Nsimba, en beste Nzuzi, wij zijn gegaan. Zij heb-
ben ons opgenomen uit eieren, wij zijn gegaan. En zij viogen
op en zij waren verdwenen.
Als de man this kwam in zijn dorp, waren de kinderen daar
niet en hij vroeg, alzoo: Waar zijn de kinderen ?
Zij, de vrouw, alzoo: Wel, ik weet het niet.
En de man zocht en zocht. Maar hij kon ze niet meen vinden.
Zij waren voor altijd verdwenen, omdat zijne vrouw de kinderen
naar 't water opstuurde en ze uitlachte.
Bakongo.










De twee Palmwijntrekkers en de
Geesten



IN een dorp waren er twee palmwijntrekkers zij waren van
dezelfde moeder geboren.
Op zekeren dag verstonden zij malkander, alzoo : Laat ons
gaan, wij kuischen onze palmboomen.
Zij gingen in het verlaten dorp, en zij kuischten en kuischten
de palmboomen. Wel twee honderd hadden zij er gekuischt.
En zij klommen op naar hun dorp. Als het klaar geworden
was, zegde de eene, alzoo: Laat ons gaan, wij snijden de bloe-
men van den palmboom, om er onze kruiken aan te hangen.
Zij gingen. Zij sneden de bloemen af; 't was gedaan, en zij
vereenigden ze op eene zelfde plaats. Zij klommen terug naar
hun dorp. Zij sliepen, 't weer was klaar geworden, en zij gingen
de kalebassen (kruiken) aan de gesnoeide palmboomen, hangen.
En alle dagen gingen zij dat werk verrichten ; 's morgens en
's avonds gingen zij naar de palmboomen. Maar op de plaats
waar zij de bloemen hadden vereenigd kwamen eetbare padde-
stoelen uit den ground, en zij, zij plukten die paddestoelen. Op
zekeren dag een geest kwam langs daar wandelen, en hij zag
de paddestoelen die groeiden en hij plukte en plukte. Hij hief
een lied aan, alzoo :
< Ik zal de paddestoelen van den palmwijntrekker plukken 3.
En hij was aan 't dansen.
Als hij gedanst had, going hij terug om de paddestoelen te
plukken. En hij plukte zes pakken, en hij going naar zijn dorp.
Hij at, de paddestoelen waren gedaan; hij sliep, en als het
klaar geworden was, going hij weer andere plukken.
Alle dagen, hetzelfde; hij was de paddestoelen van den palm-
wijntrekker aan 't plukken.
De palmwijntrekker die zijne paddestoelen bezat, plukte er
geen. Alle dagen, als hij going zien, waren de paddestoelen ge-
plukt.
Op zekeren dag, de palmwijntrekkers, die hunne paddestoelen










bezaten, verstonden malkander, alzoo : Vandaag, laat ons gaan,
maar wij nemen onze geweren mee. Wij zullen zien wie onze
paddestoelen plukt.
Zij gingen, zij kwamen in het bosch aan en zij gingen zich
verbergen, allebei op dezelfde plaats.
En zij keken, hij de geest kwam af zij verroerden zich niet :
en zij spraken geen woord.
Hij, de geest, was gekomen met zijn tooverdoos.
Hij begon te roepen, alzoo: 't Is hier reuk van menschen;
als hier menschen zijn, he, doos, blijf gesloten; zijn er geen
menschen ga dan open. En hij riep en.riep, de doos going open.
Hij going rap heen van waar hij gekomen was; en hij kwam weer
terug, en hij begon te roepen met de tooverdoos ; en hij riep
en riep wel vier keeren; en de tooverdoos going open.
Hij, de geest going heen ; in zijn hart had hij het niet gevat.
Hij kwam terug, en hij begon de paddestoelen te plukken.
Zij de menschen, zij schoten op den geest ; de geest was ge-
storven en zij, de menschen, gingen loopen tot in het dorp.
***

Als het klaar geworden was, gingen zij palmwijn trekken ; 't
was gedaan ; zij klommen terug naar hun dorp.
Zij gingen naar een ander verlaten dorp : en zij trokken palm-
wijn : zij deden er twee potten vol ; en de twee potten verbor-
gen zij in het hooge gras. En zij gingen terug naar hun dorp.
Een geest kwam aan de plaats waar zij den palmwijn hadden
weggestoken; hij dronk de twee kruiken uit; 't was gedaan.
Maar hij kon niet meer gaan, omdat hij zijnen buik vol palmwijn
had.
Dle bezitters van den palmwijn kwramen; en als zij keken, de
kruiken waren ledig. Zij, alzoo : Wo I Hoe 1 Waar is de palm-
wijn verdwenen ? En zij zagen een voetstap, maar zij konden
niet volgen.
Zij zagen eene streep langs waar men gegaan was, en zij
volgden de streep, tot in het hooge gras, waar de geest was in-
getreden.
En zij ontwaarden den geest ; hij was wonder de afgekapte
palmtakken gekropen.










Zij, alzoo : Kom er uit.
Hij de geest, alzoo : Laat mij los ; de honger had mij gevat.
Zij, alzoo : Wel, kom er uit.
De geest kwam er uit, en zij legden het geweer aan, om te
schieten. De geest alzoo : Laat mij los ; ik zal u eenen zak vol
geld geven.
Maar zij wilden niet. Zij doodden den geest en zij kwamen
terug in hun dorp. Zij verlieten voor altijd de palmboomen en zij
trokken geenen palmwijn meer.
Als het klaar geworden was, gingen zij de kruiken van de
palmboomen doen, en zij zwoeren den eed, alzoo : Wij liever te
sterven, dan nog palmwijn te trekken.
Bakongo.









De Strikkenspanner en de Geest


E EN strikkenspanner had maniok rondgeworpen. En 's mor-
gens going hij zien; al de maniok hadden de ratten opge-
eten.
Hij spande zijne strikken en hij kwam een mensch tegen, die
paddestoelen had getrokken. Maar die mensch was een geest.
Hij, de strikkenspanner vroeg, alzoo : He, breeder, geef mij
paddestoelen. De geest gaf ze hem.
Als de tijd verschenen was, om de strikken te ledigen, going
onze strikkenspanner heen, en hij ledigde en ledigde de strikken.
Er waren ratten in overvloed gevangen. Hij klom op, maar als
hij aan den kruisweg kwam, zag hij daar den geest, die vooraf-
gegaan was, en deze zegde, alzoo : Leg de ratten hier neer ; wij
verdeelen ze gelijk wij de paddestoelen verdeeld hebben. Hij,
alzoo : Ik zal er u geven.
De geest, alzoo : Neen, vooruit, verdeel rap al de ratten, in
twee deelen. De naam van den geest was Kinuni-nuni. En
alle dagen was het hetzelfde liedje.
Zijne vrouw alzoo : Gij, mijn man, gij hebt dus geen ver-
stand. Vandaag ga ik met u.
En zij gingen, en zij ledigden de strikken, en zij kwamen aan
den kruisweg. De geest kwam daar aan en hij zegde,, alzoo :
Verdeel de ratten. En de vrouw beefde en beefde. En zij had-
den de.ratten verdeeld, en de geest alzoo : Wij verdeelen ook
de vrouw. En de vrouw, als zij dat hoorde, weende en weende.
De man, alzoo : Wacht een weinig, ik zal gaan vuur halen in
het dorp.
En hij going en hij kwam daaraan, en hij zegde aan de men-
schen van het dorp alzoo : Een geest wil mijne vrouw opeten :
maar iemand moet komen op den berg, en daar moet hij roepen,
als ik teruggekomen ben bij den geest : < Uwe moeder is in 't
'dorp gestorven, maar men zoekt de huid van Kinuni-nuni om
haar te begraven >. De geest hette kinuninuni.
.De man was teruggekomen, waar hij zijne vrouw met den
geest gelaten had. .









En iemand in 't dorp klom boven op den berg en begon te
roepen, alzoo : O Uwe moeder is gestorven in het dorp. Maar
men zoekt de huid van Kinuni-nuni, om haar te begraven.
En als de geest dat hoorde, vroeg hij wat dat beteekende. En
hij luisterde en luisterde. En de mensch boven op den berg was
aan 't roepen : O Uwe moeder is gestorven in het dorp. Maar
men zoekt de huid van KinunJnurr4, om haar te begraven.
Hij werd met schrik bevangen en hij going in aller haast loo-
pen. En hij going vluchten zooveel hij maar kon.
De vrouw was gered.
Bakongo.









Na Lungweni
De Kameleon en zijn Kind

EER Kameleon had zijn kind gebaard, 't was een meisje.

Als het groot geworden was, vele jongelingen kwamen
dan af en wilden dat meisje trouwen. Maar Heer Ka-
meleon wilde niet. Op zekeren dag kwamen er vele menschen
af, en zij droegen een trommel, alzoo : Wij, als wij dansen met
den kop wonder de armen.
En zij dansten en dansten. Heer Kameleon : Ik, ik weet niet
hoe gij doet. Toen hij alzoo gesproken had, dan werd het
hoofd van heer Kameleon afgehouwen. Zij namen het meisje op,
en vertrokken er mee.
Maar waar Heer Kameleon gebleven was, sprak hij alzoo :
Mijn hoofd, ga terug op uwe plaats, ga terug op uwe plaats. >.
En 't hoofd zette zich terug op zijne plaats.
En hij going. Maar de weg kende hij niet, die de menschen
waren gegaan. En hij going de toovermiddelen raadplegen bij
den mfimboef-man (1), die sprak alzoo : Uw kind is niet naar
't dorp van de menschen gegaan, maar naar 't dorp van de gees-
ten. En de mfimboeman zegde alzoo : Neem iemand die
veel verstand heeft, en gaat te zamen naar die streek en gij zult
uw kind terugnemen.
En hij nam Heer Loengwengoe (2). En zij trokken op naar
de streek < Kiyeti-kiyeti >). En zij kwamen aan en men vroeg
hen alzoo : Van waar zijt gij gekomen ?
Hij, Heer Kameleon, alzoo : Uit Kiyeti-kiyeti ben ik gekomen.'
mijn kind kom ik halen. Zij antwoorden alzoo : 't Is een van
onze familiestam.
En hij zegde dan : Ik weet ook hoe men de trommels slaat. En
hij nam Loengwengoe, en deze verwarmde de trommels en begon
te spelen : < Nsoenda, Nsoenda. Ik ben vol verstand ; ik ben vol
verstand >.
(1) Mfimboe-man : soort van wesp.
(2) Loengwengoe. Naam van iemand, die veel verstand heeft.









En al de geesten begonnen een lied aan te heffen, alzoo :
Wij gaan de groensels < nkeka > plukken langs het grasveld.
En allen waren geladen met manden en manden. En zij waren
heel vergeraakt in de grasvelden.
En Loenwengoe in het dorp speelde op de trommel, en er bleef
geen geest meer over in 't dorp. Hij, Heer Kameleon going de
hutten af, vond zijn kind, deed het uit komen uit de hut, en hij
nam het mee en zij vertrokken.
De geesten in 't terugkomen, spraken alzoo : Wij komen uit
Kiyeti-kiyeti ; wij trokken op naar de hut waar ons meisje is.
Maar zij vonden haar niet. Heer Kameleon was met zijn kind
opgetrokken.










Mbwa-Nkila


N een dorp waren er menschen, die wilden wild jagen, maar
zij hadden geenen hond. Dan gingen zij in een dorp, om
eenen hond te vragen. Hij, de bezitter van den hond, alzoo :
Als gij gaat met mijnen hond, al 't wild dat hij zal vangen, be-
waart het. Maar 't binnenste de ingewanden en de darmen,
moogt ge eten.
En zij kwamen, zij sliepen, 't was klaar geworden, en zij ver-
trokken, zij trokken 't eerste deel van de jacht binnen.
Een buffel werd opgejaagd, en de hond had hem gedood.
Daarna school een antilope-paard voorbij, en de hond had
het gedood.
En zij klommen op en zij kwamen terug in 't dorp. En zij
sneden 't geschoten wild open; 't binnenste legden zij van kant,
en al 't vleesch werd bewaard. 't Binnenste gaf men aan een
kleinen onderdaan om het voor te bereiden, en wij, wij gaan
maniokbrood koopen.
En de kleine was bezig het vleesch voor te bereiden. Hij nam
eenen ajuin en hij deed hem op het vleesch. En de damp steeg
op in de lucht, waar de Mbwa-Nkila (1) was. En Heer Mbwa-
Nkila kwam af tot bij den kleine, alzoo : Doe het deksel van
den pot af, dat ik mijne groote hagedissen er in doe.
En hij, de kleine antwoordde, alzoo : Ik, mijne ouden hebben
mij vleesch gegeven, om het voor te bereiden, en gij zoudt uwe
groote hagedissen er in leggen !
Hij, Heer Mbwa-Nkila, alzoo : Doe het deksel van den pot
af, ik wil niet krakeelen; ik wil niet dat gij tegenspreekt !
En hij zelf, Mbwa-.Nkila, deed het deksel af, en nam het
vleesch uit. En de kleine, alzoo : Ik zou staan te kijken, in mijn
zotheid !

(1) Mbwa-nkila : Hond met den start.
Figuurlijk : wordt gezegd van degenen die niet besneden zijn. Het
lied, dat volgt, is voorzeker een lied van de besnijdenis, of de nzo-longo.










En hij vatte Heer Mbwa-INkila in de zijde.
En Heer Mbwa-Nkila wilde kracht inspannen om los te ge-
raken, maar hij kon niet. Dan hief zijne vrouw, Moeder Nkama
Ntako (2) een lied aan:
Sana ngolo e Kiyanda, Ya Mbwa-Nkila! Nkila ka mimwan
ganana. Longo lufwa, Ya Mbwa-Nkila! E Mbwa-Nkila-h!e
Schep kracht, sapdisti! Heer Mbwa- Nkila. Dat uwe steert niet
uiteenga. 't Huwelijk is verbroken, Heer Mbwa-Nkila! He,
Mbwa-Nkil !
En Heer Mbwa-Nkila vatte kracht. En de kleine viel op den
ground, en hij was gekwetst. Heer Mbwa-Nkila steeg de lucht in
met zijn vleesch. En de ouden, toen zij kwamen, spraken, alzoo:
Gij, gij hebt al 't vleesch opgeEten.
Hij, alzoo : Ach! gij ouden, waarlijk, ik uwen onderdaan,
ziet me eens aan, ik ben gekwetst en gij, gij hebt nog geen
medelijden met mij. Dus, zegt gij, dat ik 't vleesch geEten heb!
Zij name de saus, die Heer Mbwa-Nkila overgelaten had,
en zij aten!
En zij sliepen. 't Weder was klaar geworden. En zij gingen
weer op jacht. En zij gingen in 't eerste deel van de jacht binnen,
en eene antilope, nkai, school voorbij, en de hond doodde ze.
Zif volgden het tweede deel; eene antilope, ngo nkombo,
school voorbij ; de hond had ze gedood.
Zij gingen in 't derde deel binnen, en een antilope nsiesie
shoot voorbij. De hond doodde ze. En zij klommen op tot in
het dorp. Zij sneden 't wild open. En de menschen, alzoo : In
't dorp wij allen, wij blijven vandaag. Wij zullen zien dien
mensch, die ons vleesch komt opeten, wie het is !
't Binnenste gaf men aan den kleine, om het voor te bereiden.
Eenige anderen gingen weg, om maniokbrood te koopen. En de
kleine was bezig 't vleesch voor te bereiden. En terwijl hij keek,
was de mensch daar gekomen met zijnen doek, alzoo : Doe het
deksel van den pot, ik doe er mijne groote hagedissen in.
De kleine, alzoo: Ik, ik ben bezig vleesch voor te bereiden, en
gij, gij zoudt uwe groote hagedissen er in leggen.
Hij, Mbwa-iNkila, alzoo : Doe het deksel af, ik wil niet dat gij
(2) Nkama-Ntako : Honderd mitako : en in koper heeft
de waarde van 66n centiem.









mij tegenspjreekt. Hij, Mbwa-Nkila deed zelf het deksel af; en
hij going het vleesch uithalen en het leggen in zijnen doek.
En zij, alzoo: H6! Wij, als wij maar staan te kijken, dan
zal het vleesch weg zijn.
En zij vatten Heer Mbwa-Nkila. Heer Mbwa-Nkila wilde
kracht inspannen, maar hij kon niet. En dan hief zijn vrouw,
Moeder Nkama Ntako, het lied aan, alzoo :
Sana ngolo e Kiyanda, Ya Mbwa-Nkila! Nkila ka mimwan
ganana. Longo lufwa, Ya Mbwa-Nkila! E Mbwa-Nkila-h6!
"Schep kracht, sapristl! Heer Mbwa- Nkila. Dat uwe steert niet
uiteenga. 't Huwelijk is verbroken, Heer Mbwa-Nkila! He,
Mbwa-Nkil!
En Mbwa-Nkila bij dit lied kreeg sterkte. En alien vielen op
den ground. De Heer Mbwa-INkila steeg in de lucht op, en ver-
dween met zijn vleesch.
Degenen die maniok waren gaan koopen, kwamen af, en zij
zagen in 't dorp: De menschen lagen op den ground.
En zij vroegen, alzoo: He wel, wat is het, breeders ?
Zij, alzoo: Veel pijn hebben wij hier geleden. De kleine
heeft gisteren de waarheid verteld. Dat vleesch heeft hij niet
opgeeten. Een mensch komt hier, hij heeft veel macht. En zij
aten de saus op, die overgebleven was.
En alle dagen, was het hetzelfde spel. De menschen in het
dorp, niet 6en kon tegen dien kerel op. Maar in 't dorp was er
eene vrouw, die eene wonde had aan haren voet. En zij kwam
af, alzoo: Indien gij het goedkeurt, ik blijf hier.
En zij alzoo: Ach! gij, een geest! (1), de menschen hier
kunnen hem niet overwinnen. En vandaag gij, gij zoudt het
kunnen.
En zij antwoordde, alzoo: 't Is niets; ik ook, ik zal pijn lij-
den, gelijk al de anderen.
Zij, de menschen geloofden dan ook, wat zij geloofden. En
zij namen eenen kleinen knaap, zij lieten hem bij haar, om het
vleesch voor te bereiden. En zij gingen weg, om maniok te
koopen. En als 't vleesch aan 't koken was, dan nam zij eenen
ajuin, en zij legde hem in den pot. De damp steeg op tot bij
Heer Mbwa-Nkila, die neerdaalde met zijnen doek, alzoo : Doe
(1) Tebo; spotnaam = slechte geest.









het deksel van den pot af; ik leg er mijne groote hagedissen in.
Maar 'de kleine alzoo: Ik, ik ben bezig vleesch voor te be-
reiden, ik leg geene hagedissen in mijnen pot.
Dan nam hij, Heer Mbwa-Nkila, zelf het deksel af, en wilde
het vleesch uithalen en in zijnen doek leggen. Maar toen de
vrouw dit zag, vatte zij zich vast om de lenden van Heer Mbwa-
Nkila. Haar been, dat eene wonde droeg, stak zij weg achter-
waarts; maar 't been dat gezond was, omringde zij rond den
start van den Heer Mbwa-Nkila.
En de vrouw Nkama Ntako van Heer Mbwa-Nkila, hief het
lied in de lucht aan, alzoo:
Sana ngolo e Kiyanda, Ya Mbwa-Nkila Nkila ka mimwan
ganana. Longo lufwa, Ya Mbwa-Nkila! E Mbwa-Nkila-he!
Schep kracht, sapristi! Heer Mbwa- Nkila. Dat uwe steert niet
uiteenga. 't Huwelijk is verbroken, Heer Mbwa-.Nkila! He.
Mbwa-,Nkile
En zij zong en zong, maar 't was te vergeefs.
En de vrouw met hare wonde begon den start van Heer
Mbwa-Nkila af te snijden; en zij sneed en sneed; en alles was
afgesn'eden. Heer Mbwa-Nkila stond daar zonder start, en hij
had geen macht meer, en hij going vluchten in het woud. En
zijne vrouw, Nkama Ntaho, going ook in de lucht terug waar zij
verbleef.
En zij die maniok hadden gekocht, kwamen af in 't dorp,
en zij zagen heel de dorpplaats beregend met geld, omdat die
start van Mbwa-Nkila geld verbergde.
En zij droegen die vrouw in triomf ; zij heelden hare wonde,
zij kleedden haar aan, met alle pracht en alle glorie; zij bouwden
haar huis, en zij werd uitgeroepen als hunne koningin!









