St. Domingo, of het land der zwarten in Hayti en deszelfs omwenteling


Material Information

St. Domingo, of het land der zwarten in Hayti en deszelfs omwenteling
Uniform Title:
Historical account of the black empire of Hayti
Physical Description:
1 online resource (2 volumes) : 9 plates (including frontispiece, portrait), folded map, folded plan, folded facsimiles ;
Rainsford, Marcus, active 1805


Subjects / Keywords:
Slaven (arbeid)   ( gtt )
Vrijheidsoorlogen   ( gtt )
History -- Haiti -- To 1791   ( lcsh )
History -- Haiti -- Revolution, 1791-1804   ( lcsh )
Haïti -- Jusqu'à 1791   ( ram )
Haïti -- 1791-1804 (Révolution)   ( ram )
bibliography   ( marcgt )
non-fiction   ( marcgt )


Includes bibliographical references and index.
General Note:
English original, London, 1805, published under title: An historical account of the black empire of Hayti.
Statement of Responsibility:
door Marcus Rainsford, naar het Engelsch.

Record Information

Source Institution:
From the collection of Wolfgang Windel
Holding Location:
Law Library Microform Consortium ( SOBEK page | external link )
Rights Management:
This item is presumed to be in the public domain. The University of Florida George A. Smathers Libraries respect the intellectual property rights of others and do not claim any copyright interest in this item. Users of this work have responsibility for determining copyright status prior to reusing, publishing or reproducing this item for purposes other than what is allowed by fair use or other copyright exemptions. Any reuse of this item in excess of fair use or other copyright exemptions may require permission of the copyright holder. The Smathers Libraries would like to learn more about this item and invite individuals or organizations to contact Digital Services ( with any additional information they can provide.
Resource Identifier:
oclc - 806779868
lcc - F1923 .R155
System ID:

Table of Contents
    Front Matter
        Front Matter
    Title Page
        Page v
        Page vi
        Page vii
        Page viii
        Page ix
        Page x
        Page xi
        Page xii
        Page xiii
        Page xiv
        Page xv
        Page xvi
        Page xvii
        Page xviii
        Page xix
        Page xx
        Page xxi
        Page xxii
        Page xxiii
        Page xxiv
        Page xxv
        Page xxvi
    Eerste deel
        Page i
        Page ii
        Page iii
        Page iv
    Table of Contents
        Page xxvii
        Page xxviii
        Page 1
        Page 2
        Page 2a
        Page 3
        Page 4
        Page 5
        Page 6
        Page 7
        Page 8
        Page 9
        Page 10
        Page 11
        Page 12
        Page 13
        Page 14
        Page 15
        Page 16
        Page 17
        Page 18
        Page 19
        Page 20
        Page 21
        Page 22
        Page 23
        Page 24
        Page 25
        Page 26
        Page 27
        Page 28
        Page 29
        Page 30
        Page 31
        Page 32
        Page 33
        Page 34
        Page 35
        Page 36
        Page 37
        Page 38
        Page 39
        Page 40
        Page 41
        Page 42
        Page 43
        Page 44
        Page 45
        Page 46
        Page 47
        Page 48
        Page 49
        Page 50
        Page 51
        Page 52
        Page 53
        Page 54
        Page 55
        Page 56
        Page 57
        Page 58
        Page 59
        Page 60
        Page 61
        Page 62
        Page 63
        Page 64
        Page 65
        Page 66
        Page 67
        Page 68
        Page 69
        Page 70
        Page 71
        Page 72
        Page 73
        Page 74
        Page 75
        Page 76
        Page 77
        Page 78
        Page 79
        Page 80
        Page 81
        Page 82
        Page 83
        Page 84
        Page 85
        Page 86
        Page 87
        Page 88
        Page 89
        Page 90
        Page 91
        Page 92
        Page 93
        Page 94
        Page 95
        Page 96
        Page 97
        Page 98
        Page 99
        Page 100
        Page 101
        Page 102
        Page 103
        Page 104
        Page 105
        Page 106
        Page 107
        Page 108
        Page 109
        Page 110
        Page 111
        Page 112
        Page 113
        Page 114
        Page 115
        Page 116
        Page 117
        Page 118
        Page 119
        Page 120
        Page 121
        Page 122
        Page 123
        Page 124
        Page 125
        Page 126
        Page 127
        Page 128
        Page 129
        Page 130
        Page 131
        Page 132
        Page 133
        Page 134
        Page 135
        Page 136
        Page 136a
        Page 137
        Page 138
        Page 139
        Page 140
        Page 141
        Page 142
        Page 143
        Page 144
        Page 145
        Page 146
        Page 147
        Page 148
        Page 149
        Page 150
        Page 151
        Page 152
        Page 153
        Page 154
        Page 155
        Page 156
        Page 157
        Page 158
        Page 159
        Page 160
        Page 161
        Page 162
        Page 163
        Page 164
        Page 165
        Page 166
        Page 167
        Page 168
        Page 169
        Page 170
        Page 171
        Page 172
        Page 173
        Page 174
        Page 175
        Page 176
        Page 177
        Page 178
        Page 179
        Page 180
        Page 181
        Page 182
        Page 183
        Page 184
        Page 185
        Page 186
        Page 187
        Page 188
        Page 189
        Page 190
        Page 191
        Page 192
        Page 193
        Page 194
        Page 195
        Page 196
        Page 197
        Page 198
        Page 199
        Page 200
        Page 201
        Page 202
        Page 203
        Page 204
        Page 205
        Page 206
        Page 207
        Page 208
        Page 209
        Page 210
        Page 211
        Page 212
        Page 213
        Page 214
        Page 215
        Page 216
        Page 217
        Page 218
        Page 219
        Page 220
        Page 221
        Page 222
        Page 223
        Page 224
        Page 225
        Page 226
        Page 227
        Page 228
        Page 229
        Page 230
        Page 231
        Page 232
        Page 233
        Page 234
        Page 235
        Page 236
        Page 237
        Page 238
        Page 239
        Page 240
        Page 241
        Page 242
        Page 243
        Page 244
        Page 245
        Page 246
        Page 247
        Page 248
        Page 249
        Page 250
        Page 251
        Page 252
        Page 253
        Page 254
        Page 255
        Page 256
        Page 257
        Page 258
        Page 259
        Page 260
        Page 261
        Page 262
        Page 263
        Page 264
        Page 265
        Page 266
        Page 267
        Page 268
        Page 269
        Page 270
        Page 271
        Page 272
        Page 273
        Page 274
        Page 275
        Page 276
        Page 277
        Page 278
        Page 279
        Page 280
        Page 281
        Page 282
        Page 283
        Page 284
        Page 285
        Page 286
        Page 287
        Page 288
        Page 289
        Page 290
        Page 291
        Page 292
        Page 293
        Page 294
        Page 295
        Page 296
        Page 297
        Page 298
        Page 299
        Page 300
        Page 301
        Page 302
        Page 303
        Page 304
        Page 305
        Page 306
        Page 307
        Page 308
        Page 309
        Page 310
        Page 311
        Page 312
        Page 313
        Page 314
        Page 315
        Page 316
        Page 317
        Page 318
        Page 319
        Page 320
        Page 321
        Page 322
        Page 323
        Page 324
        Page 325
        Page 326
        Page 327
        Page 328
        Page 329
        Page 330
        Page 331
        Page 332
        Page 333
        Page 334
        Page 335
        Page 336
        Page 337
        Page 338
        Page 339
        Page 340
        Page 341
        Page 342
        Page 343
        Page 344
        Page 345
        Page 346
        Page 347
        Page 348
        Page 349
        Page 350
        Page 351
        Page 352
        Page 353
        Page 354
        Page 355
        Page 356
        Page 357
        Page 358
        Page 359
        Page 360
        Page 361
        Page 362
        Page 363
        Page 364
        Page 365
        Page 366
        Page 367
        Page 368
        Page 369
        Page 370
        Page 371
        Page 372
        Page 373
        Page 374
        Page 375
        Page 376
        Page 376a
        Page 377
        Page 378
        Page 379
        Page 380
        Page 381
        Page 382
        Page 383
        Page 384
        Page 385
        Page 386
        Page 387
        Page 388
        Page 389
        Page 390
        Page 391
        Page 392
        Page 393
        Page 394
        Page 395
        Page 396
        Page 397
        Page 398
        Page 399
        Page 400
        Page 401
        Page 402
        Page 402a
        Page 403
        Page 404
        Page 405
        Page 406
        Page 406a
        Page 407
        Page 408
        Page 409
        Page 410
    Back Matter
        Back Matter
Full Text

This volume was donated to LLMC to enrich its on-line offerings and
for purposes of long-term preservation by

Collector Wolfgang Windel, Norderstedt,






DO 0O0








Dikw**Is is bet bet lot geveest van gewigtige gebeurtenisfen, en vooral van dezulke, die aanmerkelijke veranderingen in. den toefland des m nschdoms- hebben te wege gebragt, dat haar door de t *dgenooten die acting geweigerd verd, velke de eerbied der nakomefingfekap haar betoont. Gedurende de opfthuddingen welke haar vergezellen, wordt de aandacht van hare belangrijUmid afgetrokken, door bet gevoel vc.,f; hare onmiddellijke uitwerkfielen, en zzj'n afgelegene maatfcIzapplien afkeerig van de befichouving van voorwerpen, velke voor haar flelfel gevaarIijk fchtj*onen, of een gelie)%oosd vooroordeel helped gen. Op dezoe vtjze vordt de gefihiedenis, b** al de voordeelen van bedaarde navorfching, gebrekkig; en vergeefs zoekt de
fjs*7 v begeerte naar de aanteekeningen van de corzaken der verbazendfle bedrijven.


Ter verhelping van dit kwaad, dienen, in deze verlichte eeuiv, de onderzoekingen van den vaarnemer en de verhalen van den reiziger: dock deze'doorbladert men met dezelfde vlugtigheid, vaarmede z** noodzakelijk worden zamen gefleld;'en, hoewelzij ten aanzien onzer eigene nature leerzaan; voor ons zi*n, laten zy van het befchrevene t'dperk geen anderen indruk achter, dan die betrekke'lik is tot de voorbijf ellende voorwerpfn van oniniddellijk aanbelang, zoo dat z weinig meer oPleveren rindien men maar alt *d zoo veel vervachten moge), dan zwakke gedenkflukkeu, onderworpen aan het oordeel van den tocko..wenden, historie/chrijver.

Zoodanig is juist bet geval met het onderver.P van de volgende laden. De opkomst van bet r *k van Hayti is eene gedd, beurtenis, welke eenen magtigen invIoed kan verkrtjgen op den toefland van bet menfchedo Iijk6 geflacht nogtans wordt dezelve befchouwd als eene gewone opyolging van zegepralen en nederlagen-, flechts afgebroken door de ij*sfielijkheden ran nieuwe en ver.. d/chrikkeIi*ke bezoekingen, de %?oe-de vanflrd* dende hoofdflofen en hetwelk veryaarlijker


is dan die allen, de verwoestif-7gem van pests
aardige Iziekten.

Naauvelijks zal het in eene volgende eeuw geloofd vorden, dat v**igeeren wonder aandoening hebben e;angehoord dc bevestiging van een fckitterend bedrijf, dat tot hier toe onbekend was of flechts belzoord.,e tot de losfc wetenfebap demulken, vier ondervin.ling nier toegelaten vordt binnen de grenzen van historifihe waarlicid. Het 'zal nict geloofd worden, dat het verlichie Europa met koelzinnige bedaardheid, ziynen luster beeft zien verdonkeren door-. bodri'ven dfie, even gelijk
em duster naclitgczl*gt in een droe ,ig uur
den fthitterenden glans doen t4wen.

Mct berust op eeii oud gede,,r,-kfchrijrt

LEo AFRICANUS dat de negwers tusjchen den
Senegal en de Gambia in d4frika (dat is, ran dezef(le deekn, van waar thans de fla, -en worden aalugevoerd) in' de .vhYifle onfcWd en eenvoudigheid leef(len, tot dat de gewapende Mooren b" hen kwamen en hen onderw1eip.-I.; van oczen hebben z/j naderhand hunnen Godsdienst en nuttige kunflen ontvangen. Doch omtrent de veertiende eetiw zette HELI ISCHIA, een gehoren neger, zdch aan bet hoof7 -liner jandgenooten en verdreef dapperlijk de Moorfche rerover-

x V 0 0 R- R- E D E.,

aat de negers in vroegeren ti *d in flaat way
ren om, in Imn e gen liand, hunne v *anden
171W dap ijver
perAzeid te beflrl**den ; en een fchr
van dcn hede,,idawgfthen t 'd (t) beeft -wris van de bekwaamheden en deugden dezes volks verzekering gegeven: doch het- Was voor de achttiende eeump bewaard, deze Ii te
verwezenlijken in eenen tak volks, die tot dus verre in de diep17e verbastering ver.Zonken lag; ons eene horde van negers
te vertoonen, die zich -Zelyen uit de laagflc flavern verlosten en e nsklaps de pligten en pown des maatfihappelijken levels waarnainen wetten inaakten en in de volkplantingen van Europa het bevel voerekn over de kri*'gsw;agt.

Hetzelfde fiodperk heeft cenc gil"00te -, en befchaafde natie niet flechts tot de barbaarschheid der vroegfle tijden terugkeeren, nzaar zelfs zief; nealerdalet; tot het karakter van

aars hunne eigeve hunflen tegen 'ten Zeblen keerende., &Aoe neger beheld Iuij**n gezag, en handelde als zoning, z"n voi'k in verficheidene builenlandfcbe oorlogen aanvoerende en hetzelve micester makende van eene groove uitgeflrektheid lands.
(t) ADAMSON, Voyage i I'Afrique, 1749-53.


moordenaars en -beulen; en, met vf0;finading van de bepali;;gen, iyelke de befichaving ook aan den oorlog heeft voorgefchreven, denzelven tot eenen western flr*"d van wilde beesten en cen moordtooncel der duisternis zien makcn.

Hot oogiverk van doz.c gefchicaenis is, een-c ei-uflige oplettendkeid te doen vestiges op gebtl.wteni fcn, syclke een t'dperk ddaiflellen in dc gey"cliiede..Its aer n;cnfcA;elij1cc nature en der ki-** skunale; nu men hoopt met dezelve wel eene outzaggelijke, waar teens nuttige les te geplOw, en teens eene I lfelijke nieuwsgierigheid op te weaken en te voldoen.

De aandalclit des fch. livells Werd voornainclijk op dit onderw,.--t:p gColcid, doordien h**;j lang met de IlVestindho. n is bekend geweest en gelegent';eden Zzeeft gehad tot het doen van belangrijke waarnenvi.,igenl :n de volkplantingen yan then Archipel. De Franfche volkblanting van St. Donihiao trok reeds vroeg ex Zveer bijzonder -YI**,",.e opmerking; naelerhandiverden verfiheidene wienerner kr smakkcrs in den dienst op de kusten van dat eiland gebruikt; en eindelijk Yeroorzaakte een toeval, dat h hetzelve in eign'perfoon bedZocht alwaar de door hem

x1l F0 ORR EDE.

verkregene vetenfchap, uit hoofde van de gel"
1 10
Voigen, niet misfen konde eenen deepen indruk in 2f *n gehet.1gen te maken,

Van Hispaniela of Ste Domin(ro beftat er
b wider gefchiedenis in cenige taal, zoo als wen er heefit van de Britfche volkplantingen, door Sir HANS SLOAN, en anderen -$,,oo incesterupc uitgevoerd. Dc vroegfle berigten Zyn in de reis van den grooten owdekker en deszelfi Spaxifche tog ,(rk.,onocten, en in de beul46clachtige verhalen der -Z0,10ndelingen, ingetiffid. Va i de -4t.,p c ZZ, ijn de befikr'-pingen van COLUMBu s e n v an PETRUS MARTYRde verflandigfle,
*1 de berigten van LAS CASAs Njunder Ielangrijk, en de gefichiedenis 'van 1JERR.ERA oordcelktu,,,df*,(,r en naauwkcur g, zijfi. Die van VEspucci behoorde naammyel'ks genoemd t#3 ulorden, ter vergelding van bet ongel**k, CoL U',%l B Us door hem aange(laan. Na het vesticren van de Franfche volhplanting, toen priesters uit bet wonderland zich op bet eiland neder-.,otten, mperden er door dezen ber'aten van de befitting, en van de zeden van derzelver ildlwoneren, geleverd, glelke in bet algemeen
belangrijk en naauvkeurig zqn: de beroenid^0 a
fle derzelve ,(.tjn die van de Faders DuPERS

VO ORR ED E. X111.