De Bliksem


E ENE vrouw had haar kind, een meisje gebaard. Het kind
was groot geworden; en vele menschen kwamen af, om
haar in huwelijk te vragen. Zij, zij wilde niet.
De antilope mboeloe kwam af, alzoo: He, moeder, geef mij
uwe dochter.
De moeder, alzoo : Ga, vraag het eerst aan het meisje.
Het meisje wilde niet, het meisje weigerde.
De mboeloe trok op.
De antilope mbianga kwam, en de nkoeboeroe en de oenkwoin
alien antilopen. En het wilde verken ngobori en de krokodil
Ngwan en de Olifant nzoe en de donder Ndoem, maar het
meisje wilde niet en zij trokken allen op.
Het meisje verlangde de Bliksem. En de bliksem kwam, alzoo:
Be (1), alzoo: He, moeder, geef mij uw kind.
De moeder: Ga het eerst vragen aan mijn kind. Het kind
wilde, verlangde het.
En het kind hief een lied aan:

Nzal be be le! Nsian Olong (2)
A yena oya le! Nsian Olong
Ndoem kiki le, Nsian Olong !
Oenwi kake wa le, Nsian Olong.
De bliksem is altijd met vuur! Nsian Olong!
Hij, hij komt af Nsian Olong !.
De donder is vertrokken, Nsian Olong !
Zeg hem dat hij naar zijn dorp ga, Nsian Olong.

De moeder, alzoo: Neem mijn kind. Waar gij gaat naar uw
dorp, gij moet haar geen werk geven. Zij, zij moet altijd ne&r-
zitten op den ground.
De bliksem vertrok naar zijn dorp met zijne vrouw. De blik-
(1) Donderslag.
(1) Nsian Olong : naam van 't meisje.









sem zegde aan zijne moeder, alzoo: He, moeder, dat is mijne
vrouw, maar gij moet haar geen werk geven.
De bliksem trok het woud in.
De moeder toonde aan de vrouw van den bliksem werk, dat
zij most werken.
En de vrouw van den bliksem going loopen.
De bliksem kwam uit het bosch terug, alzoo: Waar is mijne
vrouw ?
De moeder, alzoo: Uwe vrouw is gaan loopen.
En de bliksem, toen hij dit hoorde, begon met vuur te slaan:
Be, Be, Be.
De moeder, alzoo: Dood mij niet; geef mij eerst vleesch,
dat ik ete. Dan zal ik de zaken vertellen van uwe vrouw. De
bliksem gaf vleesch aan zijne moeder. Zij at. En zij vertelde
't nieuws, alzoo: Uwe vrouw is gaan vluchten, omdat ik haar
eten gegeven had om het voor te bereiden. En zij is gaan
vluchten.
Het kind, de bliksem, alzoo: Gij, gij hebt ze doen vluchten.
Gij, alleen, ga ze volgen.
De moeder, alzoo: Den weg, waar uwe vrouw gegaan is,
dien weet ik niet.
Hij, het kind, alzoo: Mijne vrouw, zij zou voor altijd gegaan
zijn! En hij begon met vuur te slaan : Be, be. De honden stier-
ven: de kiekens werden gedood en de geiten werden dood-
gebliksemd.
De moeder trok op, en going volgen, en zij hief een lied aan:

Uki nkuwo emi nsang mwo-mwo!
Uki nkem emi nsang mwo-mwo!
Uki mva emi nsang mwo-mwo !
Wat, mijne kiekens zijn voor niet gedood !
Wat, mijne geiten zijn voor niet gedood
Wat, mijne honden zijn voor niet gedood

Zij, de moeder, alzoo : Dood mij niet, neem uwe vrouw Zie-
hier uwe vrouw; zij is teruggekomen.
En de kiekens verrezen, de honden verrezen, de geiten ver-
rezen.









De Zielsverhuizing


EEN man had zijne vrouw getrouwd, en zij hadden twee
meisjes gebaard en deze meisjes waren heel school. Zij
waren prachtige meisjes. Maar hij, de vader, als hij deze
kinderen aanschouwde, zijn bloed kookte in zijn lijf alle dagen,
omdat deze kinderen zoo school waren.
Op dezen dag, zegden de kinderen, alzoo: Laat ons gaan
visschen met onze mandekens in den stroom.
En zij gingen, en zij vischten en vischten, en zij hadden ook
vele visschen gevangen.
Een van de meisjes zegde alzoo: Laat ons gaan, beste, zie
't zal gaan donker worden. De andere, alzoo: Laat ons eerst
baden, dan zullen wij gaan.
En zij namen een bad; maar hij, de vader was ze komen
volgen tot aan het water, waar zij gegaan waren, en hij had
zich veranderd in eenen krokodil. De kinderen waren bezig aan
't baden, en hij, de vader dreef ze diep in het water en hij
vatte ze, en hij going rivierafwaarts met zijne twee kinderen en
hij going ze verbergen in eene diepe holte, die hij zelf had uit-
gegraven en hij going er de kinderen, die hij gestolen had, ver-
bergen. Altijd kwam hij eten geven aan de kinderen.
De moeder, die dacht, dat hare kinderen verloren waren,
weende en weende alle dagen. Zij had haren weduwstaat be-
gonnen.
Maar op zekeren dag waren de parelhoenen boven op de
holtekomen zitten, en zij waren bezig de witte mieren aan 't pik-
ken. En zij krabden en krabden met de pooten, de aarde stortte
in, waar de kinderen waren. Een van de meisjes sprong op van
ischrik, alzoo : Wat is er dan gevallen, beste! Hare zuster, alzoo:
Wel 't is aarde dat er gevallen is. En zij zagen boven hen, den
hemel. De hemel, het hemelgewelf was zichtbaar.
Een van de meisjes zegde, alzoo: Wij, hier heeft men ons
komen verbergen ; waarlijk, vader, hij is een tooverheks. Deze
aarde heeft men goed-doen vallen, en den hemel zien wij en al
de zaken zijn zichtbaar. Zij gingen uit de holte. Dien avond









ook trokken zij op; zij wisten de richting van hun-dorp en zij
vielen aan 't gaan.
Maar als zij aankwamen, dicht bij hun dorp, was het heel en
al donker geworden. En zij gingen tot aan de hut van hunne
moeder. Zij gingen zich neerzetten op den vuilnishoop. En zij
de moeder had aan hun kleinste broeder, die nog overbleef, be-
volen het veegsel van bladeren en andere zaken die in het huis
lagen, op den vuilnishoop weg te werpen. De kleine nam ze
.op; hij going buiten, en wierp ze op den vuilnishoop. Maar zij
spraken, alzoo: Werp op ons niet, gij die hier-overblijft, de
glorie van uwe moeder.
Het kind going loopen tot bij zijne moeder, alzoo: He, moeder,
men zegt daar op den vuilnishoop: Gij, gij blijft hier.in de
glorie van uwe moeder. 't Is de stem, gelijk die van mijne andere
zusters.
Zij, de moeder, alzoo: Wangedrocht van uwe moeder; sterft
gij of sterft gij niet, de goeden zijn vetrokken; de slechten
blijven hier; en gij, gij vervolgt oude zaken.
Het kind alzoo: 't Is waarheid, moeder. Wel ga gij zelf, gij
zoudt het niet hooren !
En de moeder trok uit de hut, en als zij veegsel wierp, spraken
zij, alzoo: Werp ons geen veegsel in 't gezicht; gij, gij verblijft
hier in de glorie van uwe moeder.
Zij, de moeder, haar bloed kookte en kookte; zij going rap
terug in hare hut, en zij nam een stroofakkel van vuur, en zij
keek en keek en zij zag ze, 't waren zij. En de moeder sprak,
alzoo: Maar, mijne beste, komt in ons huis. Waarom blijft gij
op den vuilnishoop zitten ?
En zij.kwamen en zij gingen in de hut. En de moeder was
vol vreugde; zij gaf hun eten; en zij aten.
Dan vroeg zij hun, alzoo: Wel, van waar zijt gij gekomen,
dat gij vandaag afkomt.
De kinderen, alzoo: Wij, onze vader heeft ons gevat; hij
veranderde zich in een krokodil. En toen hij ons gevat had, going
hij ons verbergen in eene holte, die hij gegraven had, dicht bij.
den stroom, langs den stroom. Hij kwam ons eten brengen, alle
tijd'en. Maar op den dag van heden, als wij keken, veel aarde
was er gevallen, en wij zagen den hemel; vogelen waren ge-









komen om wItte mieren te eten, die daar hunnen nest hadden.
En wij ook dan, wij hebben gegraven en wij kwamen er uit.


Maar de vader was daar niet. Zij, de moeder, in dien nacht
zelf, nam hare kinderen en zij going tot in haren familiestam.
En daar legde zij al 't nieuws uit aan een harer bloedverwanten.
Maar hij, de man, was eindelijk teruggekomen in zijn dorp.
En hij was bezig aan 't vragen waar zijne vrouw gegaan was.
De eenen zegden, alzoo: Wel, zij is naar haren familiestam
gegaan. Een andere, alzoo : Gisteren nog, was zij hier.
Maar de vader had eten gekocht, en hij going tot bij zijne
kinderen. En hij going. Als hij aankwam, langs den stroom, de
holte was ingestort en gansch uiteen gegaan. Hij keek overall
rond; zijne kinderen zag hij niet. Hij zocht en zocht; maar
't was te vergeefs; hij zag ze niet. Hij kwam ook terug in 't dorp,
om ze te zoeken. En zijn hart was vol tranen en droefheid. En
hij was bedroefd en bedroefd. Maar alles was te vergeefs; hij
kon ze niet vinden.


En de tijd vervloog en de tijd vervloog. De bloedverwanten
van de vrouw zonden eene ending op: He, verwanten, komt
alien; wij hebben eenen olifant geschoten; komt heel lap; wij
snijden hem in stukken.
En alien vereenigden zich en zij kwamen af. Hij, die zijne.
vrouw bezat, was er ook bij.
Zij gingen, en zij kwamen in 't dorp van de verwantschap
aan te kondigen dat onze ba!eke kinderen gepakt waren door
tijd dat wij te zamen waren'op de plaats waar wij palmwijn
dronken, dat onze vader verwant ons gebracht heeft, om ons
aan te kondigen, dat onze baleke kinderen gepakt waren door
eenen krokodil, 't is immers daar dat de tooverheksen wonen
en eten, wij, wij hebben geen nieuws meer gezien; deze bijeen-
komst, wij, wij hebben het u gezonden; anders is er geen nieuws.
Ons aangezicht is klaar en klaar.
Zij, de verwanten ook, zij antwoorden, en 't was gedaan.









Zij namen eenen pot vol voorbereide gestampte maniokbla-
deren (nsakr), zij gaven hem: zij aten, en 't was gedaan. Men
gaf hen dan ook paddestoelen; zij aten, en 't was gedaan.
De bloedverwanten hadden de twee meisjes met rood prachtig
bestreken; en zij kwamen ze neerzetten waar alien vereenigd
waren. En men was verwonderd en verwonderd. 't Nieuws
luidde alzoo : < Gij, vader verwant, ik heb u mijn dochter
(meisje) getrouwd, dat zij bare, dat zij kinderen opleide; wel,
vandaag, gij, gij waart getrouwd, gij hebt ook deze twee meisjes
gebaard, zij staan hier; gij zegt dat een krokodil ze gevat heeft.
Maar gij, vader, als gij uwe kinderen zaagt, die zoo school
waren, gij zijt in een krokodil veranderd; gij hebt uwe kinderen
gevat, en hebt ze verkocht. >
En zij grepen den vader vast en doodden hem en hij was
gestorven.
Bakongo.










De vogel Kikongi en de Man


IN een dorp was een man, die zijne vrouw had getrouwd.
Als het droog seizoen verschenen was, dan zegde de man :
He, vrouw, laat ons gaan, wij kappen het klein hout van
het bosch af, voor ons maniokveld. De vrouw, alzoo : Wel,
vooruit.
En zij gingen, zij kapten en kapten; zij klommen in hun
dorp op. Zij sliepen, en 't weder was klaar geworden, zij gingen
weer om te kappen. En alle dagen was het hetzelfde werk.
Het bosch was van alle kleine struiken afgekapt. Zij lieten
eenige dagen voorbijgaan. De man, alzoo: Vooruit, wij gaan
om de groote boomen af te kappen. En zij gingen. Zij kapten
en kapten; de groote boomen lagen omver. Zij lieten het droo-
gen. Dan staken zij het in brand; 't was alles fijn afgebrand.
De eerste regens vielen, en men plantte de zaken, en ook peper.
De peper kwam uit, groeide op, werd groot en was rijp. De
vogels begonnen den peper op te eten. De vrouw going naar haar
maniokveld. En de peper begonnen de vogels te eten. Zij klom
terug in het dorp en zij going het nieuws vertellen aan haren
man, alzoo: Gij, ga, span strikken om de vogels te vangen, die
onzen peper opeten.
Hij, de man, alzoo : 't Is wel. Ik zal strikken spannen, wel
tien. Hij spande er en hij kwam terug in 't dorp.
Zij sliepen, 't weder was klaar geworden. Zij, de vrouw,
alzoo : Ik zal de stricken gaan ledigen. En zij going, waar zij
kwam eene wilde eend (kikongi) was er in gevangen; zij wilde
haar uithalen: en de kikongi sprak alzoo : Als gij er mij uit-
neemt, neem mij er goed uit!
Zij wilde haar den nek breken, en alzoo: Als gij mijnen nek
breekt, breek hem wel!
Zij kwam op in het dorp. Haar man, alzoo: Ewel, die vogel
is hij dood ? Zij, de vrouw, alzoo: De vogel is hier. Maar vat
hem, gij zult hooren, hoe hij spreekt.
De man, alzoo: Breng hem hier, dat ik zijne pluimen uittrek.
En hij vatte hem, en als hij zijne pluimen uittrok, dan sprak









de vogel, alzoo: Als gij mijne pluimen uittrekt, trek mijne plui-
men goed uit.
Hij trok de pluimen uit; 't was gedaan. Hij nam bladeren, hij
nam een mes ; hij going de dij van den vogel doorsnijden.
Wel, gij, als gij mijne dij breekt, breek haar goed door.
En hij brak eene dij en legde haar ter zijde op de bladeren.
En hij wilde de andere dij breken, en de vogel sprak, gelijk
hij gesproken had. En hij deed de huid af; 't was gedaan.
De man alzoo: Verpletter aardnoten, wij doen ze op den
vogel.
De vrouw, op eenen steen, verpletterde aardnoten. 't Was
gedaan. Zij zette een pot op het vuur. Zij nam den vogel, en
legde hem in den pot. De vogel, met den mond, alzoo: Als gij
er mij in legt, leg mij er goed in.
De vogel was gebraden. Zij draaide hem op. De vogel, aldus:
Als gij mij omdraait, draai mij goed om.
Zij nam zout en peper, en strooide er op. De vogel, aldus:
Als gij op mij zout en peper strooit, strooi er goed op.
En als zij den pot van het vuur wilde doen, dan sprak de
vogel alzoo : Doe mij goed van 't vuur.
De man, alzoo: He, vrouw, die vogel, wij eten hem niet op.
De vrouw ook had gehoord wat haar man gezegd had. Zij
namen een korfje en dekten den pot. Zij sliepen, 't weder was
klaar geworden en zij gingen wandelen.
Maar hun kind, wilde niet gelooven wat vader en moeder
gezegd hadden; hij wilde niet. Vader en moeder waren gaan
wandelen, en hij, het kind kwam terug in de hut, en hij zocht
en zocht, hij vond geen eten.
Hij, alzoo: Ik ga het deksel afdoen van den pot, dien moeder
gisteren voorbereid heeft; ik zal een stukje van den vogel nemen,
dat ik ete. Ik zal niet aan honger lijden.
En hij nam den pot af van het vlechtsel, en hij deed het
deksel af. Dan vloog de vogel er uit; en hij bleef daar staan,
en hij beefde en beefde : heel de soep was hem in de oogen ge-
vlogen, en hij huilde van de pijn, de peper was in zijne oogen
gekomen, hij was aan 't weenen.
Zijn vader kwam af, en hij zag zijn kind aan 't weenen. De
vader, alzoo: Waarom weent gij ?









En hij keek naar den pot, waar de vogel in was, en de vogel
was er niet meer. Wel, waar is de vogel heen ?
Hij, het kind, alzoo: De vogel is gaan vliegen.
Hij, de vader, alzoo: Wie heeft het deksel van den pot ge-
daan ?
Het kind, alzoo: Ik, vader, ik heb het afgedaan.
Hij, de vader, alzoo: Wel, rap, ga mijnen vogel volgen, hoor
je.
En het kind stond op, en al weenende en weenende, going hij.
En hij going en going; hij kwam aan een groot grasveld aan,
en hij begon een lied te zingen, alzoo: He, vogel van vader,
die uit Europa is gekomen, ik moet hem volgen ; anders zal ik
bij toovermiddel omkomen!
En hij zong en zong, en hij kwam een heelen hoop patrijzen
tegen, en hij vroeg, alzoo : Hebt gij den vogel niet gezien, die
vol peper is. Zij, de patrijzen, antwoordden, alzoo: Kies uit,
kies dien uit, dien men met peper en zout bestreken heeft.
En hij zag en keek, maar hij was er niet bij; en het kind
vervolgde zijnen weg.
En hij hief weer het lied aan: He, moeder! de vogel van
vader, hoe kan ik hem volgen? He, hart van.mijne moeder, de
vogel die uit Europa is gekomen ; hij fladdert met zijn vleugels.
En hij going en going. En hij kwam een heelen troep fezanten te-
gen, en hij vroeg, alzoo : He, besten, fezanten, hier hebt gij niet
gezien, dien vogel die vol is met peper en zout en aardnotensoep.
Zij, alzoo : Kies uit, kies dien uit, die bestreken is met peper,
en zout en aardnotensoep.
En hij keek en keek ; hij zag hem niet ; en hij going verder. En
hij weende' en weende. Hij kwam heel ver aan, in 't midden van
't land; hij zag de stami van de < nsongi (vogel). Hij hief het
lied aan, gelijk hij vroeger had aangeheven. En hij vroeg aan de
< songi alzoo : He besten, hebt gij den vogel niet gezien, die
heelemaal bemorst is met zout en peper en aardnotensoep. Zij,
alzoo : He, broeder, kies uit, kies dien uit, dien men bemorst
heeft met aardnotensoep.
En hij keek en keek, maar hij zag er geen, en hij going verder.
En hij hief een treurlied aan, en hij weende en weende. Hij
kwam dicht bij den stroom. En hij zag een heele bende wilde









eenden (kikongi); hij hief het lied aan, en hij zong en zong, hij
daalde in de stroom en vroeg alzoo : He,-broeders, hebt gij den
vogel niet gezien, die vol aardnotensoep is ?
Zij, alzoo : Kies uit, kies dien uit, die vol aardnotensoep is.
De eenen, terwijl zij hunnen bek draaiden, alzoo : Die vogel,
is daar getreden wonder eene holte. De anderen zegden dat het
leugen was. Maar hij, hij going hem vatten.
En hij kwam terug naar zijn dorp, en hij bleef op den vuilnis-
hoop staan. Zij, de moeder, als zij het huis had gekeerd, raapte
het veegsel op en kwam het werpen op den vuilnishoop.
Hij, het kind, alzoo: Werp geen vaagsel op mij, gij die in het
dorp verblijft met mannen en kinderen, gij die maniokbrood eet.
De vrouw going in de hut terug om het nieuws aan haren man
te vertellen, alzoo : He, mijne man, buiten die daar aan 't spre-
ken is op den vuilnishoop, alzoo : Werp geen veegsel, gij, die in
't dorp verblijft met mannen en kinderen, gij eet maniokbrood.
De man, alzoo : Loop weg, met uwe moeder. Wie aldus
spreekt, van waar is hij gekomen.
Zij, de vrouw, alzoo : He, moeder, beste man, ik zeg geen leu-
gen ; neem veegsel in een mandeken, en ga het wegwerpen.
De man wilde niet redetwisten ; hij nam veegsel op, en hij
going het wegwerpen. Hij, het kind sprak weer : Werp mij geen
veegsel, gij die in 't verblijft met vrouwen en kinderen, gij
eet maniokbrooden.
De man, alzoo : 't Is waarheid ; de vrouw heeft geen leugen
verteld.
Hij kwam terug in de hut en hij zegde het aan de vrouw. En
zij gingen zoeken wie dat daar zoo sprak.
En zij zochten en zochten, en zij zagen hun eigen kind.
Zij, alzoo : He, ons kind is teruggekomen, kom vader, wat
blijft gij daar.op den vuilnishoop staan.
Het kind nam den vogel en gaf hem aan den vader.
De vader vatte een mbota (1) stok, en doodde de vrouw.
De man bleef met zijn kind.
Bakongo.

(1) Mbota = ijzer hout, sterke boom.










De Man en zijne tien vrouwen


I N een dorp was er een man, de tien vrouwen had getrouwd.
En alien werden zwanger.-Maar als de man dat zag, lag hij
het verbod op, alzoo : Gij, mijne vrouwen, vermits gij hier
alien vereenigd zijt,, ik leg u een verbod op : Ieder van u, als
zij een kind baart met twee handen en twee voeten, die zal mij
eene strenge boet betalen !...
De vrouwen antwoordden : De kinderen liggen in den buik,
wij kunnen het niet weten. De man, alzoo : c Ik heb u het ge-
bod opgelegd : gij hebt het gehoord .
Maar verscheidene dagen gingen voorbij, en de vrouwen baar-
den.
leder vrouw baarde een kind met 6n voet, en 6nen arm. Maar
de tiende vrouw had nog niet gebaard.
Al degenen die gebaard hadden, waren verheugd omdat zij
geene zaken op den hals gehaald hadden.
Maar zij de vrouw, die den naam droeg van Loembwe'mbo going
werken naar de grasvelden, en zij was in barensnood en zij
baarde een meisje, maar het had twee voeten en twee handen. Zij
de moeder, alzoo : Hoe zal ik doen met dit kind ?
Zij dacht en dacht, en zij was bedroefd ter oorzake van het
verbod dat men opgelegd had. Zij deed hare zuster Loesarigoe
komen. Zij kwam, en de moeder beval haar dit kind te verzor-
,gen. Loesangoe nam het kind, om het te verzorgen.
Zij de moeder going naar het dorp van haren echtgenoot. Als
hij zijne vrouw zag, die niet zwanger meer was, werd hij kwaad
en hij deed een opperhoofd komen, dat hij zijne vrouw kwam
dooden. Dat opperhoofd was gekomen, men gaf hem eten.
Hij at en dronk. En men toonde hem aan, hoe hij de vrouw
most dooden. Hij going naar de deur van de hut en hij riep :
.
Zij had hare armbanden en voetbanden aangedaan. Zij was
in hare schoonste panen gedost, en bestreken met rood. En zij
kwam buiten.









Als hij het mes op haar keel wilde zetten, dan hief zij een
treurlied aan :
He, ik, arme Loembwembo, he, mijne beste zuster Loesangoe,
he, mijne moeder. Blijft verstandig en wees voorzichtig. Ik ga
sterven !
Het opperhoofd stond recht en going weg, alzoo : < Ik dood
deze vrouw niet > En hij going en going. En de echtgenoot bleef
in zijn dorp met zijne vrouwen.
Op zekeren dag, going de vrouw Loembwembo in 't geheim
weg, en zij going tot bij hare zuster; zij droeg een kieken mede, en
zij vroeg haar kind. Zij nam het op, en bracht het in 't dorp van
haren echtgenoot, bij den middag, als de zon hare stralen lood-
recht giet op het dorp, en als er geen lommer meer is. Niemand
was in 't dorp, alien waren weg, de vrouwen naar de grasvelden,
de mannen naar de jacht. Zij deed haar kind binnen in de hut, zij
stampte maniokmeel, zij doodde een kieken, om haar kind te voe-
den. Als 't gedaan was, going zij in de deur zitten. De echtgenoot
kwam 't dorp in, want hij was gaan wandelen. Als hij de hut wil-
de binnentreden, maar de vrouw wilde niet. En hij going met ge-
weld binnen, terwijl hij sprak : Wat doet gij mij in uw hut ver-
mijden ? Hij zag in 't midden van de hut rond, en hij zag het
kind, dat neerzat op een biezen mat, met zijne schoonste kle&-
ren aan.
De echtgenoot vroeg aan zijne vrouw : Wel, dat kind, van wie
is 't ?
En de vrouw antwoordde : Is het een ander ? 't Is het kind
door mij gebaard, en waarom zou ik moeten sterven hebben Als
de echtgenoot dat hoorde, dan was hij in zijn harte verheugd, en
hij school vuur, om dat schoone kind met zijn school lichaam
te verheerlijken. En hij bevool aan de andere vrouwen, om groote
mutsaarden hout te brengen, want in den avond zou men te
zamen rond het vuur kouten.
En zij kwamen met brandhout. De echtgenoot, alzoo : In 't
midden van het dorpsplein, stapelt al het hout te zamen.
Zij bouwden op. En de avond was gevallen. Zij staken het
vuur aan. Dan riep hij al de vrouwen, al de tien, en de negen
met hunne kinderen, die maar &En been en een hand hadden.
Deze dachten in hun hart : Misschien zal men verbranden de
vrouw, die geen kind heeft.










Als al de moeders met hunne kinderen vereenigd waren, en
gezeten rond het vuur, dan riep de vader : He, gij, die men moet
dooden, kom buiten. Het kind kwam buiten, en going zich neerzet-
ten. En men stond daar te kijken, en men was verwonderd.
Hij, de vader staarde dat kind aan, en hij aanschouwde ook de
negen anderen. En hij werd boos, vol gramschap, en hij vatte
de negen kinderen, die maar &En been hadden, en. 6n hand, en
hij wierp ze in den brandstapel, en hij liet het kind, dat twee
handen had even, en hij beminde zijn moeder boven al de ande-
re vrouwen.
Maar de andere vrouwen, die hare kinderen in 't- vuur ver-
brand zagen liggen, weenden en weenden ; maar te vergeefs. Zij
konden ze niet doen verrijzen.
Bakongo.










De Monsters


Z IJ hadden hun dorp gebouwd. maar zij hadden geen geen
kind. Man en vrouw werkten hard door. Er was veel werk:
maniok, aardnoten en banaan planten. In 't omliggende van
't dorp, van hunne hut, hadden zij veel banaan geplant, en ook
boonen, Alles was rijp. Hij, de man, zegde alzoo : Gij vrouw,
ga, leg onze maniok wortels in 't water. De vrouw going, legde de
maniok in 't water, 't was geroten, zij haalde het uit, kwam,
stampte het in den stampersblok en liet het droogen in de zon. 't
Was droog geworden : Hij, de man, hij pakte hun kieken en
doodde het. De vrouw had het maniokbrood voorbereid, 't was
gedaan ; zij zette het kieken op 't vuur. Zij begon aardnoten te
verbrijzelen op een steen. Terwijl zij aan 't verbrijzelen was,
.stond daar een hond dicht bij het haardvuur, en zegde aan de
vrouw. Ga hier weg, brand mij geen kieken met aardnoten!
De vrouw antwoordde, alzoo : < Loop weg, gij, honden, gij
lacht de menschen uit ). Het kieken op het vuur antwoordde :
Wel, als gij mij zult eten, met den hond zult gij mij eten >. De
vrouw hoorde dit, en zij werd met schrik bevangen.
Zij going loopen tot bij haren echtgenoot, die een banaanrist
aan 't snijden was. Zij kwamen malkander op de weg tegen. De
man sprak, alzoo : Waarom zijt gij hier komen vluchten ? De
vrouw antwoordde : Wel, ik was bezig met aardnoten aan 't
verbrijzelen op eenen steen, en ik zag, dicht bij 't vuur, een hond
die recht stond. Als ik het kieken omdraaide, de hond antwoord-
de dan : Draai goed om, en verbrand mij niet. Ik zegde alzoo :
Loop weg, gij honden, gij lacht de menschen uit. Dan sprak het
kieken op het vuur : Wel, als gij mij eet, eet mij met den hond.
De vrouw vertelde dit aan haren man. De man anwoordde : Dat
is leugen. Een kieken en een hond, kunnen zij spreken ?
En de bananen uit, die op den kop van den man lag, antwoord-
de : Wel, gij zegt dat het leugen is, wel waar zijt gij ?
De man : Ja toch, 't is waar. En zij werden met schrik bevan-
gen, en zij gingen loopen, en zij gingen naar een ander land.
Al het eten : de maniok, de boonen, de bananen en al de rest-









going te niet. En zij beiden, man en vrouw, werden als weezen.
Zij vermagerden van den honger, zij stierven. 't Waren die mon-
sters die ze doen vertrekken hadden uit hun dorp, en 't was
daarom dat zij stierven.
Bakongo.










De kleine Knaap die veel verstand
heeft


EN man had zijne vrouw getrouwd, zij had twee kinderen
gebaard. De vader stierf. En de moeder stierf ook. En de
twee kinderen bleven over. Het meisje, was de oudste.
Op zekeren dag gingen zij naar de maniokvelden, en zij deden
maniok uit. Hij, de jongen zegde aan zijn zuster, alzoo : He,
beste, geef mij uw mes, dat ik valstrikken gereed make. Zijne
zuster, alzoo : Gij, zulk een tebo-geest (1) ; indien gij eene
rat vangt, dan zal ik ze levend opeten. Zij zegde dit om hem
uit te lachen. En hij going, hij brak stokken over, en hij maakte
tien strikken gereed; hij brak ook eene slingerplant, die heel
sterk was, dinga genoemd, met zijne vingeren over. En hij zette
de strikken. 's Morgens vroeg, als het weder klaar geworden
was, going hij zien, en hij nam uit de strikken tien ratten. Hij
bond ze in een zaksken vast, en hij kwam op, en zegde, alzoo:
He, beste, als gij ziet, dat het hard is, eet ze dan op. Maar zijn
zij niet hard, eet ze dan niet.
De zuster betastte ze, 't was plat en heel hard, en zij at ze.
De jongen kwam af en vroeg, alzoo: He, zuster, waar zijn
mijne ratten.
Zij, alzoo: He, mijn beste, ik heb ze gegeten.
Hij, alzoo: Wel, gisteren, hebt gij mij uw mes gegeven, om
valstrikken te spannen ? Gij antwoorddet mij: Gij, een geest,
indien gij ratten vangt, dan zal ik ze ruw opeten. En ik heb
mijne ratten gevangen met een valstrik, vervaardigd uit den
slingerplant; die slingerplant had ik vaneen getrokken, alzoo :
Na, na! Aldus sprak de kleine knaap.
Zijne zuster nam eene jamswortel, en zij gaf ze hem. Deze
jamswortel legde hij in het hooge gras, en de witte mieren aard-'
den ze aan. Hij kwam, en zegde; alzoo: Gij, witte mieren, boor
je, gij sterit niet, hoor je, gij zijt niet ziek : mijne jamswortel die
(1) Tebo = slechte geest.









ik gekregen heb van mijne zuster; mijne zuster heeft mijne rat-
ten opgeEten; mijne ratten heb ik gevangen met den slinger-
plant dinga; de slingerplant, dinga had ik met mijn handen
en tanden losgetrokken : Na, na! Wat hebt gij om mij..te ge-
ven ?
De witte mieren deden eenen dragerskorf met houtskolen ge-
reed, en zij gaven het hem. En hij going. En hij kwam tot bij
den messenmaker: Mfula-mbele. Mfula-mbele maakte vuur met
aardnotenschelpen.
De kleine, alzoo: Ik zal mijne houtskolen daar zetten, boven
in 't dorp zal ik kemp rooken.
Heer Mfula-mbele nam de houtskolen op, en maakte er vuur
mede. En de kleine kwam, alzoo: Wie heeft mijne houtskolen
genomen ?
Hij, Heer Mfula-mbele, alzoo: Ik, beste.
De kleine, alzoo: Gij, messenmaker, hoor je, gij sterft niet,
hoor je, gij zijt niet ziek, mijne houtskolen, gaven mij de witte
mieren; de witte mieren aten mijne jamswortel; mijne jams-
wortel had ik van mijne zuster gekregen; mijne zuster heeft
mijne ratten geEten, enz.
En Heer Mfula-mbele gaf hem een bijl. En hij going tot in
een maniokveld, en hij kwam de houtrapers tegen. Zij raapten
hout op, bij. middel van messen.
Hij, alzoo: << Ik leg hier mijn bijl near, ik zal mijne sprink-
hanen slaan, En deze menschen namen zijn bijl, en zij verz-
melden hun brandhout. Een deed alzoo : Po, po; het bijl
was gebroken. Hij, als hij kwam, vroeg, alzoo: Waar is mijn
bijl ? Zij, alzoo: Wij, beste, wij de houtrapers, wij hebben uw
bijl genomen. Hij, alzoo: Gij, houtrapers, hoor je, gij sterft
niet, hoor je, gii wordt niet ziek; mijn bill heb ik gekregen
van Mfula-mbele. Heer Mfula-mbele, heeft mijne houtskolen ver-
brand ; mijne houtskolen gaven mij de witte mieren..., enz. enz.
De houtrapers gaven hem een bussel hout. En hij going. En
hij kwam waar Makasi haar kind had gebaard en zij had geen
brandhout. Hij, alzoo: Ik leg mijn brandhout hier; boven in
't dorp ga ik kemp rooken.
En hij kwam terug en hij vroeg, alzoo: Wie heeft mijn brand-
hout genomen ? Makasi, alzoo : ik heb uw brandhout genomen.









En hij, alzoo : Gij, Makasi, die een kind gebaard hebt,... enz.
Makasi nam een maniokbrood en gaf het hem. Waar hij going,
had Makasi een jongentje gebaard. Men gaf haar eene geit,
maar zij had niets om met het geitenvleesch te eten. Hij, alzoo:
Ik zal mijn maniokbrood hier nearleggen.
En Makasi had dat maniokbrood opgeeten.
Als hij kwam, vroeg hij, alzoo: Wie heeft mijn maniokbrood
opgeeten? Makasi antwoordde : Ik heb uw maniokbrood geeten.
Makasi gaf hem r-oode verf~el nkula. En hij trok op. Hij
kwam de vergiftinnemens nkasa,.den kasadrinkers tegen. Zij
bestreken zich- = k;-i:!--"'. H. alzoo: Ik leg hier mijn rood
verfsel neder.
Zij bestreken zich nu met het roode verfsel. Als hij kwam,
vroeg hij, alzoo: Waar is mijn rood verfsel henen ? Zij, alzoo:
He, beste, wij hebben er ons mede bestreken. En zij gaven hem
eene kleine toovertrommel.
En hij going weg, en going staan op eenen kleinen heuvel van
kleiaarde, en hij trommelde : Bkibiti, bakibiti. De trommel
barstte open. En op de kleiaarde groeiden paddestoelen. En hij
plukte en plukte, en hij bond negen dragerskorven vast. En hij
ginig naar de river Loekoenga en hij waschte de paddestoelen;
de negen dragerfskorven waren gedaan. De Loekoenga river
was uitgedroogd; hij pakte negen dragerskorven vol visschen.
Toen hij wegtrok, was het in het seizoen om de aardnotenvelden
gereed te maken. De vrouwen waren bezig met te hakken. En
hij going zich neErzetten bij een haardvuur, en hij braadde de
palingen; maar de palingen waren zwart verbrand; al de kor-
ven waren gedaan. Hij vatte zijne twee beenen; en zij ook, zij
verbrandden in 't haardvuur. De vrouwen spraken alzoo: Een
school jongentje zal daar, voor een niet, sterven.
Hij, alzoo: Gij, vrouwen, die zegt alzoo: een school jonge-
ling is daar aan 't sterven. Als gij al uwe hakken en kapmessen
bijeen verzameld, en gij bindt ze aan mijne fingers, zou ik dan
niet kunnen weggaan ? Ik zal opstaan en weggaan.
De vrouwen gingen het bosch in, en sneden dikke slinger-
planten af, en zij maakten al hun hakken en kapmessen aan
zijne voeten vast. Maar er waren twee oude vrouwen, die zeg-
den, alzoo: Wij, wij willen niet; wij geven onze hakken niet.
En hij stond recht. Hij hief een lied aan :









Palmnoot kom, van den palmboom sombo, ik sterf hier.
Palmnoot van den palmboom sombo kom mij volgen. Gij,
gij redetwist met mij.
En hij steeg op in de lucht, en hij going. Waar hij going, genas
hij. En hij going tot bij zijne zuster. Zijne zuster had de wedu-
wenstaat begonnen, omdat zij dacht dat hij gestorven was ; hare
haren liet zij groeien, en zij waren heel zwart.
De bezitters van de hakken en de kapmessen volgden en
volgden, en zij zagen een kruisweg van negen wegen. En zij
vroegen zich af, alzoo: Welke weg is hij ingeslagen ?
En zij volgden een grooten weg, en zij vielen in den stroom
en. zij verdronken.










Heer Patrijs en moeder Pad


HEER Patrijs had vijf vrouwen getrouwd. Zij hadden ma-
niokbrooden gereed gemaakt; en bij het haardvuur kwa-
men zij alien te zamen met hunnen echtgenoot : Heer Pa-
trijs. Hij, de echtgenoot, nam zes panen, en hij gaf ze aan
Moeder Loembwa; hij nam zes andere panen en hij gaf ze
aan Moeder Papegaai; hij nam zes andere panen en hij gaf ze
aan Moeder Rat Mbende. En hij nam een potje zout en een
paan, en hij gaf het aan Moeder Pad.
En in 't hart van Moeder Pad kwam haat in, omdat zij zooveel
niet kreeg als de andere vrouwen.
Op zekeren dag hadden zij maniokwortels naar de river ge-
dragen om te roten, en Moeder Pad, was alleen opgeklommen
naar het dorp, en zij nam maniokbrooden, en zij kwam tot bij
het haardvuur, waar al de vrouwen te zamen kwamen, om
hunnen echtgenoot, Heer Patrijs te zien. Eerst deed zij de stem
na van Moeder Loembwa ; daarna de stem van Moeder Pape-
gaai, en dan de stem van Moeder Mbende en eindelijk sprak
zij zelf. En Heer Patrijs was afgekomen bij het haardvuur, waar
zij alien te zamen kwamen, en hij vroeg alzoo: Waar zijn uwe
andere zusters gegaan ? Zij, Moeder Pad, alzoo: Zij zijn naar
het dorp gegaan. En hij, Heer Patrijs, gaf de zaken van Moeder
Loembwa, van.Moeder Papegaai, en van Moeder Mbende aan
Moeder Pad, zij most alles geven aan de andere vrouwen. En
zij Moeder Pad kreeg ook Cen paan en een potje zout.
Meester Patrijs sprak alzoo : Snijd mijn haar af. Ik heb geen
mes. Zij, Moeder Pad, nam haar mes, en zij begon het haar
van Meester Patrijs af te snijden. En zij sneed den hals af van
Meester Patrijs, en zij going dezen wegsteken wonder eenen boom.
Als zij Heer Patrijs had weggestoken, going zij terug naar haar
dorp. En zij kwam er aan, en hare zusters waren van 't water
opgeklommen, en zij hoorden dat Moeder Pad ziek was ; zij
lag met hoofdpijn en hare zusters, die maniokwortels hadden
schoongemaakt aan 't water, vroegen haar, alzoo : He, beste,
is de hoofdpijn weg ? Zij, alzoo : Langzaam, heel langzaam trekt









het op. En zij maakten de maniokbrooden gereed. En men sliep.
Als het weder klaar geworden was, gingen zij alien naar het
haardvuur, waar zij hunnen echtgenoot riepen en afwachtten.
Moeder Loembwa, de eerste, riep haren echtgenoot: dan Moeder
Papegaai, dan Moeder Mbende en op 't laatste, Moeder Pad.
En een groote vogel kwam boven hen hangen, en vliegen, en
sprak hun aan, alzoo : Brengt een beetje zout, ik zal u 't nieuws
vertellen. En zij gaven hem een beetje zout en hij hief een lied
aan :

Kizwe! Tala gana sina nti, Kizwe! tala gana sina nti!
Kizwe Zie wonder dien boom Kizwe 1 zie wonder dien boom !