CHARLEVOIX Du TERTRE en LABAT. Ook z*'n de berigten van de Bukkaniers (de'eerfle grondleggers der Franfihe volkplanting) door hen zelven, en de vaarnemingen van een" ongenoemden fchr 0 *ver in de Histoire G6n6rale des Vo*iages niet wonder verdienfle. Uit
deze bronnen z *n de gebeurtenisfen w* aarmede dit verk aanvangt, getrokken, met behu p van het kunflige verk van den Abt RAYNAL, en met nu en dan over te wijzen naar den befihaafdflen der hedenddagrche historiefichr weren Dr. ROBERTSON. dlwmw Wegens het yerfchillende licht, ulaarin de fcbrijver "V .90
-) 01"jkende van zt*j*ne voorgangeren, fommige voorvallen vertoont, zoo vel als voor de meeningen of gevoelens, velke hi daar nu en daw beeft ingemengd, is h "alleen verantwoordelijk.

Toen de gebeurtenisfen walker eindelijke ifitkomst de onafhankeli*jkheid van het eiland geweest is, eenen aanyang namen, verfikeen het eerfle Engelfche verk dat bepaaldel *k over St. Domingo handelde (t), en behelsde, hoe
Ruis, 1759.
An Inquiry into the Caufes of the Infurrc&ion in St. Domingo, 1- 20

x1v FO ORR ED E.

hoevel flechts in den vorm van een kleit; aefchrift, een naauwkeur q ver,17ao- van lict voorgevallene, met geen r. nder gebrek elan dat van een$ verbitten fl'ol, welke I ten fi*de toLen kot gefihreven verd, dooi- 40tilk eeii o.v kt-%lcrp ligtelijk werd in de pen gc ge,,Ven. Niet lalvly i7a gaf de becr BRYANEDWARDS, alie in eCne algemeene gefihiedenis van de Britf he volkplanfingen in de Westindien wel azeflaarrd I en voorvemens vas eene deiWelij*ke van de Ft-anfche volkplantingen te fchripgen (*), een boekdeel in Quarto idt, waarin men al de narigten vond, wellee h had ktinnen verzalnok.e. Doch hoewel dit werk berigten behelsde Yaw de allerechtfle foort, verineerderde-het echter den rocm van den heer EDWARDs als een" naattwkeurig' fchi-tj*ver niet, deivlj**l h1" -zoo vel ten aanzie,; der. gebc tirtenisfen, als in z ne plaatsbefthr*'vh,.,gen, niet zelden dwaalde; hetwelk de oorzaak was, dat er ee,44 ander Fo.*.k, van de-Zoc fde grootte, ter iflederleg4lag van betzelve in het licht ryeo-even werd door eenen heer, die, om veel redenen, wet zt**n onderverp wel bekend was, den beer DE CIIARWl ILMist. Sial-vey. P dzcc-


MILLY (*), die de afgevaardigde van een aan, tal volkplanteren was geweest, gevolmagtigd ow een verdrag tot *overgaaf van St. Domingo aan Grootbrittanje aan te bieden. Hoewel vol dwalingen, uit perfoonl* *k belong en plaatfcl**ke vooroordeelen ontflaande, ziln er door b.aide deze fchrijvers echter etenige gebeurtenisfen medegedeeld, welke men door geen ander middle konde geveten hebben. Onitrent deU.,Z*eIfdcn t 0 *d vety'C'heen er te Parij's een werk in twee k1eine boekdeeten., in den vorm van brieven, onder den naam van den BaronVAN WIMPFEN, ij,,elkc op het uitei-lijke aanzkn eene ver

Den heei- EDWARDS voert hij het volgende te geinoet (in Az -ne Lettre en Refutation de fon Ouvr2ge fur St. Domingue): G behoordet ei-kend te bebben, dat g al wive berigten van an(leren hadt ontipangen, gedurende een verblii van waar weinig weken, in eene;; tijd van algemeene verwarring, terw W gij in de Kaaptlad waart opge)?oten, en de inwoners der volkplanting, en zelfs tier flad, in verfichil lende parkcj*en verdeeld ularen ; en dat gli de Franfiche taal of in bet gebeel niet, of inaar zeer flecht, kondet fpi-eken."
194 11 fallait dire, Pendant un St'jour de quelques S& mines fetilement que j'ai demeur6 enferind dans la Ville du Cip, aiisfit& :ipr8 la R&olte des Negres en 1791 j'ai nisfe-mble dans un Tems de Desordre et de Troubles, les irmiortans M,.1Lteriaux qui m'ont fervi; que vous
a ,iez lien vu par vous-indme, &c."


verzamelii;g van o-ebeurde O-Zaken fchl"nen, ii
b I
een aeawgena:77en finaak gerangfthikt, over een onder-uperp, hetwelk toen ter t 'd de aan-. dacht van het Ft-anfche publiek bezig hield. Het z** het al of niet eene ware reisbeftlir' ving geweest zij, vindt wen er toch, onder eene verfiheidenheid van aaninerkingen, die tot bevorderingy van eene voorb*' aande bedoeling berek,,?ud varen, eenige andere, welke cen') veel betcrCn naam verdienen. B** deze kwaln korten t**d daarna, in -frankrijk, een werk, eenifre elite gebeurde zaken behelzende, namelijk een vertoog van ToUSSAINT, en een kvet; vai; dien grooten man, met eenen geest partijzzicht v4'N.-ii-ronaen door cen' volkso.-e-2-Inden Du PROCAS. Daarop volgdex
in Engeland de ar.ninerkingen van den ColoMI CHALAMIMS van viens ondervinding en
plaatfe! 00 ke kundigheden men eene groove ver%'61claidfl.7 inogt koesteran Van deze, alsme
Te lzlelfeler Iijd bcrhouwt de heer Dz CHARMILLY dc verovering van St. Domingo door de Engelj bcn als eenezeer geynakkelijke zaak; fpot wet bet denkbeeld, dat de ZVarten inner eenige niagt .011den verkrijgen, en doet hct lot van al do -Antillifche eilanden van bet al of vict qpvolgen van vji; begwifligd ontiveip afhau, en.
Ilet is vel-IIIA-e!ijk te zien wet we,, ca; vertrou-

FO 0 R R E4, D' E"a xv"VII

sxde rdn etan asntal blyzondere beft-hei,(7ciri, v e A, e de hr Over door eene uitgebreide ell
fe 11
met overleg aeboudene brieflisfeling verkrccri
b b
heeft h 4cich in bet derde en vijfde hoofWfluc
bediend, oP e jn e vqze, zoo als h'* yertrormt, tj
die mch voor de berigtgeveren beleedigerd, noch oijawi enawn aan hv>t publiek z *n Zal.

wen de voorflxiders d,_,r verortoring van St. Doming) bij roorta'Uring 1'an dit ontlerweip fprakeno De colonel 01AL-MERS.j in Mide.-C OpZigten cen wel onderrigt fouaat% en een man van cene goedc opiveding, uw--s onvourzigtigenoeg, ov; de Polgende ilerzekerin& in zt*ne voorrede ve-& der te zetten: Ilet bright van de laatj7e gebeurt.-nisfien in St. Donifilbo is (If -cell kwalljk begrepen of flerk ver. groot: h!** 1'crtrouu-t b'aarlijk beweZen te hebbcu,, t1at de voorbijgnandc te gcl'.?' 'Poeden, door te Frauclien on,( -iwfden,, veroor.-Wak! uparen door hanne onflaatkunedig-beid of ipreeelheid ofandere oor.zWken, voorekt niets geincens bebbende inet de wagt der zwartcn, bunne vijandcn, irior
-magt, gelijk is aangetoond, volflrekt Wet berekend is, ow hen onaf'12a,,;keI:jk te inaken van dat r * of jwn reniere andere nog veel min te duchten mogendheid. Dit zoo zy de, zoo is bet vernederend, dat men raadshecren met zoo veel aclabaarbeid hoort vekondigen, dat Frankrijk St. Domin(ro verloren beeft:' De Colonel ilocgt er, uit HOMERS, bl)*:
., Een klein, een wonder klein get2l befchenkt do


Nog tot twee andere verken, nieuver dan de bovengemelde I#ecft het onderverp aanleiding gegeven, ivelke verdienen genoemd te wor-O den : dat vap den beer ARCHENHOLTZ over A Bukkaniers, in Duitschland uitgeg-epen, en des hee-ren DALLAS'S- gefckiedenix van de Maronlers., in het Engelsch zamengefleld uit bouwflojen van derzelver opziener, den heer QUARRELL van Jamaika. OP het cerstgemelde, offihoom het veel leerzaatnu behest tot opheldering van de men[clid"ke vatutir, kan men, ten aanZlen van historifchc getrouwlicid, -weinigl7aat maken; vant bet is o-evolo-d naar de Spaan15 .15
fche berigtOM ca., gaaudc bet volk, vaarovethet handelt, en het behest eme handtastel' ke mastering tegen des-,Ypclfs achten;vaardigfle leden Uit bet Imaitfle kan men eenige

Van den onve0chrokkenen, edelmoedigen en verflan. digenMORGAN onder anderen -,egt do heer AtcimmimTz:
De lijklieden, door hem gepleegd, zl*ri verfchrikkelijker dan die van demand zijner eedgenooten. Dit ge.
drogt bekleedde de aanzienlYjkj7e posted in den (Britfchen) flaat, en genoor in gefloorde veiligheid then onmatigen rijkdom utelken h ten koste van het bloed en de tranen van zoo veel-flagtofers winer gierigbeid, had b*'eengefchraapt, wonder dat -4,IJ**tj verhardgemced ran eenice
de minfle wroeging getrofm werdi"


gevolatrekkingen, op het onderverp dezes boeks loepasfelijk, afleiden, hoevel de bron, naaw Yerknocht aan eigenbelang en aan een vooroordeel, onfcheidbaar van een begunfligd ontveip, nier zoo zuiver is, als men ten aanzien eener -Voo belangrijke zaak zou kunnetz 5ienfchell.

Bij- de ftittrekfels uit deze weaken mag men voegen eene menigte tijdfchriften (de buitenlandf hc en Engelfche open'lijke niewspapieren daaronder begrepen), wturryan men eetz
-behoorlijk gebruik heeft'gemaakr, met die behoedzaamheid, welke bij het raadplegen van zulk een' wonderlijk vermengden hoop bouvflofen zoo hoognoodig is. 41dus is er in onze tdal nog geen naauiYkeurig 6f volledig berigt van dit belangrijke land gegeven; terivijl elfs diegenen, welke, b" andere groove geleculzeden, den publieken geest verlicht 'ebben, befiniet met de algemeen heerfehende gevoelloosheid, zich onthouden hebben van deze wondervolle om-wenteling tefpreken
Dock van deze berisping m#et men uitzonderen ks heer CoBBETT (fchrijver van het Political Register) die bet door hem, verki-egene aanzien van een7 veiWcht' floot** M kun-

xx VO. 0 R.R E D B?

Om dit gebrek een germate te. vergoeden., vnderwiei p de fclzr *ver, NJ eene vorige gelegenlield zijne ruve en onvolkomene de,44beelden aan bet oordecl van het publiek; ex de oplet tendheid, welke z b eevige kund ,tre
lieddi; vervierven, verflrekte tot cen Voldot711d bel; ljs, dat bet public flechts uit z'ne fludinering behoefide opgewekt te worden, om zicl de bedenkingen, welke opleverden, -eigen
te maken de overnonfin
tervIJI g van zljn 116derig verhaal in de dagbladeu vai; die landclu volke w-an onderflellen mogt in fiet bezit te Vjn van de vroe,(rfle t *I*dingen (t), de noo'd,zakclijkheid van -,Yulk ccw wcn Xs dit overtuigclt*k aantoont

In bet'zoelve zal -men een beknopt en, zoo als do fchrijver ve;,trouwt, onziidig verAg vii:d.,,n van de vro gcrc rrefc-hiedenis tier Ypaau[ b c

,Iudige, bc.'hiPe in deze, in mcer a,,de,:-e gelelrenheden wel 11cl-eliend
P; den winter van i8oi-m.,
Men zie The Merchant, cen ercac,It niewVspqpie;-, in bet beg-in ran i So!2 te Rotterdam vilgcge.ven,
(S) JIlen zie mede -ict Alonthly cu andere Revicws ran Wien tijd


fiche vAplanting, vaorin het onthatkuddige .van wr eedheid, en de- misflagnvan onregtVaalldigheid, wonder aanzien vat; alle volksvooroordeel of gevoonte, worden opengelegd. Ten aanzien van de franfike-volkplanting
men dezelfde wijze van befchouven voortgcZet; en, kwam bet aan op liet Yoorflellen vat; bet, karakter, derzulken, vier fchi;terende, maar verfihrikkelij1ee bedrijvev naar gect; anderen 'mawflaf konden beoordeeld worden zoo verkoos de fikrifver dckennis der. menfchelijke natuur tc-. -baat te neme.n. Ton opzjgte van del;, hooggeklommev voorfpoe(I der Fran(c4e volkplanting, heeft bij -ziju verflag vict nutteloos doen uitdijen.,- doqr Zulk eenc uirvoerige ftAilderij van bet huisfelijkc levels
volkplanteren, alsfommigen misfihien wel zcv:den Yerla.ngd hCbbep : docl daarentegen hoopt hij, dat, pm.,i Wets mecr z-al kunnex verlangen om een naauvkeUrigr denkbeeld te vormea van der.1r-elver Zealen en gedre; q. 13 alle geleg.enheden, waarin k-t geft4i fluk van den
-1,'apenbandel gemengd was, befichouvde hif bet onderverp uit cem algemeen gezligtpunt, zonder aanzien van eenigepartij; vaaruit volgf!e dat hij incer bet ongenoegzame en nutte]ooze van dezen handel in het algemeen aan-

KXII V 0 0 R R E D E.

getoond, dan zick in een diop onderzoek naar de bijzonderkeden van denzelven heeft ingelaten. En inet den onwentelingsgeest tot it; deszelfs- eerfle bronnen op te fporen, heeft hij do zedelijke -m-bastering als zoodanig gepoogd to doen kennen met vcrmijdinT van alle
ge flrcngc uitdmkkingen, ifege het onderiverp .viet van zelf viedebi-agt. In het b chiljven der gefchiedenis van den tegenwoordigen tijd, alic hagcbelijke en misfihien haatverwekkendc ondornenfing, heeft hij liver vei-kozen die daadzaken.) waar zoodanige to vinden waren,
-;5,elh-8 do algremeene toeflemming i-eeds had lekraclzti d, op to gevem, dan --ijic eigenc viceningen in derzelver plaws to flellen: en ivam- het voodi was do laertfle vooi- to di-agen heeft hij do-zolve viet do uitc;-flo bekoed.'Ulawheid onderzocht en aeflaafd. Do gefihier7mis van --ijn eigen vei-blijf te Kxap Fnincois en Fort Dauphin is de oi;opgefmukte vet-telling
-ycn cen' afgefloofiden krijo-sman (*) die op do kroukelpaden des levels bepi-oofd, on in de lbwSIVIIjbeid cener Indiaanfcbe hut even gelukkig
De fcb-ijier was, ten tijdc der tdtgaie van zi'i rifle wey-k, vier en twintig jam- 07 b yciejjjh"jc ?dts dicust,

r 0 0 A A E D E. xxii,

kiT is als in die van een luistervol r *k maar nogtans niet ongevoelig Yoor ieders eigene ex uitfluitende yoortrefelijkheden noch gezind oin die van den eenen aan den anderen toe te eigenen, of van eenen van beide voorbij te zien. Ten aanzien Yan de handelingen der Zwarte Republic (de beaming, welke de fchrijver in bet begin, gaf aan- do regering der Z*,arten),' heeft hi groove zorgvuldi heid aangevend, om bet midden der waarheid te houden tusfichen eene menigte wondering flrfjdigc berigten; eni, ten einde hunne ware inzigteys e;; bedoelif qen te beter te doen bevatten, heeft hij veel oplettendheid befleed, om hunnen echtell reest in de vertaling hunter open'tijAce papi.-ren mede te deelen.