En zij keken wonder dien boom. Heer Patrijs lag er vermoord;
den hals afgesneden. Zij namen hunnen echtgenoot op, en droe-
gen hem naar hun dorp. Zij zegden allen, dat zij hem niet ver-
moord hadden. Zij, zij wisten niet wie hunnen echtgenoot ge-
dood had, zij wisten niet dat:het Moeder Pad was.
Moeder Lumbwa deed al hare bloedverwanten komen, en ook
Moeder Papegaai, en Moeder Rat Mbende en. Moeder Pad.
Als al de bloedverwanten aangekomen waren, dan zegden zij
tot de bloedverwanten, alzoo : Onze echtgenoot is gestorven.
Wie hem vermoord heeft, wij weten het niet. Wij gaan allen
naar den stroom.
En zij gingen naar den stroom. En Moeder Loembwa, de
eerste, sprak aldus : Als ik detooverheks ben, die mijn echt-
genoot, Heer Patrijs, gedood heb, dan gij, slingerplant, werp
mij in den stroom. En zij hief het lied aan :

E Lusing'e! E widi mono e! E Lusingnta bukidi mu nzadi
widi mono e! Lusing'e! E widi mono e!
He, slingerplant! He, hoor! Ik ben het! He, slingerplant; werp
mij in den stroom, hoor ik ben het He, slingerplant He, hoor,
ik ben het i

En zij state over de slingerplant, (de brug) en zij was aan
den overkant. De bloedverwanten van moeder Loembwa (rat)
schoten met vuur ; en zij maakten lawaai, en dansten omdat hun









bloedverwant over de slingerplant was gestapt en niet in den
stroom was gevallen.
Moeder Papegaai volgde, en sprak aldus : Als ik de toover-
heks ben, die mijn echtgenoot, Heer Patrijs gedood heb, dan
gij, slingerplant werp mij in den stroom. En zij hief bet lied
aan : E Lusing'e, enz. ......
Moeder Mbenda (rat) volgde en sprak aldus : E Lusing'e...
En moeder Pad volgde......
En zij kwam in 't midden van den stroom, op den slingerplant
en zij viel in 't water, en de slingerplant brak. De bloedverwanten
van moeder Pad weenden en weenden; zij schoten vuur van
gramschap. Maar zij werden alien gedood.
Moeder Pad zwom stroomafwaarts, en werd gevangen in de
fuik, die Heer c Nsiesie > in 't water had gezet.
Heer Nsiesie was uit zijn dorp gekomen, en kwam de fuiken
ledigen. En als hij de fuik ledigde, viel daar eene pad uit.
Heer Nsiesie, alzoo : 't Is sterven van ons lichaam ('t is te
zeggen, ik heb geen kans), wij, wij vangen padden. Hij brak
een stok af, en hij sloeg achter moeder Pad. En een jonkvrouw
kwam te voorschijn. Hij deed ze recht staan, en zij trokken alle
beide op, en gingen naar het dorp van Heer Nsiesie. De men-
schen van het dorp maakten veel plezier, alzoo : He, Heer
Nsiesie, waar hebt gij uwe vrouw getrouwd ?
Hij, alzoo : < Gij, die mij dat vraagt. Maar de vrouwen trout
men ze niet in de dorpen >. En zij verbleven en verbleven.
Op zekeren dag sprak Heer Nsiesie, alzoo : Naar de Nsona-
markt ga ik, om vleesch te koopen, om mijne vrouw te spijzen >.
En hij going, de vrouw bleef in het dorp. Maar zij going in bet
huis van Heer Nsombi..Heer Nsombi gaf haar eten, en zij at. Hij
deed eene kruik palmwijn te voorschijn komen, en zij dronk. 't
Was gedaan, en zij hief een lied aan, alzoo :

Kikwela kwamo Nsiesie ko, nsiesie malu mala e e! dibudi e!
Ik trouw de Nsiesie niet, de nsiesie heeft te groote pooten, e e!
Mbari ma Nsomi ya Matolokh, e e! dibudi e!
He beste Ma Nsombi, Heer gebrokene! e e! dibudi e!
En Nsiesie kwam terug van de market. Op 't uiteinde van 't
dorp, zegde men : Heer Nsiesie, 't is hij Heer Nsiesie, 't is hij.









De vrouw, moeder Pad going heen en heel rap, en zij going op
haar bed liggen. En de echtgenoot Heer Nsiesie, kwam en hij
vroeg : Wat slaapt gij Zij, alzoo : < Slapen ik slaap >. En zij
bleven drie dagen te zamen in het dorp. Maar als Heer Nsiesie
naar de market going, trok moeder Pad op naar de hut van Heer
Nsombi.
Maar op zekeren marktdag, op den Nsona toen Heer Nsie-
sie optrok, dan volgde hem een kleine onderdaan tot-op 't uit-
einde van het grasveld. Hij, de kleine onderdaan, alzoo : He,
beste, ik moet u nieuws vertellen. Hij, de oude, alzoo : Welk
nieuws hebt gij mij te vertellen, kleine ? Hij, alzoo : Het nieuws
dat ik u te vertellen heb, oude, 't is dit : uwe vrouw, als zij in
het dorp alleen verblijft, dan zingt zij een lied tegen u, om u uit
te lachen, in de hut van Heer Nsombi : < Ik trouw de Nsiesie
niet ; de Nsiesie heeft te groote pooten......
En Heer Nsiesie trok terug naar zijn dorp, en hij verborg zich
wonder het bed in zijne hut. Zij, de vrouw was naar de hut van
Heer Nsombi gegaan. Hij gaf een geschenk aan den kleine, die
hem het nieuws was komen vertellen.
Als moeder Pad terug kwam in de hut, dan keek zij wonder het
bed ; iemand lag daar. Heer Nsiesie kwam er uit, vatte zijne
vrouw, en deed haar de hut uit, alzoo Gij, gij zingt een lied
tegen mij, om mij uit te lachen; ik, ik heb u in dit dorp gebracht,
maar nu leid ik u naar uwen echtgenoot, Heer Nsombi, die
korte pooten heeft. Ik, ik heb lange pooten. En zij gingen daar,
en hij sloeg de vrouw op den ground. Hij nam veegsel op, en
wierp het achter de vrouw, en zij veranderde in een pad, en zij
begon te springen, en zij keerde terug naar het water, van waar
zij gekomen was.










Het rood Verfsel


EN man had zijn rood verfsel (nkoela) aan zijn vrouw
toevertrouwd, zij most het bewaren.
Op zekeren dag had de ziekte de vrouw gevat, en zij was
ziek en ziek, en zij stierf. En 't rood verfsel had zij niet getoond
aan haren man, zij had de plaats niet aangeduid, waar zij het
gelegd had.
Deze vrouW ook liet twee meisjes achter, hunne namen waren
Nsamba en Loekoela. En zij trokken op zekeren dag maniokbla-
deren, en zij kwamen in het dorp terug, en zij legden de maniok-
bladeren never, om ze voor te bereiden in eenen pot op 't vuur.
En Nsamba bevool aan Loekoela, alzoo : Wel, ga gij, dat Va-
der ons zout geve om op onze maniokbladeren te doen.
En zij going, en zij vroeg, alzoo : He, vader, als gij wilt, geef
ons zout, om onze maniokbladeren gereed te maken.
En de vader antwoordde, bij den mond, alzoo : Loop hier weg,
uwe moeder is opgetrokken met mijn rood verfsel. Wat komt
gij hier vragen ?
En als het kind dat hoorde, begon het te weenen, en het going
tot bij haar zuster, in hare hut. En hare zuster vroeg haar, al-
zoo : Waarom komt gij hier weenen ?
Zij, alzoo : Ik heb zout gevraagd aan Vader. En hij heeft mij
geantwoord dat moeder opgetrokken was met zijn rood verfsel.
En de kinderen waren vol droefheid en tot op het doodenhof,
waar hunne moeder begraven lag, gingen zij.
En als zij op de plaats kwamen, waar hunne moeder begraven
'lag, hieven zij een lied aan, alzoo :
He, mama, toon ons het rood van Vader,
SToon ons het rood.
He, mama, toon ons het rood verfsel van Vader
Toon ons het rood verfsel.
Zij, de moeder, wonder de aarde, in het graf, antwoordde alzoo:
Achter den muur van de hut, ga daar kijken.
Achter den muur van de hut, ga daar kijken.









En de kinderen gingen. Zij gingen zien achter den muur van
de hut, waar hunne moeder hun gewezen had, maar zij vonden
het rood verfsel niet.
Als het klaar geworden was, gingen zij wear maniokbladeren
plukken. Zij wilden ze voorbereiden op het vuur en een zuster
going zout vragen aan hun vader.
Als de vader het kind zag, dat daar voor de deur van de hut
stond; zegde hij : Ga van de deur weg Weet gij niet, dat uwe
moeder met mijn rood verfsel heengegaan is !
Als het kind dat hoorde, begon het te weenen.
En zij gingen wear terug naar het graf waar hunne moeder
begraven lag. Als zij daar aankwamen, hieven zij weer hetzelfde
lied aan :
He, moeder, toon ons het rood verfsel van vader!
Toon ons het rood verfsel van vader.
Zij, de moeder, wonder de aarde, antwoordde van in haar graf,
alzoo : Achter den muur van de hut, ga daar kijken.
Achter den muur van de hut, ga daar kijken.
En de kinderen gingen, en zochten achter den muur van de
hut. En zij zochten en zochten, en zij vonden het rood verfsel.
Zij droegen het naar hunnen vader.
Als de vader het aangenomen had, gingen de kinderen heen,
en zij vertrokken uit het dorp en gingen tot in hunnen familie-
stam.
Wie deze kinderen bezaten, trouwden ze uit aan de jonge-
lingen.
Dan sprak een oude, alzoo : Dat de vader, die de kinderen ge-
baard heeft, kom om het huwelijksgeld aan te nemen.
Maar een van de meisjes sprak, alzoo : Vader heeft ons veel
verdriet aangedaan, als onze moeder dood was. Hij krijgt geen
huwelijksgeld.
Bakongo.













GEESTESVERHALEN










Een Geestesverhaal


EN moeder had twee kinderen gebaard. De namen van de
meisjes waren Nkenge en Loeseki. Op zekeren dag was
hun moeder bezig maniok aan 't stampen in den stampers-
blok. Het oudste meisje, alzoo : He, mama, onze sprinkhanen
gaan wij snappen. De moeder, alzoo : 't Is wel, gaat. Maar komt
hier, neemt uwen maniok.
De oudste, alzoo : He, Loeseki, draag het maniokbrood en
laat ons gaan.
Maar de oudste zuster dacht alzoo : Wij, wij vervaardigen
onze netten om de sprinkhanen te slaan. En de oudste vervaar-
digde een net. En zij gingen, en zij gingen en gingen; hun
dorp was ver weg, en zij begonnen sprinkhanen te slaan.
Maar, als zij in de lucht opkeken, 't weer was donker gewor;
den; de regen zou vallen, daar kwam een onweder op. Op 't uit-
einde van 't grasveld zagen zij twee huizen. En zij gingen er bin-
nen, en zij zetten zich neer. De bezitters van hun huis kwamen
aan.
Hij zegde hun een goeden dag. En toen zij een beetje gezeten
warren, dan vroeg hij hunne namen. Maar zij, zij zegden ze niet.
En men sliep, en t weder was klaar geworden, en zij hadden
al hunne zaken uit de hut; een deel gaven zij aan de vrouw; een
ander deel bleef liggen; en zij maakten eenen grooten brandstapel
hout, en zij verbranden het. En de geesten ook, alien vermoorden
zich.
Zij, de vrouw nam haar zaken en zij going tot in haar dorp,
van waar zij afkomstig was.
En men zegde in 't dorp, alzoo : Ziet, dat mensch dat lang
verloren was Waar zijt gij gegaan ?
En zij vertelde alles wat zij gezien had.
Zij, de menschen alzoo : 't Is niets. Een zaak is wel, 't is -dat
gij teruggekomen zijt.










De Vrouw en de Geesten



ALS het seizoen, om de aardnotenvelden te hakken versche-
nen was, going eene vrouw om haar aardnotenveld in 't
hooge gras, in 't verlaten dorp, uit te kiezen. En zij koos
uit, en zij hakte en hakte, het veld was uitgespreid.
Op een anderen dag, nam zij haar kind, en een kleine oppas-
ser van haar kind, en zij gingen en zij kwamen aan 't aardnoten-
veld ; en zij deed haar kind neerzitten in den lommer met den
kleinen oppasser.
En de moeder vatte de hak, en zij going op 't uiteinde van 't
stuk waar zij gisteren geeindigd had. En zij hakte en hakte, 't
was noen geworden ; de zon stond in hare voile hoogte, en zij
zegde, alzoo : Ik zal mijn kind de borst geven, omdat ik reeds
lang gekomen ben, en 't kind heeft nog niet gezogen.
En zij kwam in den lommer, zij nam haar kind op, en zij
begon de borst te geven, alzoo: He, mijn vriendje, rap, ga eens
zien of er vuur is aan den haard. En de kleine going kijken,
alzoo : He, 't is uitgegaan. En zij, alzoo : Wel, waar ga ik dan
vuur halen om voor mijn kind een banaan te braden (gereed
te maken).
En zij hief de oogen op, en daarboven op den kleinen heuvel,
op de hoogte, 't vuur steeg op in den hooge.
En zij zette haar kind near, alzoo : Zie goed naar ons kind,
vader, ik zal gaan, ik ga vuur halen, om voor ons kind eene
banaan te braden.
En zij going. En zij going en going. 't Vuur going verder weg, en
zij aan 't volgen ; en 't vuur aan 't weggaan, en zij aan 't volgen.
En zij volgde en volgde, tot in het dorp van de geesten.
En zij, de geesten, met den mond, alzoo : Wel, gij, wat komt
gij hier doen ?
Zij, alzoo : Mijn vuur kom ik hier halen.
Zij, alzoo: Vooraleer vuur te nemen, moet gij eerst onze
namen zeggen. Zij, alzoo : Gij, ik ken u niet, en gij alzoo : zeg
onze namen op.










Zij, alzoo : En zoo gij onze namen niet zegt, het vuur, dat
kunt gij niet nemen.
Zij, alzoo : Wel, laat mij dan weggaan, dat ik ga tot bij
mijn kind, waar ik het gelaten heb, vermits ik uw vuur zal laten
liggen.
'Zij, alzoo : Wij, zooals wij u gezegd hebben, wij kunnen
niet anders spreken. Ga niet weg, blijf hier : indien gij wilt
gaan, zeg onze namen en dan moogt gij gaan. Zij, alzoo : Gij,
breeders, ik heb u reeds gezegd, uwe\namen, ik ken ze niet, en
ik zou uwe namen moeten opzeggen. 't Is wel. Eet mij dan op,
indien gij mij zult opeten. En zij, alzoo : Wij, wij eten geen
menschen op, maar blijf hier alleenlijk, hoor je wel.


En ginder op 't aardnotenveld waren de kinderen gebleven,
en zij keken en keken, de moeder was gaan vuur halen en zij,
zij was niet te zien. Zij weenden en weenden ; en 't was donker
geworden, en zij klommen op tot in 't dorp, en zij vertelden
't nieuws, alzoo : Mama, als wij gingen, had de hak genomen,
en zij hakte en hakte, en toen kwam zij in den lommer, waar
wij gezeten waren, en zij gaf de borst aan haar kind en zij
bevool mij, alzoo : Wel, ga zien of er vuur is aan den haard.
En ik going zien en er was geen en ik kwam terug. Zij, de
moeder, zij zag vuur op de hoogte, ziet ge, zij liet haar kind,
alzoo : Blijft hier, ik zal vuur gaan halen, om' eene banaan voor
mijn kind te braden. Ewel, sedert zij vertrokken is, is zij niet
meer teruggekomen ; ziet ge, zij is verloren.
Zij, de ouden, zij kwamen te zamen met hunne geweren, en
zij gingen, waar zij gegaan was, maar zij zagen haar niet. En
zij kwamen terug in 't dorp. En men weende en weende, en
men zong den doodendans... En men hield op.
w* *

Waar zij. gegaan was, daar toonde men haar een aardnoten-
veld om ze in te oogsten. En zij deed aardnoten uit, en zij
kwam in 't dorp. Zij, alzoo : Wij zullen deze zaken eten, als
gij eerst onze namen zegt. Zoo gij ze niet zegt, dan zullen wij
niet eten.









En zij, alzoo : Gij, gij zegt ze mij niet, wel, die namen hoe
zou ik ze zeggen ?
Zij, alzoo : Wel, ga slapen op den mesthoop van de kiekens
in onze hutten, slaapt gij niet, tot op dien dag dat gij onze
namen zegt, en dan moogt gij in een hut slapen, hoor je ?
Zij alzoo : Ja, ik heb het gehoord.
Alle dagen was het alzoo : Op den mesthoop sliep zij, zij had
veel verdriet en in haar hart was het altijd maar weenen en
weenen.
Op zekeren dag, had zij haar mandeken genomen en zij going:
zij going naar de aardnoten, en zij going.
En zij viel aardnoten aan 't verzamelen, en zij zag Heer Ki-
dioeka (1), die kwam daar vallen op-haar veld, en hij was bezig
aardnoten aan 't zoeken. Zij, de vrouw, alzoo : Ach, gij, beste,
Vader Kidioeka, wel waarom gaat gij aardnoten die hier en
daar in den ground liggen, zoeken ? Wel, kom hier, neem de deze.
En zij, de vrouw, zij goot een mandeken aardnoten uit, en
zij gaf ze hem. Hij, alzoo : Ik bedank u, vrouw. Maar gij, waar
gij gegaan zijt, hoe viiidt gij het ?
Zij, alzoo : Ik, sedert ik daar ben gegaan, in de tranen slaap
ik ; eten dat doe ik absoluut niet, ik eet niet ; de tabakrook houdt
mij in 't even ; waar ik slaap, daar is het rot ; vooraleer ik in
hunne hut mag slapen, moet ik hunne namen zeggen. Maar de
namen, ik ken ze niet, en ik zou de namen moeten zeggen. Ziet
ge, tot nog toe, hunne namen, ik ken ze niet.
Hij, Heer Kidioeka, alzoo : Wel, ga, dezen avond als zij u
dat weer zullen vragen, zeg dan alzoo : Wat gij zoekt en vraagt,
't is dat ; nu weet ik ze.
Luistert wel : de deze is Yembi, die daar Bakabana, -die :
Mvoeditiko; die : Kikongi; deze : Eeki-Seki en deze : Kakisoe-
kila mboendoe. Ziet ge wel, gij alien met uw zoeken ik ken u;
zoekt ge nog lets.
Maar gij, vrouw, als gij langs den weg van 't water gaat,
drink geen water. Ziehier het lied dat gij zingt ; dan zult gij de
namen niet vergeten.

(1) Kidioeka : Gespikkelde kleine vogel, met korte pootjes, die op
de bebouwde velden, eten zoekt, vooral aardnoten en boonen.










LIED.


E nge, Kikongi, yaya, mono mwana nlongo e !
Nza-nza-nza.
E seke-seke bakabana ya mwana Lari, yay'e!
Nza-nza-nza.
He, gij, Kikongi, beste, ik ben een kind van 't verbod.
Nza-nza-nza. Kom, kom, kom.
He, seke-seke, men heeft dat kind van Lari, beste, verdeeld.
Nza-nza-nza. Kom, kom, kom.