Smartelijk is bet, van een flerk in 't oog vallend onderwerp van dit boek te fpreken: doch bet is noodzakelijk, zoo wel aan den le-er ia 't algemeen hieromtrent iets te zeggei, als in bet bijzonder bi die aandoenlijke fekfe bet verlies van vier gunst den fchrijver grootelijks marten zou verfihooning- te vragen veg.ns bet voorflellenvan tooneelen van vreedheid, waarmede hij vertrouwt eene dergclijkc onteering van do men[cbelijkc vaardigboid in h et


hel tockowcnde te ,Zullen verhindereii. Ook
ve;-Iangt h den fthipi te ontgaan, aIr of h gai-irne uitweidde over een onderwerP, he't land betrefende, waarmede z**n vaderkind in oorlog is. Oin die reden acht h het nood g te k.9-rinnerel; dat h in cenen t 'd
yan vredc wc!kc gelegenheid gaf tot h,,,2t plegen van die fnisdaden tegen de menfike71 'F 0
Hike nattatr waarover hij klarq9t allereerst begonnen heeft 2-0-ich openlt*j*k te verklaren tegen de onderneming op St., Domingo, an tegen het gebruiken van die. vet-flindende dieren, velke in vreedheid allcon door diegenen overtrofen -werden, die van de-elve bedienden. Geen bloote befihrijving brent die f**scIiikhedcn, velke vzen'i.1; den geest van het publiek vorlan,at in te prenten, ,.,,,,,oo flerk voor de verbeelding, als wanneer dezelve door het vork der gravverkunst Voloden opgehelderd. Het houden van blo& honden in de Spaanfiche bezittingen van .,4wct:ika, hoezeer eene blaan; werpende op de natie die zulks toelaat, kan misfchien nog voort-, duren, wonder dat de gevolgen Zich w Wer uitflrekken dan tot die polleplantelingen, e.f; degenen die hen beozoeken: nwar dat men, if; ecue Europeaanfchc kr*' smagt de voeste

F 0 0 R---A E D E, xxv

prakt*'k eener barbaarfche ceuw (en &-coem ima alleen tegen de erafle misdadigers in hetupoi-k geflel-d). zoo verfihrikkelijk navolgt, is een allerontrustendst verfihe"nfiel. Dat alle openbare vertooningen, zelfs van hotgeen flechts den fchi*n van wreedheid heeft, een' gej)aai-lijken indruk maken o het menfchel *ke hart, Yalt niet to ontkennen, veshalve de,,elve zorgvuldig belzoordon vermeden te worden: marw hoedanig moot dan de verharde ongevoel gheid z**n, door zulke bedrijyen, als hier gefchetst worden in den foldaat voor gebragt? Dat verlaagt den heldhaftigen kr * sdienst tot cene yeraclitelijke kunst van moorden. Dit waarfchuwende gedenlefHirift herinnert den eerflen flap: hot flaat aan het publiek alleen, eem' border acbruik van dit widely, hetwelk dan nog vreesfelijker zip; zou door zi*ne meerdere uitgeflrektheid, voor te komen, door het .,Ilet do algemeene verfoe'ing to brandmerken. Zulkc maatregelen vermeerderen o-;gevoelig in do handed dergenen die Vall
do.z.elve -bedienen en eens aangenowca zij-nde kunnem -,-,ich welligt veel verder uitfl.;-ekken da,!2 bodoelden. Accals is de hedendatag(che mu oorlogen vcr gc;;oez cfo-eircken i9c.- de liclalwfil rc

grootmoedigheid der oude flrijdvoering. Laat den affland niet nog v Wer gemaakt worden door het invocren van. maatregekn gelijk deze.



e -Cchr ver, o13 ;-ijilect todt ill St Dvujinj o, ill de rel nict eejt' Pem6cu
t 4") fp
.Coltiant valt lie, leger IV-r zWartelL.

H 'Do

H 0 0 F D S To
igt van de
Eon beknopt historic ber* volkplantingen in Hispaniola en St. Dorfingo, van de ontdekking van Hayti
door Columbu; af, tot den ti "
I jd van
deszelfs hoogstgeklommenen voor[poed in
17890 BLADZ. I

H. H 0 0 F D S To

Oorfprong -van den omwentelings geest -van
den tegenwoordigen t *d in St. Domingo. 166.


Cefc-hi.,.denis van de grondlegging en roltoo**iy;g der onafhankelijkbeid van
Domilljo. 0 19"


xxviii I N H 0 U D.

IV. H 0 0 F D S T.

Toefland der Zeden in St. Domingo, teu
tijde van de vestiging der onafhankelijkheid enz., benevens een Perhaal der bijzonderkeden van een bezoek door
den fchrijver aan het eiland a-egeven.
BLADZ- -67S T.


0 F H E T




1. 1100FDSTUX.

Van den tl**d der ontdekking des elands
door COL UAIB US tot deszelfs hoogfleit
trap van voorfpoed in 17890

HAYTI ,Hispaniola of St. Domingo, het H00FI)STS grootfle en rljkfle van de Westindifche eilanden, is gelege'n in den Atlantifchen oce- 1492aan.) tusfchen het eiland Porto Rico ten Celegenbeid van
oosten -, en 7amaika en Kuba ten western; St. Domincen Mein gedeelte der rotten en zandban- go. Ilien, die de Bakama eilanden uitmaken licrt op geen' grooten affland ten noorden; en ten zuiden is het bepaald door de Kar ibifcbe zee, die hetzelve van bet vaste Imid van Zuid Amerika, affcheidt. I-let ligt op
T_ T)Pry.- A 19


1100FOST. 18 rrr. 2o miii. noorder breedte en 68 gr.
is b
40 Mill- wester leiigte van Greenupkh. I-let 1492. beflaeat vol(rens do beste berimten in de
0 lb
hciigrto, van hot oosten naar het western
riecr dan 450 (EnryclMie) in-len, en I P"o
in de breedce,
Efilt fc1Aoonc Nvas hot zesde, dar
door deii o-2dunemen3en on onrrelukki(rcll COLUMBUT.S) ontdc]"a word, gedUrende z! ine reizcn ter opilporing van cone nieme wereld van de cer waarvan hij ten a-anzion van do naam(reving door de fiffigbeid
b 9
zjiner ti'do-enooten flond beroofd te worden, ter (runfle van een' duisteren gelukzoekcr, Lhe aan de omdekkinm creen ander deel had, dan dat hij in z* Jne voctflappen v..'as actredcii I let was het cerfle P,

To%Ai de VoortZettill-r vm hot werk der ,n,, in Spinje, -man alle bijzondere perfoAlell 5 (Ilie hun lreluf wiideri beproeven o%-cr(rCjjtCll werd, Nvas AI.oNzO DE OJEDA, LEC CoLUMBUS Op deszelf's nvecdc reis verguelci N.1d, cen der cerflen, 'ic het voorftel (iced tot cencii to(yt onder ziin bovel.
Met ded'.011 Iver"UtLillell. ell d:,,ppcren. Officer zcild..
Ain,.,.',Lco V,"silu'a, coli FlorentijilsCh CdC11116111, CC!l
1111A.. naar ]let fc1lipit, 41 geencrici opzigt uitmunteade; ninar (Ue, ce-i L; :drierojj*J NrCrI1,1-11 Vall Zijje I-Cj

i 7 -B IIL A-:V-D ST -jD D IMA H !N

) 6war I" 4z"


j 77);& U?,Ott iwpwx
-21zve 19
layl yo Iz

-Maye dr-- Gwxm

RaclArlZonita G.O-LF K4-V VVXArM 411.

Pw ly
Chp Dime, 31aric X-4-l' YAN IA-CC 4F
&Wx t'.50 _,C Irv
-awe,&WAwe AV

Ar <


,P,.rt Al Aa Zrmes



alwaar" hij ectie volkplantifi(r Vestigde, Of H641bipf-, zich gedur*'endc ze"ne eerfle reis.) eenen t"'d lanr o- hield en het fchiint haderhandbo- 1492venal zijo n e opmerking getrokken *te hebeni Herwaarts' 'wa's hIj gewezcn door de Inwoberen van Kuba Waar hIj vroe(rer geb
land was, als ri'jker in- mijanen van then vruchtbaren efts, weaken hia hoodig ad om de gierigheid der Spanjaardth om te koopeti", tot v61harding in dien- 1'ver-tot het ontdekken' van nieuwe lahden 9 weaken bij met zoo vele moeite bdd opgewckt.
COLUMBus kwam allereerst aan Hayti, oot:pronwant zoo werd dit land door deszelfs in- kelijke naam ,,
boorlingeif genoemd, o den 6den dacr van Hayti*
December 1492. HIJ landde in eene kleihe baai.) Welke hoij St. Ni kolaas noemde, gevende aan het eiland den naam van IIispaniola (k1ein Spa"nje), ter cere van het, lana, welks zoning h1) cliebde: van daa:r Door eozeilde hfi langs de nocirdebeke kust, tot dat lavibus Espa g n o In of
hij eene bekw9mere ha#en v6nd, welke hIj [fispaniqla Con- genoetud.,

inet cenige fierlijkheid, op'gefleld hebbeiide, het welk de eerfle befcllrijving van emig gedeelte der iiicuwe Wereld was, door deszelfs 21gemeene vcrf riding de cer verkreeg, van zijnen n2am aan Amerika te gcven'.
A. .

HOOFDST. Conception noemde, en waar hiij voor her
L eerst gelegenheid verkreeg om. met de in1491P woneren te 'handelen door middle van
eene vrouw, welke zlin volk gevangen gekregen, en wier gunst het gewonnen h d, door de gewone middelen van beuzelachtige gefche nken en eene vriendellike behandeling.
flet is ons oogmerk., te dezer Plaats een
eenvoudig verhaal van gebeurde zaken te geven, ons onthoudende van de betooverende fchilderij eener romaneske befchrijving; anders vonden w1i rlike flof bli de Owjp'ron- oude Spaanfche fchro*vers,. die ons, van de kelijke k- oorfpronkellike bewoneren van Kuba, Hiswoners. I
paniola en .7amaika, zulke berigren hebben' nagelaten, welke tot de uirbundigfle loffpraken op derzelver perfoonllik voorkoinen, zeden en I opregt karakter, regt zouden geven. Het is, intusfchen, natutirlilk te onderflellen, dat zli, de noodwendigheden' "Ides levels wonder moelielliken arbeid bezittende, op eenen allervruchtbaarflen grond, en onder eene zachte luchtftreek, in eenen flaat van de uiterfle eenvoudigheid levende, en bligevolg onbekend met de algemeene v"anden der fchoonheid,


voordeelen in hun perfoonlIft voorkomen Hoomm sullen gehad hebben, welke men'niet kan 1. verwachten in hunne afitammelinmen, le. 14929 vende onder den last van al de onbeilen cler flavernij, in eenen weelderigen flaat. De geftrengheid der gefchledenis hecfr zich zelfs verzacht tot de behagelijkfte befchrIjvingen van dit geflacht van menfchen. Z13
verfclienen," zegt ROBERTSON(*) ) .in de eenvoudige onfchuld der nature, geheel -naakt; hun mart haar golfde, lang en ongekruld, op hunne khoudep, of vms in vlechten random hunne hoofflen gebonden. ZIj hidden geene baarden en alle deelen huns ligchaaffis waren volmaaktel-k glad. Zi hidden cene donkere koper kleur; hunne gelaatstrekken waren eer.'zonderling, dan onaangenaam; hun uirzigt was zacht en bloo; hoewel niet rljzig van geftalte, waren zi) welge..,-.vormd en vlug." Her vemuft en de
vlioet van dit geflachr," zegE een ande'r ficrllik fchrl"j"ver9 ,, moeten de maat hunter behoeften overtroffen hebben. Geplaatst. in cenen middelflaat, tusfchen her wilde

(0) Hifl, ofAmerica 11 Vol. i e L, 2.
A 0%


HOOFDST., leven, eigenllik zoo genoemd, en dq
verfijningen der befcbaafde maatfchappli !492* waren z! misfchien evdn zeer bevr**d
van de li chamelijkc ongemakken en
9 li
ipoorddadige drifted van den eerstgenoemdcn flaat, als van de kunstbeboeften en de bekommeringen van den anderen. Zoo 0. j"o
i waren ongetw1jreld, de onbeleedigendfle vriendeli kfte en goedbartigfle onder het geflacht der menfchen
Pat er cenige rcdenen waren om geloof
te flaan atan het vernufc, hun door PETRUS
MARTYR en anderen toegefchreven
voor zoo verre het hunnen eenvoudigci landbouw en eenio-c vorderingen in nuttige en, verfieren& kunften. betrof, blljkt, misfchien, ult e'ene gc beurtcnis van -cenen andercn aard, die -flrekken kan ter o'pbeldcring van het karakter -dezes volks, terw! l zij teens eene gewigtige les voor onze tijden (behoefden w" nict te zcg(ren, voor
ons eigen vaderland!) oplevert.
Onder het heer van tegenfpoeden, welke.
Hist. ?amaica. DALLAS 10 S HiSt. 1'01. 1. 23.
De Rebus Oceanis &co


COLUMBUS getroffen hebbeil gebeurde het HOOFMT. ook, dat h1i fchipbreuk leed op de oosterkust dezes elands en h1j, die voorheen 14920 den inboo'rlingen eene eerbiedi(re bewondering voor de verhevener nature hunter crasb
ten ingeboezenid had, was nu in cenen tocfland geplaatst, alleibest gefchikt om hunne natuurlijkc gellikheid te bewijazen en misfchien, door deze ongelukki c gele(renheid, den lust tot mishandeling in hen gaande te ma-en. Doch in plants van alle vl3andellikheden., betoonde GUARANAHARI, de Kazike of zoning van dit gedeelte des islands, door cen eventual vanwelke lict geheel crerecreerd werd, zoo dra deze zi*11 ongeval vernomen had, cene groove droefheid over zion verlics, en zond oogenblikkeli jk a1 het volk van de plants, in cene meniare van groove canoes, aan z*'n boord,
b I- 1j
clat Nveldra alles, wat op het dek gevonden 'werd, uit het fchip loste, terwijl de koning hun, in aller1cli opigten, gewigtiwc dienflen bewees: H** zelf," ZC(_rtCOLUTT, p I) b Aeorj t I-an
BUS., die het verhaalt, benevens z"ne Columbus a, /I !V) ;X11
115 breeders en bloedverwanten, droc(r alle konil- g- we. 1) ge"Is bell.
Moaelijke zorg, dat alles, zoo wel aan boord als a'an cen wal, in goede orde
A A n


j4OOVDST* toeing; en van clid tot t1id zond h1i mij
is 0 a a
P-M-WAMEN" eenige zijner nabeflaanden, die mij met 14920 tranen fmeekten niet neerflagtig te zoij*n
want dat h1i mij alles wilde geven, wat hij bezat. Ik kan uwe Hoogheden verzekeren," voegt hie er b", dat er, in geen gedeelto van Spanje, zoo vele zorg zou gedragen zii'n, om onze goederen veilig te beware; want al onze eigendammen warden op eene phats, in de nabliheid van zlin palcis, b j elkander gebragt, tot dat de. huizen, welke hij moest doen greed maken om dezelve
verder te bewarert, ledig.zouden zi)"n
en hij plaatfle er terflond cene wacht van gewapende lieden bli, Oie gedurende den geheelen nacht waakten, ter-w**l de menfchen op het f1rand jammerden, even als of Z1)" in ons verlies deelden (*)."
Men onderflelt, dat deze bewoners oorfpronkellik van het nabij gelegene vaste land
Brief van COLUMBUS aan FERDINAND eg ISABELLA van Spanfe. Zie zijn leven' in CHURCHILCS Reizen als befcbreven door z.ijnen jongilen zoon FERDINAND, een kerkeli'k perfoon, en flichter van de Columbiaanfche Bibliotheek te Sevilie; alsmedc HERREas Sgemeene Historie,


land derwaarts verhuisd zi n ; SirWALTER HOUDST. RALEIGH rangfchikt hen onder den ftam der .d1rrowauken van Cuiana 1492.
Tot dus verre hebben w1i de noodige Befch1-f*fpaarzaamheid behartigd, in het (reven eener Ving vais het land.
befchrliving van de eerfte bewoneren van St. Domingo; i-naar nu wi6j tot een verflag van het land zelf komen, houdt de red6n voor deze behoedzaamheid op; want geene befchr**vi*ng" die w1e tot nog toe gezien hebben, beantwoordt, zelfs heden ten' dage, oaan -het voorkomen van een land, hetwelk al de kracht van cen fchilderend vernuft vercischt, om het zich te kunnen verbeelden, veel meer om het te befchri*'ven; van cenc vruchtbaarheid, die niet dan de weekend hand des menfchen noodig heeft, om aan al de behoeften des levels dienstbaar te worden ; en van eene luchtilreek, die onder aic van de .11ntillifche ellanden de gczondfle en in welke de langlevendheid algemeen Is, In deze vermakellike ftreken, merkt ROBERTSON aan fcheen de nature eene andere gedaante T. aan te nemen, iedere boom en plant, en


1100FDST. en elk dier, verfchilde van die van her
oude halfrond." COLUNIBus beroemde J49,2-p zich dat hij de ware plaws van het Pai-adiis (revonden had. In deze vermakelke valle1jen," roept de Abt RAYNAL
Uit, crcnict men al de liefel-kheden der
11) b 13
lente, zDnder eenigen winter of joiner.
Daar ziojn maar twee getijden in het jaar, en beide zi*n even fchoon. De altlid met vruchten bcladene, en met bloemen overdekte, grond geeft aan de vcrm ke-!
lijkhcden en rlikdommen der dichtcrll)ke befchrlivingen een werkellik beftaan.
OV) Waarheen wij onze oogcn wenden, wor-.
den w1i betoovera door eene verfcheidenheid van voorwerpen die de ftralen en k1curen van het helderfle Pcht terugkaatfen. De lucht is des daags gematigd; en de nachten zl*n altlid koel.91 ameft.-MRS In Z-ulk cen groot land," ZCgt EDWARDS alwaar vlakten van eene ivljde uitgeftrektheid en bergen van cene verbazende hoogte elkander afMsfelcn, vindt men waarfchlin1lik. alle jroorten van ., grond,
East and lVst Indies, Trol. IV, 2,% 1.
Historical Survey, Chap. Igo

gron4, well%.e natutir in alle gedeelten IJOOFDST, der aarde, tusfchen do keerkringen,- heeft Iq 7 voortgebragt. In het algemeen is het in 14920
den hoogften graad vruchtbaar, overall 71 rijkelijk van water voorzien, en het levert de nuttige en, heerlljke voortbrengfelen van het groc'*j"cnd rljl op, diens4
tig tot nut tot, voedfel tot veraanaenaming b* *na in al. die verfclleidenheid,' waarmcdc de milde hand eener weldadige Voorzienigheid de rijkfle gedeelten.
aes aardbols gezegend heeft." De bezittingen van Frankiljk op dit voortrcffclljke island," vervolgt hij.) ., werden a15 de lusthof der-Westindien befchouwd; en zij mo(ren in der daad, onj de fchoonheid der gezig-ten, den rljkdom van den grond, de gezondheid en verfcheidenheid der luchtsgefteldheid, met rcSt 'het Parad"s der nicuwe wereld genoemd worden." I-let geen gle
()Iezegd hebt,"' herneemt D. CHARMILiy doelende op de laacst aangehaalde
plants, is niets, wanner men weet, dat
de uitgeflrektheid van het Franfche godeel
Lettre Al Al. EDWARDS 2 pe 706


1100FDST. deelce maar half zoo groot is als die van
het Spaanfche en dat dit nog vrucht1492, boarder is dan het andere, vercifchende ,, flechts bebouwers, en z." Zelfs na
Ik e verflag waren q, a toen wij de
u WIJ ')
verfcheidene gedeelten van St. Domingo, waar wtj geweest zo*n;, befchouwden met een oog, dat aan de fchoonheden der.-gezigten tusfchen de keerkringen wel gewoon, en van de natuuxellike rl)kdommen van zulk eenen grond verzadigd was, be8na genegen
om mede te zeg,(ren: het is niets.
Het is geen wilder, dat de inwoners de
Spanjaards op het eerfle geZigt--voor bovennatuurl"jke wezens aanzagen; eene omflandigheid, intusfchen, welke voor dezer ondernemingen zeer gunflig was, en waarvan men aanmerkellike voordeelen konde getrokken hebben, tot een beter oogmerk, dan waartoe men zich van dezelve bediena heeft. Z9 beaten goud, hetwelk zl'' in de beddingen der rivieren vondc'n, of dat door de zware regents, van de bergen* affpoelde, en hetwelk zi*' gaarne voor belle, kmlen of fpelden verruilden. Een vorst of Kazike van het land, die COLUMBUS kwam bezoeken, werd in cene foort van


zetel op de fchouders van manner gedra- HOOFDST. gen, en ontving groove bewijazen, van cerbied van degenen, die hem vergezelden. 149.2a Hij was ten uiterfle beleefd, en fchonk den vlootvooad verkheidene keurig bewerktc aardirrheden waarVoor h" eenige bOuzelingen, ter vergelding, met bevalligheid aannarn.
ZIj hidden geen denkbeeld van de ingebeelde waarde, welke hunne bezoekers aan het goud hechtten, en wuen zeer bereidwillig, om de bergen, die nog.beden bunnen oorfpronkehoken naam Mao beIj
houden hebben, aan te wojzcn als de groove voorraadkamers van den erts, die zoo flerk begeerd werd.
Het was omtrent dezen tlid, datCOLUM- Te,,n'eI)fPOeden van den
BUS ,door de onachtzaamheid van eenen grooten loots, een zijner fchepen verloor, 'en dib onideklere rhenschlievende behandeling ontving, waarvan reeds melding gemaakt is. Van een ander zliner fcbepen, die in 't geheel maar dric in getal waren, had h1j, federt zijenc komst aan het eiland, geene tijaing bekomen en hij hield den kapitein, die het bevel over hetzelve voerde, van de eene of andere verraderij 'Verdacht. Het derde
-9 111 n el

1400FDST,-; was Met groot gelloeg oin al zljne man10
khappen' te bevatteii en h6j verlangde naar' 1492. Spanjc, terug te keeren. De eenvou'digheid der inwoneren en huh fcbrik voo'r de vlj* andelloke valley van e'en lk,- d ft
.j rn vo at ver'
fchei den'c* elflanden fen' zul*doosten bewoonde, en betwelk zli de Karibie'rs (*) noemden, wier wreed en oorlo(rzuchti g karakter daar zlj he t vleesch hunter gevangenen verflonden.; bet tegenovergelleldc was van het hunne, boczeAidenCOLUMBUS zulk cen groot vertrouweh i n dat hij het voorflel. deed, om cen gedeelte'. van zlin volk achter te laten; met welk voorflel hlj twee, voordeclen tcvens' beo-o-gde, dat van eene op het island tc vestiges, en dat van onmiddellijk,'cenen kc'rn".,. r Spalljc te kunnen doen. Zijo gaven hunne toefteinming zon er bet geringfte teeken van ongenoegen, en verleenden zelfs hunnen b104 fland
De Heet b. CHARIMILLY verivart fict karakrter der onbeleedigende oorfpronlcelijkc bewonereii van St. Domingo gedurig met dat der Karaibei: of Kawdbaleii, en der Afrih.-Lufche negers in hunneli tegenAvoordigen flant vaii flavernij; waaruit hi d,.in gevol r- 6 trekkingen afleldt, die om deze redeli van zelfs vervallen,


fland in het flichten van ecile flerkte, die Hoonsri naderheand tot het middle dienen zou,.om hen onder het juk te brengen. 1492i
Acbt en dertig Spanjaards warden uit(rekozen. om op het eiland te bl* 'ivcn, onder bevel. van DIEGO DEARADO, eenen cdelman van Koi-dova, nan wien COLUMBUS Zio n ciffen trezarr, en al wat te hunter vestiging vereischt werd, iu. handed ftefile; nadat h" 'clukki(ren uitfla(r,
ij eerst met zeer 9 b b
gepoorrd had de inwoneren te hunnen voordecle in tc nemen, door bedri*ven van weldadighcid en beroonin(ren. van z* ,,nc nia(rt. Hi" belooffle, hcn fpoedig weder te sullen
j b 1493-i
bezocken en inmiddels loffel"ke beriaten A, 9 b
van hen in z*'n vaderland te craven. CO- 1ertrek
Ij b
LUMBUS verlict de kleine volkplantin(r op "Columbus na bet
-den 5den van januaro13 1493, en kwain in flichten jeo
ecollel I lk'de niaand 1\/Iaart danraan volgende in Spanje ple,11tillL,

Bet Nrcrtrek vanCOLUMBUSwas nog nict lang (rcleden, toen de besetting, welke Me
b 1i
ach"er(relaten had gcl*ok niaar al t dikb ij
werf (yebe-furt ongeduldig werd over het
bedwang, waaronder zt.* geffeld was, cii ..'Nch aan hct gc7a(r van liaren onlangs aangeflelden. bevelhebber control De wiozc

16 ST.,.DOIIINGO, oF it t -r

1-1001FDST. voorfchriften, die hunge(revenwaren.) in L b
den wind flaande maakten de inanfchap..
1493- pen dozer bezetring zich baldadig van alle
banden los, en v*crden aan hunne (fiefi(re
b b
en ondeugende listen den ruimen teugel
ten koste van de inboorlingen Wier goud en vrotiwen en levens-Middclen zli op de b-Liitenfpori(rfle Wijzc wegroofdcn; a1dus, in plants van do acting, in wel-c zli flonden, te handhaven, zich zelve als de bedorvenfle der menfcbellike wczens vertoonende. Eindellik office de Kazike van Cibao, in wicns hand do Spanj'aarcs do incest v'OandcI**khcdcn bedreven, Cell (redeelte der De volk- volkplanters af, omfingelde de overige ) ell plant g vemielde hunne flerktc. rernield.
COLUNIBUS, die zich zes ma-anden aan
het hof van Spanjo ophield, om do welverdiende belooningen voor zline geledenc tegenfpoeden te ontvan(ren en om cene nadrukkellike medewerking, tot het voortzetten der fchittercilde ondememin(r, waarvan hi de cerfle grondIcg(Ter xNras, van hotzelve te erlangen, had naamel-ks z!'n oo(rmerk bereikt, en de uitrustim'r van cenc genocgzame vloot, voor rekening van den zoning van Spanje outdcr de paufellike Iko..


ckrachtiging; bezor d- of hij. werd onge- Ho6FDS
b 1 9 1 ij 1.
duldig van verlangen, om zijne volkplanting weder to Nezocken. H** vin(r derhalve 493zt)ne tweeds reis aran., en kwam, nd veffcheidene andere cilanden, ten hoordwesten van zlinen kaers gelegen, aangedaan te hebben den .22ften van November aan Te i v ,c ox s c Hispaniola.- van Columbus.
Men kan 2-ith ''emakkelijk z**tic vcr
baasdheid voorflellen, toen hij beyond, dat zl3ne volkpIcinting verdwenen was en terwO de ontbtitste' Spanja rds het lot hunner landslieden befchreidcn5 kwain cr een broader van den Vriendellj'ken Kazikc GUA-0 I ANAHARI, om hem van derze'lver noodlot ber,,rt to geven.
In plOtats van z ljncn- t*tod met het uredcr*vergelden van ongelijken te V'erfpillen, ondernamCOLU'A1BUS cene flad. te bouwcn, waarvan hi) den platter grloild axiwees ift cene groote Oakte, nabie eene ruime baai. Hij verpligue alle perfonch an z'i*n gevolg, wonder onderfcheid van rang, om a a n e' c 11 work, zob noodzakcl**k voof de cremeene veilio-heid, mcdc te weirketi. Deze flad.) De flad' Ifabella ge-,
do cerfle, die er iti do niellwe wereld go bouw4 flight word, ontving den fiaain Ifabella,
T. n t- ur 'n IPA V

318 ST. DOMINGO, or ur.,r

1100FDST. ter ecre van zlitie befchermvrotiw, de kov
L 0 9
nin(vin van Kastilie.
14939 tOLUMBUS ondervond al de nvarigheden die nict de eerfte grondle(Tging 'an'volkplantingen gei-neenlik gepaard gaan.; en cen t I dige uitflap, in groove flaatfie, naar de gebergten van Cibao gedaan, well'-W zi) bevonden dat aan de befclir"vin(r der Indianen Avel beantwoordden,. en cene aanzienLike hoeveelheid gouds in zich bevatten
was misfchien het ceni(re middle, waardoor de volkplanting van cen volflrekt verderf verfchoond bleef.. Zoo dra als de cendra(rt door het gczigt van de ni**nen hern 13
field was, befloOt COLUMBUs nogcens, de volkplantinm te verlaten, tot lict doen van nicuwc onrdekkin(ren. H** flelde ziinen broader DIEGO, gefferkt door cenen raad van ambtenaren aan.) oin gedurende z1j'11 afwezen de regering waar te nemen; en cr werd eene bende foldaten, onder het bevel van Don PEDRO MARGARITA UitgCZOIIden, om de verfcheidene gedeelten des eilands te bezocken, en het crezag der Spanjaarden alom te bevestio-en. Daarop ging b1i den .24flen van April onder zeil; doch kwam, net cenc afNvezi(rheid vrn v"I'tien


maandell (redurende weaken tijd ho* nict HoOFDSTi
vele miolen ver gevorderd, en van de alleron(relukkigfle toevallen beloopen was, 1494Mina lev'enloos in dc volkplanting terug, alwaar hij zi.Inen broede'r BARTHOLOAIEUS vond, then hij in rreen ve'ertien jaren gezicn. had.) ell die nu, (redurende z*onafwezen was aangekomen, en wiens onverwachte' verfchlining, na het doorworflelen van eene reeks van tegenfpoeden maaf weinig minder dan zline eigene, zoo gunfliglijk op zi'nen geest werkte, dat dezelve tot zI)nc fpoediae herflelling zeer veel rocbragt

BAIRTHOLOMFUS COLLMBUSwas door den gooten zeeman naar Engeland gezonden, OM MCt f IENDRIIC VII. over zijn ontwerp tot het doen cener ontdclckingreize te lumdelen, ingevalle hij in Sp2njc dezelfde teleurftelling ontmoeten mogte, -als in Portugal. Op zijne rels viel de onderbandclaar In handed van zeeroovers, die hem plunderden, en verfcheidene jaren gCV,,jij(rCn hicIden. Ten laatfle ontflippt z**nde, bereikte hij Londen; inaar in milk een' 2rmoedilrell flaac, dat
hij on(refchilkt was, om in de hoedanigheid van een' zaakgelastige.en ten hove te verfchijnen, tot dat hij zich, door het teckencn en verkoopen van Wrteu, in het wamirv.-n bij ongemeen kunfli(rg&VjS, eene ivelvoege1**kc kleedintr en matig onderhoud bezorgd had,


HoOFDST. Gedurende het afivezen van COLUMBUS.
hidden de foldaten onder MARGARITA hC L 1494. wangedrag van de eerfle volkplanting herhaal.d; terwO de behoeften zelfs van inatige Spanjaarden hen reeds ro;t onwolkome buren maa-kten, voor ccn geflacht van rrenfchen,'dic, tot her onderhoud van een gemakkelijk en onfchuldicr leven, maar zeer weinig Nroedfel noodig hebbende, dienvolgens flecbts cen' zeer geringen voorraad opleiden, zoo z1j' al cenige voorzorg in 't geheel noodig achtten. NaFs, niet weinige andere voortbrengfelen van het groL'ijcnd r**k, en zeer weini(r, indien cenig, dicrl"k
1i b ij
voedfcl, ma-Aten al clen voorraad hunter noodwendi(rheden uit; en het konde nicE anders, of cen li(rchaam van iiienfchen, die zich in vaste fleden verflerkten, moest nan, den-zelven eene verfchrikkelijke vermindering toebrengen. Hongersnood, en de goede uitfla(r van hunnen vori en opfland, gepaard met cene lange reeks van telkens berhaalde beleeditringen driven hen eindeIlik tot het doen van cene tweeds posing, om zich van dezen last te ontheffen ; en COLUMBUS wer4 genoodz,..ial%,,t om de tocvIuat tot de wapenen te nemen, hetwelk

_I tot hiertoe allerzorgvuldigst vermeden Homtm had. De Indianen kregen door hunne ei- 10
gene drift de nederlaag: in plants van 1)ij 14940 hunne vorige en de bun best voccrende wij- me,1'aye hidi. ze van oorlogen te volharden, namel-k dat 24
zil de vijaiiden in hu.iine flerke plaatfen lok- 1495ten, rukten z1) onbedachtzaain in eene opene vlakte, de Pep Real, alwaar eene meP.i(rte hunter door bet eerfle gezi(rt der Europifche wi.izc van oorlogen, dcn hevigen aanval der ruiterI3 (welke zi* even gcl lk de Thesfalonikers, voor Centami,-usftn aanzagen), en de fclle hefpilhighig der honden terflotid over hoop geworpen
werd, terwiJI demiken, die nict gevangen, en a1dus in flavemij ger,-lakt waren zich geheellijk aan de wanhoop overgaven. Zoo groot was de on(rel"kheid van ma t,
dat, hoewel er b ,na honderd dUizend Indianen in 'het veld verfchenen, gewapend met fchict(Teweer van bun ruw inaakfel, de over"Y'fiming door txvee honderd =01111CII voetvolk, twintig ruirers en twincig hon.
Van de invoering van deze f1rilddicren, in de Spaan-' Ihe wijze van oorloaen, zal in een* volgend boddiluk cenig verflag gegeven worden.
TI e--