Als hij dat gezegd had, dan hief de vrouw het lied aan, en
zij zong en zong, omdat in dat lied al hunne namen waren.
En zij kwam aan 't water, en zij dronk en 't lied was ver-
loren. En zij dacht en dacht, maar 't was verloren, omdat Heer
Kidioeka 't verbod had opgelegd, alzoo : Als gij langs den weg
van 't water gaat, drink niet. En zij, zij dronk, en 't is daarom
dat 't lied verloren was.
En 's morgens kwam zij weer naar 't veld. En hij, ook, Heer
Kidioeka, was gekomen. Hij vroeg, alzoo : Wel, gij zijt naar
't dorp gegaan, hoe is het er afgeloopen ? Zij alzoo : Heel zeker,
omdat ik gisteren water gedronken heb, ziet ge, toen ik opklom
tot in het dorp, het lied was verloren, en ook al de namen
waren verloren.
Hij, alzoo: Vandaag, vergeet het niet ; water, drink het niet.
Ik zal weer de namen opzeggen. En hij zegde de namen op,
gelijk hij gisteren gezegd had. En hij zong weer het lied, gelijk
hij het gewoonlijk zong. En zij de vrouw, zij had het gevat.
En zij kwam tot aan het water. Maar hij, Heer Kidioeka, hij
kwam haar volgen, van achter, en hij kwam aan den doorgang
van de river, en hij verborg zich om te zien of zij geen water
zou drinken.
En zij dronk weer water. Hij, Heer Kidioeka, alzoo : Ziet
ge, gij, wat, gij grift niet in uwen geest het verbod, dat ik u
opgelegd heb.
Zij, alzoo : Indien ik gedronken heb, is het alleenlijk om mijn










hart te laven ; en daarbij ook waar ik ga, daar ook is geen
water.
Hij, Heer Kidioeka, alzoo : 't Is niets, klim naar boven; ik
zal u de namen opzeggen.
En hij zegde ze, en hij zong het lied.
Zij, de vrouw, waar zij going op den weg, zij was aan 't zin-
gen tot in het dorp. Zij had maniokbrood voorbereid, en dat
lied, zij lag het op haren mond.
En zij, zij trokken naar hun dorp op, van waar zij waren
gaan wandelen.
Zij nam maniokbrood, alzoo : Neemt maniok aan.
Zij : Eerst moet gij onze namen opzeggen, dan zullen wij
maniok .nemen.
Zij ook, alzoo : Wel gij zegt mij, dat ik uwe namen moet
opzeggen. En zoo ik ze zeg, wat zult gij mij geven ? Zij, alzoo :
Gij, zeg, alleenlijk onze namen, en zoudt gij dan niet zien, wat
wij u zullen geven ?
Zij, alzoo : De deze : Yembi ; die : Bakabana : die : Kikongi;
die : Mvoeditoko ; deze : Seki-Seki : deze : Kakisoekila mboen-
doe.
En toen zij dat hoorden, gingen zij hunne hut binnen ; en
zij deden vijf en twintig poederoogen te voorschijn komen : en
zij schoten en schoten.
En zij klommen op tot in 't dorp. En de geesten vroegen hun,
alzoo : Van waar zijt gij gekomen ? Zij, alzoo : Van het aard-
notenveld. Zij, alzoo : Zit never. En zij zaten neer. Men gaf hun
maniokbrood en zij spraken alzoo : Als gij onze namen weet,
dan zult gij eten. Zij antwoordden, alzoo : Wij weten uwe
namen niet. En alle dagen was het hetzelfde. En zij dachten
weer verstand uit. De geesten waren naar hunne palmboomen
gegaan, en zij, de meisjes, gingen zich verbergen in het hooge
gras. En zij keken, en de geesten kwamen aan. Hij, de oude,
Nkelete mfwa toe nsoni vroeg, gelijk hij altijd vroeg, alzoo : He,
Loen Koema, zijt gij doorgegaan ? Zij, alzoo : Wij zijn door-
gegaan.
.En de meisjes zongen het lied, en zij kwamen aan de river
en zij dronken geen water, en 't lied was niet verloren tot aan
het dorp, en zij kenden de namen van de geesten. Toen deze










ze hoorden, hadden zij veel plezier. En zij gaven aan de meisfes
vele prachtige zaken, en zij leidden ze terug naar hun dorp.
Hunne moeder, die ze terugzag, was overstelpt van geluk. En
men school vuur, omdat de menschen die verloren waren, terug
in 't dorp waren opgeklommen.










De rat Mvinda, de Palmwijntrekker
en de Luipaard



O'P zekeren dag had de palmwijntrekker zijne palmboomen
school gemaakt ; en 't was tijd om naar 't dorp op te
trekken. En als hij kwam opklimmen op den weg, waar
hij zijne strikken had gespannen om wild te vangen, eene rat
mnvinda was er in gevangen. Hij wilde ze vatten en wilde
ze dooden. Maar de mvinda sprak, alzoo : He, beste, laat
mij los, eens kan ik u uit de pijn losrukken.
En de mensch liet den mvinda los en hij going heen. De
palmwijntrekker was alle dagen bezig palmwijn te trekken. Maar
op zekeren dag gaven andere menschen hem geld, dat hij palm-
wijn zou bewaren voor den dag van Nkandoe (1). Als de
dag verschenen was, was de palmwijntrekker op de palmboomen
'geklommen met zijnen band loekamba en hij had alle kruiken,
die er aan hingen, geledigd.
En hij kwam aan den laatsten palmboom, en hij klom er op,
om den palmwijn uit de kruiken te gieten. Een luipaard kwam
staan aan den stam van den palmboom en deze sprak, alzoo :
Daal van den palmboom near, geef mij een weinig palmwijn dat
ik mijn hart verkoele.
En de mensch daalde neder, alzoo : He, mijne moeder, den
palmwijn, moeder, heeft men reeds besteld. Edoch, neem deze
flesch, en proef-ervan." En hij schonk palmwijn in de flesch ;
hij gaf ze aan den luipaard. Maar Heer Luipaard, alzoo : Ik,
ik drink niet uit eene flesch ; ik, ik drink uit den schedel van
een mensch. En hij toonde dien schedel. En hij sprak, aldus :
Reeds negen hoofden van palmwijntrekkers heb ik opgeeten ;
en gij, zoo ik kan, gij zijt de tiende. En hij dronk palmwijn en
hij zat neer.
En daarna kwam er wefr een andere luipaard en die sprak,
alzoo : Geef mij een weinig palmwijn, dat ik drinke ?
(1) Nkandoe : Eerste. dag van de Kongoleesche week.









En de mensch schonk palmwijn in de flesch, en hij gaf ze hem.
De luipaard, alzoo : Uit deze flesch drink ik niet.
En hij deed een schedel van een mensch te voorschijn komen,
en hij sprak, alzoo : Reeds negen hoofden van palmwijntrekkers
heb ik opgeeten en deze, als ik hem opeet, 't is de tiende.
En negen luipaarden kwamen af en allen op dezelfde wijze.
Dan kwam de tiende af, alzoo : Geef mij een weinig palmwijn.
Hij gaf hem eene flesch. De luipaard, alzoo : Ik, ik heb reeds
acht hoofden van palmwijntrekkers opgegeten ; dien ik dezen
morgen heb gegeten is de negenste : en gij, zoo ik u kan, gij
zijt de tiende. En hij deed een kop van een palmwijntrekker te
voorschijn komen, die nog vol bloed was, omdat hij hem 's mor-
gens had vermoord.

*

Eindelijk kwam de mvinda aan, alzoo : Geef mij een weinig
palmwijn, mijne moeder, dat ik mijn hart verkoele. En hij schonk
palmwijn in eene flesch, en hij gaf ze hem.
De mvinda alzoo : Allen die hier voorafgegaan zijn met hunne
flesch, maar ik waaruit zal ik drinken.
En hij deed eenen kop van eenen luipaard te voorschijn ko-
men en hij sprak, alzoo : Reeds negen koppen van luipaarden
heb ik opgeeten ; en gij, als ik kan, gij zijt de tiende.
En hij wees naar dien luipaard die de eerste toegekomen was.
En alzoo, op dezelfde wijze, kwamen negen mvinda. En de
tiende mvinda kwam aan, alzoo : Geef mij een weinig palmwijn,
dat ik drinke. En de palmwijntrekker schonk in eene flesch en
gaf ze hem. De mvinda sprak alzoo : Ik, ik drink niet uit eene
flesch. .
En hij deed een kop van een luipaard, die nog vol bloed was,
te voorschijn komen, en hij toonde met zijn vinger naar den
tienden luipaard en sprak, alzoo : Ik, ik heb reeds acht koppen
van luipaarden verslonden ; dien ik dezen morgen heb version-
den is de negenste, en die van u, als ik kan, zal de tiende zijn.
En al de luipaarden stonden daar te kijken en te kijken, en
in eens gingen zij op de vlucht ; en zij aten den palmwijntrekker
niet op.









De Mvinda, alzoo : Laat ons gaan, daar is niets te vreezen.
En de mvinda achtervolgden de luipaards, en zij beten de
luipaards in stukken.
En de palmwijntrekker was verlost, omdat hij de rat mvinda
niet gedood had in den strik.









Verhaal van de Watergeesten
OP zekeren dag was een meisje van 't dorp maniok gaan
uitdoen, en zij kwam met haar mandeken tot aan den
waterplas ; alzoo hoorde zij door de watergeesten : In
onzen vijver legt men geenen maniok te roten.
Maar zij hoorde niet. Zij, de watergeesten, alzoo : Hoort gij
niet ?
En zij namen haar mede, en droegen haar rivieropwaarts.
Haar vader en hare moeder vielen aan 't weenen in het dorp,
alsook hare breeders, omdat zij verloren was. Alzoo : Ons kind,
waar is zij gegaan ?
Anderen, alzoo : Wij wachten haar af in de maniokvelden,
waar zij gegaan is. Vooruit, laat ons gaan zien.
Maar zij zagen haar niet. En men vond de plaats waar zij
maniok te roten gelegd had. Zij, alzoo : Ziet ge, die maniok is
weg ; de schors alleen blijft er-van over. Den maniok, de bees-
ten van 't woud hadden hem opgegeten. En zij zochten en zoch-
ten, maar zij was niet zichtbaar.
Zij gingen terug naar het dorp. En wel drie maanden waren
verloopen. De moeder had den rouw aangenomen. Zij had ha-
ren weduwestaat begonnen, omdat haar kind doodgegaan was.
Op den dag, van heden, waren al de kleinen van 't dorp ver-
eenigd. En zij zegden : Wij gaan naar 't water.
Zij, de moeder sprak tot een harer dochters : He, moeder,
neem deze kruik, ga ons water putten, dat wij drinken.
En zij gingen naar het water. En zij schepten water, al de
anderen hadden hunne zaken gedragen.
Zij, alzoo : He, beste zusters, komt mij helpen om er uit te
geraken.
.Maar zij alzoo : Wij willen niet. Draag, gij alleen.
En zij begon te weenen, alzoo : Als ik met mijn andere zuster
was, die verloren is gegan, dan kwam zij mij helpen, om uit het
water te geraken.
En zij hoorde rivieropwaart : Tsobota, tsobota (1); alzoo
Wat wacht gij ?
(1) Gerucht van iets dat ploff in 't water.









Zij, alzoo; Ik ben alleen. De anderen zijn reeds weg. Het-
geen ik draag, is te groot. Ik kan er mee uit het water niet ge-
raken.
En men droeg haar uit het water, alzoo : Ga niet vertelen,
alzoo : Ik heb mijne andere zuster gezien aan 't water.
Zij, alzoo : Ik zal het niet yertellen, mijn andere zuster. Ik
wil niet.
En men bestreek haar met rood, alzoo : Ga nu. En als gij
gaat in 't dorp bij moeder, en men vraagt u : Waar hebt gij dat
gehaald. Gij zult antwoorden. Opgeraapt, ik heb het opgeraapt.
En 't meisje, met hare kruik, trok op tot in haar dorp. en men
vroeg haar : Wie heeft u dat rood gegeven ?
Zij, alzoo : Opgeraapt ik heb het opgeraapt.
Zij, alzoo :'t Is leugen. demand heeft het u gegeven.
Zij, alzoo : Wel, wacht een beetje, eens zal ik het verteilen.
*** ,

SEn op den dag van heden, waren al de kleinen vereenigd :
Wij gaan naar 't water.
De moeder, alzoo : He, moeder, neem de kruik mede.
Zij, 't meisje, alzoo : Als ik ga, ik kan die niet opheffen. En
dan weer ik, ik, uw kind.
De moeder, alzoo : Uwe vriendinnen zullen u helpen.
t Zij, alzoo : Als ik hen zeg, helpt mij, zij, zij willen niet.
En men going, en men schepte water.
De anderen waren opgeklommen. Zij, alzoo : Wacht mij af.
:ik, uw kleinste.
Zij, alzoo : En de onze, hebt gij ons geholpen om ze op de,
schouders te heffen.
Zij, alzoo: Gij zijt de ouden, grooter dan ik ; ik ben de klein-
ste.
Zij alzoo : Wel, gij zegt zelf dat gij de kleinste zijt, waarom
.draagt gij zulk een groote kruik ?
Zij, alzoo : Ons moeder heeft mij die bevolen. Ik heb ze ge-
weigerd, maar zij wilde niet helpen.
Zij, alzoo : Draag ze maar.
En zij gingen.
'En 't meisje, zij bleef gansch alleen, en zij begon te weenen,









en zij weende en weende. Als ik met mijne oudere muster was.
dan kwam zij mij helpen.
En zij hoorde rivieropwaarts : < tsobota, tsobota >
't Is altijd 't zelfde, gij. Wat blijft gij daar doen.
Zij, alzoo : Zij, die met mij gekomen zijn, willen mij niet hel-
pen. Als ik hen zeg, helpt mij, zij willen niet.
Zij, alzoo : Blijf daar staan; ik zal u helpen opzetten.
En zij kwam en sprak : Eergisteren, als ik u de kruik heb hel-
pen opzetten, wat dan aan moeder hebt gij verteld en aan vader,
bij het aankomen in het dorp ?
Zij, alzoo : Ik heb niets gezegd. Zij, zij wilden mij beproeven
en vroegen : << Waar hebt gij dat rood gehaald ? >
Ik, alzoo : Opgeraapt, ik heb het opgeraapt.
Zij, alzoo: 't Is leugen, iemand heeft het u gegeven.
Zij, alzoo : 't Is goed. En zij bestreek haar met rood. Wel,
ga nu naar 't dorp, maar verraad mij niet.
En 't meisje kwam in 't dorp aan. En vader en moeder, alzoo:
Waar haalt gij dat rood ?
Zij, alzoo : Opgeraapt, ik heb het opgeraapt.
Zij, alzoo :Vandaag, zeg het ons. Wie geeft.u dat rood?
Zij, alzoo : Eerst heb ik het u verzwegen ; ik zegde het u niet.
Ewel, het is mijn andere zuster die het mij geeft.
Zij, alzoo : Van waar komt zij ?
Zij, alzoo : Rivieropwaarts.
Zij, alzoo i Wacht een weinig. Morgen, als 't weer zal klaar
geworden zijn, dan zal ik al de menschen bijeenroepen, dat zij
de geweren en de netten medebrengen ; wij zullen ons meisje
gaan vangen in de netten.
Zij, alzoo : 't Is wel. Neemt de kruiken. En zij vereenigden
Het weder was klaar geworden, en zij zegden, alzoo : Wacht
ons af. Wij, wij gaan vooruit, met de netten, wij zullen ze span-
nen. Als wij ze zullen gespannen hebben, dan zullen wij heel de
river omsingelen. Verwittigt iemand, dat hij de kleine verwit-
tige, om naar 't water te gaan.
En hij kwam in 't dorp, en hij zegde, alzoo : He, gij, kleinen
vooruit naar 't water. De ouden zijn reeds gegaan.
Zij, alzoo : 't Is wel. Neemt de kruiken. En zij vereenigden
zich, de kleinen en kleinen. En zij gingen water scheppen. En
hunne ikruiken waren gevuld.









Zij, alzoo : Wacht mij, besten. Zij, alzoo : Wij willen niet.
't Is uwe zaak, En zij klommen op.
Zij alleen, zij bleef aan 't water, alzoo : Als ik mijne andere
zuster had, dan kwam ik gemakkelijk uit 't water.
En zij hoorde rivieropwaarts : c Tsobota, tsobota ,.
Zij alzoo : Wat wacht gij daar ?
Zij, alzoo : Die met mij gekomen zijn, zijn reeds heengegaan.
Zij, alzoo : Doe uwe kruik vol water; ik zal ze u helpen
op het hoofd zetten.
En zij schepte water. De menschen, alzoo : Vangt haar in de
netten. En zij viel in de netten, en zij hadden haar gevat.
Zij, de geesten, alzoo : Vermits gij ze nu gepakt hebt, dat zij
geen maniokbladeren stampe dat zij geen maniokbrood gereed
make ; dat zij geen vleesch voorbereide. Altijd moet zij haar
met rood bestrijken.
-En de menschen gingen met haar naar 't dorp.
En de tijd vervloog en de tijd vervloog ; 't was nu wel twee
maanden geleden.
Haar moeder, alzoo : Gij, gij zijt reeds lang gekomen, maar
vandaag stamp maniok in den stampersblok.
SZij alzoo : He, mama, men heeft mij het verbod opgelegd ; ik
mag geen maniok stampen.
Zij, de moeder, alzoo : stamp maniok.
Het kind wilde niet. Maar de moeder hield aan, alzoo : Gij
moet maniok stampen.
En zij going om te stampen. En zij stampte en stampte. 't water
kwam haar tot aan de knieen.
Het jongste meisje, alzoo : He, mama, het water komt tot aan
de knien. van de oudere: zuster.
Zij, de moeder, alzoo : Loop wel, dat zij maar maniok stampe.
De kleine, alzoo : Het water komt tot aan de heupen.
De moeder, alzoo : Dat zij maniok stampe.
De kleine, alzoo : He, moeder, 't water staat tot aan de borst.
De moeder : Daf zij maar maniok stampe.
En 't water kwam tot aan de keel.
Zij, de moeder, ,alzoo : 't Is leugen, dat zij stamp.
Zij, de kleine, alzoo : He, moeder, onze zuster Nkongo is
heengegaan.









En de moeder kwam uit de hut, en zij keek, en zij zag een
waterplas.
En de kleine, alzoo :Ziet ge, dat ik leugen vertelde.
En de moeder viel aan 't weenen, en de vader ook.
En zij hieven een lied aan, van treurnis en weenen omdat
het kind heengegaan was naar 't water.
En het was heengegaan, en zij konden haar niet meer vatten.
Zij was heengegaan voor altijd, omdat zij het verbod, door de
geesten opgelegd, had overtreden.
En de moeder begon haar rouwdagen, en zij weende en ween-
de, maar haar kind was voor altijd verloren...
"Bakongo.









De Patrijs, de Man en Mboedi Ntoe


EN man had zijn vrouw getrouwd, en zij hadden iun
dorp gebouwd. Zij hadden den bosch afgekapt, om er
maniok te planten. De bosch was droog, en hij werd afge-
brand. Bij de eerste regen, had de vrouw maniok geplant en
kauwoerde en peper, en mais, en zoete patatten en jamswortels.
Het peper was gegroeid, 't was rijp geworden.
.De patrijzen hadden het ontdekt, en zij aten en aten het op.
De vrouw alzoo : Vandaag ga ik naar de maniokvelden en zij
kwam de patrijs tegen, die 't peper aan 't eten was. Zij, alzoo :
Wat, gij, gij zult al onze peper opeten. De vogel steeg op, en
zij, zij kwam terug in 't dorp.
En zij zegde aan haren echtgenoot, alzoo :Wel, ga een vo-
gelstrik spannen, om de patrijs te vangen. De peper is opgegeten.
De echtgenoot, alzoo : Morgen zal ik gaan.
't Weder was klaar geworden, en hij trok op. Hij kwam aan
't land aan, en de patrijs vloog op.
Hij alzoo : Al de peper is weg. En hij vervaardigde een vo-
gelstrik. En hij klom terug in 't dorp.
En 't was klaar geworden en hij trok terug ; hij kwam in 't
veld aan ; hij, de patrijs fladderde in de lucht, gevangen in den
strik, alzoo : Hein vandaag vlieg weg !
En hij vatte den vogel, en hij hief zijn mes naar omhoog, om
te slaan, en de patrijs alzoo : Sla mij niet, dood mij niet. Eens
zal ik u uit den slag trekken op de kruiswegen.
Hij, alzoo : Wel, gij, vogel, uit welke pijn zult gij mij kunnen
verlossen ?
En hij hief weer het mes naar omhoog en hij wilde slaan. De
patrijs, alzoo: He, liefste, laat mij los.
Hij, alzoo : De peper is op.
En hij hief weer het mes in den hooge. Maar de patrijs alzoo,:
He, beste, laat mij los. Ik .ben de patrijs : Kita taboe (1) (de-
gene die verlost).
(1) Kita taboe is de naam van de .patrijs. Taboe komt van taboela
uit den slag trekken.










Hij, alzoo : Van welke pijn kunt gij mij verlossen ?
En hij liet hem los... De patrijs was heengevlogen.
En hij kwam terug in 't dorp, eiizegde : He, vrouw, toen ik
going in 't veld, kwam ik den vogel tegen, die onze peper opat.
Maar ik wilde hem dooden. Ik hief het mes naar omhoog, en
ik wilde hem slaan. Maar de vogel antwoorade : Dood mij niet.
Eens zal ik u uit den slag trekken, eens zal ik u van de pijn
verlossen. Ik sprak, alzoo : Van welke pijn zult gij mij ver-
lossen? En ik hief wear het mes naar omhoog om hem dood
te slaan ; en hij sprak drie keeren. En ik, ik heb hem losgelaten,
en hij is weggevlogen.
Zij, de vrouw, alzoo : Gij, gij zijt een zot : een vogel eet al
ons peper op, en gij laat hem vliegen.
Hij, alzoo : Wel, vrouw, ik wilde hem doodslaan, maar, als
hij sprak dat hij mij op de kruiswegen eens zou verlossen, dan
heb ik hem losgelaten.
De vrouw verwenschte haren man.
Hij, alzoo : Ach, mijne vrouw, de vogel is heengegaan, en gij
gaat voort met mij te verwenschen.
Zij, de vrouw, alzoo : Op den dag van heden, is ons huwelijk
verbroken.
Hij, de echtgenoot, alzoo : 't Is wel. Ga heen.
Zij, alzoo : 't Is wel. Ik ben gegaan. En zij vereenigde al
hare mandekens, en haar jamswortels, en zoete pataten, en al
hare zaken. En zij trok op. En zij going.
De echtgenoot, alzoo :Wel, ga, ik zal eens komen, om mijn
huwelijksgeld fe nemen. En waar gij gaat, draai de zaken niet
om, ga geene leugens vertellen.
En zij was opgetrokken.
Hij, de man, hij bleef alleen. Hij had geene onderdanen. En
hij verbleef daar, gansch alleen. En er vervlogen wel twee maan-
den, en dan zegde hij : Wel, vandaag, ga ik palmwijn bestellen.
En hij nam drie groote kruiken in glas, en hij trok op. Hij
going bij de palmwijntrekkers, alzoo : Ziehier drie franken. Toe-
komenden Nsona (1), kom ik mijnen palmwijn halen.
Zij, alzoo : 't Is wel. Geef ons 't geld. En zij namen het aan.
En die dag was verschenen en hij zegde, alzoo : Waar ga ik
(1) Nsona : Vierde dag van' de kongoleesche week.









een onderdaan nemen. Ik heb geen onderdaan. Ik zal zelf de
palmwijnflesschen dragen.
En hij droeg de drie kruiken en hij kwam tot in zijn dorp,
alzoo : Eene kruik zal ik uitdrinken. De twee anderen blijven
staan.
En hij dronk er eene.
En 't was klaar geworden : de morgen was verschenen ; hij
bond den palmwijn in een dragerskorf vast en hij vertrok. En
hij going en going ; hij state eene river over, hij kwam in een
grasveld aan ; en hij state weer eene river over, en hij kwam
in een ander grasveld aan. En hij hoorde achter hem, alzoo :
Wacht mij. Wij gaan te zamen. Hij, alzoo : Waar gaat gij ?
Hij alzoo : Wie zijt gij ? Hij alzoo : Ik, ik ben Mboedi nroe (1)
En hij kwam bij, alzoo : Geef mij den palmwijn, dat ik u help
dragen. Hij, alzoo : Loop weg. Gij, gij hebt geene armen, gij
hebt geen voeten, uwe oogen staan op de borst.
Hij, alzoo : Vader, 't is niets. Geef mij den palmwijn, dat ik
hem drage.
Hij, alzoo : Ik, ik wil niet, ik houd er niet van.
Hij,- alzoo : Gij, gij een oude, gij draagt twee groote kruiken.
Wel, gij, oude lief, gleef hier, dat ik uwe kruiken draag.
Hij, alzoo ; Ik wil niet, kleine.
Hij : He, oude, zeg dat niet.
En hij hield aan, en hij held aan. Maar de oude wilde niet.
En zij trokken over eene river, en Mboedi Ntoe bleef niet
achter. Hij volgde altijd en vroeg om de kruiken te dragen. De
oude, op 't einde, gaf af, hij had gedaan met zijn hart, alzoo :
Waarom houdt gij zooveel aan : ik, de bezitter van mijn goed,
ik wil niet, dat gij draagt en gij, gij houdt maar altijd aan.
En hij gaf hem de kruiken palmwijn, alzoo : Draag met voor-
zichtigheid.
Hij alzoo : Geef ze hier. En hij zette de kruiken op den rug,
alzoo : Ga voorop, laat ons gaan.
En hij trok vooruit : Pa, po, po, kiri, kir, Idd (2). En hij
going op eenen boom vallen : Poe. De mensch alzoo : Ach ziet
ge wel, al mijn palmwijn is uitgegoten.
(1) De kopverbrijzelaar. Die koppen verbrijzelt.
(2) Klanknabootsing van zijn gaan.









Hij, alzoo : Er is niets uitgegoten.
Hij, alzoo : Blijf daar, ik zal eens proven.
En hij bleef staan, en hij kwam, alzoo : Geef hier.
En hij beproefde. En de smaak was er ; er was niets verloren.
Hij : Neem op.
Hij, alzoo : He, VaderMboedi ntoe, 't is zijn gaan.
En zij trokken op. Hij, alzoo : Kiri, kiri, kiri!
En hij viel in 't water : Potoko (1). De mensch, alzoo : Ziet
ge, ach, in den palmwijn is water ingekomen. Hij, alzoo : 't Is
niet waar, Vader ; er is geen water ingekomen.
Hij, alzoo : Geef hier, dat ik proeve. En hij gaf hem, en hij
proefde. En de smaak was niet verloren. Hij, Mboedi ntoe, hij
alleen, was voorop gegaan, tot in het dorp van de verwantschap.
En hij kwam aan, en den palmwijn zette hij daar never. De
bezitter van de vrouw was achter gebleven ; hij was nog ver
weg. In het dorp was hij nog niet aangekomen. En 't weder
was verkoeld ; de zon begon bloed te drinken, en hij kwam aan.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Zoo lang zijt gij achter gebleven,
wat hebt gij gedaan ?
Hij, alzoo : Langzaam, heel langzaam ben ik gekomen. Wel,
gij, waarom wacht gij mij ? Mijne voeten zijn klein.
Hij, alzoo : Dat is mijn gaan.
Hij : Den palmwijn waar hebt gij hem geplaatst ?
Hij, alzoo : Hier is hij.
Hij, alzoo : Wel, neem hem. En hij vatte hem. En de ver-
wanten kwamen. En zij gaven hem eenen goeden dag : Goeden
dag!
Hij, alzoo : Goeden dag!
En zij kwamen eene mat openspreiden.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Gij, gij zijt niet goed. Ik, een
vreemdeling, ik ben hier de eerste aangekomen, en gij laat mij
op den ground zitten; en gij ziet uwen verwant, en gij doet eene
mat openspreiden. Zij, alzoo : Wij, wij kennen u niet. Wij, wij
kennen hem. Wel, kent gij hem, gij die denzelfden weg ge-
komen zijt ?
Hij, alzoo : Ik, ik ken hem niet.
Zij, alzoo : Wel, waarom zijt gij gekomen?
(1) Gedruisch in 't water, van iets dat valt.









Hij, alzoo : Mag men iemand niet volgen ?
De verwant deed de twee kruiken te voorschijn komen ; en
hij gaf ze aan de verwanten, en zij schonken uit... Eene kruik,
draag ze daar ; dezen avond zullen wij drinken. Hij, Mboedi
Ntoe, alzoo : A! Waar draagt gij den palmwijn.
Zij, alzoo : Wat vraagt gij ?
Hij, alzoo : Brengt hem terug, wij drinken de twee kruiken.
Zij, alzoo : Gij kunt niet. Wel, gaat hem verbergen. Hij,
Mboedi NMoe, alzoo : Wacht! schinkt uit, die er nog overblijft.
En zij haalden tien kleine potten om te drinken, en zij zegden:
Wel, schenk ons in.
En hij schonk de tien potten in, en hij zette ze op eene lijn.
De ouden hadden malkander verstaan. Hij, Mboedi Ntoe,
hij was aan 't rondkijken, en hij zegde : Drinkt rap. Hebt gij
den palmwijn gedragen ?
Zij, alzoo : Hebt gij hem gekocht ? Wel, schenkt nog tien in.
En zij schonken er nog tien in, alzoo : 't Zijn er tien ; vijf
voor u, Mboedi Ntoe, en vijf voor Vader verwant.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Ik, 't kind van de vaders.
En den palmwijn en de potten, alles had hij ingeslikt. Zij,
alzoo : Neem uwe kruik ; de palmwijn is uitgedronken..
Zij, alzoo : Doodt een kieken, onderdanen.
En men bracht het. Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Ik, 't kind van
de vaders en de moeders.
En de korven en de potten, alles had hij ingeslikt.
Hij, de verwant was aan 't kijken ; niets, absoluut niets, kon
hij eten.
De kleine zegde, alzoo : He, ouden, waar ik ben gegaan om
een kieken te dragen, onze verwant heeft ze niet gegeten ; hij,
die geen armen heeft noch beenen ; die zijne oogen op de borst
heeft, al de korven heeft hij ingeslikt.
Zij alzoo : Is 't waar... 't Is niets, dood dien haan, die nog
overblijft.
En de kleine going hem dooden en voorbereiden.
Zij, de ouden, alzoo : He, verwant, wel, kom hier, neem
uwen tabak, -om te rooken.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Vooruit, laat ons gaan.
Hij, alzoo : Waar gaat gij?









Hij, alzoo : Wel, ik, ik zou daar niet mogen gaan! Hij, alzoo
Weet ge waar het is ?
En de verwant going, maar Mboedi Ntoe bleef zitten. De ver-
wanten deden eene kruik palmwijn-te voorschijn komen, en zij
dronken, alzoo : Wij zullen een beetje praten. Hij, alzoo : 't. Is
wel. En zij praatten en praatten.
Hij, alzoo : Geeft mij een weinig tabak, ik ga heen, want
die kerel Mboedi Ntoe is daar gansch alleen.
En men gaf hem drie tabakbladeren. En hij going. En hij
kwam. Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Gij, gij doet niets dan eten.
In het dorp van uwe verwanten, krijgt gij nog tabak.
Hij, alzoo : Ik heb niets geEten.
Hij, alzoo :Wie vertelt dat zoo ?
Hij, alzoo : Gij vraagt mij. Mijne verwanten hebben mij ge-
roepen en gezegd, in die hut moogt gij slapen, wel, neem de
mat.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Gij, die eet en eet, gij zoudt mij
nog eene mat bevelen, om die te dragen !
Hij, alzoo : Ik heb niets gegeten. Een weinig tabak heb ik
slechts gerookt.
Hij, alzoo : Wie vertelt dat ?
Hij, alzoo : Gij hebt mij gevraagd. 't Is nu reeds tweemaal
dat gij het gevraagd hebt. Wel, ik, heb ik u hier gebracht.
Hij, alzoo : Is het daarom dat gij alles alleen moet eten.
Hij, alzoo : Wel, wat eet ik ? Zeg het.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Wel, neem uwe mat!
Hij, alzoo: Waarop zult gij slapen ?
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Wel, op de mat.
Hij : A! Gij, zijt gij hier het opperhoofd ?
En hij nam de mat, en hij spreidde ze open, en zij sliepen.


't Was klaar geworden. De verwanten, alzoo : Dat men drie
kiekens doode.
En men maakte ze gereed.
.Twee, moet ge verbergen. Deze, draag ze naar onzen verwant.
En men going ze dragen.
Hij, Mboedi Ntoe, hij zat never, gehurkt gelijk een kind.









Hij, alzoo : Maar zit neer; zit near om te zitten, en hurk niet.
Hij, alzoo : En ik en gij, zitten wij never met onze voeten !
Hij, alzoo : Hebt gij voeten ? Gij wandelt en gaat al rollende,
al rollende gelijk een bol.
Hij, alzoo : 't Is geen erg. Wij zullen zien, als de zaken zullen
atkomen. Wie van ons 't eerste zal eten; is het gij, die voeten
hebt, is het gij, die armen hebt. En hij zegde alzoo. En de zaken
kwamen af. Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Ik, het kind van vaders
en moeders.
En de mandekens en de potten, alles had hij ingeslikt. En hij
vroeg, alzoo : Wel gij, die armen hebt en beenen, hebt gij nu
de zaken geEten ?
Hij, de mensch, alzoo : Wo I gij die zoo alles inslikt en de
mandekens en de potten, hebt gij geen pijn ?
Hij, alzoo :Weg, die zaken zijn nog niet genoeg.
En hij, alzoo : Bedaar uw hart, andere zaken zullen afkomen.
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Gij, gij lacht u zelven uit. Als de
zaken afkomen, ziet gij niet, dat ik alles inslik. Hij, alzoo : Gij,
men heeft u betooverd met den honger. Hij, alzoo : Gij, heeft
men betooverd met den honger, zijt gij niet uitgehongerd ? Gij
hebt niets in de maag. De verwanten riepen hem, alzoo : He,
vader verwant, kom hier.
En hij going.
Wel gij, wie is 't die met u gekomen is ? Hij, hij berooft u
van al 't eten. Hij, alzoo : Ik ken hem niet. Hij alleen, heeft
zijnen naam gezegd, alzoo : Ik heet Mboedi Ntoe. Sedert wij
hier gekomen zijn, al de zaken die gij brengt, hij alleen eet
alles op.
Zijne verwant riep al de menschen van het dorp te zamen,
alzoo : Komt hier bij mij, komt deze zaak zien en uitleggen.
De menschen, alzoo : Welke is de zaak, waarom wij moeten
komen ?
Hij, 't opperhoofd, alzoo : Wel; komt alien, en de mannen
en de vrouwen en de jongens en de meisjes. De kleine kinderen,
zij niet.
En alle man kwam te zamen bij 't Opperhoofd.
Hij, alzoo : Zeg ons, waarom gij ons doen komen hebt?
Hij, alzoo : He, mijne onderdanen; 't is niet dat ik u alien


74 -









vereenig voor 6en niet; neen! ledereen, man of vrouw, moet
een paksken bij mij brengen, een paksken makuwakoe. rupsen
met haar op, die men niet eet : anderen moeten, nganga nsom-
bo, rupsen met haar brengen; anderen nog toeseko, nyongolo,
duizendpooten ; anderen nog makoekoeloe, taken met dorens.
Zij, alzoo : 't Is wel.
En zij gingen 't bosch in. Tegen den avond kwamen zij alien
af met hun zakskens, vol rupsen en andere vuile zaken, die men
niet eet. Het opperhoofd, alzoo : He, onderdaan, breng mij uwa
pialmolie, ik koop hem.
De onderdaan, alzoo : A Oude, opperhoofd! neem het voor
niet.
Hij, het opperhoofd, alzoo : Gij, gij geeft het mij ; 't is wel,
ik wilde het nochtans koopen.
Hij, alzoo : Gaat water scheppen, en giet het in eene grooten
pot.
En 't water:pakte vuur. En 't was ne grooten pot, alzoo : Gij,
alien, komt, en brengt de kippen.
Er waren wel tien groote pakken. En men wierp het in den
pot, en men goot een heele kruik palmolie er boven op, en 't op-
perhoofd sprak : He, vrouwen, stampt maniok, wel twee groote
maniokbrooden.
En men stampte, en men deed alles op twee mandekens.
Mboedi Ntoe, die het zag, dat men eten gereed maakte, was
vol vreugde : hij huppelde, al botsende.
Hij, de verwant, alzoo : Waarom huppelt gij zoo ?
Hij, Mboedi Ntoe, alzoo : De zaken die gaan afkoimen, zijn
zij om u ? Indien gij eet, 't is uw zaak.
Gij verwijt mij, dat ik rap eet. Wel, gij zult zien, als zij af-
komen met de korven.
En men bracht de zaken. Mboedi Ntoe sprak, alzoo : Ik ben
't kind van de vaders, ik ben "t kind van de moeders.
En de twee mandekens waren ingeslikt.
Al de saus en de soep van de palmolie en de kiekens vielen in
zijn oogen ? En hij, Mboedi Ntoe viel aan 't weenen.
Men heeft mij bedrogen, vader.
En hij huppelde van de pijn, en trok op.
De verwant, alzoo : Waarom botst gij zoo op den ground !
Kom terug, kom eten; daar is maniok gekomen.

75










Maar hij, Mboedi Ntoe, alzoo : Eet het gij. Ik ben gegaan.
En hij. daalde af naar de river, en hij daalde en daalde, al
rollende tot aan het water. En hij viel in de river, en hij going
waar het diep was ,en hij baadde zich.
Als hij opklom in 't hooge gras, begonnen zijne oogen te prik-
kelen van de pijn ; hij going terug in de river ; en hij klom weer
op tot op den boord. En zijne keel begon te prikkelen. En hij had
pijn, en pijn ; hij rolde ineen van de pijn ; alzoo : Wacht nu,
dien mensch die met mij gegaan is, die wacht ik hier af, met
zijne vrouw. Vandaag, ik Mboedi Ntoe, en hij en zijne vrouw,
wij sterven hier op deze plaats.
***

En de tijd yervloog, en de tijd vervloog. 't Was donker ge-
worden, men sliep ; en 't weder was klaar geworden.
De verwanten, alzoo : Wel, gij, vader verwant, is 't vandaag
dat gij terugtrekt naar uw dorp.
Hij, alzoo : Vandaag ga ik weg.
De verwanten, alzoo : He, onderdanen, vat eene geit.
En de onderdanen vatten eene geit. En zij gaven ze aan den
verwant.
En men deed de vrouw komen, alzoo : Gij, vrouw, kom hier
en ga met uwen echtgenoot.
En hare bloedverwanten, alzoo : Als gij nog een ding ziet,
dat gevangen is in den strik van uwen echtgenoot, en dat ding
zou goede zaken vertellen, wees dan niet barsch met uwen echt-
genoot.
Zij, alzoo : 't Is wel. En zij droeg hare mandekens.
De verwanten alzoo : He, vader verwant, gaat gij alleen op
weg naar uw dorp ?
Hij, alzoo : En waarom niet? Ik ga alleen. Die geest, Mboedi
Ntoe, die met mij gekomen was, is immers opgetrokken.
Zij, alzoo : Als gij gaat, ga met verstand en heel voorzichtig.
Indien die geest u most zien, dan is het met u gedaan.
Hij, alzoo : 't Is waarheid, 't is geen leugen.
En zij gingen, man en vrouw. En op den weg was het maar
altijd been. En zij beefden en beefden. Zij kwamen aan de ri-
vier, en zij gingen er door, en zij hoorden : Tsobota, tsobota !


76









Hij stond daar rivieropwaarts, en hij kwam afgebold, alzoo :
Springt nu weg.
Zij, alzoo : Waarom zouden wij wegspringen!
En de man going. Maar hij, Mboedi Ntoe kwam ook aan. En
toen zij in een grasveld aankwamen, dan zegde Mboedi. Ntoe,
alzoo : Blijft staan.
En Mboedi Ntoe kwam voor hen staan, alzoo : Vandaag, gij,
man en vrouw, ziet dat gij kunt vluchten A Gisteren hebt gij
mij bedrogen in 't eten : als ik die twee mandekens heb ingeslikt,
dan begon heel mijn aangezicht te zwellen ; mijn oogen ook
zwollen ; en zij zagen rood ; en mijne keel zwol van de pijn. 't
Is wel.
En een ander Mboedi Ntoe kwam, te voorschijn : Zuwcba-
la (1) Wel, wat vertelt gij ?
Hij, alzoo : Vraag het hen. Wij gingen naar de verwanten,
al de zaken heeft hij opgeEten. Ik, ik at niets.
En een andere Mboedi Ntoe kwam te voorschijn : < Zwaba-
la >> Wel, wat vertelt gij ?
En zoo, achtereenvolgens, kwamen er wel twintig andere
Mboedi Ntoe.
En zij besloten den man en de vrouw te dooden, in stukken
te snijden en op te eten.
Maar toen kwam de Patrifsi aan, met zijn zaksken geladen
op de schouders.
En hij vroeg alzoo : Welke zaken vertelt gij ?
Zij, alzoo : Vraag het hem.
En de man vertelde alles wat er gebeurd was, hoe hij een strik
had gespannen in zijn veld ; eene patrijs was er in gevangen.
Hoe deze sprak : Laat mij los, ik zal u eens bevrijden op de
kruiswegen. Hoe zijne vrouw hem verwenscht had, omdat hij
de patrijs had losgelaten, die de peper had opg'egeten. Het huwe-
lijk was verbroken.
De vrouw was naar haar dorp opgetrokken. Hij going zijn hu-
welijksgeld vragen bij zijne verwanten. Om deze goed te stellen,
had.hij twee kruiken palmwijn medegedragen. Onderwegen
kwam hij Mboedi Ntoe tegen, die hardnekkig bleef om mee te
gaan en zijne kruiken te dragen. Daar bij zijne verwanten, at hij
(1) Zwabala : Duidt aan dat iemand daar komt te staan.









niets, maar Mboedi Ntoe had alles ingeslikt. Deze beweert nu
dat men hem slecht eten heeft gegeven. En hij wil ons vermoor-
den. Zijne breeders zijn alien hier afgekomen.
Toen de patrijs dat hoorde, vroeg hij alzoo : Is dit alles zoo ?
En alien antwoordden : Ja, 't is zoo.
En de patrijs haalde zijn reistasch, en nam er eene kalebas
uit. Wel, zegde zij aan de geesten, gaat water putten, wij zullen
deze menschen gereed maken en opeten.
En zij gingen. En die water deed in de kruik, als hij opklom
uit de river, al 't water liep er uit : Wo wo. wo Pwa, pwa,
pwa (1).
En hij hief een lied aan :

Bu iteka ibudikidi! E ngwa! Nkalu ngani kinkwanki ngumbi
e!
Als ik schep, zij is gebroken! He moeder! De kalebas van een
ander van de zingende patrijs! He!
En de eene na den andere van de Mboedi Ntoe.gingen kijken,
omdat zij niet boven kwamen. Zij waren al zoo lang weg.
Als het hart van den eersten Mboedi Ntoe gedaan was,
als hij er genoeg van had, dan going hij zelf naar het water, en
hij vroeg alzoo : Wel, wat is 't, onderdanen ?
Zij, alzoo : Wel, vader, 't is de kalebas. Als wij water schep-
pen, en wij komen boven; al het water loopt uit de kalebas.
En de oude, alzoo : Wacht, ik zal zelf water scheppen.
En hij going, en hij schepte water en kwam boven, maar de
kalebas lekte en lekte, al 't water liep er uit.
Zij, alzoo : Ziet ge niet, oude, anders waren wij reeds boven
gekomen.
Hij, alzoo : Wat doen wij ?
Zij, alzoo : Wij zingen het lied.
Hij, alzoo : Welk lied? Heft aan. Zie hooger.........
De mensch was boven gebleven met de Patrijs, en deze alzoo :
Wel, ga vooruit met uwe vrouw. Ik zal volgen.
En zij gingen. Zij, zij waren heel ver geraakt en de Mboedi
Ntoe konden ze niet meer inhalen.