1100FLST, den bebaald werd die mQt e1krander de
-1. gehocle magt uitinaaktcn waarover do
1494,p Spalliaards to befchikken hidden.
COLUAIBus befteedde verfcheidene maanden, om. het eiland door te trekken ton einde deszelfs gebecle widerwerpin(T to voltooijen, ell allen hiboorlingen boven veerden jaren oud cene fchatting op to legged
hetwelk cen der cerfle uitworkfelen was
van cene flaatkundc tegen zl inc
neighing Itan, aoch ter voldocning van bet Spaanfche hof, alwaar inen hem zocht den voct te ligton door heni aangCnonien en clic in vervolm van ti'd, offichoon li 'j er z1ch met gemati(rdheid van bediende, in do handed van anderen cen inaatregel van wreedheid cn di -fiurelandij is geNvorden. 0oifpron,,r Deze fchatting xvas cone onoverkoniclilke 11d'ill de
vernij der inbreuk op cle hebbel lklicden der 111diainboorlin- pen voor welke bedwancr oil n..rbcid cen gen. ondra(rel"k onbeil waron. 0 Dit zetre hen
0 Ij
nan tot het ondernenicn van ccne anderQ foort v..nn vljandclijkheid, die van do onverzadcli'ke Spanjaarden uit te hongeren
ter voldoening van well-ter gulzin-heid Z.1j
1495., begrepen dat zoo Nreel vereischt werd. Zij
trokken de wOrtelen uit den arond ell


flaakten al hun eenvoudig a-kerwerk; ivaar- IIOOFDST. na z" -, in ontoegankeliike gebergen den wi k I. benoinen hebbende, zich zelven wclhaast 1495in dien.nood bevonden, waariliede zi.j vergeefs gehoopt hidden hunne overweldigers te benaauiven. Hoe weinig hunne behoeften o-ok waren, bevonden z- zich no(rtans wcldra van alle levensmiddelen ontbloot, en mcer dan een derde gedeelte van hen warden de flagtoffers van eenen hongersnood, die hun eigen werk was.
Het was te dezer t**d, dat er parti'Miappen Columbin in het eiland begonnen te ontflaan, door dC b." Iladeeld, kunflenarijen der viJanden vanCOLUMBITS in tu Agualo als ze"ahgeSpanje verwekt: deze hidden uit-rewerkt, it.rst dat cen zekere AGUADO, cen edelman van ii'aar I lisp-iniola ge19
s konings flaapkainer, als zaak.gelasti(rde naar "onden. Hispaniola gezonden werd, i2en man, die al kic onbefchofte trotschheid van la(ve zielen, door cene fl)oe(.Iigc verheffing bedwelmd en bedorven, in z9ne bandelingen bl ,kcn lict. Ter outlasting Nran zich zelven, cil oni de zaak met z"ne viianden voor ziincn zoning af te doen, keerdeCOLUAIBILTS AVC- 1496. der naar Spanje latende z lncn broader BARTHOLOMEUS achter in hocclani.ghcid van .eldclantado of onder'oefluurder(Li,.oi,,,teiitTiit

1100FDST. Gouvet'neur), en, door cen kwalijk geplaatst vertrouwcn, FRANCiscus ROLD AN
14. cen edelman van rancr en aanzien, tot opperregter aangeffeld helobende. 6
Columbus Hoewel hem, als gewoonlijk, verkheidedoet eene
ne tegenfpoeden op zi'nen overtozt bciegen-r rets naar
Spanje, en den, had hij echter zoo veel invIo.eds op heert iret FERDINAND en ISABELLA, dat er nicuAve ceme vloot
met volk- verordeningen ten voordecle &Jner volkp!anters le- '
rkir na het planting, en zulks volgens een wel doorvaste land *A
van Ane- V)cLiacht plaii, en op cenen vastcren en bree,lka 0,"t- deren grondfla(r, (remaakt warden. Er werdekt te heh- 0 b
hen. den heip vrouwen, kunstenaars en landbouwers op z*'nen nieuwen to(rt medegegeven
doch, gel**k al wat hcm. ver(rund -wrd 1j b
niet cenige onaano-enaamheid vermen(rd was, b I'D
zoo warden er b" ciczen, onvoorzifftiger Ij
W jzc, misdadigers uit de gevaiigenisficn gevocgd, Qeii allcrverderfeNkst, middle ter beyolking, clat zoo dikwi'ls naacellige gevol1493- gen gehad hccft, Het duurdC%, nogtaiis.,
bijiia txvee jaren, e% r COLUMBUS OP Z* ,nc dcrde reis uit(rhig en nog verfIcheidene maanden daarenboven, cer hij Hispqniola weder bereiktc, hebbende hij middelcrwiJI,
als ter bekroonffig van al zi*ne ondel
ipingen en moelJoijkheden, het vastQ 1,ind


Van Amerill-MontdclIa. Hij kwam a gemat 1100FDST, ctn zick terug maar vond de volkplanting 1. in cenen toefland, die hem geene rust ver- 1498* gunde.
Don DiFco COLUMBUS had, volgens bet
verlanaen zipis breeders.) gedurende deszelfs afivezen, de volkplanting naar eene verkics]*'kcr plants, aan de andere z*jde van bet island overgebragt alwaar hij cene ftad had gebouwd, welke hij aanST. DOMINGO, Of ST. DOMINICA, toewi'dde, ter ecre van 11"M S D 0ge
den naam zijns evaders, en die, gedurende houwd. zulk een' hinges t"d, de zetel der Spaanfche licerfcbappij in de nictiwe wereld is geweest.
] .'r zullen fomt*'ds hoe ongerijind bet
ij 1499q
ook zijn ino(re, rustelooze'geesten in de hoogfle flanden gevonden worden; en dan ziet men flaatkundi(re berocringen uit zeer onverwachte bronnen voortkomen: zooda7 j4ig was het (reval inet ROLDAN, wiens post. bet was den vredc en de orde te handhaven; want toen DIEGO alle deelen van bet island, dic door z"jncn broader nog nict overwonnen warren tot onderwerping had gebragt, vervicktc deze inan cene Miterij onder 4ne cigeile landslieden, en zelfs oil-


11001FDST. der de Indianen, en dat met zulkc kunfleL narijen dat dezelve de rillcrontrustelidfle crego-own-6--mom b
1499. volgen had, en alleen door de gematigde, infchikkel*okc en Wel(repaSte flaatkunde van COLUAlBus konde geffild wordeu. Doch onder de nadeclige gevolgen van de herflefling der rust bl* dcz*e gelegenheid was ook dat ROLDAN Op niCUWS ill Z 'Jncn post bevCSti(rd werd, alsmede cene inwilligina van de LricriLfficid der Spanjaarden, hetwelk de cerfle flap was om de Indianen tot werkellike flaverniJ te brengen. Nadat den muitelinn-ell in verkheidene gedeelten van het island laden toegewezen waren werd den Indianen der landflreek, in ftede van bunne fchatting, opgelegd oni cen zeker fredeelte grounds te bearbeidcn ten dienfle
van hunne nicuive mcesters, onder wc1kc cr velen waren, van wier karakter nien den oorfprong van ontelbare onheilen die dat ongelukkige volk overgekomen zijn, ligtcIlik zal kunnen afleiden.
DewijI men het voorgevallene b*4 de muiterIJ geenszins gerepelij11. bchandeld, inaar bet onderzoek Aran de b"widerheden geflaakt bad. zoo werd -de zaak, door de viaiiden van COLUMBUS, in zulk cen valsch licht


voorgefteld, dat er cen rider van Kalatra- HoorDST. via, met naine FRANCISCUS DEBOVADILLO, afgevaardigd werd, om den grooten ii,,an 1500, Bovadillo
in deszelfs waardi (Tile i d te vervangen CII I tot Goarer;r
0 r)
niet cene laagheid, die alleen bij hoven i2ciir iamgifli eld,
bekend is, hem onmiddell1 11.-, als cenen boosdocner in ketenen naar Spanje te zenden. Dus liep de vl fticndc cc7.iw in St. Dowinlao ten einde; cen to'dftip, dat, tcrwijl het den grrond.legcrer van cen rijk in Ongenade en ellende vervallen zag teens voor de volkplanting cen gunfliger Nrooruitzigt opleverde, dan 7.1j tot no(r toe had geliad. Er waren zulkc fchikkin(ren gc-V
maaINt tot het bewerken van de niiiilen en het bebotiwen v,.,in den grond, Nvel'Ke nict flechts cen duurza-aill beflaan aan de Volkplanting, i-naar ook ri ike int,oniflen verzelcrJen aan de Monarch, die to..lict, clat COLUMBus bedrogen en inishandeld werd.
BOVADILLO vocr Aroort, geli*,k inen verwachten inocrt, zi%.Ii bij het volk aaligcb
naam te maken, door cene onbep-aalde inNvilligincr van de licio-in(ren ziner landslieden. Hij lict al de overgeblevene IndiaPell tellen., en verdCcIde dezelve, in ver-


IT00IFDST. fcheidene klasfen Lreranafchikt, als een ci-w
L ki (j
MWM-MMMMWM gendom onder de Spanjaarden, die, met 1 00. verwaarloozing van het cenige ware middle
om rljk te worden., den landbouw, hen naar de ml*nen zonden, en hun cenen zoo weinig voor'hen berckcnden arbeid opleiden, die hun geflacht eene fpoedige volIlrekte uitroc*'in(r drei(rde.
Om dit vrecsfellike gevoIg voor te komen', on den fchij'n van welvoegelijkheid voor het oog der wereld te beware, word er op de aankomst van COLUMBUS in Spanje, en toen hij zich op FERDINAND'S regtvaardigheid beriep, een andere rider van de Militah-e orde van Alkantai-a, NicOLAS DE OVANDO, afgezonden om Bo..!
1501. VADILLO tevervan(ren. Nu N.N7erden er fchikkin(ren gemaakt oni den gcc t van losban-P
Owndo digheid, *die onder hot laaffle befluur, in neur, het eiland ontflaan was, te beteugelen; en,
ten einde aan cn onmatigen aanwas van r jkdommen cenigzins perk te fiellen, word er eon bevel gegeven oni al het goud in
cn fmelthuis to breno-on, al-viraar er de helft
zou af,(Yetrokken worden, als eon ei(rendom van de kroon. COLuiuus b1cef vcri'cheidene maanden in Spanje, te ver(reefs om


een onzijdig en naauwkeurig onderzoek zli- I-IOOFD4.q'#. ner zaak fineekende; tot dat zijon voorflel, om eene nieuwe reis, tot het doen van 1 502. ontdekkingen in het oosten, te ondememen, eindellik aangenomen werd: en hij r-)ina uir op ziJilen vierden togtin Mei, 1502
OVANDo bragt in St. Domingo de a-anzienlijk-fle krijgstocrusting die men tot nog toe in de nieuwe wereld gezien had, beflaande in twee en dertig fchepen, inet twee cluizend vljf honderd volkplantelingen. Op z**ne aankonist kregen BOVADILLO en ROLDAN 1, inct deszelfs medepligti(ren, bevel oin naar Spanje teru(r te keeren.
COLUNIBUS, door cen ongemak aan
ziper fchepen belemmerd wordende, veranderde zlinen koers, en hield af naar St. Dwruingo, in de hoop van het daar voor cen fchip Van OVANDO'S V100t te verruilen: doch hIj vond achttien van dezelve geladen, en zich greed maken om naar Spanje te zeilen. Hij verzocht vrljheid om in de haven binnen te- loosen (na dat hIj OVANDO vooraf van het ooginerk zijoner reis bright gegeven had), ten einde over cene verruiling van het fchip te handekn, A,%"

30 ST. DONIING0, or nr-r
I-100FDST. en zich te beveiligen voor cen' hevigen
ftorm, dien hij zag opkomen, en waar..
1502- voor hIj de uit,aftndc vloot ried zich insbe intrude gel*jks te wachten. Doch men verwaar. ill bet ciland, It digde zich niet, om op hcL- cene of andere
A.P 7
' i "Y" dezer voorilellen te letter. Intusfchen verdekt bcd,
wordt Co- zuimde h** geene voorzorgen te,nn lict nalumbus gesyde,.d. derendc onweder; waardoor hl* in der daad
beholden bleef., ter'w*'1 b*j*na' al de achttion. fchepen z'*ner v**anaen vercrinrren. Alet dezelve kwamen BOVADILLO, ROLDAN en het grootfle gedeelte diergenen om die COLUMBUS ent de Indianen vervol(rd hadden met den geheclen khat hUnner k-wa1*'k verkre(renc goederen, bedra(Tende incer
Ij b ZD
dan twaalf honderd duizend guldens; cene fom, te aier t1id gellik fla-ande met de Nxr,,.iarde van dezclfdc fioni f vele malen vermeiligvuldigd, in den tegenwoordio-en tijd,,
COLUMBUS onthield zich nict lang op de
orgaswrlic kust van ccn land, in hetwelk hem de toe ana geWei(rerd werd door die9 b b
genen, die deszelf bezit geheelenal aan hem verfchuldi(rd waren; maar zcEtc zIjnc reis voort, in de 1,delc hoop j van den Indifchen occaan te zullcn ont&kkc-n.
1503- Inmiddels ontflueg OVANDO, die met

1, AN D D E R Z W A RT E '14- 31

eenen voor de menfcliell-ikheid meer gun- IIOOFDSTi fligen las*%- bek-leed was dan voor(ran..; gers, dc Indiatien van den gedwon(reneri 1503-o harden arbeid; en de volt-planting, hoewel vertraa(rd door gebrek aan arbci&.ame handen be(ron den fl;aar cener gere(relde maatfc h a p pill. incer en mcer te naderen: doch, hc1aas! in (reene gefchiedenis heeft men de geftadige weifeling tusfchen maatre,(rclen van regtvaardighcid en van belong, mcer te betreurcii aan in het voorbeeld voor handen. De Spanjaards geraaliten buiten ftaa-L.) oni wonder de hulp der inwoneren, welke inon, wonder dwang, door geenerlei bewec(-reden verkr**(ren konde, den grond te bebouNven, of de mi*nen te bewerken; en vele der nieuwc volkplantelingen flierven aan onbekende der luchtfIreck eigene ,
zickten, terNvIJI vandere het island verlicten, zoo dra men hen van hunne flaven beroofd had. Deze omflandir-rheden vercischten 1504eenige oplettendheid; en wedcrom daalden de gevolgen neder op het hoofil der ficliuldelooze Indianen.
COLUIMBUS, onbezwelien onder al z'l'ne Columbug rampfpoeden, gaf in dit jaar zi*n be(runflig- bezoekt A4, Donshugo
de island noginaals cen bezock, nadat zline n og cens.,


A00FDST., ondememing'.,. tot nieuwe ontdekkingen, on- is -ME* nict flechts mislukt was, maar hlj ook dl 1504. zlinc fchepen in dezelve verloren had, waarna hij op het island .7amaika, negen jaren te voren door hem ontdekt doch dat verder fil geene nanmerking was gckomcn, b.i*na twaalf maanden (revan(ren gehouden was. OVANDOfchi*nt zwarigheid gemaakt to liebben, oin eenen man van zou uitgeflrekte vermogens I en wien, volgens do beflisfendflc regelen van bill"kheid, de regerincr over do wereld, door hein gevonden, tockwain, in het land, aan zline heerfchappli onderworpen, tot to laten: doch eindeli jk bezorgde hi) hem de middelen om uit zij,nen flaat van gevangenfchap te ontkomen-, en ontving hem nict do hoo(rfle openli',ke cerbewlizen bie zi'ne aankomst op St. Da.
H** vertoefde flcc'hts ceile mnand op bet
island; en ondervond vervolgens zi*ncn gewonen tegenfpoed, toen h1j, onder hevige flormen, cene length van zcven honderd ml.ilen met noodmasten moest zoilen, op zijn-c tertigreis nacar Spanje, alwaar hl* door z**nc geledenc on(remakken uitgeput cn geergerd door de veinzcr*ij* cn onrerrtvaar-


digheid van" Omen zoning; wiens regering I lobv D' 3' T.' hij onflerfelij"k gem'aakt had, V'**'ftien maan- 11 den na zline aankomsk (*) O'verleed -)- in den 1505, oudefdom van negen en vigaftig jaren. He t is nutteloos, re dezer plaafs het deurige ciftde te bckla'gen van cenen man., wiens naani verccuwi d is.' Ecniazih kah het herdeftken hiervan t6t een'en balfein verftrekken voor de droefenisfen Van eene mcnigte Ilideren van geringere n fland; e'n de'gedenkboe'ken cler gefehicclenis maken de lotgevallen dezes mans tot een leerzaam onderW130S voor de tock6moide (reflachteii.WeInige maanden vo'orCOLUMBUS, flie'rf ziine befchernivrouw ISABELLA; waardoor de belan(rcri der nienfchol"kheid.) in de nieawe wereld,- cenen inagtigen fteud ver'loren en toenOVANDo de nad6eli'&e geVo Igen van cene menschlievende b&andeling begon te ondervinden, begon hij mede in de uitvocring der koninklijke b'e'velfchriften te verflappen. H9 maakte' cene ni*euwe verdeeling van de Indianen wonder de Span'*aardeh, alleenl"k inet dat onderfchcid,- dat zlj voor hunnen arb6d zo'uden beraald warden; en'