(1) Duidt het uitloopen van 't water aan uit de kalebast.








En de Patrijs, alzoo : Ik, ik eet geen vleesch. Mijn werk is :
aardnoten moet gij planten, een deel voor mij, een deel voor u.
Maniok moet gij planten ; een deel voor mij, een deel voor u.
Dat is mijn eten. En peper eten, dat zijn de snoeperijen.
En de mensch, alzoo : 't Is wel; permits gij mij verlost hebt.
En de Patrijs, alzoo : Wel, gaat nu vooruit.
En zij gingen : zij kwamen in hun dorp aan. En de Patrijs
ook, hij going heen.
En zij plantten maniok : een deel voor hen, en een deel voor
de Patrijs.
En zij plantten aardnoten ; een deel voor hen en een deel voor
de Patrijs.
Waar de Mboedi Ntoe gebleven waren, zij werden kwaad,
en doodden den ouden, die hen verzocht had, hunnen mensch te
komen opeten.























79









De Pad en de vogel Mpongo

ENE vrouw had haar kind gebaard, 't was een meisje.

En in dat dorp stond ook een groote palmboom.
Vader en moeder zegden, alzoo : Wij, als wij dood gegaan
zijn, en is ons meisje nog niet getrouwd, voor ons meisje te hu-
wen moet men geen huwelijksgeld geven. Maar die jongeling,
die 't meisje wil trouwen, als hij dien palmnotenrist, die daar op
dien palmboom hangt, afsnijdt, geef hem zijne vrouw ; en gij
moet niet redetwisten.
En de tijd vervloog en de tijd vervloog. Vader en moeder wa-
ren doodgegaan.
En Heer Nsombi (1) kwam, alzoo : Dat meisje in dat dorp,
wie heeft haar getrouwd ?
En de menschen vertelden : Zij is nog niet getrouwd.
En hij going tot in het dorp, waar het meisje was.
En hij vroeg, alzoo : He, vrouw, aan wie zijt gij verloofd ?
Zij, alzoo : Men heeft mij nog niet getrouwd.
Hij, de Nsombi, alzoo : Zoudt gij gaarne hebben dat ik met
u trouwe ?
En 't meisje, toen zij dat hoorde, slachtte een kieken, gaf het
hem, en hij at het op.
Maar 't meisje verwittigde hem, alzoo : Mijn vader en mijne
moeder, als zij nog in 't leven waren, hebben bevolen, dat men
geen geld mocht aannemen op mijn lijf. ledere jongeling, die
den palmnotenrist, die aan dien palmboom daar hangt, kan af-
snijden, dien trouw ik.
Heer Nsombi, alzoo : 't Is wel. Vooruit naar dien palmboom.
En Heer Nsombi klom op den palmboom : Kama, kama > (1)
En 't meisje hief een lied aan :

E mama Nkenge ngyele Ngyele mama Nkenge !
Bu izola kubela ngyele, Ngyele mama Nkenga !
Tukutula ganda, tudia bim'e! Ngyele mama Nkenge!
Tukabila matoka tudia bim'e! Ngyele mama Nkenge!
(1) Antilope.
s0









He, mama Nkenge, ik ben gegaan; ik ben gegaan, mama Nkenge!
En ik wilde ongelijk hebben, ik ben gegaan; ik ben gegaan,
mama Nkenge!
Wij zullen uw haar vlechten, wij eten de zaken : ik ben gegaan,
mama Nkenge I
Wij zullen de jongelingen verdeelen, ik ben gegaan ; ik ben
gegaan, mama Nkenge !
En Heer Nsombi viel op den ground, alzoo : He, vrouw, ik
ben gegaan; ik kan hem niet, den palmnotenrist.
En achtereenvolgens, 's morgens, als 't klaar geworden wa.,
kwam Heer Nkai (1) af, en hij kon niet.
En Heer Mfoema (1), en hij kon niet.
En: Heer Luipaard, en hij kon niet.
En Heer Olifant, en hij kon niet.
En Heer Buffel, en hij kon niet.
En Heer Nsiesie, en hij kon niet.
En Heer Steenratte, en hij kon niet.
Al de dieren kwamen af en ook de vogel Mpongo, maar
zij konden dien pilmnotenrist niet afsnijden.




En op zekeren dag kwam Heer Pad, die 't nieuws gehoord
had, en hij klom op den palmboom, en.hij need den palmnoten-
rist af, en hij vertrok met zijne vrouw.
En hij kwam in 't dorp aan van den vogel Mpotrgo.
Hij, Mpongo, alzoo : Wel, gij, Heer Pad, die vrouw, hoe
hebt gij ze getrouwd?
En Heer Pad, alzoo : Met den palmnotenrist heb ik ze ge-
trouwd.
Dan sprak Mpongo, alzoo : Wel, wij menschen, wij 'konden
niet, en gij, vandaag, gij, Pad, gij hebt de vrouw kunnen nemen.
En Heer Mpongo stal de vrouw van Heer Pad.
Heer Pad kwam in zijn dorp aan, en hij begon het lied aan
te heffen :

(1) Namen van antilopen. :









Kuna gata di Mpongo, ka kukia masika, ka kukia mwini, nken
da
In het dorp van Mpongo, 't klaart niet op, 't is altijd nacht,
de zon klaart niet op. Dat is 't nieuws !

En bij dat lied, 't werd donker in 't dorp van Mpongo, en
in den nacht en in den dag.
En, Heer Mpongo, toen hij dit zag, going naar toovermid-
delen zoeken.
En de toovenaars zegden : 't Is donker in uw dorp, omdat
gij de vrouw van Heer Pad hebt gestolen, geef de vrouw van
Heer Pad terug. Zoo gij de vrouw van Heer Pad teruggeeft,
dan zal het klaar worden in uw dorp.
En Heer Mpongo zond zijne kleine gasten op : Gaat zien
in 't dorp van Heer Pad, of het daar donker is gelijk in ons
dorp.
Zij gingen in het dorp van de Pad, en daar was het klaar.
En zij kwanen terug in 't dorp van Heer Mpongo, en zij ver-
telden, dat het weder klaar was in het dorp.
En Heer Mpongo gaf de vrouw terug aan Heer Pad. En het
weder werd klaar.
De nacht was gedaan.










De Geest en de Nkanga


DE vader en moeder van' Nkanga hadden op eene plaats
gebouwd. Op zekeren dag, going zijne moeder naar de
maniokvelden, en had er een groot hol bemerkt. Zij nam
haar kind mede, en toonde het, dat hij een strik spanne.
SHet-kind was gegaan ; had een dikken strik gespannen, en
beproefde of deze sterk genoeg was. Hij stak zijne beenen uit.
En een geest, die daar was, stal de beenen van 't kind, dat daar
zonder beenen was.
De moeder had het gehoord, en 't kind was aan 't weenen en
weenen. De moeder kwam toegeloopen en vroeg, alzoo : Waar
zijn uwe beenen gebleven ?
Hij, alzoo : Een geest heeft mijne beenen gestolen.
En de moeder viel aan 't weenen.
En zij droeg haar kind, zij plaatste het in hare mand, die
zij op den kop zette; en zij trok met hem naar 't dorp.
De vader, die het zag, sprak, alzoo : Wel, waar zijn de beenen
van mijn kind gebleven ?
Zij, de vrouw, alzoo : Een geest heeft de beenen gestolen.
En de man begon zijne vrouw te slaan, en hij zegde : Wel,
ik had u gezegd van mijn kind niet mede te nemen, en ziet ge
nu wel, de beenen van mijn kind heeft een geest gestolen !
En hij going een tooverbeeld halen, alzoo :
Dit tooverbeeld Nsaka moet de beenen van mijn kind halen,
zijn 't die van een man of zijn 't die van een vrouw.
En het tooverbeeld werd in den hoek van de hut geplaatst.
Op zekeren dag, kwam de geest uit het water, en kwam in
het dorp. Altijd, alle dagen kwam hij af. Al 't eten kwam hij
eten, dat vader en moeder aan hun kind gelaten hadden.
Op den dag van heden, had het kind vader en moeder ver-
wittigd : Al het eten, dat gij mij laat, ik eet het niet op. 't Is de
geest die het komt opeten. Als ik zeg : geef mij mijne beenen.
Dan geeft hij mij zijne beenen, maar daarna neemt hij ze terug.
Maar, vader, dood thij een kieken, en gij, vader, bereid mij
maniokbrood.









De vader nam een soort van eene lans en verborg ze. En hij
going zich verbergen langs dezen weg : de moeder going zich ver-
bergen langs dien weg. De vader had zijn boog, en de moeder
haar stampersstok. En zij verscholen zich, alle beiden. De geest
kwam langs den weg van de moeder voorbij. Zij, de moeder.
was aan 't been, als zij den geest zag voorbijgaan. Maar deze
trok op tot in het dorp, waar het kind was, en vroeg : Nkanga,
wat hebben vader en moeder u gelaten?
Hij, alzoo : Mijn maniokbrood en mijn kieken. Hij de geest
alzoo : Neem het, beste, dat wij eten.
Hij, Nkanga, alzoo : Ik, ik heb geene beenen.
Hij, alzoo : Wees gerust, beste, gij zult mijne beenen krijgen.
Hij, Nkanga, alzoo : Wel, gij hebt mijne beenen gestolen.
Hij, de geest, alzoo : Vandaag, kleine, steel ik ze niet.
Hij going maniokbrood halen, en hij alleen, hij at. Hij gaf er
ook aan Nkanga, maar Nkanga wilde niet, alzoo : Eet gij, oude!
Geef mij mijne beenen !
De geest, alzoo : Kom dichter bij.
Hij brak zijne twee beenen af : Poko (1). En hij deed ze
aan de beenen van Nkanga, alzoo : Klim op den nsafoeboom,
en werp mij tien nsafoevruchten.
En hij klom op, en wierp hem zijne tien nsafoevruchten. Hij,
de geest, alzoo : Doe er nog vijf bij.
En Nkanga klom tot in den top van den boom ; en hij begon
een lied aan te heffen, alzoo :

E tata, buk'e! buk'e! E mama buk'e! buk'e! Tebo un-
ziota malu mamo, wisidi! Tata watala ntambu btika! Mama
wele ku Nkenge, buke!
He Vader, vlucht, vlucht E moeder, vlucht! vlucht! De geest
die mij gestolen heeft mijne voeten, is gekomen I Vader is gaan
zien naar de strikken, vlucht! Moeder is gegaan naar de market !
Vlucht!

En vader en moeder kwamen af. En als zij kwamen, was de
geest op dedorpplaats ; aan 't kijken was hij, aan 't rondkijken.

(1) Gerucht van 't breken.










De vader had hem bemerkt, alzoo : Wel, gij, waarom steelt gij
de beenen van mijn kind! Wel, nu, vlucht.
Hij, alzoo : Hoe kan ik vluchten ?
De vader, alzoo : Daal van den boom, Nkanga.
En Nkanga kwam naar beneden en de geest zegde, alzoo :
Wij, wij blijven hier met Nkanda. Toon mij niet aan uwe moeder
en uwen vader.
Maar Nkanga wilde niet en hij toonde den geest aan vader
en moeder.
Hij, de geest, begon te weenen.
Maar de vader school hem met de pijlen, en de moeder trof
hem met den stampersstok.
En de geest stierf. En de hut werd afgebrand. En op die
plaats bleven zij niet. Zij gingen wonen in den familiestam van
den vader. En Nkanga kwam weEr op zijn eigen, gelijk hij
vroeger was.
Maar aan den bezitter van het tooverbeeld, Nsaka, betaalde
men de waarde van tien frank; omdat het tooverbeeld de beenen
teruggegeven had aan hun kind, Nkanga.










Heer Mvinda (1)


E EN man had zijne vrouw getrouwd, en zij bouwden hun
dorp in het groote woud, en zij baarden een kind : 't was
een meisje. En hij verzorgde het en verzorgde en ver-
zorgde, 't was groot geworden.
De antilope, Nsombi, kwam dat meisje vragen, alzoo : He,
mijn vader verwant, trouw mij uwe dochter.
Hij, alzoo : Ziet ge, ik trouw u mijne dochter, al de zaken die
ik u aanbied, eet ze opj,; zoo gij ze niet kunt opeten, dan trouw
ik u mijne dochter niet.
Maar de Nsombi kon niet.
Al de dieren kwamen daar, maar zij konden het meisje niet
trouwen.
Heer Mvinda op den dag van heden kwam af, alzoo : He,
vader, trouw mij uwe dochter.
Hij, alzoo : Al de menschen zijn reeds hier gekomen, maar zij
kunnen mijne dochter niet trouwen. En vandaag gij, Heer Mvin-
da die zoo mager zijt, zoudt gij heden mijne dochter trouwen ?
Gij, gij eet heel weinig.
Heer Mvinda alzoo : Ik ga naar mijn dorp terug, en ik ga eten
zoeken voor u, verwant.
En hij going naar zijn dorp, en hij going bij al de ratten Mvinda,
en hij going en hij going bij de Mvinda.
En hij telde ze : Zijt gij er alien ?
Zij alzoo : Wij zijn er.
En hij gaf aan ieder hetzelfde stuk stof ; en hij bestreek een-
ieder den neus met rood.
SEn hij vroeg, alzoo : Is het gedaan.
En zij, alzoo : 't Is gedaan.
En zij kwamen aan het water.- En zij vielen en vielen in 't wa-
Ster.; en een trok tot in het dorp. En men zegde hem een goeden
dag, alzoo : Goeden dag, Heer Mvinda. En men vroeg hem 't
nieuws dat er was.


S(1) Moinda : Rat.









Hij antwoordde, alzoo : Wij, wij stellen het goed in 't dorp.
Zij alzoo : Hier ook, alles is wel :
Hij antwoordde wear : He, vader verwant, zoek en breng de
zaken, ik zal eten.
En zij name een korf met maniokbrood en vleesch.
En hij at en at, 't was gedaan ; zij namen eene kruik palm-
wijn en hij dronk en dronk en dronk, 't was gedaan.f
Hij stond recht en sprak, alzoo : Staat in uwe handen, ik zal
dansen.
En zij sloegen in hunne handen, en hij hief'een lied aan, en
hij begon te dansen, alzoo :

Ya mvinda kumana mantaba, mfwenge nkandabala! Mbuta
mvinda kumana mantaba! Mfwenge nkandabala.
Heer Mvinda eet de maniokbrooden op, Steenmarter was te
mager!.Oude Mvinda eet de maniokbrooden Steenmarter was
te mager !

En hij danste en danste. En hij sprak, alzoo : Ik ga niet voort,
naar 't water ga ik, om mij te baden. Gij zoudt misschien den-
ken, dat het leugen is ; neem drie kleinen, dat zij met mij mede-
gaan. En zij gingen nar 't water en ,hij viel er in, alzoo: Voe! (1).
Zij, de kleinen, stonden te kijken op den over. En een ander
kwam boven, uit 't water, en hij going mee naar 't dorp.
En de maniokbrooden, hij at ze, en den palmwijn hij dronk
hem.
En hij hief het lied aan, en zij, zij sloegen in hunne'handen.
En hij zegde, alzoo : Mijne schouders zal ik schudden, want
zij zouden pijn doen.
En hij danste en danste en danste : Naar 't water, ga ik om
te baden. He, vader verwant, geef mij drie kleine, dat zij mede-
gaan.
En zij gingen naar 't water. Hij, Heer Mvinda, viel in 't water.
Maar een andere kwam boven en trok op naar 't dorp. En achter-
eenvolgens kwamen al de ratten Mvinda en 't eten was opgeEten
en de palmwijn was uitgedronken.
En de verwanten schoten met vuur, zij hieven het lied aan, zij

(1) Klanknabootsing van iets dat valt.








doodden eene geit en legden ze op den mond van hunne dochter,
alzoo : Gij, waar gij gaat, dat wij niets hooren !
En heer Mvinda trok op met zijne vrouw.
En toen zij aan 't water kwamen, al de Mvinda kwamen uit
't water. Zij, de vrouw haalde adem in, en zegde : Vader denkt
dat Hij, Heer Mvinda al deze zaken opgeeten heeft: maar zij,
zij waren een heele hoop.
En zij gingen in een lijn, en zij gingen. En een Mvinda kwam
uit en vroeg, alzoo : Vader verwant, betaal ons, wij gaan naar
ons dorp.
En aan ieder van de Mvinda, betaalde hij de waarde van vijf
In twintig franken, omdat zij geholpen hadden om zijne vrouw
Strouwen.









Kinseko en Kinganga


ET was een overgroot dorp, prachtig gebouwd. De palm-
boomen waaiden en verhieven zich boven 't dorp. De
Nsafoeboomen waren niet te tellen.
Maar de ziekte kwam. En al de ouden stierven uit : Pia (1).
En twee bleven er over. Kinseko, de oudste, en Dinganga, zijn
jongere broeder. En zij woonden te zamen, daar waar al de an-
dere waren heengegaan.
En Dinganga zegde : Ik, mijn oudste, ik heb mijne vrouw ge-
trouwd ; ik blijf hier niet meer. Ik ga in de vallei.
Kinseko, alzoao: Welke zaken zal ik zien, mijn jongste?
Dingango, alzoo En gij, gaat gij ook niet ?
Kinseko, alzoo : Waar mijne ouders mij gelaten hebben, daar
blijf ik !
Hij, alzoo : Eens zult gij zaken zien.
Kinseko, alzoo : Welke zaken zal ik zien, mijn jongste ?
De jongste broer, alzoo : Die zaak, de ouden hebben ze in
hun hart, zij zullen u komen halen. 't Is wel, blijf hier. Ik ga
naar de vallei.
En de kleinste going de plaats school maken. En 't was klaar
geworden ; hij brak zijne hut af en going ze plaatsen in de val-
lei.
Kinseko ook had heel de dorpsplaats van 't oude dorp schoon-
gemaakt. Zij was reingekeerd tot aan 't hooge gras. Al de nsa-
foeboomen had hij gekuischt, en al de palmboomen waren ge-
zuiverd, om er de kruiken voor den palmwijn aan te hangen.
Op zekeren dag, was hij gaan wandelen naar de vallei.
Hij had ratten gevangen in zijne strikken. En hij gaf een deel
aan zijne schoonzuster, een deel aan zijn jongeren broer en een
deel hield hij voor hem.
Terwijl hij in de vallei was, kwam een geest in het dorp, al-
(1) Pia : Uitroeping, om te toonen dat .al de menschen in 't dorp
uitgestorven waren.









zoo : Ziet ge wel, wij, wij zijn alien uitgestorven; wij, wij dach-
ten dat ons dorp een dorp geworden was, waar het hooge gras
had gewassen. En 't is toch geen verlaten dorp Wie heeft het
doen verrijzen ?
En hij going rond in het heele dorp. En hij zag geen andere
hut. Hij zag allenlijk een hut, en hij going heen.
Hij kwam in zijn dorp aan, en-sprak, alzoo : Ziet ge wel,
Kinseko heeft ons verlaten dorp ingenomen.
De andere geesten vroegen, alzoo : Dinganga, hebt gij hem
niet gezien ?
Hij, alzoo Jk heb maar eene hut gezien. Dinganga, heb ik
niet gezien ?
Zij, alzoo: Gij moet goed nakijken.
Hij, alzoo : Ik ben in het heele dorp rondgegaan; ik heb maar
een hut gezien. 't Was de hut van Kinseko.
Eenige anderen, alzoo : Waarom zoekt gij Dinganga ? Hij is
immers teruggetrokken naar de valley; waar hij zijn eigen dorp
gezet heeft, hij alleen. En hij heeft gelijk. Kinseko zal gestraft
worden. Wij wij zijn allen doodgegaan. En ons dorp moet een
verlaten dorp blijven, waar geen menschen wonen. Hij blijft
er nu. Op de dorpplaats vindt men geen klein grasje meer ; alles
heeft hij schoongekeerd, tot aan het hooge gras.
De oude geest, alzoo : Wacht een weinig, kleine. Morgen, ga
tertg en zie overall goed rond, misschien is er nog een andere
hut.
Hij, de kleine, alzoo : Ach, oude, gisteren heb ik goed geke-
ken, ik heb gezocht en gezocht ; mijne oogen waren rond van
't zoeken. Ik heb niets anders gezien. Wel, als ik nog ga, zal
ik iets zien ?
Hij, alzoo : 't Is wel. Morgen, in den nacht, mag niemand gaan
wandelen, wij gaan Kinseko halen.
En 't weder was donker geworden, alzoo : Eet.
En zij aten.
Alzoo : Praat wonder malkander. 't Is nog niet tijd.
En als het stikdonker was, rond middernacht, alzoo : Neemt de
irommels me8 !
Hij, de oude geest, alzoo : Wij zullen beginnen te spelen, als
wij dicht bij het dorp aankomen.









Ziij, de onderdanen, alzoo: Oe, Oe (1)! Wij spelen de trom-
mels, als wij bij den berg aankomen.
De oude, alzoo : 't Is wel onderdanen.
En zij going en gingen; zij kwamen aan den berg aan.
Eenigen zegden, alzoo : Speelt de trommels. En allen aan 't
redetwisten. Een zegde : Wat vreest gij ? Gij zijt immers geko-,
men.-
De anderen, alzoo : De kracht van een oude, is die sterker dan
'de kracht van ons allen ?.
En een vatte de trommels en hij begon te spelen, alzoo : Ting,
ting, ting !
En zij huilden, en tierden, alzoo : Wij.zijn weggegaan. En wij
dachten dat ons verlaten dorp beplant was met gras dat er
op groeide. Wel, ons verlaten dorp waarvoor hebt gij het
schoongemaakt ? Doe uwe ooren open, hoor, hond !
En zij huilden en huilden, alzoo : Dinganga, die met u woon-
de is weg, waarom blijft gij daar ?
En zij kwamen in het dorp aan, alzoo : Opent de hut, vat hem.
Hij, de slaap had hem diep gevat. Hij wist niet dat men ge-
komen was. En men vatte hem. Zij deden hem de deur uit, en
hij begon te weenen, alzoo : Wie komt mij pakken in den nacht!
Zij, alzoo : Gij hebt uwe eigen dood gezocht !
En zij vatten hem en hij aan-'t weenen, alzoo : Ik ken u niet.
Zij, alzoo : Gij, gij kent ons niet, wel, wel. Wie de eerste
op dit verlaten dorp hebben gebouwd, zijt gij het misschien ?
Hij, alzoo : A 't Is daarom !
Zij, alzoo : Wel, zou het voor een andere reden zijn ?
En hij, hij hief een lied aan, alzoo :

Nsangu lenga muna nzo nkulu munta, e ya Dinganga, nza
mbunda nzongo! E ya Dinganga mu kwenda ikwenda!
't Nieuws, wandel langs het huis van de oude! He, beste Din-
ganga, kom, doe poeder op 't geweer! He, beste Dinganga,
langs daar gaan, ga ik!

Dinganga kende dat lied. De oudere broEr, die met mij was,
(1) Oe, oe : Om te weigeren. Ontkenning.









tk wist het niet, dat zij hem genomen hadden. A gij, wij.blij-
ven maar met twee over, en deze oude vrouw.
Zij, de vrouw, alzoo: Slaap! Gaat gij in den nacht uwen broer
volgen ?
Hij, alzoo : Zoudt gij geerne willen hebben dat ik mijn broer
liet gaan ,dat ik hem niet verlosse !
Wij, in den school van onze moeder, wij zijn geboren te
samen.
Zij, de vrouw alzoo : Wel, ga, volg uwen breeder, Misschien
dooden zij uw broer en dan zou men zeggen, alzoo : Vraag het
aan zijne vrouw ; ik wil geen getuige zijn.
En de man trok op met zijn geweer, en zegde, alzoo : Waar
gij blijft, gij moet niet slapen.
En hij hij vertrok. En hij kwam in 't verlaten dorp aan, het
huis van zijn broer stond open : Wel, mijn oudste broker, ik
heb hem verwittigd dag en nacht ; hij wil niet luisteren en
antwoordt : in het verlaten dorp, dat de ouden mij gelaten heb-
ben, daar wil ik sterven.
En hij going verder. En hij kwam aan den berg. En hij zag
daar een hoop zaken bijeen : Daar zijn zij !
En hij legde zijn geweer aan, en hij school. Al de geesten
gingen uiteen. En hij kwam dichter bij, en zijn andere broeder
was daar aan 't ronddwalen :Wel, heb ik het u niet gezegd, nu
gij bezig zijt aan 't ronddwalen Wie heeft u gevat ?
Hij, alzoo : Zij, die hun verlaten dorp bezitten, de ouden !
En onderwege wilde hij zijn ouderen breeder overtuigen, en
zij kwamen aan 't verlaten dorp, alzoo : In de vallei, gaan wij
slapen.
Hij, Kinseko, alzoo : Ik wil niet. Op de plaats, die mij de
ouden gelaten hebben wil ik slapen.
Dinganga, alzoo : Zeg niet dat het om te lachen is. Eens hier,
sterft gij, men zal u dooden.
En Dinganga trok op naar de vallei en hij, Kinseko, bleef in
het verlaten dorp. Hij maakte vuur en hij sliep. 's Morgens,
als het klaar geworden was, zegde hij alzoo : Naar de vallei ga
ik, in het dorp van mijn jongeren broker, die daar met zijne
vrouw woont.
En als hij daar aankwam, gaf hij een deel van de ratten aan









zijn broer, een deel aan de vrouw, en een deel, hield hij voor
hem.
Zijn jongste bro9r, alzoo: Nu blijft gij hier vernachten? Ziet ge
wel, gisteren, die zaken, die gij gezien hebt !
Hij, alzoo : Een patrijs slaan met een dikke steen, zoudt gij
ze elken keer slaan ? (1).
En hij, alzoo : 't Is wel, oudste broer, slaap gerust.
En hij, Kinseko, alzoo : Gij ook, slaap gerust.
En hij stak zijn vuur aan, dat hij getrokken had uit een steen,
en hij begon tabak te rooken ; hij sloot de deur, en hij klom op
de mat. En hij hoorde gerucht boven op den berg, alzoo : Vlucht,
gelijk gij gisteren gevlucht hebt !
En hij in 't huis, alzoo : Wel, komt mij halen ik zal niet vluch-
ten, Wel, gisteren was ik alleen ?
Bij 't sterven van de groote vledermuis, neemt de- kleine
viedermuis de plaats in (2).
Wel komt mij halen. En zij kwamen v66r de deur, alzoo :
Vat hem.
En zij vatten hem. Hij was aan 't kermen, alzoo : Laat mij
los. Gisteren hebt gij mij afgeranseld; mijn lichaam is vol pijn.
Zij, alzoo : Dinganga is weg. Doe u geen pijn. Wij, wij zijn
alles doorgegaan, Ons dorp is uitgestorven. 't Moet een verlaten
dorp blijven ; het gras moet er wassen : de palmboomen en de
nsafoeboomen zijn van ons. En gij, gij zoudt de plaats school,
make; gij zoudt palmwijn willen trekken, gij zoudt de nsafoe-
vruchten eten 1 Gij, gij moet met ons mede, naar het doodenrijk.
En de geesten doodden hem.








(1) Spreekwoord, dat beteekent : zij hebben mij eenen keer gevat,
de geesten, maarl zij zullen mij iederen keer niet vatten.
(1) Spreekwoord.










Madila


EN mensch, als hij nog wonder de levenden was, zijn naam
was Madila, had zijne vrouw getrouwd. En zij bleven twee
jaren te zamen. Maar Madila stierf, en de vrouw, alzoo :
Mijn man is gestorven.
En zij weende en weende, en zong den doodendans. Haar we-
duwe staat had zij begonnen.
Haar haar liet zij groeien ; wasschen deed zij haar niet meer,
en maniokbrood mocht zij niet meer eten; alleenlijk zoete pa-
taten. En als de doodenkamer weergalmd had van de treurlie-
deren, dan werd Madila begraven.
Zij weende en weende haar weduwstaat, en twee maanden
waren er vervlogen, de moeder van de weduwe zegde alzoo :
Mijn kind is al lang begonnen te weenen.
En men deed haar uit hare hut, en men going naar 't water om
haar te baden, en hare haren werden afgeknipt.
En als de market verschenen was, zegde zij : Mijne market
ga ik houden, toekomenden Nsona.
Ei zij maakte jamwortels gereed en zij trok op, op den dag
van den Nsona. En zij going, en zij kwam op de market aan.
En zij zaten neer, e nzij hoorden op 't uiteinde van den kruis-
weg die naar de market leidt een antilopen horentje : A we, ko,
ko, ko, kw'e I (1). Wel, wij zijn Madila, wij wandelen in den
nacht, wij wandelen in den dag.
De menschen, alzoo : Luistert, wie heeft de kleine horen ge-
floten, op 't uiteinde van de market, aan den kruisweg ?
:En hij kwam op de market alzoo : Ik, ik ben Madila. En men
zegde hem eenen goeden dag, alzoo : Goeden dag.
En hij antwoordde : Goeden dag.
En hij legde zijne bladeren uit, en hij spreidde er zout op, en
hij sloeg in zijne handen. En de menschen kwamen af, alzoo :
Verkoop mij zout, Madila. Ik koop er.
En al het zout was gedaan. Er bleef nog e6n kopje over.

(1) Gerucht van de fluit.









En zij, de moeder, alzoo : Wel, ga, beste, koop mij zout.
En zij going, alzoo : Madila, verkoop mij zout. En hij nam
twee groote kopjes, en hij goot ze op de bladeren. En hij gaf
nog een toemaat, en zegde, alzoo : Wel, ga nu.
En 't kind vroeg aan hare moeder alzoo : Moeder, zie het
zout, dat ik gekocht heb op de market.
En de moeder, alzoo : Wel, hoe zou ik zeggen ?
Ei de market going uiteen.
En het meisje zegde alzoo : Madila, geluk op de reis.
Madila, alzoo : Wel this, en binnen twee markten kom ik
terug ; den dezen niet.
En 't meisje had maniokbrood voorbereid voor den gestelden
marktdag. En zij kwam, en zij zat neer op de market.
En men hoorde op 't uiteinde van de market, aan den kruisweg,
het horentje aan 't fluiten : ko, ko, ko, kw'e A wij zijn Madila
wij wandelen in den nacht, wij wandelen in den dag.
En hij kwam op de market, spreidde zijne bladeren open, en
legde het zout erop. En hij sloeg in zijne handen, bm de men-
schen aan te lokken om te koopen. En zij kochten, en kochten
zout. En 't was bijna gedaan, en hij dacht in 't diepste van zijn
hart alzoo : Ik zal vriendschap maken met haar. Ik zou al het
zout verkoopen maar ik verkoop het niet,
En hij liet twee kopjes liggen.
En zij 't meisje kwam af, alzoo : Heer Madila, verkoop mij
zout. He, beste, niets heb ik om u te geven.
En zij vroeg hem, alzoo : Gij, uw naam, hoe is hij ?
Hij alzoo : Mijn naam is Madila.
Zij, alzoo : Wel, zoo, beste, uw naam is Madila.
Hij, alzoo :Waarom vraagt gij mij dat ?
Zij, alzoo : He, beste, met te vragen zal men niets eten dat
verboden is !
En hij gaf haar zout alzoo : He, beste, neem dit aan, 't is voor
niet.
En zij going terug bij hare moeder.
Zij, alzoo : He, moeder, waar ik gegaan ben, een man, die
heet Madila. De moeder alzoo : Loop weg van hier, wel gij zijt
een groote deugniet !
Zij, alzoo : He, moeder ik heb het aan niemand anders gezegd;
ik zeg het u.









Zij, de moeder, alzoo : Eens zult gij zaken op den hals halen!
En zij zwegen. En zij gingen terug naar hun dorp.


Zij zegde aan hare dochter : Morgen, op den Nkandoedag ga
ik mijne jamswortels uitdoen. En met den Nsonadag, ga ik er
me8 naar de market.
Zij, alzoo : Doe ze uit, 't zijn immers uwe vruchten.
En de Nkandoe was verschenen ; zij had de jamswortels voor-
bereid; en zij legde ze op een schotel. En de schotel was vol,
alzoo : Laat ons naar de market gaan.
En zij stonden op en zij gingen. En zij kwamen op de market.
Zij rustten en zetten zich never.
En men hoorde, op den kruisweg, het horentje, dat floot, al-
zoo : Ko, ko, ko, kwue I En hij kwam op, al roepende : 't zijn
wij, Madila,,wij, wij wandelen in den nacht wij wandelen in den
dag.
SEn hij kwam op de market, en men zegde hem een goeden dag.
En hij spreide het zout op de bladeren, en hij sloeg in zijne han-
den. En al 't zout was verkocht.
En als de market bijna gedaan was, dan zegde het meisje, al-
zoo : He, beste, vandaag ga ik met u mede!
Gij moet mij hier niet laten.
Hij, alzoo : He !
En hij weigerde, alzoo : Neen Waar wij gaan, 't is te ver.
Gij, vrouwen, gij hebt geen beenen daarvoor.
Zij, alzoo : Vandaag ga ik. Ik wil niet blijven.
Hij, alzoo : Blijf hier, beste.
Zij, alzoo : Vandaag, ik blijk niet, ik.
Hij, alzoo : Wel, ga vooruit.
Zij alzoo : Ga, gij vooruit, gij weet den weg.
En Madila trok op, hij going vooruit. En zij gingen en gingen.
Zij gingen een bosch in ; zij kwamen dan in een grasveld van
Mangwoena. En men hoorde : Woe, woe, woe! En 't meisje
,vroeg, alzoo : He, beste, die klanken woe, woe, woe, wat is dat ?
Hij, alzoo : Gij, gij zijt gekomen, waarom vraagt ge dit ?
Zij, alzoo : Wel, vragen, is dat erg ?
En zij trokken 't grasveld door ; zij waadden een river over









en zij kwamen in 't grasveld Mayeloe-,yeloe en men hoorde : Ye-
loe, yeloe, yeloe !
Zij, de vrouw, alzoo : En dit grasveld, wat een kleur heeft
dit ?
Hij, alzoo : Gij, gij hebt willen volgen. Ik zeg u : Blijf en gij :
ik ga mede.
Zij, alzoo : Wat heb ik gezegd? Om te vragen, ik hebi u
alleenlijk gevraagd.
En zij gingen, zij trokken eene river over, en zij kwamen in
een grasveld. Zij waren in een verlaten dorp. En zij hoorden aan
't uiteinde van 't verlaten dorp, alzoo : Hij, Madila, waar hij
zoo lang geleden reeds gegaan is, wat blijft hij daar doen ?
En de een zegde, alzoo : Hij, hij komt daar aan.
Zij, alzoo : Wel, kom, geef mij de zaken, die ik u bevolen
heb.
En hij gaf de zaken. En hij trok dit dorp voorbij.
Zij trokken eene river over, en zij kwam'en in een grasveld
'aan. En zij kwamen in een verlaten dorp, alzoo : Madila, geef
mij uw nagels !
En hij going daar, en hij gaf hunne nagels terug. En en
nagel bleef hem over.
De vrouw vroeg, alzoo : He. Madila, uwe nagels, waar zijn
zij henen ?
Hij, alzoo : Ik had u gezegd, blijf, hebt gij het niet gehoord ?
Wel, nu, waarom vraagt gij de zaken van mijn lichaam ?
En zij trokken een grasveld door, en zij gingen over een river.
En men kwam in een verlaten dorp, alzoo : He, Madila, kom geef
mij uw hoofd terug I
Hij, alzoo : Wel kom, beste.
En hij deed het hoofd af, en hij gaf het. Hij stond daar
met een scherpen, dikken, en grooten kop.
De vrouw sprak in 't diepste van haar hart, alzoo : Ach !
die man, die ik kom te volgen, 't is hij niet !
Hij, alzoo : Vrees niet.
En zij gingen eene river over, en zij kwamen in een grasveld.
Zij waren gekomen in een verlaten dorp.
En men sprak, alzoo : He, Madila, kom, breng mij mijne tan-
den I










En hij going, en hij trok de tanden uit, en hij gaf ze. En er
bleef hem een tand over, en hij geleek aan een everzwijn.
En zij gingen voorbij, en zij gingen en gingen, en hij gaf de
zaken die men hem bevolen had te koopen. En zijn lichaam was
geworden gelijk een dier.
En de vrouw, in haar hart, was aan 't been, alzoo : Die mensch
zal mij dooden I
En zij gingen, en daar was een kruisweg, en daar nog een
kruisweg, en daar nog een kruisweg, er waren drie kruiswegen.
En hij geeuwde drie keeren : Yo Yo Yo !
En 't hooge gras going open en hij deed haar binnengaan,
alzoo : Ga binnen.
Zij, alzoo : He, beste, ga gij eerst binnen, ik ken den weg niet.
Hij, alzoo : Ga binnen, gij hebt mij aangehangen. En zij going
binnen. En zij gingen en gingen. Zij kwamen in het dorp aan.
Hij going ze verbergen in 't midden van zijn hut, alzoo : Hoest
niet ; geen enkel hoesten most gij hoesten, dit dorp 't is 't uwe
niet.
En hij going terug op 't uiteinde van 't dorp, en hij begon
op den kleinen horeri te spelen, alzoo : Ko, ko, ko, ko ?
Wij, Madila, wij wandelen in den nacht, en wij wandelen
in den dag. De tijden, om te gaan, er zijn geene; wij gaan door
alle tijden.
En hij gaf de zaken, die men hem bevolen had te koopen. En
zij gingen zijn hut met hem binnen, en zij rookten kemp. En
men vroeg hem: Gij, Madila, in uwe hut, daar is de reuk van
een mensch.
Hij, alzoo : He, vader, waar gij gaat ginder, denkt gij dat
de menschen still zijn. Dat zout koopen zij al duwende, en du-
wende. Gij gaat er om geld te verzamelen, en gij ziet er geen.
Hij, alzoo : Vandaag dansen wij met de trommels. En zij
rookten en rookten kemp, en zij kwamen uit de hut, alzoo :
Ik, ik ga eerst eten.
En hij at en hij at, en al de geesten van 't dorp hadden geEten,
en hij zegde : 't Is maneschijn, wij dansen met de tromimels.
En hij nani de trommel, hij verwarmde ze, en hij sloeg op
de trommel, alzoo : He, jongelingen, die in 't woud wonen,
komt uit, komt met de trommels dansen, vandaag dansen wij;




University of Florida Home Page
© 2004 - 2010 University of Florida George A. Smathers Libraries.
All rights reserved.

Acceptable Use, Copyright, and Disclaimer Statement
Last updated October 10, 2010 - - mvs