Den twintigaen win hici, i566t
T nr vir

'15 4
Hoor D ST. bij verininderde bet koninkl*'ke aandeel in
bet goud tot een derde, en naderband tot
1505- een vYde gedeelte; waarop b1i (voorfpoedi(rer dan COLUMBus) do b%--%krachtiging Nran
lict hof verkreeg.
Niettegentlaande de kh"nbare zachtheid
van den tegeilwoordigen Cou-perneur, was if 'Preedieid bet in dit didperk, dat' do woedende drift a'er Span- tot het plecren van die wreedheden eenen .1carden te- b
p','n (le In- aanvang nam, welke de laden der (Tef'cbicidauen.
denis met meer 1'sfell
1) jkheden bcvle' t bebben, dan allen, die flechts cene gemeene liefdc voor het incnfchel jk geflacht bezitten, zich verbeelden kunnen. Er was geene verraderij zoo groot, geene fchending van kunne of waardi(rheid zoo fffiartel-k, welke de Spanjaarden zich, tegen dit ongelukkige volk, nict veroorlofflen; alle gomaakte fchikkingen, die tot verzachrin(r- der bardheid, van derzelver flaverni) ftrekken moisten, warden vergeten, en derzelver arbeid integendeel verzwaard. FERDINAND gaf hen weg als g6chenken aan zline bovelingen, die, hen voor geld verhuurden, terwijl zi*, van nu af, nict anders aan(reinerkt en behandeld warden dan als dieren van -cen lager geflacht,, dic van gec11016-


nerlei gebruik waren, dan tot- werktui(ren iloom5T, ter verzameling van r jh.dom, en ik konde bijna 7cggen tot voorwerpen van onderdrukking. Te hunnen koste nam, onclertusfchen, de volkplantinm toe in r"kdom B!-0 f-!-Il r. Jle en aan clegenheid; want met zoodanigen
fpoed en golden uitflag warden de mlinen ting. ontgonnen, dat bet goud, bet welk in het koninkllike fmcIthuis gebragt we rd, gedurende eenige jaren, incer dan zes millioenen guldens bedroeg (naar het tegenwoordige gehalte van het geld gerekend). Men zag bl)zonderc perfonen met verbazende fnelheid cen groor fortune verzaniclen; betwelk anderen verlokte, om dezelfde-gelegenheid, oin zich te verrl)ken, ten koste van hunne gezondhe*d en redellilcheid aan te gr jpen; en de uitflag was, cenen t1id lang, ten hoogfte voordeclig voor de volkplantelin en, en voor de re(rerin(y van bet moederland. Alaar even gelijk bij cenen zwaren brand, was de flickering kort vain. dutir, naar gelan(r van de uit effrektheid. Dezelfde maatregelen, die de ongelukIdge Indianen uitputten, verr"luen de Spaniaarden; z*'nde dit het natuurlljkc gevol(r van den aard dezer maatregelen, en van het beC e) flunr

HoOFDST. fluur van OVANDO, die befchreven wordt als cen zeer wijs en regmardiz rener over
i5o6. zi.jne landslieden inaar als ecil man vah
even aroote geflren(rheid tegen de oorfpronkelijke bewoneren des lands.
OVANDO (raf allereerst dylurzaaniheid aan
de wetten, welke hIj ingefleld had, door dezelve onzlidig te handhaven, her ecilige iniddel, oin eene nictiNve inflelling aanzicn, bij te zetten. lnsgel lks fchlint h1i op alle onderwerpen die voor de 'volkplantin(T voordceli(y z-n konden bedacht gmeesL
te zijn en pogingen gedaan te hebben
om de aandacht van eenige der Spaiijaarden te vestiges op de loffelloker werkzaamZ) 1)
De aan- beden van den landbouw. Eenirre loten
kuyeeking b
L an fidker van het fifikerriet van de Kanarifche eigoverd. laden. gekregen hebbende, die uitnemend wel voortkivanien fpoorde hu hen' aan oni plantaadjen en fifikermolens op te ri(rten; hetwelk crelukkiglijk eene allerbelangrijkfte bron van welvaart geworden is, tocii de ingewanden der aarde uito-eput waren.
De handelwijs en de voorfpoed vanOVANDO onderripten FERDINANDweldra van de waardij dier ontdckli, welke h*' tot
no6 toe g0chenen had gearing cc achten AQ111


en wier inaker hij nict dan HoOIFDST,, inet ongenade en ellende beloond bad: 0 1. dienvolgens, zette hia zich. tot bet maken i 5o6. van verordeningen voor den handel en bet' kerkellik beflutir, en vcstig4e eindelijok een allerflaatkun digs t ftclfcl van regering, allezins berckend I oin al de voordeclen van deszelfs volkplantingen voor Spanje re verzekeren.
Terwijl deze verordeningen op de re(re- 1507rin(r ingevoerd warden, begonnen. er zich eenige verfcbinfelen te vertoonen waaryoor, hoezeer men dezelve re vreezen had, geen hulpmiddel was te vinden, en die derhalve, in weerwil van alle andere voordeeIon, de volk-planting ec-nen oni-niddelMIcen
b 1)
onder(rang drei(rden. De affieniende flaat dcr inboorlingen, in welke de cenige bron van voorfpoed voor de Spanjaarden gelegen -%vas, bet natuur1like gevolg van derzc]Nrcr onberadene verdrukking, liep al te flerk in hot oog, oni geenen arond tot
eniffige bekommerina op te leveren. Ver.Moc"Cilisfen, waartegen- deze ongelukkigen nict befland waren; zickren, hot gevolg van de onoplettendheid op hunne veranderitia van Heeding 'en Ievens NI'ze; hongersA


1100FDST. nood, het uitwerkfel der verwaarloozing
1. van den .. landbouw, om fchatten. in de mij15074, nen op te zoeken; en zelfinoord, waartoe
de wanhoop hen dreef, fpanden zoo krachtirr zamen, dat bun getal, in het verloop van Snelle af- vliftien jaren, 400,000 (*) menfchen minnendt g der der werd, en er flechts ointment 6ooooo vo0pronkeI ike bevol- overbleven van mcer dan een million king. waarop de oorfpronkel"ke bevolking moat

gerckend wordeii

Eln het oorfpronkellike ffond 40,000 ell 6oooo; betwelk, in verband met het onmiddellijk volgende, eeif onverflaanbaren zin zoude opleveren.
(t) De Heer DE CHARMILLY geeft eene uitvoerige
en, in eenige opzigten, genoeg nnauwkeurige berekening, om, de geringere oorfpronkelijke bevolking van St. Domingo te bewijzen, tegen des HeerenEDWARD'S algemeene opgaaf van de flagging van een million inwoneren. Mar hij vervalt, gellik doorguns het gcv2I is met lieden, die door eenigen partijgeest gedre.; ven worden, in tegenflrijdigheden en eene
baarheid met zich zelven; want hij dcnkt aan eene volmoakte tennis vail de plaatsbefcbrijvende oudbeden des hinds, die bij zelf bewczen heeft, dat onmogelijk kan verkregen worden; en hil onderflelt, dat de fchrijYer, then hij wedcrlegt, aan eene, flagging van een million menfchen in cens, in de vier VOOMMIMfle M. fil -


Deze vermindering bleef nict zulk cenen 1100FDST. fhellen voortgang aanhouden, dat er cen 1.
flilftand door veroorzaakt werd, nict fleclits 1507in den toenemenden bloei der volkplanting, niaar ook in de gewone bezi(rheden die
cene oogenblikkellike voorziening vercischton; hetwelkOVANDOcen hulpmiddel deed ct,.fflgr jpcn, dat wederom eene bron. werd van buitenfporigheden, die, naarevenredigheid van de vorderingen der volkplanting, in getal en ma-at. fcbenen toe te nemen. De befchrl*ving zal een malsch voorbeeld opleveren van de gcziiidhcden en behandelingen, waarmcdc nien dat eenvoudige en goedaar(lige (reflaclit'van menfchen bcjcgcnde, van welkeCOLUIMBUS, met eene openhar

mijncn des lands, beeft geloof geMigen. in der d2ad, :algemeene opp"ven zlin onzeker, en de Heer EDWARDS is te dlkw1jIs oppervlakkig -. maar in deze blizonderbeid heeft hij ten volle gelijk. De dandza2k, in den tek-st opgegeven, is van HERRERA, den n,,iauwkeur.*gflen cil kun(iigLIcn der Spaanfche historiefchrij\yers wien Dr. ROBERTSONmede gevolgd is, ontleend, en nict win OVIEDO, -aan wiens bijvoegfelen de Heer D. CHAMMILLY de venneende dwalhig tocrchrijft. Bf.NZONJ ftelt de oorfpronkelijke bevolking op twee milliocn.

1100FDST. hartigheid aan groove ziclen eigen in zuRc
VMM=M____MM verhevene u itdru I%-, kingen tot bet Spzanfche 1508- bof gefproken had. Hij ftelde voor, orn
de inwoners van de Lukaifche eilanden (*), die even re voren ontclekt waren,, naar Hispaniola wer te voeren, .) onder bet voorwendfel, 4at z*' geinakkeli ker befchaafd, en met between vQorfpoed in den Christchiken Godsdienst zouden onderwezen worden., wanner men hen in de Spaanfche volkplanting hillfide, en onder bet onmiddelllike opzigt der a1daar gevestigde zendelingen phiatfle." FERDINAND, door
deze huichelaril misIcid, of genegen oni eene daad van geweld, welke de flaatkunde als noodzakcl jk voorflelde, door de vin, geren te zien, gaf zi.jnc goedketiring aan ;Ibporiin_ bet voortlel. Er werd cen aancal fchepen
-en der Lr- naar de Lqkaif ke cilanden gezonden, W'clkaifche eilanden ver- ker bcvelheb ers den inwoneren wier taal leid, om bet
pj reeds kenden, te kennen gaven, dat z** ontbreken- 9
ie getal kwamen uit' een verinakellA land, alwaar van arbeiders aan te de afgeftorvene voorouders der Indiancit
bun verblijof hielden, door welke zlj nii gezonden waren, om derzelver nakomelinDezelfdc als de Bah.vna eilanden.


gen uit te noodigen, orn derwaarts te ko- H00FDST. men, en decl te nemen in de genictingen der zaliLre zeesten. Dat penvoudiae volk Soltluisterde met verwondering en liggeloovigheid toe; en, begeefig prn hunne bloedverwanten en vrienden in dat zalige newest te bezoeken, volgden zIj de Spanjaards met een vurig verlangen. Door dit bedrog werden er meer dan veertig duizend monfchen naar Hispaniola gelokt,. om te deelen in de verdrukkingen, die het lot van de inwoneren dezes elands waren, en hunne zuchten en tranen met die van dat rampzalige geflacht te vermengen
De zucht voor het doen van ontdekkiiigen, die aan het kwij*nen was geweestl gedurende de heerfchende drift om de fichatten der iu1jnen uit te puren werd wederom opgewakll,erd. door -cenen togt onder JUAN PONcE DE LEON (die in de oostejo'ke 14ildilreek, onder OVANDO, de re (reIj. b

R g. of -dmei-. Vo4 i. p. 263. Ik heb (lit von Dr. ROBERTSON overgenomen, ;fls zijnde de beste en gernatigdfle befcbrijving. De fcbn*jvers op wier gezag hij het verhanIt, zijn HERRERA, Dec. i. Lib. 7. ci 3.; OVIED02 Lib. c, 6.; GOMARA) Hifl, Ce 41 a


HoOrDST. ring waarnam) naar bet eiland Puerto Rico, IMP- betwelk, binnen weinige jaren, aan betzelf1508. de noodlot als Hispaniola werd onderworKuba en pen. Insgelliks droegOVANDo aan eenen Po,--to Rico Officier, met name SEBASTIANDE; OCAMop togtell
uitSt. Do- Po, den last op, om zich van de ligging tnil ( 'ro 0;1- van Kuba te verzekeren, hetwelk COLUMderzoclyd,
BUS onderfteld had tot het naburige vaste
land te behooren.
Maar eindellik, hoezeer laat en onverwacht, werd, ten gevolge van de flandvasti(rfle volharding, de ti'd geboren, dat men
6 Ij
cenige maar van regtvaardigheid bewijzen zou nan COLUMBUS, in den perfoon van deszelfs. zoon DIEGO. B* *na afgremat uitflellen van bet hof, die z*i*nen vader uitgeput madden, befloot b1i tot bet flouted waagftuk, van zich tegen zijnen monarch Err en op- te beroepen op eenen raad voor de In6w regtbeid Rhe zaken, weaken hil zelf had aangefteld. 11ali een geregishof. Hoe ongellik de partijoen, en hoe jong z 'Jn
eigen aanwezen, ook -warcn handhaafde bet hof, nogtans, op cene vereerenswaardige wlize, zijone opregtheid, en deed cene uitfpraak ten voordeele -Van de regtvaardigheid, ook tegen den zoning: door welke beflisfing, en de onderfleuning van vermo-


gende betrekkingen, welke hij vervolgens HoOFDST. door bet huwellik verkreeg, het Gouvei-- 11
lenient van St. Donfingo (I"n der daad 1508.
flechts cene gedeeltellike voldocning van Diego, de zoon va;i
zijne regtmatige aanfpraal,;. 1) weldra aan den Columbus, zoon vailCOLUMBUSwerd tocgcwezcn; be- in bet Gouverneinent
nevcns zulke voordeclen, die hem in flaat herileld. ftLIdcn, om met grooteren luster en pracht, dan tot 110(r toe gezien was, in het island te verfchi*nen. OVANDOwerd dienvolgens teruggeroepen. TerwiJI deze flaaffie, en de talrl)ke floct, waarniede dezelve opgehouden werd, aan het ainbt Mister bi'zetten bragt zli in den toefland der ongclul%, ki,* inboorlingen geenerlei verandering te weeg, dan dat zli het zegel cener nog vaster bepaalde flavernli op hen drukte, daar z l, bl) getallen, onder de Spanjaarden verdeeld warden, naar evenredigheid van den 15 ojq. rang der laatflen.
Het afhemen van het getal der arbeiders, waarmcde de tocvlocd van ri kdommen voor derzelver mcesters, in gellike evenreS(rheid verminderde maakte natuurl**ker
*V 0- b 13
ivijze dezulken ongeduldig, die met fchatten overladen, en door verfpillingen tot walgens toe verzadigd waren. Reeds befrn"_

POOFDST. gonnen A) uit te zien naar andere landeti,
vVelker inwoneren nog niet waren uitgeput; 1509- zij vestigden cenc parelvisfcherli op het kleine island Xubagua, en ftichtten cene kleine volkplanting op her vaste land, qan 4e golf van Darie, onder den braves en ondernemenden, inaar doorganns on(Telukkigen VAsco NUGNEz DE BA L B 0 A
toen DIEGO COLUMBus een voorftel deed, Waaraan zij gereecteiij hunne toeftemming gaven. was hot vestiges van cene volkplantin(r op her naburige island Kuba, werwaarts w0dra coic krijgstocrusting ingefcheept word, onder her bevel van DIEGO VF,,I.ASOU,,Z cenen der medgezellen van d en grooten ontdekker Pp deszelfs tweede reis* Do cenige bi'zonderheid, dezen togt betreffende, die tot her cilqnd, hetwelk meer bepaaldel*'k bet onderwerp dozer crefchiedenis is, eenicre betrel*-.king beeft, belialve dat betzelve van cen aantal misnoe(rde volkplantclingen vorlost werd, was de tegmfland van 1-iATUEYeen' Kazi kc of vorst, van wien, d-aar
iiij van St. Domingo derwaarts (revlugt was verontwaardi d over do verdelging van ziin
onfchuldige onderdanen natuurlj;k mog verwacht worden, dat hij zich tegen het indrin.


dringen van derzelver vernielers in zlinC HoOFDSr. WlAplaats verzetten zoude. Z**n 2wakke li
aanliano- (want het warefi menfchen van 1569.
denzclfden vreedz-amen aarid als zl)-he vorige onderdanen) werd fpoedig verftro"oid, hlj zelf gcvan(ren genome en tot de vlaminen veroordeeld, volgens de barbaarfcbe is'ff.
gi-o;;,W7elll*ug, dat hij alleenllik befchouwd nicest worden als cei! flaaf, die de wa.. penen tegen zijnen meester had opgevat.
Toell LIATOEY," zegt ROBERTSON (*), Moetlbetoon en naaan den flaak vastgemaakt was, beloofde drukkelijk een Fransciskaner monvik die hem antwoord poogde te bekcercn hem ectien onmid- van I 1"ldeffliken ingang in de vreugden des he- Kazike va;; St. DoxitiMels, zoo hlj het Christellik geloof om- go.
helzen wilde. Z*i*n er* ook, vr'ocg hIJI a.
na cenig ftilzw*j',ren.) zijn er ook Spanjaards in dat r**k der (yelukzaligheid, hetb
welk gl) befchrlift? ja, hernam de.monnik: maar geene andere, dan de, waardige en aocde. De be sie hunter, her'vatte de verontwaardigde Kazike, h6ben waarde noch (ro*edheid: ik wil nict
gaan naar cene places., waar ik cenen van
lh l. (if Jmerica, VOL I P- 271 Edit. 18 do.

46 ST. D 0 A1 IN G 0, OF HE.T
1100FDST. van dat gevloekte aeflacht zoude kunnen
Welhaast zeildc er cene andere ui*trusting van St. Domingyo, om. deel te nemen in de ontdckkin(T van de Zuidzee, door den met reat vernmarden BALBOA, die na 1512, zljne togten in hot binnenfle van het vaste
-land, zoo onnictellik veel gouds naar huis gezonden had, dar er eene vr*' aanzienl"ke mcnigte overgehaald werd om. zich b1i hem te voc(ren. Het is buiten m' 'n bet) ij
Rek, nuttelooze tranen te florten over het bedorvene fortuin van dezen waarlljk grooten man zi'n naam aan otiverwelkbare gedenkfchriften toevertrouwd verflrckt naar ik hope, tot nuttige leering voor dezulken die eenen vruchtbaren geest bezitten wonder de gelegenheid, om. deszelfs verinogens aan te wenden. -- Schoon er geen doortogt naar den Indifchen occaan werd gevonden, gollik men verwaclit bacl, bereikten z1j de Zuidzee, en baanden den
weg tot belangrilkere ontdekkingen.
1514* In 1514 ftierf, in (renisteren flaat dan h1i geleefd had, BARTHOLOMEUS' Cle oom van den tegenwoordigen Gouverneui-; cen man van zeer uitflekende bekwaaniheden


en een onbefinet karal-ter, dievantl)dtot HoORDST. tijd zeer gewiguge posted in het eiland bekleed, en, waarfc1ijjn1Uk, in. een naauwer 1514verband met deszelfs gefchiedeni*s geflaan heeft, dan w1j, bl) gebrek van naauwkeuri(re berigten z"'ner te*dgenooten, thans kunnen aantoonen.
De regering van MEGO, COLUMBUS wag even min werk-cloos als onrcgtvaardig, en heiii ontbrak de neigina- noch de bekwaamheid, om de volkplanting voorf oedig en gelukkig te malzen: maar men zocht die geregtigheid, well"-Le hem, van de z1)de des overledenen konings, fchoorvoetend gedaan was, door alle ftaatkundi(re kunflenarijem) die er maar in 't werk gefleld worden konden zoo veel mogellik in haren loop te fluiten. De lagere ambtenaars der regering Een flats. warden aangezet, om het gezag van den dienaar .
AlbuquerGouverneur, door menigerlei vreemde 1 0 n- que gebreuken te awarsboomen; en eindel"k nomd, naar het
werd de magt, om de Repartimientos te eiland geVerdeelen, tot ecn ambt gemaakt, en het- zonden.
zelve aan RODE-,If Go ALBUQUERQUE, eenen bloedverwant -\ n den begunfligden ftaatsdienaar ZAPATA, opgedragen. Toen DiF,GO, boven al de beleninicringen en moci:11

48 ST. DOMINGO, 0 F H F, T'
ftOO'FDST. jelijkheden, welke hIj ondervonden hac'',-dit belangrlike voordeel nog moestverlic'-ft
en b*cfloc;t hijo naar Spanje terug te keeren offi daar vertoogen tegen te doen; en de best mogellike orde op de re*gcri*iig in
Ijn afwe*zen gefteld hebbende, bcreikte h)
gelukkig zline beftemming, maar vond wcl, dra, dat h *j ze'er gering6 hoop had, om 'fi het groove bc*zwaar,- dat de oorzaak zliner reis was', eeni(re Verandering te krij*gen.
ALBUQUERQUE f'ide', iii zline nieuwe
waardialTeid, gcene anderc zorg aan den dag, dan om zi*ne cigene bekrompene oniflandi(rheden te verbeteren, t'c 'elken cifide hij eerst bevel (raf tot eene nicuwc telling der Indianen (nu reeds tot 14,000 verfmolten), en hen toen, bij ongelijkc kavelingen, in openbare veiling liet verkoopen. Dit was de laatfle flag-.)- die er nog ontbrak, tot de gebeelc uitrocijing van dit rampalize eflacht; want het onmiddellijke gevolg was, dat z- verwi derd werd6ii Ij J
van de woningen, waaraan zli door geWoonte gehecht waren, en dat hun arbeid op nieuws werd verzwaard, tot fchadeloo8ftelling van hunne cooper's.
ppt-. -


Hetaeen maar al te dikwerf het geval 110orngrS is, wanner flaatkundige ongereatigheden onherflelbaar worden, gebeurde ook hier: 15,76 die maatregelen, welke, vroeger aangenonien ziondc een op(reofferd volk zouden beholden hebben, dienden. nu flechts oni nuttelooze g6chillen en openl"ke offlusten te verwekken: de inonniketi, dic fints dc invocring van FERDINAND's kcrkel jke inftel1mgcn, cen' ontzaggell"ken invIoed ver kregen hadeen, begonnen hunne welfprekendheid in 't openbaar te gebruiken tegen liet flelfell waardoor de inboorlin(ren tot volffrekte flavernij gebra(rt of liver gedocind warden, oin in cene allengs tocnemende ellende onfeilbaar oin te komen. Zij konden nict blind. zi'n voor het onflaarkundige dezer handelw J'ze en wonder twij el de nutteloosheid oproelende van
hunne ending aan een volk, hetwelk met rasfe fchroden naar zI)n' volkomen' ondergang na0erde, hidden zIj reeds vroeg vertoo(ren gedaan tegen de aanaenomene maatregelen, hoewel het fchlint, dfltt men hen, voor het tljdftip waartoe wij thans genaderd zijn, gemakkel"k tot zw**(reii heeft Ij ] b
gebracrt.; En zelfs nu trad er flechts een
T nVlr T

50 ST. DOMINGO, OF 11?T 11001,U)ST. (rcdeelte der zendelinaen
Z:) b 7 do Dominikanen,
op, om do menschlievende voorfchriften
15) 17- van den Godsdienst'te prediken, terw1*1 de
11'i-ansciskanen do partli die hot volk mcer aan(rcimam was omhelsden on daar zi' do Repewtimientos zondcr b1ozen nict ver, dedimen konden, dozen matregc4 met hot
voorwendfel van fhatsbelang, zoo dikwerf in do nmatfchapplien inisbruikt, zochten te
Las Cr fn s Hot gevolg hiervan was deat beide parverdcek -t
de India- "jen zich tot den zoning wendden waarven. b'* als de ceni(re belanmr-ke oniftandigheid,
die onze opmerking verdient het bedri.1f voorkomt van LAS CASAS eenen man van cene romaneske geaardheid on een menschlievend hart, wiens pocrhigen, houcer met geen' gChikkiwen uitflag bekroond, het noch uan b., cleid noch aan flandvastigheid ontbrak en wiens karakter, zelfs binnen de enge grenzen eener verkorte gefchiedenis niet macr overgeflaoren worden. I-let is nict onnut vooraf aan to merken, dat do uitfpraak van hot hof voor do partli der iilranciskenen (runflim waas er warden flechts eciiige bepalinf)-cii, rakende den arbeid der Indiancii Nvc111a,,xL,shu1vc afgckondiwd, en AL-.


ALBUQUERQUE volhardde ftraffcloos in zline HOOMM geweldenarij en roofzucht. 1.
geestellike, op de tweede reis van COLU.Afflus herwaarts, en fleldc zich van het begin af in dc bres voor de Indianen, van wier belong hij in N,-crvolg van tijd nict af cc trek]%,cn wus; effideli jk, den Couverneur voor alle klagten, die tegen deszelfs onmiddeillik belong flrljdig wo"ren doof vindencle, (ring NO te fcheep naar Spanje, om zline bQzwaren in perfoon den Keizer voor re legged, en van die wclfprekcndheid,- welke h1i in eene zoo uitneniende mate bezat, te hunhen behoove gebruik te maken. Door toevallige omftandigheden geholpen, flaa(rde hij ongemeen gelukkig b.1-i den keizer, die toen juist op den oever des doods was, en bli den kardinaalXIMENES dic rliksbeiluurder werd. Het gevblg van dozen voorfpoed was cle aanflelling van dric opien'Ors over de volkplantin(ren, bo' welke gevoegd warden een rcgtsgeleerde Yan bekende braafheid, ZUAZO, geheten inet de regtcrlljkc magt bekleed, en LAS CASAS, IlICt den titel van Befckermer der Indianen. Dezen landden welhaast aan in T %

52 S T. DOMINGO, 0 It 11 E T

HOOFDST. St. Domingo, en openden hunne loopbaan
met her gelukvoorfpellende bedrif, van de
15170 vrijverklaring van al zulke inboorlingen, die als gefchenken weggegeven waren aan de Spaanfche hoveliligen of aan wie ook, wonder onderfcheid,, die hun verbIllf niet in Amerika hielden. Orn den invloed van alle partlizucht re weren werd er uit die orden, die wondering over her onderwerp getwist hidden, niemand als-lid onder deze opzieneren toegelaten; zlj beflonden ult drie monniken van de orde vanSt. JERONIMUS, en fchijncn nicts flechts. in 't algemeen eene groove. bekwaamheid, ma-ar ook cene wereldkennis te hebben aan. den dag gelegd, welke men zeld-en in een kloo"ster verkn)gen kan. Her gevolg dezer ending was, gellik men venvachten mogt, flechts, ontkennender wieze gunflia voor de Indianen, wonder wier arbeid, zoo verminderd als dezelve was, men geene hoop had dat de volkplanting beftaan konde: er warden. de beste fchikkingen, welke men kon bedenken, geniaakt, om, alle onmatige geilrengheid en wreedheid tecren hen te beletten, terwljl zl), indien men hen van alle bedwang ontfloeg-, dan arbeid gehcel listen Val*


varen, enfl"fhoofflimerwaren, naargelang Hoomm. dat hunne vro'heid grooter werd.
LAS CAMS nog niet tevreden zoo lang 1517h1i de volkomene bevrljding der inboorlingen niet bewerkt bad, en zich in het eiland niet onderfleund vindende keerde met onverzwakte ftandvastigheid bezield, nog eens naar Spanje, alwaar hil XIMENES in denzclfden flaat vond, als voorheen FERDINAND .1 Op den oever des doods. Bli den keizer (KARELV), die fpoedig uit de Nederlanden aankwam en deszelfs Vlaamfchen flaatsdicnaar, verinoat hij zoo veel, dat de cerfIc opziener en deszelfs ambtgcnOOt ZUAZO teruggeroepen, en RODERIGO DE FIGUERRA tot oppeitegter van bet eiland werd aangefleld, niet last, om de ellenden der Indianen tc verzachten, en derzell.7'er gedrei(rde uitrocioing voor te komen. Bevindende, dat dit het U'*terfte was, dat konde verkre en worden, deed LAS CASAS nu vervoerd door zline drift en verbeeldingskracht, die onveranderIlike kenteekenen van zulke karakters (die wel, in foinmige gele(renheden, uittlekend groove dien-flen bew1ozen, maar nict juin gevaarlijk zi n in andere) lict voorflel, ter voltoojing T) e) vnn

54 ST. DOMINGO, oy np,r
H00IMST. van zin gcliefkoosde ontwerp, om in de
L i
plants van die menfchen, ivelke hij in der1517o zelver eigen land, van de flavernli wenschte te verlosfen, de bewoners van cen ander afgelegen land te flellen, welke hil fch*'nt gedacht te hebben,- dat tot den arbeid gefchikter,. en geduldiger in her Iliden
zlin zouden.
De allercerfle voordeelen, welke de Portugezen van Afrika getrokken hidden, waren voortgefproten uit cenen handel in flaven (*), doch die te niet geloopen was, omdat men die voordeclen nict groot genoeg achtte. Omtrent veerticn, jaren geleden had FERDINAND den invocr van cen klein getal fleaven toe(reftaan, cloch niet voor rekenin(-r van her land; en in i I i was her
6 5
getal vermeerderd, wonder dar het van ceni(r
belong was voor de bevolkin(r. Dit ontwerp, hetwelk doorXIMENE S volilrektellik verworpen was werd door KAREL 0111helsd die aan cenen z1jncr g-unflelin(ren patent gaf tot den invoer van her bep-aalde "e.
Wegens den oorfprong rmi dezen Ivindel wordc
de lezer verwezen tot ecii volgend hoofilfluk, ivaarmede dezelve in een n,,i2uwcr verband flaar,


getal van vier dUizend; en dit voorrcgt.) 1-foomrs nan eeni(re Genuefche kooplieden verkochr 1.
b M-mm""NO-we
zi-Inde, Icide den grond tot cen' geregelden 15170 flavenhandel, waardoor eerst her eiland, en vervolgens al de Westindifche volkpliantingen van arbeiders, voorzien zi*n.
De verdere invoer van andere flaven Isis*
fchoor nog zoo veel te kort, om in de behoefte der volkplanting te voorzien, dat LAS CASAS genoodzaakt werd zIn vernuft te fcherpen, tot her uitvinden van andere gefchiktc voorwerpen, om de plants der inboorlingen te vervan(ren; en im recs de aannemelijkere credachte b'* hem op, dar indien "men arbeidslieden uit her moederland overhalen konde, om herwaarts te verhuizen deze, door hunne gewone levensxv lzc, fterk genoe,(,r zt'n zouden, om den invlocd van her luchts(reftel, en de verillocijenisfen van den I-andarbeid, te verdragen en dat z*' fpoedirr r"
., ijke burgers wordende, her middle ZOLidewn zi*n om nut-ticre werkmaniheid nicer ,dgemeen in te vocren., en den zedelliken toefland der volkplanting te verbeteren: doch, hoewel door de flaatsdiciiaren mderfleund, werd z**n loffelijk ontwerp verildeld door een'
TA A Mne-


HOOMST. geestellYperfoon, die zich lang tegen hem
10 had aangekant, den bisfchop van Burgos. on-- --- Ewe
1517- Dus al zline hoop ten aanzien van zi'*n beminde island vernictigd ziende wendde doze buitengewone man z*'ne aandacht naar bet vaste land ; en rigtte z**ne ontwerpen in, om bet doordringen van diezelfde misbruiken tot dat gedeelte der nieuwe wereld, hetwelk tot hier toe nog weinig onderzocht was, voor te komen. Na vele mislukte poginmen ten behoove der bovengemelde volkplanting van arbeidslieden verkreeg bij, eindellik verlof, oni er eene in Kumana to vestiges; maar met zoo vecl tegenfpraaks, dat hot getal volkplantelingen, welke h'* konde overhalen om hem te vergezellen nict boven de twee boiiderd belief. Hot Jig buiten ons bcflelt-, deze ongelukki(rc menfchen tc vol(ren door die geheele reeks van verfchillende onheilen diei, beti door de fpoorlooze wreedheid huliner laiidgenooten overkwamen: door de verfociiin(r% die er al.
0111., tegen den Spaanfchen naam, verwekt w as., -verhinderd wordende oin zich in bet land hunter beftemming lieder te zetteii, en, als aanhangers van LAS CASAS, b ) do


Spanjaards oiia-angenaamzlinde, werdenzIj Hoon)m de onfchuldiac fla(TtofTers der beide parb
tijen, tcrwIjI hun zanvoerder, uit alle fchuil- 1518plaatfen verdreveil van alle hulpiniddelen beroofd crehoel verlaten zwervende on geen eigen verbl*jf mcer hebbende, zi*nc toevlu(-rt nain in het Doininikaner klooster in de ftad St. Dominrp, alwaar hIj kort daarna het ordekleed aannam, en do vernictiging van zljii geheele geluk, waarRhIP113k, niet lang overleefdc.De oorzaak van de vi**dndcIIjkc bojegenin(r, welke de parde van LAS CASAS overal oii tinoette, was voornaiiiellik gelegen in de flrooptogten der Spanjaarden, die in hunne rooverijen screen bedri'ven van wrccd,heid en plundering fchijonen onbeproefcl golaten te hebben. Toen er op St. Domingo, door de der inboorlincren, j b
cone ftremming in alle nutte werkzaanibcden becron re konien en do flaven zelfs voor cenen pri's, die bet vernio(ren van velen te b vcn ging, verkocht warden rustten zlj cene foort van papers uit, die,lancrs do kuscen van het vaste land kruifende Onder voorwendfel van handel to drIjven met de niets kwaads vermoedende in1-% "f VIRTIf%


HOOMSTo wonders zoo dikwIjIs zli de gelegenbeid
fchoon za(ren, dezelve opliguen en bl' hun1518o ne reruakomst als flaven verkochten. Zulk
cenc handelwlis, intusfchen, deed alle Indianen zamenfpannen oin van dezelve wra.ak te nemen higevolge waarvan er, onder anderen, twee Dominikaner zende.T,-jgt van linen warden omgcbragt. Dit was de Icus. Diefro 00 tot al(remeenere v"andel"kheden; en DIEC-.IIDPO Ilit
St. Doll"11- GO OCAMP6 werd met v*ljf fchepen en dric go tegen *ezonden om, het land van
Kuwana. honderd man, afg
j 5.2o. Kuiuana' te verwoesten en al de inwol
nCrs, wcIke men in handed krligcn kon
als flaven naar St. Donfingo over te vocren.
Onitrent dezen tIjd leed de volkplanting,
tot overnlaat van ranipfpoeden aanmerke11tellrewone zwerIj.,ke fchade door die bt b
men van micron, die meernialen de Westindirc c cilanden plagen, en aan alle gowasfen groot nadeel toebrenn-en. Na vele vruchtelooze pogino-en, oni dezelve te vernielen befloten de Spanjaards (volgens HERRERA) de heilicren te hulp te reopen.
doch er verliep cenio-c t"d, eer A" bepalen konden, aan wl*cn zij zulk een zonderling werk hidden op te dragon tot dat pill.


cindel lk, to'en zij van de heillooze plaag H001FDST. dc-r inzek- ten verlost warden juist op eenen t1jd dat z ) bezig waren ST. SATURNINUS is 20* aan te reopen, deze heilige de verdienfle van een wonderwerk verkreeg.
De terugkomst van DIEGO COLUMBUS fchij'nt met cenige bijzonderheden vergezeld geweest te Zip, welke men tot nog toe 152 3.
niet weet; want hij gaf geenc begeerce te kennen om naar dc nieuwc wereld weder te keeren, tot dat wi) hem, in 15:2.3, naar Yaniaika geroepen vinden, om, cenen opfland der Indianen re dampen, gedurendc de afwezigheid van den Gouverneur diens islands, FRANCIScus DE GARAY, die nict wetende, dat Panuko reeds door de wapenen z"ner landgenooten te ondergrebragrt was eenen togc tegen dat landfchap had onde'lonomen. Onder de flaatkundige fchikkingen van FERDINAND was ook dit (reweest, dat h** het eiland Ytitnefika van de heerfchappli van DIEGO gefcheiden, en het aan dat gedeelte des fasten lands had o-ehec"11t, hetwelk aan deszelf5 befluur nict onderworpen was. Ondertusfchen gedroo6r deze zich met eene grootheid van ziel, .z"n karakter nict minder waardicr dan die, Ij b
qjrV V ^I


1100FDST. welkc h- b*" vori(re gelegenhedenbetoond had: h1l heron het island, welks befluur
15-25. naderhand op z"'ne erfgcnanien verging, li b
en hem den titel van Marquis benevens andere ecranibten bezorgde, die in zijon geDood ran flacht erfellik geworden zlin. DIEGO CODiego Columbus. LUMBUS overleed in '525.
1,529. Doch oin tot de inner1like geffeldheid
van Hispaniolo weder te keeren : dat fnelle verbal, hetwelk w*i* reeds befchreven hebben, bleef hand over band toenemen, door de wreedheid en onflaatkundige handelwljs diergenen, voor wic: geene middelen, om. fchatten zamen te fchrapen, te fnood waren. Op het uiterllike aanzien Domingo. was dit verbal, nogtans, nict te bemerken;
cn de hoofdflad van St. Domingo vertoonde no(r, gcl*'k doorgaans het geval is inet zinkende flatten cene fchitterende tegenflelling tegen de innerlljke armoedc harer inwoneren. In 15.28 werd de flad door eenige Spaanfche historiefchriivercn, en in 't blizonder door OVIEDO, die daar te dier tiod was, befchreven als ). voor (reene flad
in Spanje onderdoende, zlinde de huizen mcest van fteen gebouwd, even gellok te Barcelona; mxir de flraten veel beter,


ruim en gemakkellijk, en elkander met IIOOFD.Vr. reate hoeken doorfnl*d'ende. Met de zee te rcgter en de river Ozamo aan de linker-zi*de, waren gezondheid en fraaiheid hier meer, dan op eenige plants ter wereld I vercenigd. Zwaar geladene fchepen lostcn hunne goederen, om zoo te fpreken onder de venfters der huizen. Ook werd de flad door het kasteel, dat juist in het middclpunt flond, en cen ultcrcflrckt vcl(:l beftreck, grootelloks beveili(rd. Dc. huizen waren gefcbikt om den aanzienfiekften cdelman van Spanje met deszelfs gevol(r te ontvangen en de heerlijkbeid van Don DIEGO'S palcis als onderkoning, ging alle verbeelding te boven en was in allen decle luisterri)k genoea, om, den zoning zljonen mcester te berbercren. De h-oofdkerk was uitnemeticl fraai gebouwd en rilkell)k begifrigd, de waardigheid van haren bisfchop en hare orde wel op(rehouden. Er ivaren dric kloosters, toegewlid aan ST. DoMINICUS I ST. FRANCISCUS enST. MARIA DE MERCEDES, en een (rastliuis, geflicht door MICHAEL PASSAMONT, algemeen' fchatmeester.."

62 ST. DOMINGO, 0 F ii r-. T

I-100FDST. Hoc wenfchellik ware het geweest, dat
zulk eene fchitterende vertooning het be.* fe
1550. wl, 's van cen' daaraan geevvnredigden voor.
fpoed geweest ware! Doch dat z1j zulks niet was, is volgens alle beriaten ontw*o..' felbaar zeker ; en BENZON'l getuigt, dar er, ointment het midden van de zestionde eeuw, na-atiwelliks honderd en Vliftig van de Ino "iaanfche inboorlingen waren overgebleven
Dewtil dc handelaars in flaven, ondertusfchen, hunnen handel, door verloop van t1id en de niededinging van anderen, za,.
gen verminderen; zou de volkplanting zich inogeli'k -allenas weder 'herfteld hebben, zoo men zijne aandacht op den landbouw gevestigd-had: in-aar die wreedheid, die in de barren dezer vroege* volkplantelingen geworteld fcheen (door teleurtlellingen en verlegenbSden om, geld nog mcer gevoed), deed in hunnc ni*euwe onderdanen cenen geest van wederfpannigheid oprijzen, die weldra in cen' openbaren opftand uitbrak, en die, hoewel met geen gelukki(y cincle bekroond, hunne meesters noatans noodzaakte
BENZONI, Nov. Orly, Hij?.


tCq Orn hunne geflrengheid en ongeregelde Hoornm gicri(rheid eenigzins to mati(ren.
b t3l
De gevolcren van de geringh gematigd- Issoo heid zelfs waren fpoedig zigtbaar, in den aanwas van den landbouw, dew^ijl er 'ecne zoo groove hoiveelheid van fuller, tabak, kakao, gciiiber, katoen, huiden enz. na-ar Spanje a gefchecpt word, dat men de beste hoop op de aanhoudendc tooneming dezer voortbrenafelen koesteren mogt: doch deze vlelicnde hoop zou niet vervuld worden, omdat Lie Spanjaarden traag, zwak, onbefchermd en nutrcloos blevcn.
Jn 1586 verl""Cheen Sir FRANCIs DRAKE 1586. voor hot island, en lunderde de hoofdftad Impal van P Sir ft-incis
nict, eene mate van barbaarschhcid, die bli Drake. de tegenwoordige befchaafdere wijs van oorlogen verbazend affleckt. De invallers bielden St. Domingo cone maand lancr in; en gedurenae het hiatfle gedeelte van then tIld, flelden zli alle middelen in 't werk, van 9s inorgens met het aanbreken van den dag af, tot dat de hitte in den Voornlidda(r ondrageliek werd, om de fchoone gebotiwen, random de flad Itaande, te veniielen: doch dexv'*l bet vuur lan(rzaam voort(ring, omdat de (rebomeu van fleen waten, en de

64 ST. D01MING0, OF Mir

1-100-FDST. gewone middelen te vele mocite in baddon OEM- 1. --ffm vernederden zli zich, na twee honderd nia1586# frozen onder de befchermin(v van cen gelijk getal foldaten, verfcheidene da(Ten lang
gebruikt te hebben, alleen om cen derde gedeelte van de ftad te verniclen, en nadat deze geheel, vermocid van dat werk waren ) om ongcvccr 8oooo guldens als cen
rantfoen voor lict overige aan te nemen.
Onder de hardigheden, die er bedreven
warden kan het volgende ten voorbeeld verftrekken, hetwelk, niettegenflaande deszelfs wreedlicid, door fommigen geacht zal wordcn, naar de gefleldheid dier diden niet kwallik verzonnen te zl,n: cen neger jongen, met eene vrcdcvn,,an af,(rezonden om eene boodfchap nan den Spaanfchen Gouyerneur re brengen, werd van eeni(re 0111zwervende Spaan',che Officiers doodelijk gewond, en leefdc maar even lang genoeg, om zlin beklag bi) den Engelfchen Generaal te kunnen doen: deze gaf onmidde'llik daarna. bevel om twee monniken, zi-",ne gevan(venen naar dezelfile plants te brengen en aldaar op te han(ren te 0*e'4*jkcr t-d aan cenen derden den Last opdra(rende., om den Spanjaards aan te zecraen dar, zoo


h-ing als de partij, die des Generaals bood- ITO(-"FDST. fchapper vermoord bad, niet in zl*ne banden acleverd werd, er geen dag zou omgaan, wonder dat er twee gevangenen werden ter dood gebragc: den volgenden dao" bramt men den fchuldi*(ren ten voorfch1'11, en z**ne landgenooten warden genoodzaakt, om zelve het doodvonnis aan hem uit te Nrocren (*).
De vernedering van bet moederland konde niet misfen cleszelfs volkplantelin(ren insgelliks, te verzwakken; want deze waren reeds verwaarloosd, federt de aanwinflen, welke hetzelve in Europa verkregen bad. Z**, die in bet island eleven, meer uit ge. I 'erbaste9 ig de r
brek van vermogen om hetzelve te verla- "'.Sp r. a i ifc h- c ten dan uit eenige andere oorzaak ver- "OlkPla-lizonken in cene foort van zwa'N-heid en viii- fing. cre tran(rheid, welke hen aan allerlei IN-waad
-blootftciaen. Allengs van den moed. en de' zedcn hunter voorvaderen mcer en ineer omaardendc warden zio zorgeloos en onvcrCchilli(r, vervallende in cene vadfiaheid,
Zie het verhanI van dezen togt in 11ACK-LUIT'S Voyages. Sir ANINONY SHIRLEY VO1adC ill i _j96 dezelftic maatregelen op Idmaika, I i. apru- F.

66 ST. D 0AI I N G 0, OF HET

HoOPPDST. zoo vernederend als doodel lk. Zich ge.
i-neenl"k met hunne flavinnen, verniengen1586. de, Plantten z1j een volk voort, van b ,,na allerlei gt-aden van kleur, en Nx.Terden eene geheel gemengde volkplantin(r, waarvan de Spanjaards in der daad inaar een zeer klein gedeelte uitinaakten- Hunne mi inen werden verlaten, de landbouw verwaarloosd, en hun vee liep in het wild door de vlakten. ZI) listen zich in, gell)k van zulk eene ongeregelde mantfchappl) wel te verwacbten was, niet alleen met een' on(rcoorlofden vreeinden handel, maar ook met zeerooverijen tegen de eigendommen van hun eigen land, waartoe de pr,iktljk, om heimellik fchepen uit te rusten tot het bezorgen van flaven (waarvan reeds gcfproken is), hun de beste gelegenbeid gaf; en cene geheime verflandhouding met de oorlogfchepen waarborade hunne velligheid en voorfpoed. In plants van cone coming re doen, tot genezing van dit kwaad (en danr boden zich verfcheidene middelen toe aan (*)), verkoos de I-Lortzini%-re flaatlll,unde
Onder tinderen weigerde meii dul Vlamingen
de door hen verzochte vrijbeki, oin do gronden rin dit

LAND D El"... Z W A R T 67

de van het Spaanfche hof liver de verne- HOOF DST. derii-iff der eflanders te voltooJeen, door de L havens, waarvan men zich tot den onwet- 16
tirren handel bediend had, te verniclen ,en de inwoneren te noodzaken, om te verhUiZC11 naar het binnenfle des lands. De gefchiedenis zw*'gt, credurende een aranzien1; j 1 Nrol cr
A. Oend t18dv'ak-, van het aanwezen dezes ellendigen volks, welks bedrliven in der daad weinig verfcheidenheids konden opleveren ; en dat -befchrev-en wordt, als,
halve widen, in de verregaandfle luiheid verzonken van booinvruchren en wortclen levende, in hutten wonder huis., raad, en voor het meerendeel naakt loo-6 pende (*)." .- Hunne flaven had, den weinig meer te doen," zegt RAYNAL-) .) dan hen in hunne hangmatten te
fchommelen;" en er is gcen treffender bew ls van den ellendigen flaat dezes lands, hetwelk geheele keizerrljken van goud voor-&

dit vniclitbare land te bearbeiden, en deszelfs Mister door den zekerder winstgevemden landbouw re doen herlevcn.
(*) De Abt RAYNALWch. der beide Indien Deel IV., 310. (ilinfl. 1776.) P f%


HoOFDST. zien had, op te geven dan de noodzake19 1**kheid, waartoe het gebracrt werd, om amm-NUMMON 'i b
x6oo. flukes leder, in plants van geld, tot het drij'ven van den volflrekt onontbeerlijken handel onder deszelfs inwoneren, aan te.
nemen (*).
Doch terwool de regering van Spanje zoo
onachtzaam was ten aanzien dier volkplantina, die voor het midde1punt van hare bezittingen in de nieuwe wereld moat gehouden worden; was zlij even zccr het tegengeflelde daarvan, ten aanzien van het toclateir van eenige andere mogendheid, tot het deelgenootfchap in derzelver voortbrengfelen of grondbezit: -. hare oinzigtigheid in dezen liep zelfs tot in het ongerijmde; alle fchepen, welke men binnen de keerkringen ontmoette, warden aangehouden. i&o. In weerwil van deze voorzorg, hidden de Engelfchen en Franfchen, gedurende eenen.
oorlog met Spanie, de eilanden boven den wind leercn kennen walkerr oorlogzuchtige en korzele bewoners, de Chariben, de Spanjaards nocr alt"d afgcweerd hadden),
EDWARD's Hiflory of the Britiih IFefl Indies.
B. 11.


dcn) en rustten cene kleine vloot uir om lioonm de fcheepvaart der Spanjaarden, wicr rooverilen in gevolge van de reeds befchre. 16m vene ljverzuchti(re ftaukunde zelfs in vredest')d niet oph.ielden in die zeee**n te belenuneren.. Een gedeelte van dit vlootje, 011der het bevel van cen' ondernemenden En(rclschmanWARNER genoemd, en een Franfche kaper kapitein, DESNAMBUC gebeten, namen op denzelfden dag bezit van het island St. CHILISTOFFEL (*), en fcheidden hetzelve in twee (relijke declen; terwO de moedige inwoners, die de viianden der Spanjaarden mcer begunfligd hidden dan z623. do Spanjaards zelve, de pikatfen, waar zij aevestiad geweest waren verlieten hun nogb b
U.11,1-31, met dc' gewone Indiaeanfche fcherpbeid, toevoegende, dat het land bij hen wel zeer
fiecht zlin, of zeer fchaars moest omkomen,
T, laar z** cene zoo groove reis met zoo vele
moe"el"kheid vercrezeld, gedaan hidden, om het onder widen re komen zoeken."

Eenige fchrijvers verzekeren, dat de beer WARNER het eiland twee jaren vroeger in bezit genome, en dat hij zijne plantaadjen door een' geweldigen florm ,yerloren had.

HOMST. Her hof van Mad rid, door de nabliheid
1. __1 van deze menfchen, tot twee w erkzame en x630. nijvere volken behoorende, terflond verontrust, gaf bevel aan FREDIERIK V ANToLEDO 9 OiU 1, Op ijhcn togt. tegen de Nederlanders in Brazil, deze mogendheden in derzelver onlangs gevestigde volkplantingen, terwijl derzelver ftichting nog nieuw en zwak was, ian.-te-tasten; gelp**k zl* dan ook fpoedig -te onder geboragt warden, en alle perfonen, totdezelve behoorende, die niet omkwamen of krijgsgevarigen geraaktcn, naar de naburigc eilanden hunne toevlugt namen. Her groottle gedeelte keerde nogtans naar bunne bezittingen terug,, zoo dra her gevaar v6orbij was., behalve een gering-getal, dat zich bleef ophouden- op -her kleine en onvrucht.bare.eiland Tortuga,- gelegen op de noordwestkust van Hispaniola, en weinige mijlen van'Port Paix. Deze lieden, boe onaanzienlijk ook in bunne opkomst, waren de grondleggers van een geflacht betwelk, daar her aan de Franfcbe volkplanting, die weldra een voornaam onderwerp dezer gefchiedenis moet worden, de geboorte gegeven beeft, en betzelve tot hiertoc flechts ge-